Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006)

tԥdarük, yarımfabrikat, hԥmçinin vԥsait, alԥt vԥ texniki sԥnԥdlԥrlԥ tԥmin edilmԥsi.

Uçot vԥ hesabatın aparılması. Başa çatmamış istehsalın qalıqlarının çıxarılması. Detal

vԥ mexanizmlԥrin hԥrԥkԥti üzrԥ cԥdvԥllԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi. Detal, mexanizm vԥ

birlԥşmԥlԥrin çatışmazlığı aşkar edildikdԥ aktların yığılması vԥ tԥrtilԥ edilmԥsi.

Mԥmulat vԥ birlԥşmԥlԥrin keçidinin qrafik üzrԥ uçotu.

Bilmԥlidir: detal vԥ mexanizmlԥrin çeşidini vԥ indekslԥrini; istifadԥ olunan alԥt vԥ

vԥsaitin tԥyinatını; materialların növünü vԥ markirovkasını; yığılmanın texnoloji

ardıcıllığını; görülԥn işlԥrin uçotu qaydasını; ilkin sԥnԥdlԥrin qԥbulu vԥ tԥrtibi

qaydasını; detal, mexanizm vԥ birlԥşmԥlԥrin yığıcılardan qԥbulu vԥ saxlanılması

qaydasını.

144. øşlԥnilmiş yağın regeneratorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Yağ tԥmizlԥyici maşına xidmԥt. Yağın sentrifuqada tԥmizlԥnmԥsi vԥ süzgԥcdԥ

süzülmԥsi. Yağın bir tutumdan digԥrinԥ yağ nasosu vԥ vakuum qurğusunun kömԥyi

ilԥ ötürülmԥsi. Süzgԥc kağızının süzgԥc presindԥ dԥyişdirilmԥsi. Ağardıcı torpağın

qurudulması vԥ yağın tԥmizlԥnmԥsi vԥ regenerasiyası üçün sorbentlԥrin salınması.

Yağ qablarının yuyulması vԥ tԥmizlԥnmԥsi. Yağların durulducu ilԥ tԥmizlԥnmԥsi.

Çԥnlԥrin vԥ adsorberlԥrin regenerasiyadan sonra tԥmizlԥnmԥsi. øşlԥnilmiş yağın

regenerasiyası, yağtԥmizlԥyici maşınların sökülmԥsi, tԥmizlԥnmԥsi vԥ yığılması işinin

yüksԥk ixtisaslı regeneratorçunun rԥhbԥrliyi altında yerinԥ yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: süzgԥc presin sentrifuqasının quruluşu haqqında ümumi mԥlumatı; yağ

nasoslarını; yağ yollarının sxemini; aparat vԥ yağ tԥsԥrrüfatı avadanlığının

yerlԥşmԥsini vԥ tԥyinatını; avadanlığın idarԥ edilmԥsi qaydasını; sürtkü yağlarının

növlԥrini; yolların tԥmizlԥnmԥsi, qurulması vԥ regenerasiyasının tԥyin edilmԥsini;

geniş yayılmış sadԥ vԥsait vԥ nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

145. øşlԥnilmiş yağın regeneratorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Ağardıcı torpaq, ammiak, silikagel vԥ oksidlԥ aktivlԥşdirilmiş alüminiumla işlԥnilmiş

yağın regenerasiyası. Doldurulmuş buks materialının regenerasiyası. Mԥhsul qalığının

yağtԥmizlԥyici maşın vԥ vakuum altında buxarla tԥmizlԥnmԥsi vԥ qurudulması. Yağın

tԥmizlԥnmԥsi vԥ regenerasiyası prosesinin gedişinԥ nԥzarԥt. Yağın tԥhlili üçün

nümunԥnin seçilmԥsi. Yağın vԥziyyԥtinin rԥngԥ vԥ iyԥ görԥ müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Yağtԥmizlԥyici maşın, sentrifuqa, filtr-preslԥrin, aparatların vԥ digԥr xidmԥt olunan

avadanlığın sökülmԥsi, tԥmizlԥnmԥsi, yığılması vԥ cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: yağtԥmizlԥyici avadanlığın iş prinsipini; yağ vԥ doldurucu buks

materialının tԥmizlԥnmԥsi vԥ regenerasiyasının ԥsas metodlarını; istifadԥ olunan

sorbentlԥrin vԥ aktivatorların xüsusiyyԥtini; universal vԥ xüsusi vԥsaitin tԥyinatını vԥ

tԥtbiqi şԥrtlԥrini; nԥzarԥt-ölçü alԥtinin tԥyinatını.

146. øşlԥnilmiş yağın regeneratorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

øşlԥnilmiş yağların regenerasiyası vԥ dԥqiq tԥmizlԥnmԥsi. Hԥrԥkԥt heyԥtinin buksu

üçün döşԥmԥsilԥn şotkaların vԥ sürtkü materiallarının regenerasiyası. Asetonun

buxarlandırma metodu ilԥ regenerasiyası. Yağların çirklԥnmԥsi vԥ köhnԥlmԥ

dԥrԥcԥsindԥn asılı olaraq avadanlıqların sxeminin vԥ lazımi materialların seçilmԥsi vԥ

yağların tԥmizlԥnmԥsi vԥ regenerasiyası rejiminin seçilmԥsi. Silikagelin, aktiv

alüminium oksidinin aparatlara doldurulmaqdan ԥvvԥl qurudulması rejiminin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Tԥhlil etmԥdԥn yağların keyfiyyԥtinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Yağların qısaldılmış fiziki-kimyԥvi tԥhlilinin aparılması. Yağların bԥrpası dԥrԥcԥsinin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Elektrik gԥrginliyinin altında işlԥyԥn aparatlarda yağın

tԥmizlԥnmԥsi. Vakuumlu sentrifuqada yağların tԥrkib hissԥlԥrԥ ayrılması. Yağın su ilԥ

yuyulması. Yağın buxarla qızdırılması vԥ onun vakuum altında qurudulması.

Transformator yağının nümunԥsinin sınaqdan keçirilmԥsi. Yağtԥmizlԥyici maşın vԥ

aparatın işԥ salınması vԥ sazlanması, onların tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: yağtԥmizlԥyici avadanlıq vԥ aparatların quruluşunu; yağların ԥsas fiziki

vԥ kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini vԥ onların tԥtbiqi sahԥsini; yağların regenerasiya vԥ

tԥmizlԥnmԥsi metodlarını; yağların stabillԥşdirilmԥsi vԥ qarışdırılması üsullarını;

xüsusi vԥ universal vԥsaitlԥrin quruluşunu vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarını; yağ yollarının

sxemini vԥ avadanlıqların ԥsas hissԥlԥrinin qarşılıqlı ԥlaqԥsini; yağların

köhnԥlmԥsinin ԥsas ԥlamԥtlԥrini; hԥrԥkԥt heyԥtinin buksu üçün istifadԥ olunan

döşԥmԥsilԥn şotkaların vԥ sürtkü materiallarının regenerasiya üsullarını vԥ tԥyinatını.

147. Yağlayıcı

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Maşın, mexanizm, mühԥrrik, aqreqat, avtomobil, traktor vԥ digԥr avadanlıq vԥ maşın

hissԥlԥrinin tԥyin olunmuş vaxt ԥrzindԥ yağlanması. Reduktor vԥ qutuların,

lubrikatorların vԥ avtomatik hԥrԥkԥt edԥn cihazların tԥzyiq altında yağlanması üçün

sürtkü materiallarının dԥyişdirilmԥsi vԥ doldurulması. Yağların yağ qabına tökülmԥsi,

işlԥnmiş yağların tԥmizlԥnmԥk üçün yığılması. Transmissiya vallarının toz vԥ

çirkabdan tԥmizlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın sahԥdԥ yerlԥşmԥsini; yağlanmalı olan

hԥrԥkԥtedici hissԥlԥri; sürtkü materiallarının növü, çeşidi vԥ tԥyinatını; xidmԥt olunan

avadanlıq vԥ maşınların yağ yollarının sxemini; maşın vԥ avadanlıqların yağlanması

vԥ tԥmizlԥnmԥsi qaydası, müddԥti vԥ dövrlüyünü; avadanlığın hԥrԥkԥt edԥn

hissԥlԥrinԥ qalxmaq üçün pillԥkԥn, nԥrdivan vԥ digԥr vasitԥlԥrin qurulması üsullarını;

yağlama, tԥmizlԥmԥ vԥ yuyulmada istifadԥ edilԥn sadԥ alԥt vԥ vԥsaitlԥrin tԥyinatını.

148. Yağlayıcı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Avadanlıq, cihaz vԥ aparatların hԥrԥkԥt edԥn mexanizmlԥrinin müԥyyԥn edilmiş

müddԥtdԥ tԥnzimlԥnmԥsi vԥ yağlanması. Xidmԥt olunan sahԥdԥ vԥ ya sexdԥ yağ

yolları sisteminin saz vԥziyyԥtdԥ saxlanılmasına nԥzarԥt. Vaqon bukslarının vԥ digԥr

hԥrԥkԥt heyԥti detallarının baxışı, doldurulması vԥ yağlanması. Yararsız yağ

qablarının dԥyişdirilmԥsi vԥ yağ yollarında olan defektlԥrin aradan qaldırılması,

sürtkü materiallarının xüsusiyyԥtindԥn vԥ tԥyinatından asılı olaraq seçilmԥsi. Sürtkü

vԥ yağlayıcı materialın alınması, saxlanılması vԥ uçotu.

Bilmԥlidir: yağ yollarının, yağlanılan qurğuların sxemini vԥ bütün avadanlıqların

yağlanılması dövrlüyünü; sürtkü yağlarının tԥrkibi vԥ xüsusiyyԥtlԥrini; yağlama

sisteminin növlԥrini-halqavari, tԥzyiq altında, doldurulmuş; yağ nasoslarının,

filtrlԥrinin quruluşunu vԥ onların tԥnzimlԥnmԥsi qaydasını; sürtkü yağlarının

saxlanılması vԥ uçotu qaydalarını; işlԥnmiş yağların regenerasiyası haqqında ԥsas

mԥlumatları.

149. Yağlayıcı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Qiymԥtli mԥhsul, nadir avadanlıq, aparat vԥ mexanizmlԥrin hԥrԥkԥt hissԥlԥrinin

mürԥkkԥb vԥsait vԥ cihazların kömԥyi ilԥ yağlanması.

Avadanlıqların ԥl çata bilmԥyԥn yerlԥrinin işlԥdiyi vaxt yağlanması. Yağların

yararlığının istismar tԥlԥblԥrinԥ uyğun olaraq laboratoriya tԥhlilinin yekunlarına

ԥsasԥn müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Sürtkü materiallarının xüsusiyyԥtlԥrinԥ vԥ tԥyinatına

ԥsasԥn seçilmԥsi. Rezervuarların, avtomatik vԥ ԥl stansiyalarının qatı vԥ maye sürtkü

materialları ilԥ doldurulması.

Bilmԥlidir: yağlamanın montaj sxeminin növlԥrini; yarımavtomat vԥ avtomat

yağlama aparaturunun quruluşunu; avadanlıqların növünԥ müvafiq olaraq yağların

keyfiyyԥtinԥ qoyulan texniki şԥrtlԥri; istismar olunan yağların nümunԥsinin

götürülmԥsi qaydasını; laboratoriyada yağların kimyԥvi tԥhlilini.

150. Yanğınsöndürԥnin doldurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Köpüklü, tozlu, karbon qazlı vԥ freonlu tԥyyarԥ yanğınsöndürԥnlԥrinin yoxlanılması,

tԥmiri, doldurulması vԥ tԥkrar doldurulması üzrԥ hazırlıq işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi.

Yanğınsöndürԥnlԥrin qԥbulu, ilkin baxışın aparılması, boşaldılması, balonların

tԥmizlԥnmԥsi vԥ yuyulması, onların rԥnglԥnmԥsi vԥ sınağa hazırlanması. Maddԥlԥrlԥ

dolu kolbaların vԥ qutuların açılması vԥ onların qablaşdırılması, qablaşdırma

materiallarından tԥmizlԥnmԥsi. Yanğınsöndürԥnlԥri doldurmaq üçün mԥhlulların

hazırlanması. Korpusların hidravlik sınaqdan keçirilmԥsi, doldurulması vԥ nasaz

yanğınsöndürԥnlԥrin çıxdaş edilmԥsi, daha yüksԥk ixtisaslı yanğınsöndürԥn

doldurucusunun rԥhbԥrliyi altında balonların, armaturların vԥ qoruyucu

mexanizmlԥrin tԥmiri.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli köpük, toz, karbon qazlı vԥ freonlu tԥyyarԥ

yanğınsöndürԥnlԥrin iş prinsipini; yanğınsöndürԥnlԥrin sınağı vԥ doldurulması zamanı

alԥtlԥrin vԥ ölçü cihazlarının tԥyinatı vԥ tԥtbiqi qaydalarını; kimyԥvi maddԥlԥrin

xassԥlԥrini; onların daşınma vԥ saxlanma qaydalarını; yanğınsöndürԥnlԥrin

boşaldılması vԥ doldurulması, korpusların vԥ armaturun rԥnglԥnmԥsi vԥ tԥmiri

üsullarını.

151. Yanğınsöndürԥnin doldurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Köpüklü, tozlu, karbon qazlı vԥ freonlu tԥyyarԥ yanğınsöndürԥnlԥrin doldurulması vԥ

tԥkrar doldurulması. Doldurma keyfiyyԥtinin, armatur vԥ qoruyucu mexanizmlԥrdԥ

sazlığının yoxlanılması. Korpusların hidravlik sınağı, balonların, armaturun vԥ

qoruyucu mexanizmlԥrin tԥmiri, nasaz yanğınsöndürԥnlԥrin çıxdaş edilmԥsi.

Doldurulmuş yanğınsöndürԥnlԥrin hesabının (uçotunun) aparılması vԥ lazımi

sԥnԥdlԥrin hazırlanması. Yanğınsöndürԥnlԥri doldurarkԥn vԥ sınaqdan keçirԥrkԥn

doldurma stansiyası avadanlığına, kompressorlara vԥ cihazlara xidmԥt. Xidmԥt olunan

avadanlığın cari tԥmiri vԥ daha mürԥkkԥb tԥmirlԥrdԥ iştirak.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli köpük, toz, karbon qazlı vԥ freonlu tԥyyarԥ

yanğınsöndürԥnlԥrinin quruluşunu; yanğınsöndürԥnlԥrin doldurma maddԥlԥrinԥ daxil

olan komponentlԥrin kimyԥvi tԥrkibi vԥ xassԥlԥrini; balonların korpuslarının,

ventillԥrin vԥ qoruyucu mexanizmlԥrin yoxlanılması vԥ sınaqdan keçirilmԥ

qaydalarını; yanğınsöndürԥnlԥrin nԥql edilmԥ (daşınma) şԥrtlԥrini; doldurma

stansiyalarının tiplԥrini; yanğınsöndürԥnlԥrin doldurulmasında tԥtbiq edilԥn aparat vԥ

cihazların iş prinsipini; doldurulmuş yanğınsöndürԥnlԥrԥ texniki sԥnԥdlԥrin

hazırlanması qaydasını.

152. Yanacaq doldurma stansiyasının operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Avtomobil, motonԥqliyyat, traktor, gԥmi vԥ digԥr nԥqliyyat vasitԥlԥrinin, müxtԥlif

qurğuların ԥl ilԥ vԥ yanacaq paylaşdırıcı kolonkaların kömԥyi ilԥ yanacaq vԥ sürtkü

materialları - benzin, kerosin, yağ vԥ s. ilԥ doldurulması. Bu materialların nԥqliyyat

vasitԥlԥrinin sürücülԥrinԥ buraxılması. Şinlԥrdԥ havanın tԥzyiqinin yoxlanılması. Neft

mԥhsullarının kiçik qablarda buraxılması. Ehtiyat hissԥlԥrinin satılması. Neft

mԥhsullarının vԥ sürtkü materiallarının qԥbulu. Laboratoriya tԥhlillԥrinin keçirilmԥsi

üçün nümunԥlԥrin götürülmԥsi. Qԥbul edilԥn vԥ satılan mԥhsullar üzrԥ sԥnԥdlԥrin

tԥrtilԥ edilmԥsi. Növbԥ ԥrzindԥ hesabatın aparılması.

Bilmԥlidir: doldurucu avadanlığın iş prinsipini; neft mԥhsullarının tԥyinatını vԥ xarici

fԥrqlԥrini; satılan neft mԥhsullarının adı, markası vԥ növünü, nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

tԥtbiqi şԥrtlԥrini; qԥbul edilԥn vԥ satılan neft mԥhsulları üzrԥ sԥnԥdlԥrin tԥrtibi

qaydalarını; neft mԥhsullarının saxlanılması vԥ buraxılması qaydalarını.

153. Yanacaq doldurma stansiyasının operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Avtomobil, motonԥqliyyat, traktor, uçuş aparatların, gԥmilԥrin vԥ digԥr nԥqliyyat

vasitԥlԥrinin mexaniki vԥ yarım avtomat vasitԥlԥrin kömԥyi ilԥ yanacaq vԥ sürtkü

materialları - benzin, kerosin, yağ vԥ s. ilԥ doldurulması. Mԥhsuldarlığı dԥqiqԥdԥ 500

1-ԥ qԥdԥr olan hԥrԥkԥtedici doldurma vasitԥlԥri ilԥ uçuş aparatlarının doldurulması.

Suyun radiatora doldurulması vԥ mühԥrrik mayesinin süzülmԥsi. Avadanlığın tԥmiri

üzrԥ sifarişlԥrin tԥqdim edilmԥsi vԥ onların tԥmirdԥn sonra qԥbulu. Neft mԥhsullarının

doldurma mԥntԥqԥsinԥ daşınması üzrԥ sifarişlԥrin tԥqdim edilmԥsi. Maddi-hesabat

sԥnԥdlԥrinin aparılması. Ölçü cihazları vԥ aparatlarının yoxlanılması müddԥtinԥ

nԥzarԥt. Xidmԥt olunan avadanlığın xırda nasazlıqlarının aradan qaldırılması,

tԥmizlԥnmԥsi vԥ yağlanması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan doldurucu avadanlığın, nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu; neft mԥhsullarının fiziki vԥ kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini; qış vԥ yay

vaxtlarında istifadԥ edilԥn bütün neft mԥhsullarının adı, markası vԥ növlԥrini; sifariş

vԥ maddi-hesabat sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi qaydalarını; ölçü cihazları vԥ

aparatlarının yoxlanılması müddԥtini.

154. Yanacaq doldurma stansiyasının operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Avtomobil, motonԥqliyyat, traktor, uçuş aparatlarının, gԥmilԥrin vԥ digԥr nԥqliyyat

vasitԥlԥrinin distansion idarԥ edilmԥklԥ avtomat vԥ mexaniki vasitԥlԥrin kömԥyi ilԥ

yanacaq vԥ sürtkü materialları - benzin, kerosin, yağ vԥ s. ilԥ doldurulması.

Mԥhsuldarlığı dԥqiqԥdԥ 500 1-dԥn yuxarı olan sԥyyar doldurma vasitԥlԥri ilԥ uçuş

aparatlarının doldurulması. Yanacaq vԥ yağ bölüşdürücü avadanlıqların, idarԥetmԥ

avtomatlarının vԥ elektrik paylayıcı lövhԥlԥrin sazlığının yoxlanılması. Yanacaq

paylayıcı kolonkaların vԥ ölçü qurğularının yoxlanışa tԥqdim etmԥ müddԥtinԥ nԥzarԥt

etmԥk. Avadanlığın tԥmirԥ verilmԥsi üzrԥ sifarişlԥri tԥrtilԥ edir vԥ onları tԥmirdԥn

sonra qԥbul edir. Sԥyyar avtodoldurucu stansiyaların qidalandırma mԥnbԥyinԥ

birlԥşdirilmԥsi, daxiliyanma mühԥrrikli benzin elektrik aqreqatının, generatorun vԥ

elektrik lövhԥsinin işçi vԥziyyԥtinԥ gԥtirilmԥsi. Doldurma vasitԥlԥrinin distansion

idarԥ edilmԥsi avtomatında xırda nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: rezervuar, texnoloji boru kԥmԥrlԥrinin, yanacaq paylayıcı avadanlıqların

vԥ elektron-avtomat idarԥetmԥ sisteminin istismar qaydalarını; uçuş aparatların

yanacaq vԥ yağ sistemlԥrinin sxemini; tԥyyarԥlԥrin mԥrkԥzi doldurma sisteminin

istismar qaydasını; aviasiya yanacaq-sürtkü materiallarının tԥrkibindԥki suyun vԥ

mexaniki qatışıqların avtomatik vԥ kimyԥvi metodla müԥyyԥn edilmԥsinin vԥ onların

keyfiyyԥtinԥ operativ-aerodrom nԥzarԥtinin aparılması qaydalarını; sԥyyar avtomobil

doldurma stansiyasının avadanlıqlarının texniki istismar qaydalarını. Sԥyyar

avtomobil doldurma stansiyasının iş yerindԥ qurulması vԥ elektrik qidalandırıcısı ilԥ

birlԥşdirilmԥsi qaydasını; daxiliyanma mühԥrrikinin hazırlanma vԥ işԥ salınma

qaydalarını.

155. Yanacaq doldurma stansiyasının operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

ønformasiyaların, aparat blokunun vԥ perforatorun işԥ salınmasının vԥ ԥks etdirmԥnin

elektron qurğulu kredit kartları üzrԥ yanacaq vԥ sürtkü materialları ilԥ

doldurulmasının avtomat sistemԥ xidmԥt edilmԥsi. Avtomobil doldurma

kolonkalarının buraxdığı yanacağın dԥqiqliyinin yoxlanılması vԥ nԥzarԥt. Tabloda

verilԥn informasiyanın, perfolentdԥki yazının düzgünlüyünԥ nԥzarԥt. Perfolentin

informasiyadan çıxarılması, kasetlԥrin dԥyişdirilmԥsi, blok yaddaşında yazının

aparılması. øş prosesindԥ xidmԥt olunan avadanlığın sazlanması, tԥmirdԥ iştirak etmԥk

vԥ sistemin nasaz hissԥlԥrinin vԥ birlԥşmԥlԥrinin dԥyişdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: kredit kartları üzrԥ neft mԥhsullarının buraxılmasının avtomat sisteminin

istismarının konstruksiyası vԥ istismarı qaydalarını; blokun yaddaşına salmaq üçün

informasiyanın hazırlanması vԥ daxil olmasının ԥsas metodlarını; nԥqliyyat

vasitԥlԥrinin kredit kartları üzrԥ doldurulma prosesinin aparılması ardıcıllığını; neft

mԥhsullarının kredit kartları üzrԥ buraxılması vԥ ödԥnilmԥsi haqqında tԥlimatı.

156. Yapışqan bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Müxtԥlif növ hazır yapışqanlardan:

dekstrin, kazein, silikat, xarrat vԥ s. antiseptiklԥrdԥn istifadԥ etmԥklԥ yapışqan

mԥhlulunun isladılması, bişirilmԥsi, hԥll edilmԥsi. Yapışqan mԥhlulundan ibarԥt

komponentlԥrin gԥtirilmԥsi, xırdalanması, doldurub boşaldılması, ԥlԥkdԥn keçirilmԥsi

vԥ qarışdırılması. Yapışqan mԥhlullarının hazır olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Hazır

yapışqan mԥhlullarının isidililԥ qablara tökülmԥsi. Qazanların, bakların vannaların,

yapışqan bişirilԥn qabların vԥ yapışqan mԥhlulu bişirmԥk üçün istifadԥ olunan başqa

inventarın tԥmizlԥnilԥ yuyulması.

Bilmԥlidir: yapışqan mԥhlullarının hazırlanma qaydalarını; yapışqan mԥhlullarını

hazırlayıb bişirmԥk üçün olan avadanlığın quruluşu vԥ iş prinsipi haqqında ԥsas

mԥlumatları.

157. Yapışqan bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Hazır yapışqanlardan soyuq, yaxud isti üsulla müxtԥlif növ yapışqan mԥhlullarının

hazırlanması. Yapışqan maddԥlԥrinin emalı üçün resept vԥ rejimlԥrin seçilmԥsi.

Seçilmiş rejimԥ müvafiq temperaturun tԥnzimlԥnmԥsi. Ayrı-ayrı komponentlԥr ԥlavԥ

etmԥklԥ qatılığın tԥnzimlԥnmԥsi. Areometr vԥ yaxud yapışqanlığı ölçԥnlԥ mԥhlulda

qatılığın yoxlanılması. Hazır mԥhlulun istehsala verilmԥsi. Yapışqan mԥhlullarını

hazırlamaq üçün materialların yararlığının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Yapışqanların zahiri

ԥlamԥtlԥrԥ görԥ növlԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: yapışqan mԥhlullarının reseptini; yapışqan mԥhlullarının hazırlanma

qaydalarını vԥ bişirilmԥ rejimlԥrini; yapışqan maddԥlԥrinin vԥ yapışqan mԥhlullarının

xüsusiyyԥtlԥrini; yapışqan mԥhlullarını ԥmԥlԥ gԥtirԥn ilkin materiallara, habelԥ

yapışdırılan mԥmulatların strukturundan vԥ tԥyinatından asılı olaraq yapışqan

mԥhlullarına verilԥn tԥlԥblԥri; qazanların, bakların, vannaların, yapışqan bişirilԥn

qabların quruluşunu; temperaturu vԥ siqnalizasiyanı tԥnzimlԥyԥn, nԥzarԥt edԥn

cihazların tԥyinatını vԥ istifadԥ qaydalarını.

158. Yapışqan bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Hazır yapışqanlardan (sintetik qatranlardan olan yapışqanlardan başqa) müxtԥlif növ

vԥ tԥyinatlı yapışqan mԥhlullarının hazırlanması. Yapışqan mԥhlullarının tԥzyiq

altında bişirilmԥsi prosesinin aparılması. Hazırlanan yapışqanların vԥ yapışqan

mԥhlullarının yapışqanlı plyonkanın özlülüyԥ, yapışqanlığa, bԥrkliyԥ yoxlanılması.

Yapışqanın aqreqat vannalarına tökülmԥsi. Aqreqat vannalarında yapışqanın tԥlԥb

olunan konsistensiyasının saxlanılması. Xammal vԥ materialların ölçülmԥsi.

Hazırlanmış yapışqanın boşaldılıb tԥhvil verilmԥsi. Yapışqanın bişirilmԥ prosesinin

müşahidԥ edilmԥsi vԥ hazır olduğunun müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Daha yüksԥk ixtisaslı

yapışqan bişirԥnin rԥhbԥrliyi ilԥ bitum-kanifollu vԥ yapışdırıcı emulsiyaların

hazırlanması üçün texnoloji prosesin aparılması. Yapışqan materiallarının vԥ

mԥhlullarının saxlanılması vԥ istifadԥsinԥ nԥzarԥt

Bilmԥlidir: tԥzyiq altında işlԥyԥn yapışqan bişirilԥn qazanların quruluşunu; yapışqan

materiallarına dövlԥt standartlarını vԥ texniki şԥrtlԥri; xidmԥt etdiyi avadanlığın

quruluşunu; yapışqanların vԥ yapışqan mԥhlullarının, yapışqanlı plyonkanın özlülüyԥ,

yapışqanlığa, bԥrkliyԥ yoxlanılması üsullarını; yapışqanların vԥ yapışqan

mԥhlullarının tԥyinatından asılı olaraq növlԥrini; müxtԥlif yapışqanların, yapışqan

materialların, mԥhlul vԥ emulsiyaların saxlanılma vԥ istifadԥ qaydalarını.

159. Yapışqan bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Verilmiş rejimԥ müvafiq olaraq yapışqan bişirilԥn qazanlarda vԥ reaktorlarda müxtԥlif

növlü vԥ tԥyinatlı sintetik qatranlardan yapışqanın hazırlanması vԥ bişirilmԥsi.

Komponentlԥrin (sidik cövhԥri, formalin, etilenqlikol, aşındırıcı natrium,

ammonyakın) dozalaşdırılması. Bitum-kanifollu vԥ yapışdırıcı emulsiyaların

hazırlanmasında texnoloji prosesin aparılması. Yapışqanın hazırlanmasında texnoloji

prosesin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vasitԥsi ilԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Yapışqanın, qatranın vԥ

emulsiyanın bişirilmԥ prosesinԥ nԥzarԥt. Hazırlanmış yapışqanın yapışqan plyonkasın

özlülüyԥ, yapışqanlığa vԥ bԥrkliyԥ yoxlanılması, su ilԥ sürtülmԥ qabiliyyԥtinin

sınaqdan keçirilmԥsi. Hazır emulsiyaları saxlamaq üçün baklara boşaldılması.

Bilmԥlidir: maddԥlԥrin fiziki-kimyԥvi vԥ texnoloji, xüsusiyyԥtlԥrini, yapışqan vԥ

emulsiyanın hazırlanması reseptini vԥ üsullarını; xidmԥt etdiyi avadanlığın, aparat vԥ

kommunikasiyaların quruluşunu vԥ iş prinsipini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşu vԥ

tԥyinatını vԥ onlardan istifadԥ qaydalarını; sınaqdan keçirmԥ üsulunu; yapışqanın vԥ

ԥhԥngin saxlanılma qaydalarını; hazır mԥhsulun keyfiyyԥtinԥ tԥlԥblԥri.

160. Yardımçı fԥhlԥ

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

østehsalat sahԥlԥrindԥ, tikinti meydançalarında, anbar, baza vԥ s. yardımçı vԥ kömԥkçi

işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Ehtiyatlı olmağı tԥlԥb etmԥyԥn (rulon materialların,

parketin, yeşik, çԥllԥk, karton, kağız, faner, mişar materialların vԥ s.) yüklԥrin

yüklԥnmԥsi, boşaldılması, ԥl ilԥ vԥ ya arabacıqla daşınması vԥ ştabelԥ yığılması. Toz

şԥklindԥ olmayan tökülԥn materialların (çınqılın, qumun, şlakın, kömürün, zibilin,

taxta kԥpԥyinin, metal qırıntılarının vԥ digԥr istehsalat tullantılarının) yüklԥnmԥsi,

boşaldılması, ԥl ilԥ vԥ ya arabacıqlarla daşınması vԥ yığılması. Ərazinin, yolların,

yeraltı yolların tԥmizlԥnmԥsi. Sexlԥrin, tikinti meydançalarının vԥ sanitar-mԥişԥt

binalarının yığışdırılması. Döşԥmԥnin, pԥncԥrԥ, tara, qab, detal vԥ mԥmulatların

yuyulması.

Bilmԥlidir: yüklԥrin yüklԥnmԥsi vԥ nԥql edilmԥsi norma vԥ qaydalarını; taraların

quruluşunu vԥ daşınan yüklԥrin bԥrkidilmԥsi üsullarını.

161. Yardımçı fԥhlԥ

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Ehtiyatlı olmağı tԥlԥb edԥn yüklԥrin (şüşԥnin, yanğın tԥhlükԥli vԥ zԥhԥrli maye ilԥ

doldurulmuş butulkaların vԥ s.) toz şԥkilli materialların (sementin, üyüdülmüş

ԥhԥngin, gipsin vԥ s.) ԥl ilԥ vԥ arabacığın kömԥyi ilԥ daşınması, yüklԥnmԥsi vԥ

boşaldılması. Bütün növ yüklԥrin ԥl arabası vԥ at arabasında daşınması. Tԥkԥr

cütlԥrinin yonulmaq üçün dԥzgahlara, hԥrԥkԥt arabacıqlarının lokomotiv vԥ vaqonlara

diyirlԥdilԥ gԥtirilmԥsi.

Bilmԥlidir: ehtiyatlı olmağı tԥlԥb edԥn yüklԥrin vԥ tozşԥkilli materialların

yüklԥnmԥsi, boşaldılması, yerdԥyişmԥsi vԥ qoyulması üsullarını; qԥbul-tԥhvil

sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi qaydasını; yüklԥrin növlԥşdirilmԥsi qaydalarını.

162. Yanğından mühafizԥ vԥsaitlԥrinin hopdurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Sadԥ ağac mԥmulatı vԥ konstruksiyaların, müxtԥlif material vԥ parçaların yanğından

mühafizԥ tԥrkibli mԥhlulla fırça ilԥ vԥ vannada vԥ ya rԥng pultlarının vԥ

püskürücülԥrin kömԥyi ilԥ örtülmԥsi. Müxtԥlif ağac mԥmulatlarının vԥ

konstruksiyaların, material vԥ parçaların yanğından mühafizԥ emalı üçün hazırlıq

işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Verilmiş reseptura üzrԥ yanğından mühafizԥ tԥrkibli

mԥhlulların hazırlanması. Daha yüksԥk ixtisaslı hopdurucunun rԥhbԥrliyi altında

mürԥkkԥb hopdurucu işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: taxta mԥmulatların vԥ konstruksiyaların, material vԥ parçaların yanğından

mühafizԥ tԥrkibi ilԥ hopdurulması haqqında ümumi mԥlumatı; zԥhԥrli kimyԥvi

maddԥlԥr, tԥrkilԥ vԥ qatışıqlarla işlԥmԥk qaydasını; yanğından mühafizԥ tԥrkiblԥrinin

hazırlanması vԥ saxlanılması şԥrtlԥrini; yanğından mühafizԥ tԥrkiblԥrinin taxta

mԥmulatlara vԥ konstruksiyalara, material vԥ parçalara hopdurulması qaydasını vԥ

üsullarını.

163. Yanğından mühafizԥ vԥsaitlԥrinin hopdurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Mürԥkkԥb vԥ ԥhԥmiyyԥtli taxta mԥmulatlar vԥ konstruksiyalar, qiymԥtli material vԥ

parçaların, teatr dekorasiyalarının, bԥdii lövhԥ vԥ maketlԥr, kanatlar üçün üzvi

yayların yanğından mühafizԥ tԥrkiblԥri ilԥ emalı vԥ örtülmԥsi. Müxtԥlif yanğından

mühafizԥ tԥrkiblԥri vԥ qatışıqların hazırlanması. Hopdurucu materialların

nümunԥlԥrinin hazırlanması vԥ onların yanğına davamlılığının yoxlanılması.

Mexaniki üsullarla qatışıqların hazırlanması vԥ hopdurma işlԥrindԥ mexanizmlԥrin

idarԥ edilmԥsi. Görülԥn işlԥrin, sԥrf edilԥn materialların vԥ kimyԥvi maddԥlԥrin uçotu.

Xidmԥt edilԥn avadanlıqların cari tԥmiri, orta vԥ ԥsaslı tԥmirdԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: mürԥkkԥb taxta mԥmulatlar vԥ konstruksiyaların, qiymԥtli material vԥ

parçaların, teatr dekorasiyalarının, bԥdii lövhԥ vԥ maketlԥrin, kanatlar üçün üzvi

yayların yanğından mühafizԥ tԥrkiblԥri ilԥ hopdurulması qaydalarını; zԥhԥrli vԥ

kimyԥvi maddԥlԥrin ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini; onlarla iş qaydasını; yanğından mühafizԥ

qatışıq vԥ mԥhlullarının texniki şԥrtlԥrini vԥ dövlԥt standartlarını; yanğından mühafizԥ

mԥhlullarının hazırlanmasında işlԥnilԥn avadanlıqların iş prinsipini; kimyԥvi

maddԥlԥrin vԥ materialların sԥrfinin uçotu qaydasını vԥ onların yerinԥ yetirilmԥsi üzrԥ

texniki sԥnԥdlԥşdirmԥnin tԥrtilԥ edilmԥsi.

164. Yanğından mühafizԥ vԥsaitlԥrinin hopdurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Xüsusi qiymԥtli bԥdii teatr dekorasiyalarının, rԥsm (lövhԥ), panno vԥ digԥr sԥnԥt

ԥsԥrlԥrinin yanğından mühafizԥ tԥrkibi ilԥ örtülmԥsi vԥ emalı. Reagentlԥrin işlԥnilԥ

hazırlanması vԥ daha ԥhԥmiyyԥtli hopdurucular üçün tԥrkiblԥrin hazırlanması.

Nümunԥnin seçilmԥsi vԥ tԥtbiq edilԥn qatışıq vԥ mԥhlulların keyfiyyԥtinin

yoxlanılması. Kimyԥvi maddԥlԥrin seçilmԥsi vԥ bir-biri ilԥ ԥvԥz edilmԥsi.

Bilmԥlidir: qiymԥtli bԥdii teatr dekorasiyalarının, rԥsm (lövhԥ), panno vԥ digԥr sԥnԥt

ԥsԥrlԥrinin yanğından mühafizԥ hopdurucusu ilԥ hopdurulması qaydası vԥ

texnologiyasını, zԥhԥrli vԥ kimyԥvi maddԥlԥrin xüsusiyyԥtlԥrini, onlarla davranış

qaydasını; yanğından mühafizԥ hopdurucusunun texniki şԥrtlԥrini vԥ dövlԥt

standartlarını; material vԥ kimyԥvi maddԥlԥrin sԥrfi uçotun vԥ yerinԥ yetirilԥn işlԥr

üzrԥ texniki sԥnԥdlԥşdirmԥnin tԥrtilԥ edilmԥsi qaydalarını; qatışıq vԥ mԥhlulların

hazırlanmasında istifadԥ edilԥn avadanlıqların quruluşunu.

165. Yuyucu maşınların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Ayrı-ayrı hissԥlԥri, detal vԥ birlԥşmԥlԥri çıxarmadan maşın vԥ avadanlıqların ԥl alԥti

vԥ vԥsaitdԥn istifadԥ etmԥklԥ yuyulması vԥ dezinfeksiyası. Xammal, material, detal,

tara, mԥmulat vԥ yarımfabrikatın vannalarda su, kerosin, benzin, aseton, qԥlԥvi, turşu

vԥ digԥr mԥhlullarla yuyulması. Yüksԥk konsentratlı olmayan müxtԥlif turşulu vԥ

qԥlԥvili yuyucu mԥhlulların hazırlanması. Yuyucu mԥhlulların doldurulması vԥ

boşaldılması, yuma prosesindԥ material, detal, tara, mԥmulat vԥ digԥr ԥşyaların

yüklԥnib-boşaldılması. øş yerinin, avadanlığın vԥ kömԥkçi inventarın yuyulma

prosesindԥ hazırlanması. Əşyaların qabaqcadan silinmԥ, çırpılma, qaşınma ilԥ

tԥmizlԥnmԥsi, buxar, dezinfeksiya maddԥlԥri vԥ ԥridicilԥrlԥ emalı. Detal vԥ mԥmulat

sԥthlԥrinin yağsızlandırılması. Detal vԥ mԥmulatların sortlaşdırılması, markirovkası

vԥ qablaşdırılması.

Bilmԥlidir: ԥl alԥtinin, inventarın vԥ vԥsaitlԥrin tԥyinatını; yuyulma qaydalarını vԥ

yuma keyfiyyԥtinԥ qoyulan tԥlԥblԥri; yuyucu mԥhlulların hazırlanması vԥ onlarla

rԥftar qaydalarını; istifadԥ edilԥn mԥhlul vԥ ԥridicilԥrin xüsusiyyԥtlԥrini; yuyulacaq

ԥşyaların ԥvvԥlcԥdԥn tԥmizlԥnmԥsi üsullarını; markirovka qaydalarını; detal vԥ

mԥmulatların qablaşdırılması qaydasını.

166. Yuyucu maşınların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Maşın vԥ avadanlıqların ayrı-ayrı hissԥlԥrinin, detal, birlԥşmԥlԥrinin çıxarılması ilԥ iri

ölçülü birlԥşmԥlԥrin vԥ hԥrԥkԥt heyԥtinin detallarının, kimyԥvi qabların, metalların,

hԥmçinin asanlıqla sınan vԥ formasını asanlıqla dԥyişԥ bilԥn mԥmulatların maşın vԥ

müxtԥlif konstruksiyalı aparatlardan istifadԥ etmԥklԥ yuyulması, dezinfeksiyası vԥ

sterilizԥ etdirilmԥsi. Filtr lövhԥlԥrinin, manjet, kisԥ vԥ torların yuyulması vԥ

hopdurulması vԥ yuyulduqdan sonra sıxılması, buxara verilmԥsi, qurudulması,

üfürülmԥsi vԥ növbԥlԥnmԥsi.

Əşyaların hava ilԥ, su ilԥ vԥ ya mԥhlullarla tԥzyiq altında yuyulması üçün emalı.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn yuyucu maşınların vԥ avadanlığın iş prinsipini; yumaya vԥ

dezinfeksiyaya qoyulan tԥlԥblԥri; mԥhlulların hazırlanması üsullarını; yuma rejimini;

mԥhlulların konsentrasiyasının dԥyişilmԥsi vԥ onların yuyulma prosesindԥ

ardıcıllığını; yuyucu vԥ dezinfeksiyalaşdırıcı vasitԥlԥrin tԥrkibi, xüsusiyyԥtlԥri vԥ

dozalaşma qaydalarını.

167. Yuyucu maşınların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Əsas maşın vԥ avadanlıqların ayrı-ayrı hissԥlԥrinin, detal vԥ birlԥşmԥlԥrinin

çıxarılaraq yuyulması, dezinfeksiyası vԥ sterilizԥ edilmԥsi, hԥmçinin bakların,

balonların, sistern vԥ digԥr xüsusi taraların yuyucu avtomat maşınlarında yuyulması.

Çirklԥndirici qalıq maddԥlԥrin qabaqcadan tԥhlili, onların kimyԥvi tԥrkibinin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Yuyucu mԥhlulun reseptinin seçilmԥsi. Qalıq maddԥlԥrinin

neytrallaşdırılması. Maşın vԥ avadanlıqların cari tԥmiri vԥ sazlanması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif növ maşın vԥ avadanlığın quruluşu vԥ sazlanması qaydasını;

yuyucu mԥhlulların keyfiyyԥt vԥ kԥmiyyԥt tԥrkibinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar

hesablamaları; yuyucu mԥhlulların kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini.

168. Yuyucu maşınların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Axınlı-konveyer xԥttindԥ birlԥşmiş maşın avtomatlarda müxtԥlif aparat, detal vԥ

birlԥşmԥlԥrin, maşın vԥ avadanlıqların yuyulması prosesinin aparılması. Avtomat

maşınlar sisteminin idarԥ pultunun işԥ salınması. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının, idarԥ

pultunun avtomat sisteminin göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn maşınların iş rejiminin

tԥnzimlԥnmԥsi. Vibroqidalandırıcının vԥ qidalandırıcı sistemin tԥnzimlԥnmԥsi.

Avtomatların işindԥ olan kԥnarlaşma hallarının aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması

vԥ avtomatik sazlanmasında iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn maşın-avtomatların quruluşunu vԥ konstruktiv

xüsusiyyԥtlԥrini; avtomatın ayrı-ayrı birlԥşmԥlԥrinin qarşılıqlı ԥlaqԥlԥnmԥ prinsipi vԥ

idarԥ pultunun avtomat cihazların göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn maşının iş rejiminin

tԥnzimlԥnmԥsi, yuyucu mԥhlulların kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini; müxtԥlif növ yuyucu

maşınların vԥ avadanlığın sazlanması qaydalarını.

169. Yük nԥqledici

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Arabacıqlarda vԥ digԥr nԥqliyyat vasitԥlԥrindԥ, hԥmçinin trosların kömԥyi ilԥ müxtԥlif

istehsalat yüklԥrinin: xammal, yarımfabrikat, detal, mԥmulat, alԥt, cihaz vԥ s.

daşınması. Yüklԥrin anbara aparılması vԥ tԥhvil-qԥbul sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi.

Kimyԥvi maddԥlԥrin vԥ boyaqların tԥrԥziyԥ gԥtirilmԥsi. Digԥr sex vԥ sahԥlԥrdԥ

ԥmԥliyyatlararası emaldan keçԥn yarımfabrikat, detal, mԥmulatların verilmԥsi vԥ

qԥbulu. Nԥql edilԥcԥk yüklԥrin yerlԥşdirilmԥsi vԥ çeşidlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: daşınmalı vԥ aparılmalı olan yüklԥrin adlarını: xidmԥt edilԥn sahԥlԥrin

istehsalat tapşırığını vԥ iş yerlԥrinin yüklԥnmԥsi qrafikini; material, detal, birlԥşmԥ vԥ

s. emalının texnoloji ardıcıllığını; yüklԥrin yüklԥnmԥsi vԥ nԥql edilmԥsi qaydalarını;

yüklԥrin qablaşdırılması üsullarını; daşınan yüklԥrin bԥrkidilmԥsi üsullarını; taraların

quruluşunu; tԥhvil-qԥbul sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ etmԥ qaydasını.

170. Yük nԥqledici

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müxtԥlif istehsalat yüklԥrinin: xammal, material, yarımfabrikat, detal, mԥmulat, alԥt,

cihaz vԥ s. ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn yüklԥrin, yanğın vԥ partlayış tԥhlükԥli maddԥlԥrin ԥl

ilԥ vԥ ya arabacıqlarla vԥ digԥr nԥqliyyat vasitԥlԥrindԥ iş yerinԥ daşınması. Yüklԥrin

anbara gԥtirilmԥsi, tԥhvil verilmԥsi üzrԥ qԥbul-tԥhvil sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: daşınan yüklԥrin adlarını; material, detal vԥ birlԥşmԥlԥrin emalının

texnoloji ardıcıllığını; zԥrԥrli, yanğın vԥ partlayış tԥhlükԥli maddԥlԥrin nԥql edilmԥ

qaydasını, onların yerlԥşdirilmԥsi üsullarını; qԥbul-tԥhvil sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ etmԥ

qaydasını.

171. Yük nԥqledici

İşin xüsusiyyΩti. '

4-cü dərəcə

Əl ilԥ vԥ arabacıqlar vԥ digԥr nԥqliyyat vasitԥsi ilԥ iş yerinԥ monumental, bԥdii,

heykԥltԥraşlıq ԥsԥrlԥrinin, nadir dekorasiya mԥmulatlarının, mürԥkkԥb modellԥrinin,

xüsusi ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn yüklԥrin daşınması.

Bilmԥlidir: mԥmulatların daşınması, partlayış tԥhlükԥli maddԥlԥrin yerlԥşdirilmԥsi

qaydalarını; tԥhvil-qԥbul sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥ qaydasını.

172. Yüklԥyicinin sürücüsü

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Traktora yükvuran vԥ yükboşaldanların, vaqona yükvuran vԥ yükboşaldanların, bütün

xüsusi yüktutma mexanizmlԥrin vԥ qurğuların daha yüksԥk ixtisaslı sürücünün

rԥhbԥrliyi altında idarԥ olunması. Müxtԥlif yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması,

yerlԥşdirilmԥsi vԥ ştabellԥrԥ yığılması. Yüklԥmԥ-boşaltma vԥ yüktutma

mexanizmlԥrinin vԥ qurğuların planlı-xԥbԥrdarlıq tԥmirindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan yükvuranların vԥ yükboşaldan mexanizmlԥrin vԥ onların

aqreqatlarının quruluşu haqqında ԥsas mԥlumatları; onların istismarı, montajı, işԥ

salınması, sürülüb yoxlanılmasının tԥnzimlԥnmԥsi üzrԥ tԥlimatı; yağların vԥ sürtkü

materiallarının xassԥlԥrini; nasazlıqların sԥbԥblԥrini vԥ onların aradan götürülmԥ

metodlarını.

173. Yüklԥyicinin sürücüsü

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması, yerdԥyişmԥsi vԥ ştabellԥrԥ yığılmasında

akkumulyatorlu yükvuranların vԥ bütün xüsusi mexanizmlԥrin vԥ qurğuların idarԥ

olunması. Yükvuranın vԥ bütün mexanizmlԥrinin cari tԥmiri vԥ texniki xidmԥti.

Yükvuranın vԥ onun mexanizmlԥrinin işindԥ nasazlıqların müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ

onların lԥğv edilmԥsi, çıxarıla bilԥn qurğu vԥ mexanizmlԥrin qurulması vԥ

dԥyişdirilmԥsi. Yükvurma vԥ yüktutma mexanizm vԥ qurğuların planlı-xԥbԥrdarlıq

tԥmirinin aparılmasında iştirak. Akkumulyatorun doldurulması.

Bilmԥlidir: akkumulyatorlu yükvuranın quruluşunu; bütün nԥqliyyat növlԥrindԥ

yüklԥrin yüklԥnilԥ boşaldılması üsullarını; yerdԥyişmԥ vԥ yığılma qaydalarını; yol

hԥrԥkԥti, müԥssisԥsinin ԥrazisi, stansiyaya yaxın yollar üzrԥ hԥrԥkԥt qaydalarını vԥ

siqnalizasiyasını; elektrotexnika üzrԥ elementar mԥlumatları.

174. Yüklԥyicinin sürücüsü

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

73,5 kVt (100 a.g.) gücԥ malik traktora yükvuranın, vaqona yükvuranların, vaqondan

yükboşaldanın vԥ bütün yüktutma mexanizminin vԥ qurğuların idarԥ olunması.

Yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması, yerdԥyişmԥ vԥ ştabellԥrԥ yığılması. Yükvuranın

vԥ onun bütün mexanizminin cari tԥmiri vԥ texniki xidmԥt. Yükvuranın işindԥki

nasazlıqların müԥyyԥn edilmԥsi. Çıxarıla bilԥn yüktutma qurğu vԥ mexanizmlԥrin

qurulması vԥ dԥyişdirilmԥsi. Yükvurma vԥ yüktutma mexanizminin vԥ qurğunun

planlı-xԥbԥrdarlıq tԥmirinin aparılmasında iştirak.

Bilmԥlidir: yükvuranın vԥ akkumulyator batareyalarının quruluşunu, yüklԥrin bütün

nԥqliyyat növlԥrindԥ yüklԥmԥ vԥ boşaltma üsullarını; yüklԥrin qaldırılma, yerdԥyişmԥ

vԥ yığılma qaydalarını; yol hԥrԥkԥti, müԥssisԥ ԥrazisindԥ vԥ stansiyaya yaxın yollarda

hԥrԥkԥt qaydalarını vԥ qoyulmuş siqnalizasiyanı; istifadԥ olunan yanacaq vԥ sürtkü

materiallarının növlԥrini; akkumulyator istehsalında ԥsas materialların adlarını; turşu,

qԥlԥvilԥrin saxlanma vԥ onlardan istifadԥ qaydalarını.

5-ci dԥrԥcԥ: 73,5 kVt-dan artıq (100 a.g.-dԥn artıq) gücԥ malik traktor yükvuranda

işlԥdikdԥ vԥ buldozer, skreper, ekskavator vԥ başqa maşınlar kimi istifadԥ edԥrԥk 147

kVt-dԥk (200 a.g.-dԥk) olan yükvuranda işlԥdikdԥ.

6-cı dԥrԥcԥ: 147 kVt-dan (200 at gücündԥn) artıq gücü olan yükvuranda işlԥdikdԥ vԥ

ondan buldozer, ekskavator vԥ digԥr maşın kimi istifadԥ etdikdԥ.

175. Yüklԥyici-boşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Pnevmatik yüklԥyici-boşaldıcı maşının kameralı qurğularının idarԥ edilmԥsi, işԥ

salınması vԥ dayandırılması. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn

pnevmatik yüklԥyici-boşaldıcının kameralı qurğu mexanizmlԥrinin işindԥ olan

defektlԥrin aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Yüklԥyici-boşaldıcı

mexanizmlԥrinin planlı-xԥbԥrdarlıqlı tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: pnevmatik yüklԥyici-boşaldıcı maşının kameralı qurğusunun quruluşunu;

nԥzarԥt-ölçü alԥt vԥ vԥsaitlԥrinin quruluşunu; tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; yüklԥyici-

boşaldıcının kameralı qurğusunun tԥmiri qaydalarını.

176. Yüklԥyici-boşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Hidravlik yüklԥyici-boşaldıcının güc qurğularının idarԥ edilmԥsi, işԥ salınması vԥ

dayandırılması. Pnevmatik vԥ hidravlik yüklԥyici boşaldıcının vԥ kömԥkçi

mexanizmlԥrinin işinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn tԥnzimlԥnmԥsi.

Dizel-generatorun, turbonasosun, boru, kԥmԥrlԥrinin vԥ digԥr mexanizmlԥrin işinԥ

nԥzarԥt. Yüklԥyici boşaldıcı mexanizmlԥrinin işindԥki nasazlıqların müstԥqil olaraq

aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: hidravlik yüklԥyici boşaldıcının vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrin quruluşunu;

aqreqatların işindԥ olan nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması üsullarını;

yüklԥyib-boşaldıcı mexanizmlԥrin tԥnzimlԥnmԥsini, mürԥkkԥb-ölçü alԥt vԥ vԥsaitlԥrin

tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; yüklԥyici-boşaldıcı maşının vԥ onun mexanizmlԥrinin

tԥmirinin aparılması qaydasını.

177. Yüklԥyici-boşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Üzücü pnevmatik yüklԥyici-boşaldıcı maşının güc qurğularının idarԥ edilmԥsi, işԥ

salınması vԥ dayandırılması. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn

aqreqatların mԥhsuldarlığından maksimum istifadԥ etmԥklԥ, yüklԥyici-boşaldıcı

maşının mexanizmlԥrinin işinin tԥnzimlԥnmԥsi. Onların işindԥ ortaya çıxan

nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Yüklԥyici-boşaldıcı maşına

xidmԥt edԥn fԥhlԥlԥrԥ tԥlimatların verilmԥsi.

Bilmԥlidir: üzücü pnevmatik yüklԥyici-boşaldıcı maşın vԥ kömԥkçi; mexanizmlԥrin

quruluşunu vԥ pnevmatik sxemini; aqreqatların işindԥki nasazlıqların aşkar edilmԥsi

vԥ onların aradan qaldırılması üsullarını; üzücü pnevmatik maşının mexanizmlԥrinin

tԥnzimlԥnmԥsi; nԥzarԥt-ölçü alԥt vԥ vԥsaitlԥrinin sazlanması.

178. Kimyԥvi-bakterioloji tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Nümunԥlԥrin sınaqlara vԥ analizlԥrԥ hazırlanması. Xammal nümunԥlԥrinin, pambığın

tԥrkibindԥ nԥmliyin olmasını yoxlamaq üçün laboratoriya sınağının keçirilmԥsi,

uduculuq qabiliyyԥtinin, kapillyarlığının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Suyun, yeyinti

mԥhsullarının, xammalın, yarımfabrikatların vԥ hazır mԥmulatların daha yüksԥk

ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında müxtԥlif kimyԥvi-bakterioloji analizlԥrin

aparılması. Qamışın rԥnginԥ görԥ yetişmԥsinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Qamışın

rütubԥtliyԥ vԥ zibillԥnmԥyԥ görԥ analizlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: nümunԥlԥrin seçilmԥ vԥ sԥnԥdlԥşdirmԥ qaydasını; analiz edilԥn

materialların, xammalın vԥ yarımfabrikatların ԥsas xassԥlԥrini; laboratoriya

avadanlığının tԥyinatını vԥ onlarla rԥftar qaydalarını.

179. Kimyԥvi-bakterioloji tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Suyun, yeyinti mԥhsullarının, xammalın, yarımfabrikatların vԥ hazır mԥhsulların

tԥsdiq olunmuş metodikalar üzrԥ müxtԥlif kimyԥvi-bakterioloji analizlԥrinin

aparılması. Turşuluğun, yağlı karbonlu maddԥlԥrin, duzların sıxlığının vԥ i.a.

kapillyarlığın, xlorlu, sulfatturşulu vԥ kalsium duzlarının olmasının, yağlı vԥ muma

oxşar maddԥlԥrin vԥ s. olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Nԥzarԥt-uçot qeydlԥrinin

aparılması.

Bilmԥlidir: gördüyü iş hԥcmindԥ kimyanın ԥsaslarını vԥ bakteriologiyanın elementar

ԥsaslarını; kimyԥvi-bakterioloji analizlԥrin aparılmasına qoyulan dövlԥt standartlarının

tԥlԥblԥrini; nümunԥlԥrin seçilmԥ vԥ onların sınağa hazırlanma qaydalarını; sınağın

lazım olan hԥcmini; işlԥk vԥ titrlԥnmiş mԥhlulların hazırlanması, bakterioloji mühitin

sterilizԥ üsullarını; sınaq nԥticԥlԥrinin qeyd sistemini vԥ onların statistik emalı

metodlarını.

180. Kimyԥvi tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti

2-ci dərəcə

Qԥbul olunmuş metodika üzrԥ komponentlԥri qabaqcadan ayırmadan sadԥ bir-birinԥ

oxşar analizlԥrin aparılması: elektrolitin vԥ digԥr maddԥlԥrin, reaktivlԥrin, filtr

kağızının, çini lövhԥciklԥrin kömԥyi ilԥ damcı halında analizin aparılması. Din vԥ

Stark üzrԥ suyun olmasını. Mor vԥ Vestfel tԥrԥzilԥri ilԥ mayelԥrin xüsusi çԥkisinin,

açıq putada vԥ Marteks-Pensk üzrԥ alışma temperaturunun, Enqler üzrԥ özlülüyün,

Ors aparatında qazın tԥrkibinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Neft mԥhsullarının vԥ başqa

maye maddԥlԥrin Enqler üzrԥ tԥkrar distillԥ olunması. Sadԥ lak-boya mԥhsullarının

xüsusi aparatlarda sınaqdan keçirilmԥsi. Vurtis aparatında (oksigen cԥrԥyanında)

yonqarın yandırılması yolu ilԥ karbonun miqdarının müԥyyԥn olunması. Karbonlu vԥ

aşqarı az olan poladların kimyԥvi analizinin aparılması. Areometr vasitԥsi ilԥ maye

maddԥlԥrdԥ sıxlığın, mühitdԥ qԥlԥviliyin vԥ damcıdüşmԥ temperaturunun müԥyyԥn

olunması. Yanacaq materiallarının ԥrimԥ vԥ soyuma temperaturunun müԥyyԥn

edilmԥsi. Titrlԥnmiş mԥhlulların vԥ qalay aşqarlarının hazırlanmasında iştirak.

Kimyԥvi-texniki tԥrԥzilԥrin tԥtbiqi ilԥ analiz olunan materiallarda rütubԥt faizinin

tapılması. Mis ԥsaslı olan ԥrintilԥrdԥ kimyԥvi tԥrkibin analizi. Analiz üçün maye vԥ

bԥrk materialların orta nümunԥlԥrinin hazırlanması. Latekslԥrin vԥ hopdurucü

mԥhlulların qatılığının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, quru qalığa görԥ axıdılması.

ønqrediyentlԥr ԥlԥnԥn zaman ԥlԥkdԥki qalığın müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Plastifikatorun

hazırlanması, bԥrk ԥrinti tozu ilԥ onun qarışdırılması. Laboratoriya qurğusunun işi

üzԥrindԥ müşahidԥ, daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında onun

göstԥricilԥrinin yazılması.

Bilmԥlidir: sadԥ analizlԥrin aparılma metodikasını; ümumi vԥ analitik kimyanın

elementar ԥsaslarını; laboratoriya avadanlığına, aparaturaya vԥ nԥzarԥt-ölçü

cihazlarına xidmԥt qaydalarını; analiz edilԥn maddԥdԥ olan bu vԥ ya digԥr elementԥ

xas rԥnglԥri; turşuların, qԥlԥvilԥrin, indikatorların vԥ istifadԥ olunan digԥr reaktivlԥrin

xassԥlԥrini; orta nümunԥlԥrin qaydalarını.

181. Kimyԥvi tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Qԥbul olunmuş metodika üzrԥ komponentlԥri qabaqcadan ayırmadan orta mürԥkkԥbli

analizlԥrin aparılması. Analiz olunan materiallarda müxtԥlif metodlarla maddԥlԥrin

faiz tԥrkibinin .müԥyyԥn edilmԥsi. Piknometr vasitԥsi ilԥ materiallarda vԥ maddԥlԥrdԥ

özlülüyün, ԥrimԥ qabiliyyԥtinin, xüsusi çԥkinin, Reyd üzrԥ buxarın möhkԥmliyinin,

analiz olunan mԥhsulların induksiya müddԥtinin, turşuluğun vԥ kokslaşma

dԥrԥcԥsinin, bağlı putada neft vԥ neft mԥhsullarının alışma temperaturunun vԥ

soyumanın müԥyyԥn olunması. Mürԥkkԥb olmayan titrlԥrin qoyulması vԥ

yoxlanılması. Müxtԥlif filiz nümunԥlԥrin, xrom, nikel, xromlu nikel poladların, çuqun

vԥ alüminium ԥrintilԥrin, metallurgiya proseslԥri mԥhsullarının, aşqarların, yanacağın

vԥ mineral yağların kimyԥvi tԥrkibinin müxtԥlif növ analizlԥrinin aparılması. Neft vԥ

neft mԥhsullarında kükürd vԥ xloridin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Mürԥkkԥb analizlԥrin

keçirilmԥsi vԥ xüsusi avadanlıqda lak-boya mԥhsullarının vԥ sementin fiziki-kimyԥvi

xassԥlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Lak-boya materialları üçün ԥridicilԥrin seçilmԥsi.

Analiz olunan materialların analitik tԥrԥzilԥrdԥ çԥkilmԥsi. Laboratoriya avadanlığının

sazlanması. Daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında mövcud sxemlԥr üzrԥ

laboratoriya qurğularının yığılması. Laboratoriya qurğusunun işi üzԥrindԥ müşahidԥ

vԥ göstԥricilԥrinin yazılması.

Bilmԥlidir: ümumi vԥ analitik kimyanın ԥsaslarını; titrlԥrin qurulma vԥ yoxlama

üsullarını; tԥtbiq edilԥn reaktivlԥrin xassԥlԥrini vԥ onlara qoyulan tԥlԥblԥri; orta

mürԥkkԥbli analizlԥrin aparılma metodikasını vԥ istifadԥ olunan reagentlԥrin

xassԥlԥrini; yerinԥ yetirilԥn analizlԥrԥ dövlԥt standartlarını vԥ xidmԥt olunan sahԥ üzrԥ

ԥmtԥԥ mԥhsullarını; analitik tԥrԥzilԥrdԥn, elektroliz qurğusundan, fotokalorimetrdԥn,

refraktometrdԥn vԥ başqa oxşar cihazlardan istifadԥ qaydalarını; nümunԥlԥrin vԥ

aparılan analizlԥrin keyfiyyԥtinԥ qoyulan tԥlԥblԥri; hԥll olma, süzmԥ, ayırma vԥ

kristallaşma proseslԥrini; laboratoriya avadanlığının sazlama qaydalarını.

182. Kimyԥvi tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Tԥyin olunmuş metodika üzrԥ pulpa, mԥhlullar, reaktivlԥr, konsentratlar, sԥthi vԥ

buruq suları, neft vԥ neft mԥhsulları, hazır mԥhsul, kömԥkçi materiallar, tullantılar,

gübrԥlԥr, turşular, duzların tԥrkibinin mürԥkkԥb analizinin aparılması. Müxtԥlif ԥlvan

ԥrintilԥrin, ferroԥrintilԥrin, yüksԥk aşqarlı poladların kimyԥvi tԥrkibinin müxtԥlif növ

analizlԥrinin keçirilmԥsi. Titan, nikel, volfram, kobalt, molibden vԥ niobium ԥsaslı

ԥrintilԥrdԥ ԥsas aşqar elementlԥrin kԥmiyyԥtinin tԥyin olunmuş metodika üzrԥ

müԥyyԥn olunması. Mürԥkkԥb titrlԥrin qurulması vԥ yoxlanılması. Turşularda

nitrozluğun vԥ tündlüyün müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Mԥhlulların qatılıq dԥrԥcԥsinԥ görԥ

ԥlԥk vԥ elektroçԥki metodları ilԥ analizin yerinԥ yetirilmԥsi. Çox tԥsirli zԥhԥrlԥrin,

partlayıcı maddԥlԥrin analizi. VTø aparatlarında, qaz fraksion aparatlarda vԥ

xromatoqraflarda qazların tam analizi. Mürԥkkԥb reaktivlԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi vԥ

onların yararlılığının yoxlanılması. Verilmiş metodika üzrԥ laboratoriya şԥraitindԥ

sintezin aparılması. Ammonyakın konversiya dԥrԥcԥsinin, yaxud nitroz qazlarının

oksidlԥşmԥsinin müԥyyԥn edilmԥsi. Yanacağın istilik törԥtmԥ qabiliyyԥtinin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Analiz nԥticԥlԥrinin sԥnԥdlԥşdirilmԥsi vԥ hesablanması. Mövcud

sxemlԥr üzrԥ laboratoriya qurğularının yığılması. Xüsusi cihazlarda-vezerometrdԥ,

tropik iqlim kamerasında, Meger cihazında vԥ s. mԥmulat örtüklԥrinin sınaqdan

keçirilmԥsi. Sadԥ vԥ orta arbitraj analizlԥrinin aparılması.

Bilmԥlidir: analitik vԥ fiziki kimyanın ümumi ԥsaslarını; istifadԥ olunan reaktivlԥrin

tԥyinatı vԥ xassԥlԥrini; laboratoriya qurğularının yığılma qaydalarını; kimya

preparatlarının kütlԥsi vԥ hԥcminin müԥyyԥn olunma üsullarını; mürԥkkԥb titrlԥnmiş

mԥhlulların hazırlanma üsullarını; analitik tԥrԥzidԥ çöküntülԥrin ölçülmԥ qaydalarını

vԥ analizin nԥticԥlԥrinԥ görԥ zԥruri hesablamaların aparılmasını; müxtԥlif tipli

nԥzarԥt-ölçü cihazlardan vԥ tԥrԥzilԥrdԥn istifadԥ qaydalarını; aparılan analizlԥrԥ

texniki şԥrtlԥri vԥ dövlԥt standartlarını; yerinԥ yetirilmiş işlԥrԥ texniki sԥnԥdlԥrin

aparılma qaydalarını.

183. Kimyԥvi tԥhlil üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Nikel, kobalt, titan vԥ niobium ԥsasında olan ԥrintilԥrin cihaz vԥ aparatlar tԥtbiq

etmԥklԥ tԥyin olunmuş metodikalar üzrԥ ԥn mürԥkkԥb analizlԥrinin aparılması. Nadir,

torpaqda seyrԥk olan vԥ nԥcilԥ metalların analizinin aparılması. Radioaktiv elementlԥr

tԥtbiq etmԥklԥ analizlԥrin aparılması. Müxtԥlif tipli vԥ konstruksiyalı xromatoqraflar

tԥtbiq etmԥklԥ elektron sxemlԥrin tԥtbiqinԥ ԥsaslanan metodla vԥ xromaqramların

mürԥkkԥb hesabından istifadԥ edԥrԥk partlayıcı üzvi maddԥlԥr qatışıqlarının analizinin

aparılması. Kimyԥvi analizlԥr üçün yeni metodikaların işlԥnilԥ hazırlanmasında

iştirak. Atom-absorbsiya metodu ilԥ analizlԥrin aparılması. Mürԥkkԥb arbitraj

analizlԥrinin aparılması. Qeyri-standart analizlԥrin nԥticԥlԥrinin metroloji

qiymԥtlԥndirilmԥsi. Dövlԥt standartı ilԥ tövsiyԥ edilmiş metodikaların aprobasiyası.

Xidmԥt olunan avadanlığın sazlanması.

Bilmԥlidir: tԥtbiq olunan cihazlardan vԥ aparatlardan istifadԥ qaydalarını vԥ

konstruksiyasını; ümumi, analitik vԥ fiziki kimyanın ԥsaslarını; fiziki-kimyԥvi analiz

metodlarını; analizin keçirilmԥ metodikasının işlԥnilԥ hazırlanma vԥ seçmԥ ԥsaslarını;

nԥcilԥ metalların bölünmԥ vԥ müԥyyԥnlԥşdirilmԥ üsullarını; radioaktiv elementlԥrin

xassԥlԥrini vԥ onlarla işlԥmԥ qaydalarını.

Orta ixtisas tԥhsil tԥlԥb olunur.

184. Kompressor qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Tԥhlükԥsiz qazla işlԥyԥn müxtԥlif mühԥrriklԥrdԥn hԥr birindԥn 5 kub m./saniyԥdԥ 1

MPa-dԥk tԥzyiq (10 kqs/kv.sm) ötürԥn stansionar kompressor vԥ turbo-

kompressorlarına xidmԥt. Kompressorların vԥ kömԥkçi avadanlığın işinԥ nԥzarԥt.

Kompressor mexanizmlԥrinin hԥrԥkԥt edԥn hissԥlԥrinin yağlanması vԥ soyudulması.

Kompressorların işindԥ olan nasazlıqları aşkar etmԥk, aradan qaldırmaq vԥ onun

qoruyucu qurğularının işinԥ nԥzarԥt. Ötürücü mühԥrriklԥrԥ xidmԥt. Qԥza vԥ sԥrf

baklarına yağın doldurulması vԥ boşaldılması. Kompressor stansiyası avadanlığının

tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: porşenli kompressorların, turbokompressorların, buxar maşınlarının vԥ

elektrik mühԥrriklԥrinin hԥrԥkԥt prinsipini; kompressor vԥ mühԥrriklԥrin işindԥ olan

nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması üsullarını; nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının vԥ idarԥetmԥ avtomatlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi üsullarını; kompressor

stansiyası boru kԥmԥrlԥrinin sxemini; havanın müvafiq temperaturunu vԥ dԥrԥcԥlԥr

üzrԥ iş tԥzyiqini; xidmԥt edilԥn aqreqat birlԥşmԥlԥrinin qızdırılma temperaturunu;

artıq qızdırılma hallarının qarşısının alınması vԥ mexanizmlԥrin yağlanması üçün

yağların növünü vԥ markasını.

185. Kompressor qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Hԥr biri 5-dԥn - 100 kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dԥk (10

kqs/kv.sm) olan vԥ ya hԥr biri 5 kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dan

(10 kqs/kv.sm-dan) yuxarı tԥzyiqli müxtԥlif mühԥrriklԥrdԥn ötürülԥn tԥhlükԥsiz

qazlarla işlԥyԥn stasionar kompressor vԥ turbokompressorlarına xidmԥt. Hԥr biri 5

kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürücü ilԥ 1 MPa (10 kqs/kv.sm)-dԥk tԥzyiqli tԥhlükԥli

qazlarla işlԥyԥn stasionar kompressor vԥ turbokompressorlarına xidmԥt. Kompressor,

mühԥrrik vԥ turbokompressorlarının işԥ salınması vԥ iş rejiminin tԥnzimlԥnmԥsi.

Kompressorların vԥ ayrı-ayrı aqreqatların tԥlԥb edilԥn iş parametrlԥrinin saxlanılması.

Kompressor stansiyasının işindԥ olan qeyri-normal halların aşkar edilmԥsi vԥ

qarşısının alınması. Kompressor, maşın vԥ mexanizmlԥrin işi barԥdԥ hesabat-texniki

sԥnԥdlԥrin aparılması. Kompressor stansiyası aqreqatlarının tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: porşenli kompressorların, turbokompressorların, daxili yanma

mühԥrriklԥrinin, buxar maşınlarının vԥ elektrik mühԥrriklԥrinin quruluşunu, onların

texniki xüsusiyyԥtini vԥ xidmԥt qaydalarını; sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan nԥzarԥt-

ölçü cihazlarının, avtomatik aparatların vԥ armaturun quruluşunu, kompressor

stansiyasının hesabat-texniki sԥnԥdlԥrini; termodinamikanın vԥ elektrotexnikanın

ԥsaslarını; kompressorların işlԥdiyi zaman tԥzahür edԥn qazların xüsusiyyԥtlԥrini.

186. Kompressor qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Hԥr biri 100-dԥn - 500 kub metr/dԥqiqԥyԥ dԥk ötürmԥklԥ 1 MPa (10 kqs/kv.sm-dԥk)

tԥzyiqi olan vԥ ya hԥr biri 5-100 kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ 1 MPa-dan (10

kqs/kv.sm-dan) yuxarı tԥzyiqli müxtԥlif mühԥrriklԥrdԥn ötürülԥn tԥhlükԥsiz olmayan

qazla işlԥyԥn stasionar kompressor vԥ turbokompressorlarına xidmԥt. Hԥr biri 5 kub

metr/dԥqiqԥdԥ ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dԥk (10 kqs/kv.sm-dԥk) vԥ ya hԥr biri 5-100

kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dan (10 kqs/kub sm-dan) yuxarı

tԥhlükԥli qazla işlԥyԥn stasionar kompressorlara vԥ turbo kompressorlarına xidmԥt.

Kompressorların sԥmԥrԥli iş rejiminin tԥyin edilmԥsi vԥ saxlanılması. Mühԥrriklԥrin,

kompressorların, cihaz, kömԥkçi mexanizmlԥr vԥ digԥr avadanlıqların sazlığına

nԥzarԥt etmԥk. 3-cü dԥrԥcԥli çilingԥrin ixtisası sԥviyyԥsindԥ kompressor qurğularının

tԥmirindԥ vԥ onlara baxışda iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli kompressorların, turbokompressorların, daxili yanma

mühԥrriklԥrinin, buxar maşınlarının, buxar turbinlԥrinin vԥ elektrik mühԥrriklԥrinin,

kömԥkçi mexanizmlԥrin, mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının, aparat vԥ armaturların

quruluşunu vԥ konstruktiv xüsusiyyԥtlԥrini. Buxar kԥmԥrlԥrinin, boru kԥmԥrlԥrinin,

armaturların vԥ kompressor stansiyasının çԥnlԥrinin yerlԥşmԥ sxemini; işlԥrin

tԥnzimlԥnmԥsi vԥ avadanlıqların tԥdric edilmԥsi üçün avtomatik qurğuların yerlԥşmԥ

sxemini; xidmԥt edilԥn kompressorların ԥsas texniki xüsusiyyԥtlԥrini; elektrik

enerjisinin vԥ sıxılmış havanın vԥ ya qazların istehsalına lazım olan materialların sԥrfi

normalarını.

187. Kompressor qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

500-dԥn - 1000 kub dԥqiqԥdԥ ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dԥk (10 kqs/ kv.sm-dԥk) vԥ ya

hԥr biri 100-dԥn-250 kub metr/dԥqiqԥdԥ ötürmԥklԥ tԥzyiqi 1 MPa-dan (10 kqs/kv.sm-

dan) yuxarı olan müxtԥlif mühԥrriklԥrdԥn ötürülԥn tԥhlükԥsiz qazla iş zamanı

stasionar kompressorlara vԥ turbo-kompressorlara xidmԥt. 100-dԥn-250 kub

metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ 1 MPa-dԥk (10 kqs/kv.sm-dԥk) tԥzyiqlԥ tԥhlükԥli qazla

işlԥyԥn vԥ ya hԥr biri 5-dԥn 100 kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk ötürmԥklԥ 1 MPa-dan (10

kqs/kv.sm-dan) yuxarı tԥzyiqlԥ işlԥyԥn kompressor vԥ turbokompressorlara xidmԥt.

Mԥhsuldarlığı 100 kub metr/dԥqiqԥyԥdԥk olan avtomatlaşdırılmış kompressor

stansiyalarına xidmԥt. Kompressor stansiyası avadanlığının söndürülmԥsi vԥ ehtiyata

vԥ tԥmirԥ çıxarılması. Stansiya mԥhsulu istehsalının texnoloji prosesinin

tԥnzimlԥnmԥsi. Kompressor stansiyası avadanlığının tԥmiri üzrԥ defekt cԥdvԥllԥrinin

tԥrtilԥ edilmԥsi. 4-cü dԥrԥcԥli çilingԥrin ixtisası sԥviyyԥsindԥ kompressor stansiyası

avadanlığının tԥmiri. Sԥhra şԥraitindԥ daxili yanma mühԥrriklԥrinin vԥ

kompressorların tԥmiri.

Bilmԥlidir: kompressor, turbokompressorları, buxar maşınları, elektrik mühԥrriklԥri

vԥ daxiliyanma mühԥrriklԥrinin kinematik sxemini; yüksԥk tԥzyiqli kompressorların

quruluşunu; kompressor, turbokompressor qurğularının, buxar vԥ elektrik

mühԥrriklԥrinin istismar xüsusiyyԥtlԥrini; stansiya mԥhsulu istehsalının texnoloji

prosesinin sxemini; kompressorların faydalı iş ԥmsalını.

188. Kompressor qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Tԥzyiqi 1 MPa-dԥk (10 kqs/kv.sm-dԥk) olan vԥ 1000 kub metr/dԥqiqԥdԥ artıq ötürԥn

vԥ ya tԥzyiqi 1 MPa-dan (10 kqs/kv.sm-dԥn) artıq olan vԥ hԥr biri 250 kub

metr/dԥqiqԥdԥ artıq verilԥn tԥhlükԥli qazla işlԥyԥn müxtԥlif mühԥrriklԥrlԥ iş zamanı

stasionar kompressorlara vԥ turbokompressorlara xidmԥt. Tԥzyiqi 1 MPa-dԥk (10

kqs/kv.sm-dԥk) olan vԥ 250 kv. metr/dԥqiqԥdԥn artıq verilԥn vԥ ya tԥzyiqi 1 MPa-dan

artıq (10 kqs/kv.sm-dԥn) olan vԥ hԥr biri 100 kub metr/dԥqiqԥdԥ artıq verilԥn tԥhlükԥli

qazla iş zamanı stasionar kompressor vԥ turbokompressorlara xidmԥt. 100 kub

metr/dԥqiqԥdԥ artıq ötürԥn avtomatlaşdırılmış kompressor stansiyasına xidmԥt.

Kompressor stansiyasının bütün avadanlığının işinԥ nԥzarԥt. Stansiya mԥhsulu

istehsalının texnoloji prosesinin tԥnzimlԥnmԥsi. Kompressor stansiyası avadanlığının

tԥmiri üzrԥ defekt cԥdvԥllԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi. 5-ci dԥrԥcԥli çilingԥrin ixtisası

sԥviyyԥsindԥ kompressor stansiyası avadanlığının tԥmirinin aparılması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli vԥ sistemli turbokompressorların vԥ güc avadanlıqlarının

kinematik sxemi vԥ konstruksiyasını.

Qeyd: Kompressor vԥ turbokompressor stansiyasının maşinist kömԥkçisi maşinistdԥn

2 dԥrԥcԥ aşağı tariflԥşdirilir, ancaq 2-ci dԥrԥcԥdԥn aşağı olmamaq şԥrti ilԥ.

Sԥyyar kompressor qurğularının maşinisti «Tikinti, montaj vԥ tԥmir -tikinti işlԥri»

VTøSK üzrԥ tariflԥşdirilir.

189. Kran maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Müxtԥlif növ yüklԥrin yüklԥmԥ, boşaltma, yerdԥyişmԥ vԥ nԥql etdirilmԥsi üzrԥ sadԥ

işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 tona qԥdԥr olan müxtԥlif

yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş körpülü vԥ şlüzlü kranların idarԥ olunması.

Monorelsli arabacıqların, konsol kranların vԥ krantirlԥrin idarԥ edilmԥsi. Trosların

bԥrkidilmԥsinin düzgünlüyünün yoxlanılması, tormozların vԥ qoruyucu qurğuların

tԥnzimlԥnmԥsi xidmԥt olunan kranın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn kranların quruluşunu, iş prinsipini vԥ istismar qaydalarını;

kran, tros vԥ zԥncirlԥrin yükgötürmԥ qabiliyyԥtini; yüklԥrin yerdԥyişmԥ qaydalarını;

mühԥrrik vԥ nԥzarԥtçilԥrin işԥ salınma sistemini; elektrotexnika vԥ çilingԥr işinin

ԥsaslarını.

190. Kran maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Yüklԥmԥ, boşaltma, yerdԥyişmԥ vԥ nԥql etdirilmԥ üzrԥ sadԥ işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3-dԥn 15 tona qԥdԥr olan körpülü vԥ şlüzlü,

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 tona qԥdԥr olan özüyeriyԥn, özüqalxan portal-manivelli,

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 5 tondan yuxarı olan qüllԥli stasionar vԥ eşşԥkli kranların

idarԥ edilmԥsi. Taxta-şalban (meşԥ) (uzunluğu 3 m-dԥn 6 m-ԥ qԥdԥr) yüklԥrinin vԥ

ona uyğun digԥr yüklԥrin daşınmasında çox da mürԥkkԥb olmayan işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 tona qԥdԥr olan, müxtԥlif yük tutan

vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş körpülü vԥ şlüzlü kranların idarԥ edilmԥsi. Detal, mԥmulat

vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgahda qurulması, quraşdırma mexanizmi vԥ vasitԥlԥrinin yerinin

dԥyişdirilmԥsi. Müxtԥlif işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ elektrik tallarının, dԥyişdirici

kranların idarԥ edilmԥsi.

Yüklԥrin stellaja qoyulması, ordan çıxarılması, yüklԥmԥ meydançalarına gԥtirilmԥsi

vԥ konteyner, paket vԥ altlıqlara yığılması işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 1 tona qԥdԥr olan, stellajlı kranların, müxtԥlif yüktutan mexanizm vԥ

vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş qalaqlayan kranların idarԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn kran vԥ onun mexanizmlԥrinin quruluşu vԥ iş prinsipini;

xarici görkԥminԥ görԥ yüklԥrin kütlԥsinin müԥyyԥn edilmԥsi üsullarını; detal,

mԥmulat vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgaha bԥrkidilmԥsi üzrԥ istismar qaydalarını; müԥyyԥn

edilmiş nomenklaturaya vԥ ixtisaslaşmaya uyğun olaraq stellajlara mԥhsulların

doldurulması qaydasını; yüklԥrin anbardaxili yerdԥyişmԥsinin texnoloji prosesini;

yüklԥrin stellajlara yığılması vԥ saxlanılması qaydasını; elektrotexnika vԥ çilingԥr

işinin ԥsaslarını.

191. Kran maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Yüklԥrin (dԥnԥvԥr, dԥnԥ, 3 m-ԥ qԥdԥr uzunluqda meşԥ vԥ digԥr analoji yüklԥrinin)

boşaldılması, yüklԥnmԥsi vԥ yerdԥyişmԥsi zamanı sadԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 15 t-dan yuxarı olan körpülü vԥ şlüzlü, yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 3 t-dan 15 t-dԥk olan qüllԥli özüyeriyԥn, özüqalxan portal-manivelli,

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 5 t-dan 25 t-dԥk olan qüllԥli stasionar vԥ eşşԥkli müxtԥlif

yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş kranların idarԥ edilmԥsi. Çox da mürԥkkԥb

olmayan işlԥrdԥ uzunluğu 3 m-dԥn 6 m-dԥk olan yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması,

yerdԥyişdirilmԥsi işlԥrini yerinԥ yetirԥn yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dan 25 t-dԥk olan

yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş körpülü vԥ şlüzlü kranların idarԥ edilmԥsi.

Mürԥkkԥb işlԥrdԥ (6 m-dԥn uzun olan yüklԥrin körpülü vԥ şlüzlü kranlarda, 3 m-dԥn

artıq olan yüklԥrin qüllԥli özüyeriyԥn, özüqaldıran, portal-manivelli kranlarda)

ehtiyatlı olmağı tԥlԥb edԥn yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması vԥ

yerdԥyişdirilmԥsindԥ, hԥmçinin texnoloji avadanlığın vԥ onlarla ԥlaqԥdar

konstruksiyaların quraşdırılması, mԥmulat, aqreqat, qovşaq, maşın vԥ mexanizmlԥrin

stapelli vԥ seksiyalarla yığılması vԥ sökülmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi

zamanı körpü altlıqlarının vԥ digԥr quraşdırıcı vasitԥlԥr vԥ mexanizmlԥrinin

yerdԥyişmԥsi. Yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dԥk olan körpülü vԥ şlüzlü kranların,

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 t-dԥk olan qüllԥli özüyeriyԥn, özüqaldıran, portal-manivelli

kranların, yükgötürmԥ qabiliyyԥti 5 t-dԥk olan qüllԥli stasionar vԥ eşşԥkli, müxtԥlif

yüktutanlarla tԥchiz edilmiş kranların idarԥ edilmԥsi. Yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 t-dԥk

olan müxtԥlif yüktutan vԥsaitlԥrlԥ tԥchiz edilmiş kabelli kranların idarԥ edilmԥsi.

Yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dԥk olan, müxtԥlif yüktutma vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş

(tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥrindԥn başqa işlԥrin aparılmasında) tırtıllı vԥ

pnevmatik tԥkԥrli kranların idarԥ edilmԥsi.

Yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması, yerdԥyişmԥsi, onların stellajlarda yerlԥşdirilmԥsi

vԥ oradan istehsal sahԥlԥrinԥ çatdırılması üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ

yükgötürmԥ qabiliyyԥti 1 t-dan yuxarı olan ştabelli kranların, avtomatik idarԥ edilԥn

ştabelli kranların vԥ müxtԥlif yüktutma mexanizmlԥri vԥ vԥsaitlԥri ilԥ tԥchiz olunmuş

körpülü ştabel kranlarının idarԥ edilmԥsi. Anbarlaşdırılan qiymԥtli materialların uçotu.

Radioidarԥ ilԥ tԥchiz edilmiş kranların idarԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn kranların vԥ onların mexanizmlԥrinin quruluşunu; yüklԥrin

yerdԥyişmԥ üsullarını; texnoloji avadanlığın quraşdırılmasını; mԥmulat, aqreqat,

qovşaq, maşın vԥ mexanizmlԥrin yığılması vԥ sökülmԥsi üzrԥ texnoloji prosesinin

ԥsaslarını; bina vԥ qurğuların yığma konstruksiyasının elementlԥrini; xarici görkԥminԥ

görԥ yükün kütlԥsinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi; stellajların yüklԥnmԥsinԥ qoyulan texniki

şԥrtlԥri vԥ tԥlԥblԥri; xidmԥt olunan istehsalat sahԥlԥrinin yerlԥşdirilmԥsini;

elektrotexnika vԥ çilingԥr işini.

192. Kran maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Uzunluğu 3 m-dԥn 6 m-ԥ qԥdԥr ağac-taxta mԥmulatları (meşԥ yükü) vԥ ona uyğun

yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması, yerdԥyişmԥsi vԥ nԥql etdirilmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar orta

mürԥkkԥbli işlԥrin aparılmasında yükgötürmԥ qabiliyyԥti 25 t-dan yuxarı olan,

müxtԥlif yük tutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş körpülü vԥ şlüzlü kranların idarԥ

edilmԥsi: detal, birlԥşmԥ vԥ mԥmulatların dԥzgaha qurulması; körpü altı vԥ digԥr

quraşdırıcı vasitԥ vԥ mexanizmlԥrin yerdԥyişdirilmԥsi. Uzunluğu 3 m-ԥ qԥdԥr olan

taxta-şalban, dԥnԥvԥr, ԥdԥdi vԥ buna oxşar digԥr yüklԥrin yüklԥnib-boşaldılması vԥ

nԥql etdirilmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar sadԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti

15 t-dan yuxarı olan qüllԥli özüqaldıran portal-manivelli kranların, yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 25 t-dan yuxarı olan, müxtԥlif yüktutan qurğularla tԥchiz edilmiş qüllԥli

stasionar vԥ eşşԥkli kranların idarԥ edilmԥsi.

Uzunluğu 6 metrdԥn yuxarı olan yüklԥrin-körpülü vԥ şlüzlü kranlarda, uzunluğu 3

metrdԥn artıq olan yüklԥrin-qüllԥli, özüyeriyԥn, özüqaldıran, portal-manivelli, qüllԥli

stasionar vԥ eşşԥkli kranlarda yüklԥnib-boşaldılması vԥ daşınması ilԥ ԥlaqԥdar

mürԥkkԥb işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ, hԥmçinin texnoloji avadanlıqların

quraşdırılması vԥ mԥmulat, aqreqat, birlԥşmԥ, maşın vԥ mexanizmlԥrin bԥrkidilmԥsi

vԥ qızdırıcı sobalardan tökmԥ vԥ hazır mԥhsulların verilmԥsi, metalın süzülmԥsi,

mԥmulat vԥ maşın detallarının kantlaşdırılması, yüksԥk ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn detal,

mԥmulat vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgaha qurulması vԥ tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti

işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dan 100 t-a qԥdԥr olan

körpülü vԥ şlüzlü kranların, yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 tondan 15 tonadԥk olan qüllԥli,

özüyeriyԥn vԥ özüqaldıran portal-manivelli kranların, yükgötürmԥ qabiliyyԥti 5 t-dan

25 t-a qԥdԥr olan müxtԥlif yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş qüllԥli stasionar vԥ

eşşԥkli kranların idarԥ edilmԥsi.

Bütün növ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 3 t-dan 10 t-a qԥdԥr

olan kabelli kranların vԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-a qԥdԥr olan müxtԥlif yüktutan

vasitԥlԥri ilԥ tԥchiz edilmiş üzücü kranların idarԥ edilmԥsi. Tikinti-quraşdırma vԥ

tԥmir-tikinti işlԥrindԥn başqa bütün işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi zamanı yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 25 t-dan yuxarı olan, yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dan 25 t-a qԥdԥr olan

tırtıllı vԥ pnevmo-tԥkԥrli kranların vԥ müxtԥlif yük tutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş

özüyeriyԥn dԥmiryolu kranlarının idarԥ edilmԥsi. Tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti

işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-a qԥdԥr olan tırtıllı vԥ

pnevmo-tԥkԥrli kranların, yükgötürmԥ qabiliyyԥti 15 t-a qԥdԥr olan, müxtԥlif yüktutan

vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş özüyeriyԥn dԥmiryolu kranlarının idarԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn kran vԥ mexanizmlԥrin quruluşu vԥ kinematik sxemini;

texnoloji avadanlığın quraşdırılması, mԥmulat, aqreqat, birlԥşmԥ, maşın vԥ

mexanizmlԥrin stapel vԥ seksiyalar üzrԥ yığılması vԥ sökülmԥsinin texnolojı

prosesini; bina vԥ qurğuların yığma elementlԥrinin konstruksiyasını; elektrotexnikanı

vԥ çilingԥr işini.

193. Kran maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Uzunluğu 6 m-dԥn artıq olan meşԥ yüklԥrinin (taxta-şalban) vԥ digԥr yüksԥk ehtiyatlıq

tԥlԥb edԥn oxşar yüklԥrin yüklԥnib-boşaldılması, yerdԥyişmԥsi vԥ nԥql etdirilmԥsindԥ,

eyni zamanda texnoloji avadanlığın vԥ onunla ԥlaqԥdar konstruksiyaların, stapel vԥ

seksiyalı mԥmulatların, aqreqatların, birlԥşmԥ, maşın vԥ mexanizmlԥrin yığılması,

sökülmԥsindԥ, qızdırıcı sobalardan tökmԥ vԥ hazır mԥhsulların, metalın süzülmԥsi,

çԥkic vԥ preslԥrdԥ mԥmulat vԥ maşın detallarının kantlaşdırılması üzrԥ yüksԥk

ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn detal, mԥmulat vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgaha quraşdırılması vԥ

tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 100 t-dan yuxarı olan, müxtԥlif yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş, körpülü

vԥ şlüzlü kranların idarԥ edilmԥsi. Uzunluğu 3 m-dԥn yuxarı olan meşԥ yüklԥrinin

(taxta-şalban), yüksԥk ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn digԥr oxşar yüklԥrin yüklԥnib-

boşaldılması, yerdԥyişmԥsi vԥ nԥql etdirilmԥsindԥ eyni zamanda texnoloji avadanlığın

vԥ onunla ԥlaqԥdar konstruksiyaların quraşdırılması, mԥmulat, aqreqat, birlԥşmԥ,

maşın vԥ mexanizmlԥrin stapel vԥ seksiyalı mԥmulatların yığılıb-sökülmԥsindԥ vԥ

tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥrindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 15 t-dan yuxarı

olan qüllԥli, özüyeriyԥn, özüqalxan, portal-manivelli kranların, yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 25 t-dan yuxarı olan, müxtԥlif yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş qüllԥli

stasionar vԥ eşşԥkli kranların idarԥ edilmԥsi.

Müxtԥlif növ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dan yuxarı

olan, müxtԥlif yüktutan vasitԥlԥ ilԥ tԥchiz olunmuş kranların idarԥ edilmԥsi.

Müxtԥlif növ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ (tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti

işlԥrindԥn başqa) yükgötürmԥ qabiliyyԥti 25 t-dan artıq olan müxtԥlif yüktutan

vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş tırtıllı, pnevmatik tԥkԥrli vԥ özüyeriyԥn dԥmiryolu

kranlarının idarԥ edilmԥsi. Tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥrindԥ müxtԥlif

yüktutan vasitԥlԥrlԥ tԥchiz edilmiş yükgötürmԥ qabiliyyԥti 10 t-dan yuxarı olan tırtıllı

vԥ pnevmatik tԥkԥrli kranların vԥ yükgötürmԥ qabiliyyԥti 15 t-dan yuxarı olan

kranların idarԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: kran vԥ mexanizmlԥrin quruluşunu; kinematik vԥ elektrik sxemlԥrini;

xidmԥt edilԥn istehsalat sahԥlԥrinin yerlԥşmԥsini, elektrotexnikanı vԥ çilingԥr işini.

Qeyd: 1. Yuxarıda göstԥrilԥn işlԥr vԥ peşԥlԥr Qara metallurgiyaya aid olan VTøSK-in

müvafiq bölmԥlԥri üzrԥ tariflԥşdirilir.

2. Kranlı traktorlarda işlԥyԥn sürücülԥr «traktorçuª peşԥsi üzrԥ tariflԥşdirilir.

3. Kranlı avtomaşınlarda işlԥyԥn sürücülԥr VTøSK üzrԥ tariflԥşdirilmir.

4. Özüyeriyԥn dԥmiryolu kranlarının maşinist kömԥkçisi, rԥhbԥrliyi altında işlԥyԥn

maşinistdԥn 2 dԥrԥcԥ aşağı tariflԥşdirilir. Əgԥr kranı idarԥ edԥrsԥ vԥ sürԥrsԥ bu zaman

maşinistdԥn 1 dԥrԥcԥ aşağı tariflԥşdirilmԥlidir.

5. Kranın kabinԥsi 48 m hündürlükdԥ vԥ daha hündür yerlԥşԥn qüllԥli kranların

maşinisti, kranın yükgötürmԥ qabiliyyԥtindԥn asılı olmayaraq 6-cı dԥrԥcԥ üzrԥ

tariflԥşdirilir.

6. Hazırkı tariflԥşdirmԥ qara metallurgiyanın iki ԥsas metal istehsalının texnoloji

prosesindԥ, maşınqayırma müԥssisԥlԥrinin metallurgiya sexlԥrindԥ işlԥyԥn

maşinistlԥrԥ, elektrik körpü-stripper kranlarında işlԥyԥn maşinistlԥrԥ aid edilmir.

7. Tikinti-quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥrinin bilavasitԥ yerinԥ yetirilmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar

olmayan, yüklԥnib-boşaltma işlԥri yüklԥmԥ-boşaltma işlԥrinin mürԥkkԥbliyi qrupuna

uyğun olaraq xüsusiyyԥtlԥrdԥ nԥzԥrdԥ tutulduğu kimi tariflԥşdirilir.

194. Laborant-kristallooptik

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Elektrolitin kriolitԥ qarşı tԥhlili. Gil-torpağın faza tԥrkibinin leykositar maşınkada

nöqtԥ-nöqtԥ hesablamaqla müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, boksitin mineraloji tԥrkibinin vԥ

tԥhlil olunan maddԥlԥrin strukturunun müԥyyԥn edilmԥsi. Əlԥklԥrdԥ gözlԥrin

böyüklüyünün müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Nazik şliflԥrin hazırlanması. Görünԥn sahԥ

intensiv işıqlandığı zaman mikroskop altında dԥnԥlԥrin zahiri hesablanması.

Nümunԥlԥrin seçilmԥsi vԥ yoxlama tԥhlilin aparılması. Tԥhlilin nԥticԥlԥrinin jurnala

yazılması.

Bilmԥlidir: fiziki kimyanın vԥ kristal-looptikanın ԥsaslarını; kristallooptik tԥhlilin

aparılma metodları vԥ texniki şԥrtlԥrini; elektrolitin, gil-torpağın, boksitin, kriolitin,

xlorlu kalsiumun, ftorlu alüminiumun, istifadԥ olunan duzların, reaktivlԥrin vԥ

turşuların ԥsas xassԥlԥrini; reaktivlԥrlԥ vԥ turşularla işlԥmԥ qaydalarını vԥ şliflԥrin

hazırlanma qaydalarını; mikroskopların, cilalayıcı dԥzgahların, tigel peçlԥrin,

quruducu şkafların, elektrik cihazların, analitik vԥ texniki tԥrԥzilԥrin quruluşunu;

tԥhlilin düzgün aparılmasına nԥzarԥt metodlarını, platin qablardan istifadԥ vԥ anatilik

vԥ texniki tԥrԥzilԥrdԥ çԥkmԥ qaydalarını; aparılmış tԥhlilin yazma qaydasını.

195. Laborant-kristallooptik

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Müxtԥlif markalı xüsusi gil-torpağın faza vԥ dԥnԥmetrik tԥrkibinin immersion metodla

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Abraziv istehsalı mԥhsullarının mineraloji vԥ dԥnԥmetrik

tԥrkibinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Dispersion mineraloji (keyfiyyԥt vԥ kԥmiyyԥt) vԥ

struktur tԥhlillԥrinin aparılması. Zԥnginlԥşdirmԥ vԥ metallurgiya istehsalının müxtԥlif

minerallarından keyfiyyԥtli şliflԥrin vԥ cilaların hazırlanması. Müxtԥlif markalı gil-

torpağın vԥ korundun alınma prosesindԥ tԥdqiqat işlԥri aparıldığı zaman qeyri-standart

kompleks tԥhlillԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Gil-torpaq istehsalında susuzlaşdırma

sobalarının rejiminin vԥ abraziv istehsalında sedimentasiya, hidrotԥsnifat, xırdalanma,

sԥpilmԥnin texnoloji siklinin işlԥnilmԥsi. Tԥhlilin nԥticԥlԥrinin jurnala yazılması.

Bilmԥlidir: mineralogiyanın ԥsaslarını; metallurgiya, zԥnginlԥşdirmԥ istehsalı

mԥhsullarının mineraloji vԥ struktur tԥhlilinin vԥ gil-torpaq istehsalının aparılma

metodikasını vԥ texniki şԥrtlԥrini; tԥdqiq olunan mԥhsulların istehsal texnologiyasını

vԥ ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini; pardaqlayıcı-cilalayıcı dԥzgahların quruluşu vԥ iş prinsipini;

şliflԥrin vԥ cilalayıcıların hazırlanma texnikasını, mineral dԥnԥlԥrinin ölçülԥrini;

immersion mayelԥrin tԥrkibini vԥ yığılma qaydalarını; qiymԥtli komponentlԥrin

minerallar üzrԥ, hԥmçinin boş dԥnԥlԥr, mineral zoğları arasında bölgüsünü müԥyyԥn

etmԥ üsullarını; tԥdqiqat nԥticԥlԥrinin sistemlԥşdirilmԥsinԥ vԥ işlԥnilmԥsinԥ dair

texniki tԥlԥblԥri.

196. Laborant-metalloqraf

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Karbonlu poladlardan, çuqunlardan xüsusi ԥrintilԥrin vԥ alüminium, maqnezium vԥ

mis ԥsaslı ԥrintilԥrin metalloqrafik analizi. Xüsusi ԥrinti nümunԥlԥrinin metalloqrafik

sınağa hazırlanması. Nümunԥlԥri qԥlԥvi vԥ turşu mԥhlullarında aşındırma. Metalların

ԥsas struktur tԥrkibinin vԥ etalonlar üzrԥ defektlԥrin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Rokvell,

Brinell vԥ Vikkers cihazlarında istiliklԥ emal olunmuş yoxlama nümunԥlԥrinin

bԥrkliyinin yoxlanılması. Karbonsuzlaşdırma qatının dԥrinliyinin vԥ dԥnԥnin

ölçülԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Maqnit metalloqrafiya metodu ilԥ austenit vԥ

austenit-ferrit sinfindԥn olan poladlarda alfa-fazanın müԥyyԥn edilmԥsi.

Bilmԥlidir: makro vԥ mikroşliflԥrin hazırlanma üsullarını; keçirilmԥ, bԥrklik

cԥdvԥllԥri; stolüstü metalloqrafik mikroskopların quruluşunu vԥ onlara qulluq etmԥ

qaydalarını; bԥrkliyi müԥyyԥn etmԥk üçün olan Rokvell, Brinell vԥ Vikkers

cihazlarının quruluşunu; laboratoriya elektrik peçlԥrindԥ vԥ vannalarında işlԥmԥ

qaydalarını; makro vԥ mikroşliflԥri aşındırmaq üçün istifadԥ olunan ԥsas reaktivlԥri;

metalloqrafiyanın elementar ԥsaslarını; dԥmir-karbonlu ԥrintilԥrin vԥziyyԥtinin

diaqramını; analitik tԥrԥzinin quruluşunu, onlara qulluq vԥ onlarla işlԥmԥ qaydalarını.

197. Laborant-metalloqraf

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Mürԥkkԥb poladların, qara vԥ ԥlvan metalların nümunԥlԥrinin makro vԥ

mikrostrukturunun metalloqrafik üsulla struktur vԥ kԥmiyyԥt analizi. Mikro vԥ

makroşliflԥrin hazırlanması vԥ onların markalanması. Metalların qeyri-metal

qoşmalarla çirklԥnmԥ dԥrԥcԥsinin tԥyin edilmԥsi. Poladın mikro vԥ makrostrukturu

üzrԥ, texniki şԥrtlԥrlԥ vԥ standartlarla müԥyyԥn olunmuş etalonlara vԥ ballara müvafiq

sınağı üzrԥ defektlԥrin tԥsniflԥşdirilmԥsi. Ərintilԥrdԥ qazla doymuş qatın dԥrinliyinԥ

nԥzarԥt. Ərimԥ, ԥymԥ, döymԥ vԥ ştamplama zamanı optiki pirometrlԥ temperatura

nԥzarԥt. Kristalitarası korroziyaya meylliliyin sınaqdan keçirilmԥsi. Bilavasitԥ

mԥmulatlarda hazırlanmış yerlԥri aşındırdıqda defektlԥrin xarakteri vԥ ölçüsünün

tԥyin edilmԥsi. Strukturun tԥdqiq edilmԥsi vԥ fotoçԥkiliş üçün mikroskopların

sazlanması. Mikro vԥ makrostrukturun foto şԥkilinin çԥkilmԥsi. Bԥrkliyin

kateqoriyasını müԥyyԥnlԥşdirmԥk üçün nümunԥlԥrin vԥ detalların peçlԥrdԥ istiliklԥ

emalı.

Bilmԥlidir: poladın markalarını vԥ onların kimyԥvi tԥrkibini: müxtԥlif materialların,

ԥrintilԥrin metalloqrafik üsulla analiz aparma metodikasını vԥ texnologiyasını;

sınaqdan keçirilԥn metalların dövlԥt standartlarını; metalloqrafik mikroskopların,

optiki pirometrlԥrin, fotoaparatların, ikiokulyarlı optik şüşԥlԥrin, nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının quruluşunu, onların sazlanma vԥ qulluq etmԥ qaydalarını; qalvanometrin,

voltmetrin, termoparın vԥ ampermetrin iş prinsipini; mürԥkkԥb poladlarla tipik makro

vԥ mikrostrukturun xarakteristikasını; dԥnԥ ölçüsünü müԥyyԥn etmԥ üsullarını; termo

emalın ԥsas növlԥrini; mexaniki sınağın nԥticԥlԥrinԥ görԥ poladlarda bԥrkliyin

xarakteristikasını; termik emalla metalın strukturu arasında qarşılıqlı ԥlaqԥni;

poladlarda, tökmԥlԥrdԥ, döymԥlԥrdԥ, ştamplanmış pԥstahlarda, qaynaq

birlԥşmԥlԥrindԥ, yaymalarda defektlԥrin növ müxtԥlifliyini.

198. Laborant-metalloqraf

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Yüksԥk sԥviyyԥdԥ mürԥkkԥb vԥ xüsusi poladların, hԥmçinin ԥlvan metallardan olan

ԥrintilԥrin makro vԥ mikrostrukturunun metalloqrafik struktur vԥ kԥmiyyԥt analizi.

Eksperimental işlԥr ԥsasında metal vԥ ԥrintilԥrin termik vԥ kimyԥvi-termik emalı

rejimlԥrinin tutulması. Metalların vԥ ԥrintilԥrin termik vԥ kimyԥvi-termik emalı üzrԥ

defektlԥrin sԥbԥblԥrinin, metal konstruksiyaların sınma sԥbԥblԥrinin analizi vԥ onlar

üzrԥ rԥyin tԥrtilԥ edilmԥsi. Yüksԥk sԥviyyԥli mürԥkkԥb vԥ polad alԥt ԥrintilԥrinin

ԥridilmԥsinԥ nԥzarԥt. Laboratoriya metodları ilԥ poladın közԥrmԥ qabiliyyԥtinin vԥ

onun buraxılış kövrԥkliyԥ meylliliyinin müԥyyԥn edilmԥsi. Yoxlama arbitraj

analizlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: metalloqrafiyanın ԥsaslarını; metalların fiziki-kimyԥvi xassԥlԥrini; tԥtbiq

olunan istilikölçԥn cihazların iş prinsipini; aşındırma üçün makro vԥ mikroşliflԥrin vԥ

reaktivlԥrin hazırlanma qaydasını; polad, çuqun, ԥlvan metalların vԥ ԥrintilԥrin termik

emalı ԥsaslarını; yuxarıda göstԥrilԥn materialların termik vԥ kimyԥvi-termik emalının

texnoloji proseslԥrini; poladların, çuqunun, ԥlvan metalların vԥ ԥrintilԥrin ԥsas

xüsusiyyԥtlԥrini; dԥnԥnin ölçüsünün, sementlԥşdirmԥ, azotlaşdırma, sulfidlԥşdirmԥ vԥ

s. zonalarının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi; sԥthi su vermԥ metodlarını, onların

xüsusiyyԥtlԥrini vԥ tԥtbiq sahԥsini.

199. Laborant-metalloqraf

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Xüsusi ԥrintilԥrin vԥ çԥtin ԥriyԥn metalların makro vԥ mikrostrukturunun

metalloqrafik analizi. Tԥdqiqatın nԥticԥlԥrinԥ görԥ rԥylԥrin vԥ tövsiyԥlԥrin tԥrtilԥ

olunması. Vakuum rԥnglԥmԥ metodu ilԥ istiliyԥ davamlı ԥrintilԥrdԥ ikinci fazanın

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Yüksԥk temperaturlu «vakuum metalloqrafiyasıª metodu ilԥ

metalların vԥ ԥrintilԥrin qurğularda strukturunun tԥtbiq edilmԥsi. Austenit dԥnԥsinin

inkişaf kinetikasının müԥyyԥn edilmԥsi. Martensit nöqtԥsinin müԥyyԥn edilmԥsi.

Yüksԥk temperaturla vakuumda nümunԥlԥrin uzadıldığı zaman sınaqdan keçirilmԥsi.

Dԥyişmԥ proseslԥrinin kinoçԥkilişinin aparılması.

Bilmԥlidir: metallar fizikasının ԥsaslarını; yüksԥk temperaturlu vakuum qurğularının

vԥ yüksԥk temperaturlu kameraların quruluşunu; vakuumda yüksԥk temperatur altında

nümunԥlԥrin uzanmaya sınaqdan keçirilmԥ qaydalarını; yüksԥk temperaturlu

mikroskopların quruluşunu vԥ sazlanmasını; vakuummetrdԥn, potensiometrdԥn,

mikrofototaxmalardan vԥ kinokameralardan istifadԥ qaydalarını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

200. Laborant-mikrobioloq

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Spora vasitԥsi ilԥ çoxalan materialın ԥkilmԥsi vԥ analizlԥrin aparılması üçün bԥslԥyici

mühitin, reaktiv mԥhlulların hazırlanması, tԥqribi titrlԥrin qurulması kolbaların

montajı. PH, sterilliyin, yodometriya vԥ polyarimetriya üzrԥ aktivliyin bioloji vԥ

başqa metodlarla müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Bԥslԥyici mühitin Petri kasasına, sınaq

şüşԥlԥrinԥ tökülmԥsi. Əkin materialının hazırlanması. Kolbalarda ԥkilmԥsi. Daha

yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında laboratoriya avadanlığının yığılması,

preparatların vԥ yarımmԥhsulların zԥhԥrliliyԥ vԥ pirogenliyԥ farmakoloji yoxlanılması

vԥ sınaqdan keçirilmԥsi. Qabların vԥ kömԥkçi materialların sterillԥşdirmԥyԥ

hazırlanması. Tԥyin olunmuş forma üzrԥ sԥnԥdlԥşdirmԥnin aparılması.

Bilmԥlidir: mikrobiologiyanın ԥsaslarını; tԥqribi titrlԥrin qoyulma üsullarını; tԥtbiq

olunan reaktivlԥrin xüsusiyyԥtlԥrini vԥ onlara qoyulan tԥlԥblԥri; bԥslԥyici mühitlԥrin

hazırlanmasının texnoloji prosesini; analitik tԥrԥzilԥrin, fotokalorimetrlԥrin,

polyarimetrlԥrin vԥ digԥr analoji cihazların tԥnzimlԥmԥ qaydalarını; sınaq

heyvanlarına, probların keyfiyyԥtinԥ vԥ aparılan analizlԥrԥ qoyulan tԥlԥblԥri;

farmakoloji sınağın aparılma şԥrtlԥrini.

201. Laborant-mikrobioloq

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Antibiotiklԥrin vԥ biosintezin digԥr preparatlarının laboratoriya şԥraitindԥ

fermentlԥşdirmԥ prosesinin aparılması. Dԥqiq vԥ mürԥkkԥb titrlԥrin qoyulması vԥ

yoxlanılması. Laboratoriya avadanlığının yığılması. Preparatların vԥ

yarımmԥhsulların toksikliyԥ (zԥhԥrlԥnmԥyԥ) vԥ pirogenliyԥ qarşı farmakoloji

yoxlanılması vԥ sınaqdan keçirilmԥsi. Potensiometrik vԥ mikrobioloji sınaqların

keçirilmԥsi. Hazır mԥhsulun vԥ yarımmԥhsulun aktivliyinin bioloji metodla müԥyyԥn

edilmԥsi. Preparatların vԥ kömԥkçi materialların sterilliyinԥ riayԥt olunması.

Analizlԥrin nԥticԥlԥrinin sԥnԥdlԥşdirilmԥsi vԥ hesablanması.

Bilmԥlidir: gördüyü iş hԥcmindԥ mikrobiologiyanın, mikrologiyanın vԥ kimyanın

ԥsaslarını; tԥtbiq olunan reaktivlԥrin ԥhԥmiyyԥti vԥ xassԥlԥrini; laboratoriya

qurğularının yığılma qaydalarını; dԥqiq vԥ mürԥkkԥb titrlԥrin qurulma qaydalarını;

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu vԥ istifadԥ qaydalarını; aparılan analizlԥrԥ

texniki şԥrtlԥri vԥ dövlԥt standartlarını; görülԥn işlԥrԥ texniki sԥnԥdlԥşdirmԥnin

aparılma qaydalarını.

202. Laborant qütb qrafikçisi

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müԥyyԥn olunmuş metodika üzrԥ qütb qrafikası metodu ilԥ quru nümunԥlԥrin vԥ

mԥhsulların sadԥ eynicinsli iki-üç növbԥli analizlԥrinin aparılması. Alınmış ԥyrilԥrin

formaları üzrԥ elektrolitin keyfiyyԥtcԥ vԥ kԥmiyyԥtcԥ müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, analizlԥrin

nԥticԥlԥrinin yazılması.

Bilmԥlidir: nümunԥ materiallarının vԥ mԥhsullarının ԥsas xassԥlԥrini; analizin

keçirilmԥ metodikasını; analizlԥrin nԥticԥlԥrinin yazılış qaydasını.

203. Laborant qütb qrafikçisi

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Müԥyyԥn olunmuş metodika üzrԥ dԥrin vakuum vԥ ya yüksԥk tԥzyiq altında işlԥyԥn

aparatlar tԥtbiq etmԥklԥ quru nümunԥlԥrin vԥ mԥhlulların qütb-standart analizlԥrinin

aparılması. Mԥhlulda ionların qatılığının müԥyyԥn olunması. Metal nümunԥlԥrin

(külçԥ şԥklindԥ olan sink vԥ s.) analizlԥrinin aparılması. Xidmԥt olunan avadanlığın

cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli polyaroqrafların, analitik tԥrԥzilԥrin vԥ elektrik cihazlarının

quruluşunu, analitik kimyanın vԥ qütb qrafikalı analizlԥrin ԥsaslarını, analizlԥrin

keçirilmԥ metodikasını, nümunԥlԥrin keyfiyyԥtinԥ qoyulan tԥlԥblԥri; xidmԥt olunan

avadanlığın cari tԥmirinin aparılma qaydalarını.

204. Laborant-radiometrist

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müxtԥlif qurğularda probların radiometrik ölçülmԥsi. Sayğacların göstԥricilԥrinin

(xarakteristikaların) çıxarılması. Hesab xarakteristikaların qrafiklԥrinin qurulması vԥ

iş nöqtԥsinin seçilmԥsi. Natura fonu vԥ etalonun ölçülmԥsi. Jurnalda yazıların

aparılması. Müxtԥlif izotop tԥrkibli nümunԥlԥrin xüsusi fԥallığının (aktivliyinin)

müԥyyԥn edilmԥsi üzrԥ bütün hesablamaların yerinԥ yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: radioaktivlik vԥ radioaktiv parçalanmanın nԥzԥriyyԥsini vԥ ԥsaslarını;

reaktiv şüalanmanın maddԥ ilԥ qarşılıqlı ԥlaqԥsini; aktivliyin nisbi ölçülmԥ

metodunun ԥsaslarını; yenidԥn hesablanma qurğularının iş prinsipi vԥ ԥsas

qovşaqlarını; radioaktiv maddԥlԥrlԥ işlԥmԥyin sanitar qaydalarını; elektron aparatura

vԥ radioaktiv şüalanma mԥnbԥlԥri ilԥ tԥhlükԥsiz işlԥmԥ qaydalarını.

205. Laborant-radiometrist

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Radioaktiv şüalanmanın kompleks radiometrik ölçülmԥsi. Yoxlama ölçülԥrinin

nԥticԥlԥrinin işlԥnilmԥsi. Udma vԥ parçalanma ԥyrilԥrinin çıxarılması vԥ qurulması.

Amplituda analizatorlarında radioaktiv şüalanma spektrlԥrin alınması. Radioaktiv

şüalanmanın amplituda spektrlԥrinin çıxarılması ilԥ bağlı yazıların vԥ hesablamaların

jurnalda aparılması. Spektrin qrafikinin qurulması.

Bilmԥlidir: radioaktiv şüalanma spektrlԥri vԥ spektrometrik metodlar haqqında ԥsas

mԥlumatları; stsintillyasiya spektrometriya metodunun fiziki ԥsaslarını; amplituda

analizatorlarının ԥsas qovşaqlarını vԥ iş prinsipini.

206. Laborant-radiometrist

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Çoxkanallı amplituda analizlԥrindԥn vԥ üst-üstԥ düşmԥ vԥ düşmԥmԥ sxemlԥrindԥn

istifadԥ edԥrԥk radioizotopların spektrlԥr üzrԥ eynilԥşdirilmԥsi. Sadԥ (üç

komponentdԥn çox olmayaraq) spektrlԥr üzrԥ radioizotopların aktivliyinin

hesablanması vԥ mütlԥq metodla nümunԥnin aktivliyi müԥyyԥnlԥşdirilԥrkԥn

düzԥlişlԥrin hesablanması. Radioizotopların parçalarına vԥ udma ԥyrilԥri üzrԥ

eynilԥşdirilmԥsi. Riyazi statistika metodları vasitԥsilԥ analiz nԥticԥlԥrinin işlԥnilmԥsi.

Bilmԥlidir: nüvԥ fizikası, radiokimyanın ԥsaslarını vԥ radioaktiv şüaların maddԥlԥrlԥ

qarşılıqlı ԥlaqԥsi üzrԥ nԥzԥriyyԥlԥri, yarımkeçirici detektorların kömԥyi ilԥ radioaktiv

şüalanmanın fiziki ԥsaslarını; radioaktiv şüalanma spektrlԥrinin sadԥ şԥrhi üsullarını;

texnoloji rejimlԥrin proseslԥri vԥ parametrlԥrini.

207. Laborant-radiometrist

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Radioaktiv şüalanmanın müxtԥlif spektrlԥrinin izah olunması. Radiometrik aparatura

qovşaqlarından eksperimental işlԥr üçün sxemlԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi. Radiometrik

analiz üzrԥ aparaturanın vԥ yeni metodların mԥnimsԥnilmԥsi vԥ tԥtbiqi. øşlԥk etalon

mԥnbԥlԥrinin vԥ maye stsintillyatorların hazırlanması. Preparatların hazırlanması vԥ

onların nԥticԥlԥrinin sonradan işlԥnilmԥsi ilԥ 4P-sayğacında ölçülmԥsi. Radiometrik

aparaturanın cari tԥmiri. Daha aşağı dԥrԥcԥli laborantlar tԥrԥfindԥn yerinԥ yetirilԥn

prob ölçülԥrinԥ vԥ hesablamalara nԥzarԥt. østilik kameralarında mԥsafԥ (distansion)

manipulyatorlarla işlԥmԥ. Spektrlԥr (üç komponentlԥrdԥn artıq) üzrԥ radioizotopların

aktivliyinin hesablanması.

Bilmԥlidir: radiotexnika, radioelektronika vԥ ali riyaziyyatın ԥsaslarını; radiometrik

aparaturanın ԥsas qovşaqlarının quruluşunu; radioaktiv şüalanmanın amplituda

spektrlԥrinin izahetmԥ metodlarını; mԥsafԥ (distansion) manipulyatorların vԥ istilik

kameralarının quruluşunu.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

208. Laborant-rentgenostrukturçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Fotoqeydiyyat rentgen aparatlarının işԥ hazırlanması vԥ iş prosesindԥ onlara xidmԥt.

Yoxlama üçün nԥzԥrdԥ tutulmuş nümunԥlԥrin hazırlanması. Kameraların işԥ

hazırlanması. Rentgen plyonkasının foto emalı. Fotoüsulla çԥkiliş zamanı

ekspozisiyanın aparılması.

Bilmԥlidir: rentgen trubkaların quruluşunu; rentgen trubkalarına vԥ kenotronlara

qulluq qaydalarını; aparatların şԥbԥkԥyԥ qoşulma qaydalarını; rentgen qurğuları ilԥ iş

qaydalarını; kameraların doldurulmasını (simmetrik vԥ asimmetrik); nümunԥlԥrin

hazırlanma vԥ onların kameralarda yüstirlԥmԥ prinsiplԥrini; rentgenoqramların emalı-

foto emalı, rentgenoqramların komparatorda ölçülmԥsi; rentgen plyonkalarının

aydınlaşdırılması, fiksaj edilmԥsi, yuyulması vԥ qurudulması; rentgen plyonkalarının

saxlama şԥrtlԥrini; debaeqramların hesablaması vԥ qrafik d-sırasının tapılması.

øş nümunԥlԥri:

1. Rentgen trubkaları - tԥlim, mԥşq.

209. Laborant-rentgenostrukturçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Metallar, ԥrintilԥr vԥ s. nümunԥlԥrin istehsalı vԥ onların tԥdqiqat aparmaq üçün

hazırlanması. Rentgen şüaları dԥsti altında nümunԥlԥrin kameralarda vԥ söykԥmԥlԥrdԥ

yüstirlԥnmԥsi. Rentgen qurğularına xidmԥt. Rentgenoqramaların vԥ diaqram lentlԥrin

emalı-ionizasiya aparatlarında yazılışı.

Bilmԥlidir: rentgen şüalarının mԥnşԥyini; rentgen şüaların orqanizmԥ tԥsirini;

kristalloqrafik müstԥvilԥr sistemindԥn ԥks olmanın mövcudluğu şԥrtlԥrini (Vulf-Breqq

tԥnliyi); müstԥvilԥrarası mԥsafԥlԥr, şԥbԥkԥ parametrlԥri, sinqoniyalar haqqında ilkin

mԥlumatları; idarԥetmԥ pultunun ayrı-ayrı elementlԥrinin, habelԥ genotronların,

rentgen aparatları sisteminin mühafizԥ örtüklԥrinin tԥyinatını; rentgenostruktur vԥ

ionizasiya qurğularında, aparatlarda ԥsas işlԥmԥ qaydalarını, asimmetrik çԥkiliş

metodunu; rentgen kameralarında düz nümunԥlԥrin çԥkiliş metodunu (birtԥrԥfli

rentgenoqramlar üçün); Zaksın tԥrsinԥ çԥkiliş metodunu; aydınlaşdırıcıların vԥ

fiksajların hazırlanma qaydalarını; rentgenoqramların ölçülmԥsi vԥ onların

hesablanmasını; debaeqramların açılmasını; rentgenoqramların fotometriya

metodikasını.

øş nümunԥlԥri:

1. URS-60 tipli aparatlar - rentgen trubkalarını vԥ kenotronları qurma.

2. Rentgen kameraları - aparatda qurulma, şüa dԥstinԥ qarşı yüstirlԥmԥ.

3. Toz nümunԥlԥri - istehsal etmԥ.

4. Silindrvari nümunԥlԥr - rentgen kameralarında qurulma vԥ yüstirlԥmԥ.

5. Metallar, ԥrintilԥr vԥ s. nümunԥlԥr -ionizasiya aparatlarında qurulma.

6. Rentgen plyonkaları vԥ sayğaclar -keyfiyyԥtini müԥyyԥnlԥşdirmԥ.

210. Laborant-rentgenostrukturçu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Rentgenostruktur aparaturaya xidmԥt vԥ onun profilaktik tԥmiri. Tԥdqiq olunan

materialın xarakteristikalarına müvafiq olaraq ekspozisiya rejiminin seçilmԥsi.

Rentgenoqram vԥ difraktoqramların açılması. Faza analizin aparılması. Elementar

özԥklԥrin, kub vԥ orta sinqoniya materialların parametrlԥrinin hesablanması.

Rekristallaşma proseslԥrinin ԥks çԥkilişinin rentgenoqamlar üzrԥ tԥdqiqi.

Bilmԥlidir: rentgen şüaların xassԥlԥrini; rentgen spektrlԥrin yaranma vԥ rentgen

şüaların kristalda difraksiyası mԥnşԥyini; yüksԥkvoltlu generatorların, idarԥetmԥ

pultlarının, soyuducu qurğuların quruluşunu vԥ tԥyinatını; rentgenostruktur

tԥdqiqatlarda tԥtbiq olunan aparatların xarakteristikalarını; rentgen kameralarının

konstruksiyasını; bԥzi selektiv-hopdurma süzgԥclԥrinin hazırlanma metodlarını;

rentgenoqramların emalını; mikrofotometrlԥrin quruluşunu, onlarla işlԥmԥ

qaydalarını; rentgenoqramların vizual foto-metrlԥnmԥ vԥ intensivliyinin

fotomaterialda yazılışını; planimetrin kömԥyi ilԥ xԥttin inteqral eninin ölçülmԥsini;

ionizasiya qurğusunda iş qaydalarını vԥ ԥsas nasazlıqları; impulslar sayğacının işlԥk

xarakteristikalarının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, iş vaxtının seçilmԥsi vԥ xarab olduqda

sayğacın dԥyişdirilmԥsini; trubkada vԥ sayğacdakı çatın seçililԥ dԥyişdirilmԥsini;

potensiometrdԥ diaqram lentinin müxtԥlif surԥtlԥrdԥ qurulmasını; «nöqtԥlԥr üzrԥ»

xԥttin kԥsiyinԥ görԥ intensivlik bölgüsünün yazılışını; kristal şԥbԥkԥnin gԥrginliyi vԥ

sԥhvlԥri haqqında ümumi mԥlumatı.

øş nümunԥlԥri:

1. Yayma dԥzgahının valları - qalıq austenitin miqdarını müԥyyԥnlԥşdirilmԥ.

2. Plyonkanı simmetrik vԥ asimmetrik qoymaqla debaeqramlar vԥ ԥks çԥkiliş

rentgenoqramları - komparatorda ölçmԥ.

3. Difraktoqramlar - potensiometrdԥ çԥkiliş.

4. ømpuls sayğacları - qurma vԥ onların vԥziyyԥtini yoxlama.

5. Trubkalar - ionizasiya qurğusuna montaj edilmԥ.

211. Laborant-rentgenostrukturçu

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Fotoüsulla tԥdqiqat aparmaq üçün stasionar vԥ sԥyyar aparatların vԥ qurğuların,

rentgenostruktur analiz üçün rentgen difraktometrlԥrinin montajı vԥ sazlanması.

Strukturanaliz üçün müxtԥlif kameraların vԥ tԥrtibatların yüstirlԥnmԥsi. Adi

temperaturlu, tekstur, kiçik bucaqlı kameralar vԥ tԥrtibatlar tԥtbiq etmԥklԥ tԥdqiqatlar

zamanı çԥkilişin metodu, rejimi vԥ sxeminin seçilmԥsi. Materialların quruluşunu,

tԥrkibinin öyrԥnilmԥsi vԥ nԥzarԥti, makro vԥ mikrotԥzyiqlԥrin analizi üzrԥ

rentgenoqrafik işlԥr. Rentgenoqramların monoxromatik şüalanmada alınması vԥ

onların hesablanması. Alınmış nԥticԥlԥrin emalı vԥ sԥnԥdlԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: rentgen şüalarının xassԥlԥrini vԥ kristalloqrafiyanın ԥsaslarını; rentgen

şüalarının difraksiya nԥzԥriyyԥsini; metalların vԥ ԥrintilԥrin quruluş ԥsaslarını;

metalların mexaniki, termik vԥ digԥr emal üsullarının prinsiplԥrini, metallar vԥ

ԥrintilԥrin tԥrkibinin vԥ strukturundakı dԥyişikliklԥrin rentgenodifraksiya mԥnzԥrԥsinԥ

tԥsirini; rentgenostruktur analizin ümumi vԥ xüsusi metodlarını; rentgen aparatlarının,

difraktometrlԥrin quruluşunu; monoxromatokameraların, temperaturlu kiçik bucaqlı,

tekstur kameraların vԥ tԥrtibatların konstruksiyasını; rentgen honiometrlԥrinin

konstruksiyasını; onların qurulma vԥ yüstirlԥmԥ qaydalarını; qrafiklԥri, cԥdvԥllԥrin vԥ

nomoqramların tԥtbiq edilmԥsi ilԥ rentgenoqramların müxtԥlif düzԥlişlԥrlԥ hesablama

vԥ açılma metodlarını; intensivliyin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsini; difraksiya xԥtlԥrinin

forma vԥ enliyinin analiz metodlarını.

Orta ixtisas tԥhsil tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri:

1. Bloklar - düzԥldilmiş metal nümunԥsindԥ ölçünü vԥ mikrosԥhvlԥri

müԥyyԥnlԥşdirmԥ.

2. Radioaktiv nümunԥlԥr - tԥdqiq etmԥ.

3. Köhnԥlԥn ԥrintilԥr - müxtԥlif t-da şԥbԥkԥ parametrlԥrini müԥyyԥnlԥşdirmԥ.

4. Obyektlԥr üçün qütb fiqurlar - qurulma.

212. Laborant-rentgenostrukturçu

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Difraktometrin idarԥ olunan komplekslԥri - Kompüter tԥtbiq etmԥklԥ rentgenostruktur

tԥdqiqatların yerinԥ yetirilmԥsi. Kimyԥvi vԥ faza tԥrkibi üzrԥ mürԥkkԥb olan

nümunԥlԥrin rentgenostruktur analizi. Xüsusilԥşdirilmiş kiçik qabaritli aparaturanın

kömԥyi ilԥ iri qabaritli obyektlԥrdԥ tԥdqiqatların aparılması. Obyekt sԥthinin tԥdqiq

üçün hazırlanması. Rentgenoqramları almaq üçün şԥraitin seçilmԥsi. Eksperimental

mԥlumatların alınması vԥ emalı, rԥyin verilmԥsi vԥ hesabatların tԥrtilԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: difraktometrin idarԥ olunan komplekslԥrinin - kompüterin işlԥmԥ

prinsipini vԥ onlara xidmԥt qaydalarını; idarԥ olunan komplekslԥrdԥn istifadԥ edԥrԥk

rentgeno-struktur tԥdqiqatların metodoloji qurulması ԥsaslarını; «fasilԥsiz yazıª

zamanı eksperimental mԥlumatların alınma metodikasını; «inteqralª, «nöqtԥlԥr üzrԥ»

vԥ «fonun ölçülmԥsi» rejimlԥrindԥ ölçülԥri.

Orta ixtisas tԥhsil tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri:

1. Daşına bilԥn aparatlar - nԥzarԥt şԥrtinin seçilmԥsi, yüstirlԥmԥ.

2. ødarԥ olunan komplekslԥr - teksturanın analizi.

3. øri qabaritli obyektlԥr - makrogԥrginliyin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

213. Laborant-sensitometrist

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Kinofoto mԥmulatların plyonka qatının möhkԥmliyinԥ, plyonkanın emulsiya qatının,

kontrqatının ԥrimԥ temperaturunu müԥyyԥnlԥşdirmԥyԥ vԥ plyonkanın emulsiya

qatının qabarmaya (şişmԥyԥ) qarşı sensitometrik sınaqdan keçirilmԥsi; daha yüksԥk

ixtisaslı laborant-sensitometristin rԥhbԥrliyi ilԥ fotoqrafiya göstԥricilԥrinin işığa

hԥssaslığının, optik vԥ sıx tԥzadlar ԥmsalının, bucağın optik sıxlığının, fotoqrafiya

enliyinin, maksimum optik sıxlığın vԥ digԥr fotogöstԥricilԥrin müԥyyԥn edilmԥsi.

Kino-foto mԥmulatların pozitiv sortlarının sensitometrik sınağı. Plyonka

nümunԥlԥrinin sınağa hazırlanması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan cihazların - densitometrlԥrin, sensitometrlԥrin,

aydınlaşdırıcı cihazların, rezelvometrlԥrin, spektroqrafların, denzoqrafların vԥ s. iş

prinsipini; fotoemulsiyaların sintezi, işığa hԥssas olan qatların sulanması haqqında

ümumi mԥlumatları; reseptura üzrԥ kompozisiyanın seçilmԥsini; qaranlıqda işlԥyԥn

zaman alışqanlı maddԥlԥrlԥ vԥ zԥhԥrlԥrlԥ rԥftar qaydalarını.

214. Laborant-sensitometrist

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Kino-foto mԥmulatların plyonka qatının möhkԥmliyinԥ, plyonkanın emulsiya qatının,

kontrqatının ԥrimԥ temperaturunu müԥyyԥnlԥşdirmԥyԥ vԥ plyonkanın emulsiya

qatının qabarmaya qarşı sensitometrik sınaqdan keçirilmԥsi. ølk vԥziyyԥtinԥ qayıda

bilԥn (dönԥn) plyonkaların vԥ reverşiv fotokağızın sensitometrik sınaqdan keçirilmԥsi.

Fotoqrafiya qatlarında qalınlığın ölçülmԥsi. Qaranlıq otaqlarda işıqlandırmanın qeyri-

aktivliyinin yoxlanılması. Tԥsvir kadrın düzgün yerlԥşdirilmԥsi vԥ ölçüsünün vԥ film

surԥtlԥrindԥ sԥsin yoxlanılması. Sınaq nümunԥlԥrinin, emulsiyaların sabitliyinin,

yarımfabrikat vԥ hazır mԥhsul oxlarının sensitometrik sınaqdan keçirilmԥsi.

Nümunԥlԥrԥ sensitometrdԥ ekspozisiya verilmԥsi. Nümunԥlԥrin foto mԥhlullarla

emalı. Optik sıxlığın densitometrlԥrdԥ ölçülmԥsi. Optik sıxlığın ekspozisiya

loqarifmindԥn xarakterik asılılıq ԥyrilԥrinin qurulması. øşığa hԥssas, tԥzad ԥmsalı,

dayağın optik sıxlığı, fotoqrafiya enliyi, maksimum vԥ optik sıxlığın vԥ digԥr foto

göstԥricilԥrin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Optik cihazların tԥnzimlԥnmԥsi. Sınağın

nԥticԥlԥrinin yazılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan cihazların - densitometr, sensitometr, aydınlaşdırıcı

cihazlar, rezelvometr, spektoqraflar, densoqrafların vԥ s. quruluşunu; kimya vԥ

fotokimyanın ԥsaslarını; fotoemulsiyaların sintezi, işığa hԥssas qatların sulanma,

reseptura üzrԥ kompozisiyanın seçilmԥ qaydalarını vԥ üsullarını; plyonkaların

fotomԥhlullarla emalı qaydalarını; qrafik hesablamaların aparılması; kinofoto

plyonkalara vԥ film surԥtlԥrinԥ texniki şԥrtlԥri; filmsurԥtlԥrindԥ tԥsvir kadrların vԥ

sԥsin yerlԥşmԥsinԥ dövlԥt standartlarının vԥ kinoplyonkanın hԥndԥsi ölçülԥrini.

215. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Ölçülԥrԥ riayԥt etmԥdԥn detalların çilingԥr emalı. Sadԥ detalların şablon üzrԥ

biçilmԥsi. Polad kanatların ԥl ilԥ kԥsilmԥsi. Detalların yuyulması vԥ yağlanması.

Siqnal vԥ işıqlandırıcı lampaların dԥyişdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: çilingԥr emalının fԥndlԥrini; çilingԥr alԥtinin, sadԥ ölçü alԥtinin tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; bԥrkidici detallarda istifadԥ edilԥn yivlԥrin ԥn çox işlԥnilԥn

ölçülԥrini; sürtkü materiallarının tԥyinatını vԥ adlarını; liftlԥrdԥ işlԥdilԥn elektrik

naqillԥrinin markasını vԥ kԥsilmԥsini; elektrik aparatlarının quruluşunu vԥ tԥyinatı

barԥdԥ ümumi mԥlumatları.

øş nümunԥlԥri:

1. Boltların, vint vԥ qaykaların yivlԥrin açılması.

2. Lövhԥli vԥ künclü poladdan detalların üst sԥthinin mişarlanması.

3. Hamar, yumru vԥ künclü polad - hazır ölçülԥr ilԥ kԥsilmԥ.

4. Mexanizmin söküldükdԥn sonra birlԥşmԥsi vԥ detallarının tԥmizlԥnmԥsi, yuyulması

vԥ yağlanması.

216. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Detalların 11-14-cü kvalitetlԥr üzrԥ çilingԥr emalı. Kanatın buxtadan açılması vԥ

lazımi uzunluğun ölçülmԥsi. Hazır biçimlԥr üzrԥ boruların hazırlanması vԥ

bԥrkidilmԥsi. Alԥtin doldurulması. Ara qatların çertyoj vԥ eskizlԥrԥ ԥsasԥn biçilmԥsi

vԥ kԥsilmԥsi. Mexaniki vԥ avtomat kilidlԥrin, mԥrtԥbԥ açarlarının vԥ bԥrkidicilԥrin

sökülmԥsi vԥ yığılması. øşıqlandırma vԥ siqnalizasiya şԥbԥkԥsindԥki nasazlıqların

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Liftlԥrin sadԥ çertyoj vԥ elektrik

sxemlԥrinin oxunması.

Bilmԥlidir: detalların çilingԥr emalı ԥmԥliyyatlarının fԥndini vԥ ardıcıllığını; sadԥ

birlԥşmԥ vԥ mexanizmlԥrin sökülmԥsi vԥ yığılmasını; metalların xüsusiyyԥtini vԥ

markalanmasını; polad kanat vԥ zԥncirlԥrlԥ rԥftar qaydasını; qaldırıcı mexanizmlԥrin

quruluşunu; liftlԥrin quruluşu vԥ tԥyinatı haqqında ԥsas mԥlumatları; liftlԥrin zԥncir,

işıqlanma vԥ siqnalizasiyasının elektrik vԥ elektrogüc sxemini; birsürԥtli liftlԥrin

zԥncirindԥki nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması; elektrotexnikanın

ԥsaslarını; dԥyişԥn cԥrԥyanlı elektrik mühԥrriklԥrinin quruluşunu vԥ iş prinsipini; sadԥ

elektrik ölçü cihazlarından (ampermetr, voltmetr, ommetrdԥn) istifadԥ qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Bolt, qayka vԥ vintlԥr - yivlԥrin kԥsilmԥsi.

2. Zolaqlı vԥ künclü poladlardan olan sadԥ detallar - ölçülmԥ, nişanlanma vԥ deşilmԥ.

3. Elektrik ölçücü cihazlar - gԥrginliyin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

4. Çilçıraq, patron, elektrik açarları, ԥlaqԥlԥndiricilԥr - sazlanması vԥ qurulması.

5. 10 kVt gücündԥ olan elektrik mühԥrriklԥri - sökülmԥ, tԥmizlԥnmԥ vԥ yığılma.

6. øşıqlandırıcı vԥ siqnallaşdırıcı elektrik xԥtlԥri - hazırlanma vԥ çԥkilmԥ.

217. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Detalların 7-11-ci kvalitetlԥr üzrԥ çilingԥr emalı. Liftlԥrin avtomatik vԥ mexaniki qapı

kilidlԥrinin, mԥrtԥbԥ açarlarının, sürԥt mԥhdudlaşdırıcılarının, çağırış vԥ siqnal

aparatlarının qurulması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Qaldırıcı mexanizm vԥ tormoz qurğularının

sökülmԥsi, yığılması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

Xԥtlԥrin vԥ kabellԥrin hazırlanması vԥ onların borulara salınması. Birsürԥtli, yol

çağırışı olmayan liftlԥrin zԥncirlԥrindԥki nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan

qaldırılması. Bir sürԥtli ötürücülü liftlԥrin kinematik vԥ elektrik sxeminin çox

mürԥkkԥb olmayan çertyojunun oxunması. Polad kanatların dԥyişdirilmԥsi vԥ onların

kabinԥnin birlԥşmԥlԥrinԥ bԥrkidilmԥsi. Mexanizm vԥ detalların bԥrkidilmԥsi vԥ

müxtԥlif lehimlԥrlԥ lehimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: lift avadanlığının montaj vԥ tԥmirinԥ texniki şԥrtlԥri; mexaniki birlԥşmԥ

vԥ elektrik aparatlarının sökülmԥsi vԥ yığılması ardıcıllığını; asinxronlu elektrik

mühԥrrikinin transformator vԥ avtotransformatorların, müxtԥlif rele vԥ maqnit

buraxıcıların vԥ s. quruluşunu vԥ iş prinsipini; bir siqnallı dispetçer idarԥ pultunun

quruluşunu vԥ iş prinsipini; elektrotexnikanın ԥsaslarını.

øş nümunԥlԥri:

1. ødarԥetmԥ stansiyası - elektrik aparatlarının, ԥlaqԥlԥndiricilԥrin tԥnzimlԥnmԥsi.

2. Birfazalı vԥ üçfazalı transformatorlar -elektrik naqillԥri qoşmaqla yeni yerԥ

qurulması.

3. 10 kVt-dan yuxarı gücündԥ elektrik mühԥrriki - sökülmԥ, yığma, qurulma vԥ tԥlԥb

olunan gԥrginlikdԥ işԥ salma.

218. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Lift avadanlığının tԥmiri vԥ montajı üzrԥ sadԥ vԥ çox da mürԥkkԥb olmayan işlԥrin

yerinԥ yetirilmԥsi. Montaj vԥ tԥmir işlԥrinin istehsalını tezlԥşdirԥn vԥ asanlaşdıran

qurucu vԥ nişanlayıcı şablon vԥ lԥvazimatların hazırlanması. Yol çağırışı olmayan

birsürԥtli ötürücülü liftlԥrin idarԥ zԥncirinin elektrik xԥttinin çԥkilmԥsi. Hԥrԥkԥt sürԥti

saniyԥdԥ 1 m-ԥ qԥdԥr, birsürԥtli ötürücüsü olan liftlԥrin mexaniki vԥ elektrik

avadanlığının sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Liftlԥrin mürԥkkԥb çertyoj vԥ

elektrosxemlԥrinin oxunması. Lazımi texniki sԥnԥdlԥşdirmԥnin aparılması.

Bilmԥlidir: lift avadanlığının mürԥkkԥb vԥ mԥsuliyyԥtli birlԥşmԥlԥrinin yığılması vԥ

sökülmԥsi texnologiyasını; yol çağırışı olmayan, hԥrԥkԥt sürԥti 1 m/san.-yԥ qԥdԥr olan

liftlԥrin prinsipial elektrik sxemini; elektrotexnikanın vԥ radiotexnikanın ԥsaslarını;

liftlԥrin dispetçer idarԥsindԥ ikitԥrԥfli sԥsucaldıcı ԥlaqԥlԥrin iş prinsipini; hԥrԥkԥt

liftlԥrinin idarԥ zԥncirlԥrindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsini vԥ aradan qaldırılmasını.

øş nümunԥlԥri:

1. Selen düzlԥndiricilԥri - yığılma, dԥyişdirilmԥ vԥ birlԥşdirilmԥ.

2. Müxtԥlif tipli bucurqadlar - sökülmԥ, yığılma, tԥnzimlԥnmԥ, salniklԥrin,

podşipniklԥrin dԥyişdirilmԥsi.

3. Liftlԥrin dԥmirmԥsamԥli vԥ karkaslı asılma şaxtaları - montaj vԥ quraşdırma,

çertyoj üzrԥ ölçülԥrin yoxlanılması.

219. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Hԥrԥkԥt sürԥti saniyԥdԥ 1 m-ԥ qԥdԥr olan ikisürԥtli ötürücüsü olan liftlԥrin

quraşdırılması, sazlanması vԥ sınağı üzrԥ mürԥkkԥb işlԥrin çertyoj vԥ sxemlԥrԥ ԥsasԥn

yerinԥ yetirilmԥsi. Hԥrԥkԥt sürԥti saniyԥdԥ 1 m-dԥn yuxarı olan birsürԥtli ötürücüsü

olan liftlԥrin mexaniki vԥ elektrik avadanlığının yerlԥrinin tԥyin edilmԥsi vԥ montajı.

økisürԥtli ötürücüsü olan liftlԥrin idarԥ zԥncirinin elektrik xԥttinin çԥkilmԥsi.

hçsiqnallı vԥ altısiqnallı dispetçer idarԥ pultunun montajı, tԥmiri vԥ sazlanması.

økitԥrԥfli sԥs ucaldıcı ԥlaqԥlԥrin montajı. Liftlԥrin elektrik sxeminin vԥ daha mürԥkkԥb

çertyojlarının oxunması.

Bilmԥlidir: liftlԥrin mexaniki vԥ elektrik avadanlıqlarının montajı, tԥmiri vԥ sınağına

dair texniki şԥrtlԥri, detalların xidmԥt müddԥtini vԥ onların uzadılması tԥdbirlԥrini,

elektrik mühԥrriklԥri vԥ sabit cԥrԥyan generatorlarının konstruktiv quruluşunu vԥ iş

prinsipini; radioelektron texnikasının ԥsaslarını; üçsiqnallı vԥ altısiqnallı dispetçer

pultunun prinsipial sxemini; iki tԥrԥfli sԥsucaldıcının prinsipial sxemini; hԥrԥkԥt sürԥti

saniyԥdԥ 1 m-ԥ qԥdԥr olan çağırışlı liftlԥrin elektrik sxemini.

øş nümunԥlԥri:

1. Yarımkeçirici düzlԥndiricilԥr - diod vԥ selen disklԥrin seçilmԥsi vԥ dԥyişdirilmԥsi.

2. Şaxta qapıları vԥ lift kabinԥlԥrin avtomatik bağlanma mexanizmlԥri - yığma vԥ

tԥnzimlԥmԥ.

3. Elektrik maşın vԥ elektromaqnit güclԥndiricilԥri, sabit cԥrԥyanlı elektromühԥrriklԥr

vԥ generatorlar - sökülmԥ, yırtılma vԥ daxildԥn birlԥşdirmԥ.

220. Liftlԥr üzrԥ elektrik mexaniki

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Hԥrԥkԥt sürԥti 1 m/san.-dԥn yuxarı olan ikisürԥtli ötürücü liftlԥrin montajı, tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi, qrupla vԥ cüt idarԥedilԥn liftlԥrin elektrik xԥtlԥrinin çԥkilmԥsi.

Yarımkeçirici elementlԥrin xüsusiyyԥtlԥrinin çıxarılması. Sürԥt liftlԥrinin statistik vԥ

dinamik sınaq üçün hazırlanması. Liftlԥrin nasazlıqlarının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması. Kԥlbԥtin tipli tutucuların montaj vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: liftlԥrin montajı vԥ tԥmiri üzrԥ texniki şԥrtlԥri; radioelektronikanın

ԥsaslarını; yağ buferlԥrinin quruluşunu vԥ iş prinsipini; kԥlbԥtin tipli tutucuların

quruluşunu vԥ iş prinsipini; sürԥt maddԥlԥrindԥ işlԥdilԥn elektrik maşınlarının daxili

birlԥşmԥ sxemini; qrup vԥ cüt idarԥ edilԥn liftlԥrin elektrik sxemini; avadanlığın

titrԥyişinin ԥmԥlԥ gԥlmԥsi sԥbԥblԥrini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarından istifadԥ qaydasını.

øş nümunԥlԥri:

1. Yağ buferlԥri - montaj vԥ sınaqdan keçirmԥ.

2. Avtomatik ötürücülü şaxta vԥ kabina qapıları olan liftlԥr montaj vԥ sazlanma.

221. Lüminoforların tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Müԥyyԥn olunmuş metodikalar üzrԥ rԥngli televiziya üçün lüminoforların analizinin

aparılması. Piknometrik metodla toz nümunԥsinin sıxlığının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Müxtԥlif fraksiyaların çökmԥ vaxtının hesablanması. Toz nümunԥsinin mayedԥ

çökmԥ ԥyrisinin çıxarılması. Çökmԥ ԥyrisinin işlԥnilmԥsi vԥ lüminoforun dԥnԥmetrik

tԥrkibinin hesablanması. Sökülԥn elektron-şüa trubkasında, yaxud sökülԥn elektron

topda lüminoforların aydınlığının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Lüminoforların spektral

xarakteristikalarının çıxarılması, onun rԥng koordinatlarının ölçülüb hesablanması.

Yüksԥk vakuumlu avadanlığa xidmԥt.

Bilmԥlidir: optika, elektrik işığının, analitik vԥ fiziki kimyanın ԥsaslarını; fiziki-

kimyԥvi analizin ԥsaslarını; induksiyalama mԥnbԥlԥrinin sxemlԥrini; tԥtbiq edilԥn

cihazların vԥ aparatların quruluşunu vԥ onlardan istifadԥ qaydalarını.

222. Maqnit nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Sadԥ vԥ orta konfiqurasiyalı detalların maqnit metodu ilԥ nԥzarԥti, silindrik vԥ yastı

formalı mԥmulatları cԥrԥyan buraxan metodu ilԥ nԥzarԥt. Maqnit vԥ elektromaqnit

defektoskopların qoşulması vԥ sazlanması. Daha yüksԥk ixtisaslı defektoskopçunun

rԥhbԥrliyi altında mürԥkkԥb konfiqurasiyalı detallara maqnit metodu ilԥ nԥzarԥt.

Maqnit suspenziyaların hazırlanması. Uçot jurnalının aparılması.

Bilmԥlidir: maqnit vԥ elektromaqnit defektoskopların iş prinsipini; elektrotexnika vԥ

radiotexnika üzrԥ elementar mԥlumatları; maqnit suspenziyasının tԥrkibinԥ daxil olan

komponentlԥrin tԥyinatını vԥ xassԥlԥrini; maqnitlԥşdirmԥ vԥ maqnitsizlԥşdirmԥ

hallarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Hamar val, dilçԥk - qalıq maqnitlԥşdirmԥyԥ maqnitli tozla nԥzarԥt.

2. Kran detalı - maqnitli tozla nԥzarԥt.

3. Avarlı vintin pԥrlԥri - kökündԥn kԥsiyԥ nԥzarԥt.

4. Boru - defektli sahԥlԥri nişanlayıb yığmaqla cԥrԥyan buraxan cihazlarla nԥzarԥt.

5. Vertolyotun aparıcı vintinin dayaqları vԥ vtulka halqaları - maqnitli tozla nԥzarԥt.

223. Maqnit nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Stasionar vԥ keçirici defektoskoplarda bilavasitԥ aqreqatlarda onları çıxarmamaq

şԥrtilԥ orta konfiqurasiyalı detallara maqnit metodu ilԥ nԥzarԥt. Silindrik mԥmulatlara

cԥrԥyan buraxan cihazlarla nԥzarԥt vԥ defektoqramlar üzrԥ defektlԥrin yerlԥşmԥsinin

açılması. Sԥthdԥki defektlԥrin açılması. Qaynaq birlԥşmԥlԥrinin keyfiyyԥtinԥ

maqnitoqrafiya metodu ilԥ - maqnit plyonkasına yazmaqla nԥzarԥt. Qaynaq tikişin

keyfiyyԥtinin qiymԥtlԥndirilmԥsi. Lüminessent, ultrasԥs vԥ rentgen analizlԥrin

nԥticԥlԥrinԥ görԥ etalonların seçilmԥsi. Ferritin sayına görԥ austenit poladların maqnit

keçiriciliyinin müԥyyԥn edilmԥsi.

Bilmԥlidir: maqnit, elektromaqnit vԥ maqnitoqrafik defektoskopların quruluşunu;

metalların texnologiyası vԥ qaynaq istehsalının ԥsaslarını; maqnit vԥ elektromaqnit

defektoskopiyanın tԥyinatını; maqnit, maqnitoqrafik vԥ cԥrԥyan buraxanın nԥzarԥti

üzrԥ texniki şԥrtlԥri vԥ tԥlimatları; iri detalları maqnitlԥşdirmԥ üsullarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Austenit sinfindԥn olan poladdan detal - tablamadan sonra ferrit faza kԥmiyyԥtini

cihazla müԥyyԥnlԥşdirmԥ.

Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006) - 4