Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006)

yerlԥri aşkar edildikdԥ aktların vԥ sxematik şԥkillԥrin tԥrtilԥ olunması, su intizamını

pozanlara qarşı, meşԥ ԥkinlԥrinin korlanması haqqında tԥrtilԥ olunmuş aktların sahԥ

hidrotexnikinԥ verilmԥsi. Münbitlԥşmԥ qovşağına vԥ qurğulara texniki baxışda iştirak

etmԥk. Xidmԥt sahԥsindԥ yerlԥşԥn hidroqurğuların, elԥcԥ dԥ qԥza vԥ ayrıcı

darvazaların, su buraxılan dyukerlԥrin qԥza vԥ cari tԥmiri işindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: ԥsas hidrotexniki qurğuların tԥyinatını vԥ quruluşunu, sulama

sistemlԥrinin texniki istismar qaydasını vԥ kԥnd tԥsԥrrüfatında sudan istifadԥ

qaydalarını; hidrologiyaya aid ԥsas mԥlumatları, torpaq hidroqurğuları bԥrkitmԥ

üsullarını, enişlԥrin, dambanın vԥ başqa qurğuların cari tԥmir edilmԥsindԥ texniki

tԥhlükԥsizlik qaydasını.

II fԥsil

Bütün sahԥlԥr üçün ümumi olan, ԥmԥyin ixtisas dԥrԥcԥlԥri

üzrԥ tariflԥşdirilmԥyԥn fԥhlԥ peşԥlԥri

Tarif-ixtisas xüsusiyyԥtlԥri

1. Avadanlığın vԥ metal mԥmulatların konservlԥşdiricisi

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Detal, mԥmulat, ayrı-ayrı qovşaq, alԥt vԥ buna oxşar digԥr hazır mԥhsulun qısa vԥ

uzun müddԥt üçün üz hissԥlԥrinin konservasiya edilmԥsi vԥ yenidԥn işԥ salınması.

Hazır mԥhsulun isidilmiş yağ vannalarında uzun müddԥt saxlanılması vԥ

saxlanılmaması şԥrti ilԥ müxtԥlif üsullarla ԥl ilԥ tԥmizlԥnmԥsi, yuyulması vԥ

yağlanması. Rԥnglԥmԥ, yandırma, hopdurma vԥ bükülmԥ. Taranın hazırlanması vԥ

detalların, mԥmulatların, ayrı-ayrı maşın qovşaqlarının vԥ alԥtlԥrin qablaşdırılması.

Onların saxlama yerinԥ nԥql edilmԥsi. Sadԥ qaldırıcı nԥqliyyat mexanizmlԥrindԥn

istifadԥ.

Bilmԥlidir: işi dayandırma vԥ yenidԥn işԥ salma növlԥrini vԥ ԥhԥmiyyԥtini;

konservasiya üçün daxil olan detalların, mԥmulatların, avadanlığın ayrı-ayrı

qovşaqlarının vԥ alԥtlԥrin adlarını; korroziyanın növlԥrini; detalların, mԥmulatların,

avadanlığın ayrı-ayrı qovşaqlarının, alԥtlԥrin vԥ bunlara oxşar digԥr hazır mԥhsulun

yuyulması, tԥmizlԥnmԥsi vԥ hazırlanması, hԥmçinin onların işinin dayandırılması vԥ

yenidԥn işԥ salınması üçün istifadԥ olunan materialları vԥ kimya mԥhlullarını;

konservasiya zamanı istifadԥ olunan qurğuların, stendlԥrin vԥ xüsusi avadanlığın

tԥyinatı haqqında ԥsas mԥlumatları; antikorroziyalı materialların ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini,

markalarını vԥ adlarını; konservasiyanın texnoloji prosesini; antikorroziya emalının

rejimlԥrini; hazır mԥhsulun yığılıb qablaşdırılması, görülԥn işin sԥnԥdlԥşdirilmԥsi

qaydasını, sadԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiq olunma şԥrtlԥrini; sadԥ

qaldırıcı mexanizmlԥrin idarԥ olunması qaydalarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Aqreqatlar vԥ aviamühԥrriklԥr - toz vԥ çirkin xaricdԥn tԥmizlԥnmԥsi.

2. Alԥt - işinin müvԥqqԥti dayandırılması, konservasiya edilmԥsi vԥ yenidԥn işԥ

salınması.

3. Polad vԥrԥqԥlԥr - yağlama.

4. østilik sisteminin borucuqları - işinin müvԥqqԥti dayandırılması.

2. Avadanlığın vԥ metal mԥmulatların konservlԥşdiricisi

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Maşın, dԥzgah, mühԥrrik vԥ aparatları uzun vԥ qısa müddԥtdԥ saxlamaq üçün üz

hissԥlԥrinin konservasiya edilmԥsi vԥ yenidԥn işԥ salınması. Konservasiya üçün lazım

olan sürtkü materiallarının hazırlanması. Avadanlıq vԥ mԥmulatların tԥmizlԥnmԥsi,

yuyulması, yağlanması, rԥnglԥnmԥsi, yandırılması, hopdurma vԥ bükülmԥsi. Maşın,

dԥzgah, elektrik vԥ aviamühԥrrik aqreqatlarının vԥ digԥr avadanlığın qablaşdırılması.

Yağqızdırıcı qurğunun vԥ qaldırıcı-nԥqliyyat mexanizmlԥrinin idarԥ olunması.

Bilmԥlidir: maşın, dԥzgah, mühԥrriklԥrin vԥ digԥr avadanlığın üz hissԥlԥrinin

konservasiya edilmԥsi vԥ yenidԥn işԥ salınması növlԥrini vԥ ԥhԥmiyyԥtini, onların

ԥsas konstruksiya mԥlumatlarını; korroziyanın yaranma sԥbԥblԥrini vԥ onunla

mübarizԥ metodlarını; qablaşdırma vԥ konservasiya üçün istifadԥ olunan materialları;

yağların vԥ sürtkü materiallarının adlarını vԥ markalarını; qurğulardan, cihazlardan,

avadanlıqdan istifadԥ qaydalarını; sadԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu;

konservasiya olunası aqreqatların, qovşaqların, detalların, maşın, dԥzgah vԥ

mühԥrriklԥrin adlarını vԥ tԥyinatını.

øş nümunԥlԥri.

1. Aviamühԥrriklԥr - üz hissԥlԥrinin konservasiyası vԥ qablaşdırılması.

2. Benzin vԥ yağ nasosları - konservasiya.

3. Hava kompressorları - üz hissԥlԥrinin konservasiyası vԥ yenidԥn işԥ salınması.

4. Reduktorlar - yağın vurulması (çԥkilmԥsi).

5. Baş sürtkü qolunun silindrlԥri, porşenlԥri, vtulkaları - yenidԥn işԥ salınması.

3. Avadanlığın vԥ metal mԥmulatların konservlԥşdiricisi

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Maşın, dԥzgah, aparat, aqreqat, aviasiya vԥ digԥr dartıcı mühԥrriklԥri uzun müddԥt

saxlamaq üçün üz vԥ daxili hissԥlԥrinin qismԥn söküb, yığıb vԥ komplektlԥşdirmԥklԥ

konservasiyası vԥ yenidԥn işԥ salınması. Aparatların vԥ avadanlığın xüsusi

kameralarda isti hava ilԥ qurudulması vԥ isti yağ vurulması. Aviamühԥrrikin vԥ digԥr

avadanlığın lazım aqreqatlarla vԥ ehtiyat hissԥlԥri ilԥ komplektlԥşdirilmԥsi vԥ

plyonkadan olan üzlüklԥrlԥ qablaşdırılması. Mühԥrriklԥrin konservasiyası üçün olan

xüsusi kameraların vԥ qurğuların idarԥ olunması. Xidmԥt etdiyi avadanlığın vԥ

alԥtlԥrin sazlanması vԥ cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: konservasiya növlԥrini vԥ ԥhԥmiyyԥtini; maşınların, dԥzgahların,

aparatların yuyulması vԥ tԥmizlԥnmԥsi vԥ konservasiyaya hazırlamaq üçün istifadԥ

olunan materialları vԥ kimyԥvi mԥhlulları; korroziya növlԥrini vԥ antikorroziya

örtüklԥrini; aviamühԥrrikin konstruksiyasında tԥtbiq olunan ԥsas metalları, ԥrintilԥri

vԥ qeyri-metal materialları vԥ onların xüsusiyyԥtlԥrini; konservasiya üzrԥ görülԥn

işlԥrԥ texniki sԥnԥdlԥri.

øş nümunԥlԥri.

1. Aviamühԥrriklԥr - konservasiya vԥ yenidԥn işԥ salınma.

2. Aviamühԥrriklԥr - isti yağın vurulması.

3. Hava kompressorları - daxili hissԥlԥrin konservasiyası.

4. Avtomobil-yükboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Yüklԥmԥ vԥ boşaltma işlԥrini yerinԥ yetirԥrkԥn eyni tipli yükboşaldıcı avtomobillԥrin

idarԥ olunması. Yükboşaldıcı avtomobilin işԥ salınması vԥ dayandırılması.

Avtomaşınların boşaldılması üzԥrindԥ nԥzarԥt. Yağ kԥmԥrlԥri, nasoslar vԥ

hidrosistemin basma xԥtti vԥziyyԥtinԥ nԥzarԥt. Süzgԥclԥrin tԥmizlԥnmԥsi. Aqreqatda

texniki baxışın keçirilmԥsi.

Bilmԥlidir: avtomobil boşaldıcısının quruluşunu, aqreqatın işԥ hazırlanması

qaydalarını; hidrosistemin yağla doldurulması qaydasını vԥ mühԥrrikin vԥ qaldırıcı

mexanizmlԥrin yağlanmasını; avtomobil boşaldıcıya texniki baxışın aparılma

qaydasını.

5. Avtomobil-yükboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Yüklԥmԥ vԥ boşaltma işlԥrini yerinԥ yetirԥrkԥn müxtԥlif tipli avtoyük boşaldıcıların

idarԥ olunması. Qaldırıcı mexanizmlԥrin ramaları vԥ mühԥrrikin düzgün torpağa

birlԥşdirilmԥsinin yoxlanılması. Rotor yuvalarında valın vԥ kürԥciklԥrin işlԥnilmԥsinin

yoxlanılması. Hidrosistemin işindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan

qaldırılması, aqreqatın cari tԥmirinin aparılması, orta vԥ ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli avtomobil boşaldıcıların quruluşunu, aqreqatın işԥ

hazırlanması vԥ cari tԥmirinin aparılması; avtomobil boşaldıcıların işindԥ

nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması üsullarını.

6. Akkumulyatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Daha yüksԥk ixtisaslı akkumulyatorçunun rԥhbԥrliyi altında akkumulyatorların açılıb

yığılması, akkumulyator borularının yağlanması, süzülmԥsi vԥ distillԥ edilmiş suyun

hazırlanması, doldurma stansiyaları avadanlıqlarına xidmԥt. Akkumulyatorların

tԥmirԥ vԥ doldurulmağa hazırlanması. Akkumulyator borularının tԥmizlԥnmԥsi,

yuyulub silinmԥsi. Lövhԥciklԥrdԥ birlԥşmԥ cԥrԥyanlarının vԥ ucluqlarının

qaynağından sonra yaranmış qırıntıların vԥ yığıntıların tԥmizlԥnilԥ düzԥldilmԥsi.

Turşu, elektrolit, distillԥ edilmiş su olan butulkaların, aşındırıcı kalium olan

bankaların iş yeri daxilindԥ yerdԥyişmԥsi.

Bilmԥlidir: akkumulyator batareyalarının quruluşu haqqında ԥsas mԥlumatları;

akkumulyator istehsalında ԥsas materialların, reaktivlԥrin adını; turşuların, qԥlԥvilԥrin

saxlanma vԥ onlarla işlԥmԥ qaydalarını, onların xarici görünüş vԥ digԥr ԥlamԥtlԥrԥ

görԥ müԥyyԥn edilmԥ üsullarını, ԥn geniş yayılmış sadԥ alԥtlԥrin vԥ cihazların adlarını

vԥ tԥyinatını.

7. Akkumulyatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Bütün növ akkumulyatorların açılıb yığılması. Doldurma stansiyalarının (aqreqatların)

avadanlığına xidmԥt. Bütün növ akkumulyatorların vԥ akkumulyator batareyalarının

doldurulması. Tıxaclarda rezin qapaqların dԥyişdirilmԥsi, aralıq qatların tԥdarükü.

Akkumulyator batareyalarının ayrı-ayrı elementlԥrindԥ gԥrginliyin ölçülmԥsi.

Akkumulyator batareyalarında birlԥşmԥlԥrin lehimlԥnmԥsi. Akkumulyatorların

elementlԥrindԥki elektrolitdԥ sıxlığın vԥ sԥviyyԥnin müԥyyԥn edilmԥsi. Müԥyyԥn

edilmiş reseptura üzrԥ kristal kaustikdԥn qԥlԥvi mԥhlulun vԥ yaxud qatılaşdırılmış

mԥhlulun hazırlanması. Qapaqlarla borular arasından çatların qaytanla bağlanılması

vԥ üstünԥ isti mastikanın tökülmԥsi. Bankaların distillԥ edilmiş su vԥ elektrolit

tökülüb doldurulması. Ayrı-ayrı bankaların dԥyişdirilmԥsi vԥ onların mastika ilԥ

sürtülmԥsi. Doldurma stansiyalarının (aqreqatların) istismarı üzrԥ qeydlԥr aparılması.

Bilmԥlidir: elektrotexnikadan elementar mԥlumatları; akkumulyator batareyalarının

quruluşu vԥ tԥyinatını; akkumulyator batareyalarının doldurulma vԥ boşaldılma

qaydalarını vԥ rejimlԥrini; istifadԥ olunan turşuların, qԥlԥvilԥrin xüsusiyyԥtlԥrini vԥ

onlarla işlԥmԥ qaydalarını; akkumulyator batareyalarının elementlԥrindԥ gԥrginliyi

ölçmԥk üçün nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatı vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

8. Akkumulyatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müxtԥlif tipli vԥ hԥcmli akkumulyatorların, akkumulyator batareyalarının tԥmiri üzrԥ

sadԥ vԥ orta ağırlıqlı işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Batareya elementlԥrindԥki zԥdԥlԥrin

aşkar edilmԥsi vԥ onların aradan götürülmԥsi. Doldurma aqreqatlarının cari tԥmiri.

Akkumulyator batareyalarında elektrolitin vԥ separasiyanın (ayırma mԥhlulunun)

dԥyişdirilmԥsi. Qԥliblԥrin vԥ aqreqatların tԥdarükü. Qurğuşunlu birlԥşmԥ zolaqlarının

vԥ ucluqların tökülmԥsi. Borulara dirԥkli dayaq şüşԥlԥrin vԥ qurğuşunlu araqatların

qoyulması. Müԥyyԥn olunmuş tԥrkilԥ üzrԥ elektrolitin hazırlanması. Birlԥşmԥ

detallarını düzԥltmԥklԥ akkumulyator batareyaları elementlԥrinin qurulması vԥ

sökülmԥsi. øşlԥyԥn batareyaların elementlԥrindԥ şlamın tԥmizlԥnmԥsi.

Akkumulyatorların işԥ salınması üçün tԥlimatda nԥzԥrdԥ tutulmuş bütün işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsaslarını; eyni tipli akkumulyator batareyalarının

quruluşu vԥ iş prinsipini; doldurma aqreqatının prinsipial sxemini; lövhԥciklԥrin

birlԥşdirmԥ qaydasını vԥ onların qütblԥrini; akkumulyator batareyalarının tԥmiri vԥ

xidmԥtindԥ tԥtbiq olunan aparat vԥ cihazların quruluşunu; akkumulyator batareyaları

elementlԥrindԥ zԥdԥ növlԥrini vԥ onların aradan götürülmԥ üsullarını; akkumulyator

batareyaları elementlԥrinin sökülüb yığılmasında vԥ tԥmirindԥ iş fԥndlԥrini vԥ

ԥmԥliyyatların texnoloji ardıcıllığını; akkumulyatorların tԥmirindԥ tԥtbiq olunan

materialların ԥsas fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥrini; müxtԥlif tipli akkumulyatorlar vԥ

batareyalar üçün elektrolitin hazırlanma qaydalarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu.

9. Akkumulyatorçu

İşin xüsusiyyΩti

4-cü dərəcə

Akkumulyatorların vԥ müxtԥlif tipli vԥ hԥcmli akkumulyator batareyalarının tԥmiri

üzrԥ mürԥkkԥb işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Doldurma aqreqatlarının orta tԥmiri.

Doldurma zamanı gԥrginliyin vԥ cԥrԥyanın qüvvԥsinin tԥnzimlԥnmԥsi. Akkumulyator

batareyalarında zԥdԥlԥrin müԥyyԥn edilmԥsi vԥ aradan götürülmԥsi. Maşın

ötürücülԥrinԥ, civԥ düzlԥndiricilԥrinԥ, cԥrԥyan bölüşdürücü lövhԥlԥrԥ xidmԥt.

Akkumulyator batareyalarının sınaqdan keçirilmԥsi. Akkumulyatorların vԥ

batareyaların sonrakı istismara yararlı olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Elementlԥrarası birlԥşmԥlԥrin quraşdırılması. Elektrolitin keyfiyyԥtinin müԥyyԥn

edilmԥsi. Akkumulyatorların vԥ batareyaların tԥmirdԥn ԥvvԥl vԥ tԥmirdԥn sonra

texniki sԥnԥdlԥrinin hazırlanması vԥ rԥsmilԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli vԥ hԥcmli akkumulyator batareyalarının konstruktiv

quruluşunu vԥ iş prinsipini; doldurma aqreqatları avadanlığının quruluşunu,

akkumulyator batareyalarının quraşdırma vԥ qurulma sxemini; elektrik-ölçü

cihazlarını vԥ turşularda, qԥlԥvilԥrdԥ vԥ qazlarda sıxlığı ölçmԥk üçün cihazları,

akkumulyatorların, distillatorların vԥ doldurma aqreqatlarının tԥmiri qaydalarını;

akkumulyator istehsalında istifadԥ olunan turşuların, qԥlԥvilԥrin, qurğuşunun,

boyaların fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥrini; batareya elementlԥrindԥ qısa qapanmanın

tapılma vԥ lԥğv olunma metodlarını; köynԥyin hazırlanması üçün qurğuşunun ölçülԥrԥ

vԥ çertyoja münasilԥ düzԥldilmԥsi vԥ biçilmԥsi üsullarını; işlԥyԥn dövrԥdԥn ayrı-ayrı

elementlԥrin çıxarılma qaydasını; akkumulyatorların doldurulması vԥ boşaldılması

zamanı gԥrginlik normalarını.

10. Akkumulyatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Akkumulyatorların vԥ müxtԥlif tipli hԥcmli akkumulyator batareyalarının tԥmiri vԥ

qԥlibԥ tökülmԥsi üzrԥ xüsusԥn mürԥkkԥb işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Akkumulyator

batareyalarının qԥliblԥmԥ vԥ doldurma rejiminin seçilmԥsi. Bütün tipli gԥmi

akkumulyatorlarında tԥmirdԥn qabaq nöqsanların tapılması. Akkumulyatorların

hԥcmindԥn, gԥrginliyindԥn vԥ doldurma aqreqatının gücündԥn asılı olaraq

akkumulyatorların birlԥşmԥ sxeminin vԥ yük (enerji) dövrԥsindԥ tԥnzimedici

müqavimԥtin hesablamalarının aparılması. Bütün tipli gԥmi stasionar vԥ daşına bilԥn

akkumulyatorların tԥftişi vԥ sınaqdan keçirilmԥsi. Distillatorların tԥmir hԥcminin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Bütün gԥmi növlԥrindԥ zavod, hԥrԥkԥt (sürԥt) vԥ dövlԥt sınağı

dövründԥ akkumulyatorlara xidmԥt göstԥrilmԥsi vԥ onların sifarişçiyԥ tԥhvil

verilmԥsi. Elektrolitin kimyԥvi tԥrkibinin düzԥldilmԥsi. Geridԥ qalan elementlԥrin

qԥliblԥnmԥsi. Doldurma aqreqatlarının ԥsaslı tԥmiri. Hidrogen aparatlarında qalay

işlԥrinin görülmԥsi. Gԥrginlik altında olan batareyaların tԥmiri üçün ayrı-ayrı

elementlԥrin kԥsilmԥ sxeminin tԥrtilԥ edilmԥsi. Doldurma stansiyaları avadanlığının

vԥ aparaturalarının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ texniki sԥnԥdlԥrin vԥ uçotun aparılması.

Bilmԥlidir: fizika vԥ kimyanın ԥsaslarını; bütün tiplԥrdԥn vԥ hԥcmlԥrdԥn olan

akkumulyator batareyalarının konstruksiyasını; doldurma stansiyalarının avadanlığını;

akkumulyatorların hԥcmindԥn vԥ gԥrginliyindԥn vԥ doldurma aqreqatının gücündԥn

asılı olaraq yük (enerji) dövriyyԥsindԥ akkumulyatorlarla tԥnzimlԥyici müqavimԥtin

birlԥşmԥ sxeminin hesablanma qaydasını; elektrik-ölçü cihazlarının vԥ turşuların,

qԥlԥvilԥrin vԥ qazların sıxlığını ölçmԥk üçün lazım olan cihazların quruluşunu; gԥmi

akkumulyatorlarının, distillatorlarının vԥ doldurma aqreqatlarının tԥmir qaydalarını;

akkumulyator batareyalarının işinin uçota alınma vԥ zԥruri texniki sԥnԥdlԥrin tԥrtilԥ

olunma üsulu vԥ qaydasını.

11. Akustik tԥcrübԥlԥr operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Yüksԥk ixtisaslı operatorun rԥhbԥrliyi altında hava sԥsinin vԥ titrԥyişin ölçülmԥsi vԥ

spektral tԥhlili. Hava sԥsinin ümumi sԥviyyԥsinin ölçülmԥsi. Sԥs ölçԥnin (titrԥyiş

ölçԥnin) işԥ hazırlanması, mikrofonun (titrԥyiş qԥbuledicinin) qurulması, ԥqrԥbli

cihazlardan göstԥricilԥrin çıxarılması vԥ jurnala qeyd edilmԥsi.

Bilmԥlidir: sԥs ölçԥn vԥ titrԥyiş ölçԥn aparatlarla iş qaydasını, onların iş prinsipini;

sԥs vԥ titrԥyişin fiziki tԥbiԥtini; elektrotexnika üzrԥ sadԥ mԥlumatları.

øş nümunԥlԥri.

1. Daşıyıcı aparatların qida bloku - iş qabiliyyԥtinin yoxlanılması vԥ elementlԥrin

dԥyişdirilmԥsi.

2. Titrԥyiş qԥbuledicisi - tԥcrübԥ aparılan sԥthin üzԥrindԥ qurulması.

3. Mikrofon - sԥs enerjisini ԥks etdirԥn sԥs mԥnbԥyi vԥ sԥthinin qurulma nöqtԥsinin

düzgün seçilmԥsi.

12. Akustik tԥcrübԥlԥr operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Hava sԥsinin vԥ titrԥyişin ölçülmԥsi vԥ spektral tԥhlili. Yüksԥk ixtisaslı operatorun

rԥhbԥrliyi altında özüyazanda vԥ ya maqnitofonda akustik proseslԥrin qeydiyyatı.

Qoyulmuş sxemlԥr üzrԥ ölçü traktlarının tԥrtibatı, aparatların kalibrlԥşmԥsi vԥ onlara

texniki xidmԥt.

Bilmԥlidir: cihazların kalibrlԥşmԥsi qaydası vԥ quruluşu haqqında mԥlumatları; sԥsin

ölçülmԥsi (titrԥyişin ölçülmԥsi) metodikasını; sԥslԥ mübarizԥnin texnikası üzrԥ ümumi

mԥlumatları; elektrotexnikanın ԥsaslarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Mikrofon kabeli - sԥslԥndirilmԥsi.

2. Qoruyucular, rezistorlar, kondensatorlar - dԥyişdirilmԥsi.

3. Hava sԥsinin vԥ titrԥyişin spektroqrammının özüyazanda qeydiyyatı.

4. Ölçü traktı (maqnitofon, spektrometr, özüyazan) - spektral tԥhlilin aparılması.

13. Akustik tԥcrübԥlԥr operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Hava sԥsinin, sԥs vԥ aşağı tezlikli titrԥyişin ölçülmԥsi, darxԥtli, üçaktavalı vԥ statistik

tԥhliledicilԥrin kömԥyi ilԥ akustik proseslԥrin spektral tԥhlili, özüyazıcıda, mikrofonda

vԥ şleyfli ossilloqrafda qeydiyyat. Sualtı sԥsin ölçülmԥsindԥ iştirak etmԥk. Ölçü

yekunlarının işlԥnilmԥsi. Ölçü sxemlԥrinin sazlanması, aparatların, amplituda-tezlik

xüsusiyyԥtlԥrinin çıxarılması, onun işindԥ olan sadԥ nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: ölçü cihazlarının iş prinsipini vԥ blok-sxemini; sԥsin maqnit yazısını;

assilloqraflaşdırma vԥ tenzometrlԥşdirmԥnin prinsiplԥrini; ölçülԥrdԥ buraxılan

sԥhvlԥrin sԥbԥbini vԥ mԥnbԥyini; akustik tԥcrübԥlԥrin tԥşkili vԥ aparılma qaydasını;

texniki akustikanın, sԥs vԥ titrԥyişlԥ mübarizԥ texnikasının ԥsaslarını; hava vԥ sualtı

sԥs vԥ titrԥyişin fiziki tԥbiԥtini; elektrotexnikanın ԥsaslarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Mexanizmin ԥsasının titrԥyiş sԥviyyԥsinin spektroqrammı - oktava sahԥsindԥ sürԥt

üzrԥ sԥviyyԥsinin yenidԥn hesablanması.

2. Tԥcrübԥ titrԥyiş lövhԥsi - vericilԥrin qurulması, ölçü traktının kalibrlԥşmԥsi, nԥzarԥt

ölçülԥrinin seriyalarının aparılması.

3. Maqnit lentinԥ yazılmış sԥslԥrin - sԥslԥnmԥsi vԥ spektrometr vԥ ya statistik

tԥhliledicinin kömԥyi ilԥ tԥhlili.

14. Akustik tԥcrübԥlԥr operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Hava sԥsinin vԥ titrԥyişin parametrlԥrinin gԥmilԥrdԥ, sxemlԥrdԥ vԥ istehsalat

binalarında, tԥcrübԥ lövhԥlԥrindԥ fԥaliyyԥt göstԥrԥn sԥnԥdlԥşmԥyԥ ԥsasԥn ölçülmԥsi.

Maşın, avadanlıq, alԥtlԥr vԥ mexanizmlԥrin sԥs (titrԥyiş) sԥviyyԥsinin vԥ spektrlԥrin,

gԥmi mԥnbԥlԥrinin su altı sԥsinin tԥhlili vԥ ölçülmԥsi. Ölçülԥrin yekununun

işlԥnilmԥsi, protokol vԥ digԥr akustik sԥnԥdlԥşmԥlԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi. Ölçü vԥ

tԥhliledici aparatların texniki xüsusiyyԥtinԥ nԥzarԥt, ona xidmԥt, sazlanması, çԥtin

olmayan ayrı-ayrı tԥmirin aparılması.

Bilmԥlidir: akustika aparatları sxemlԥrinin birlԥşmԥ vԥ elementlԥrinin qarşılıqlı

ԥlaqԥsini; hava sԥsi vԥ titrԥyiş üzrԥ nԥzarԥt qaydalarını vԥ normaları; akustik ölçü

üçün aparatların texniki xidmԥtinin qaydalarını; sԥnaye akustikasının vԥ

elektronikanın, hidroakustika vԥ elektroakustikanın elementlԥrini.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri.

1. Sԥs generatoru - dԥqiq tezlik ölçԥnlԥ yoxlama vԥ qurulması.

2. Şliflԥyici pnevmatik ԥl maşını - titrԥyişin ölçülmԥsi vԥ tԥhlili, normalarla

müqayisԥsi vԥ rԥy verilmԥsi.

3. Ölçü traktına çıxış vaxtı faydalı siqnalın olmamasının - sxemin birlԥşmԥ vԥ

elementlԥri üzrԥ yoxlanılması.

4. Gԥmi havasının kondisionerlԥşmԥsi sistemi - kayutalarda sԥsin sԥviyyԥsi vԥ

spektrinin ölçülmԥsi.

15. Akustik tԥcrübԥlԥr operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Bütün növ sԥs vԥ titrԥyiş mԥnbԥlԥrinin, impulsu da daxil olmaqla akustik

tԥcrübԥlԥrinin hԥm stasionar, hԥm dԥ sԥyyar obyektlԥrdԥ aparılması. Su altı sԥsin, sԥs

izolԥ edilmԥsinin, titrԥyiş izolԥ edilmԥsinin, sԥs udulmasının ölçülmԥsi. Ölçülmԥnin

nԥticԥlԥrinin işlԥnilmԥsi vԥ tԥrtilԥ edilmԥsi, tanış metodikalara ԥsasԥn sadԥ hesabların

aparılması, tԥcrübԥnin iş planlarının işlԥnilԥ hazırlanması. Ölçü traktlarının blok

sxeminin tԥrtilԥ edilmԥsi, onların montajı vԥ sazlanması. Ölçü, tԥhvil vԥ qeydiyyat

aparatlarına texniki xidmԥt, yüksԥk dԥqiqlik cihazları ilԥ iş. Cihazların yoxlanılması

vԥ tԥmiri.

Bilmԥlidir: sԥslԥ mübarizԥ metodu vԥ vasitԥlԥrini, sԥs vԥ titrԥyişin nԥzarԥti vԥ

normalaşdırılması qaydasını, onların reqlamentlԥşdirilmԥsi sԥnԥdlԥrini, akustik ölçü

qurğularını vԥ sxemini; sԥsin yazılması vԥ sԥslԥndirilmԥsini; akustikanın,

hidroakustikanın, elektrotexnika vԥ sԥnaye elektrotexnikasının ԥsaslarını; işdԥ istifadԥ

edilԥn cihazların kalibrlԥşmԥsi, sazlanması vԥ tԥmiri qaydalarını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri.

1. Titrԥyişi izolԥedԥn boru generatorunun asılması - lamla vԥ bünövrԥdԥ titrԥyişin

sԥviyyԥ vԥ spektrlԥrinin ölçülmԥsi, amortizatorların sԥmԥrԥliliyinin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

2. Gԥmi dizelinin işlԥnmiş qazının sistemi - sistemlԥ müԥyyԥnlԥşdirilmiş hԥrԥkԥt

körpüsü qanadlarında sԥsin sԥviyyԥsinin ölçülmԥsi vԥ tԥhlili.

3. Ölçü güclԥndirici - nasazlığın aşkar edilmԥsi, tԥmir, sazlama, tezlik

xüsusiyyԥtlԥrinin çıxarılması.

4. Oktavlı filtrlԥr - tezlik xüsusiyyԥtlԥrinin çıxarılması, onların element sxemlԥrinin

sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

16. Asetilen qurğusunun generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti

2-ci dərəcə

Asetilen qazgeneratorlarının, 15 kub m. s-dԥk mԥhsuldarlığı olan qurğu vԥ ya

stansiyaların tԥmiri vԥ onlara xidmԥt. Kalsium karbidi ilԥ qazgeneratorlarının vԥ

tԥmizlԥyici kütlԥ ilԥ tԥmizlԥyicilԥrin doldurulması.

Kalsium karbidli barabanların açılması, cԥftԥlԥrdԥ su sԥviyyԥsinin yoxlanılması.

Şlanqların vԥ tıxac ventillԥrin qoşulması. Borularda vԥ su tԥmizlԥyicilԥrindԥ

kondensasiya edԥn suyun boşaldılması. Qazgeneratorların işinin vԥ qazın

keyfiyyԥtinin müşahidԥ olunması. Balonların tԥrԥzidԥ çԥkilmԥsi. Balonların qazla

dozalaşdırılması. Tԥmir zamanı qazgeneratorların açılıb yığılması.

Bilmԥlidir: qazlar haqqında fizika vԥ kimyadan elementar mԥlumatları; kalsium

karbidindԥn asetilenin alınması prinsiplԥrini; asetilen qazgeneratorlarının,

tԥnzimlԥyicilԥrin vԥ hidrocԥftԥlԥrin quruluşunu; asetilen qurğularından istifadԥ

qaydalarını; kalsium karbidin xassԥlԥrini vԥ saxlanma qaydalarını; qazholderin

quruluşunu, hԥcmliyini vԥ maksimum qalxma hündürlüyünü; tԥmizlԥyicilԥrin yenidԥn

doldurma müddԥtlԥrini; xidmԥt olunan sahԥdԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatı vԥ

tԥtbiqi qaydalarını; kalsium karbidi olan barabanların açılma qaydalarını.

17. Asetilen qurğusunun generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Asetilen qazgeneratorlarının mԥhsuldarlığı 15-dԥn artıq 50 kub m. s-dԥk olan qurğu

vԥ stansiyaların, naviqasiya avadanlığı üçün mԥhsuldarlıqdan asılı olmayan

işıqlandırıcı asetilen qazı hasil edԥn qazgeneratorların vԥ qurğuların tԥmiri vԥ onlara

xidmԥt. Quruducuların, yuyucuların, tԥmizlԥyicilԥrin vԥ ԥridicilԥrin yenidԥn

doldurulması. Asetilendԥ qatışıqların-ftorlu hidrogenin, hidrogen sulfidin, havanın vԥ

s. asetilen qurğusunun, yaxud stansiyanın işlԥdiyi şԥraitdԥ mövcudluğunun müԥyyԥn

edilmԥsi. Asetilen kompressoruna xidmԥt vԥ onun işindԥki nasazlıqların aradan

qaldırılması. Boruların balon ventillԥrinԥ birlԥşdirilmԥsi vԥ onların dolması üzԥrindԥ

müşahidԥ. Qapaqların, araqatların vԥ digԥr armaturanın, yaxud hissԥlԥrin

dԥyişdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: asetilendԥ qatışıqların müԥyyԥn edilmԥsi üsullarını; müxtԥlif asetilen

qazgeneratorlarının, tԥmizlԥyicilԥrin, quruducuların vԥ hidrocԥftԥlԥrin quruluşunu;

asetilen alınması üzrԥ texnoloji prosesi vԥ onun tԥmizlԥnmԥ vԥ qurudulma

qaydalarını; asetilen qurğusunun, yaxud stansiyanın kommunikasiya sxemini, ventil,

qapaqların vԥ digԥr armaturanın yerlԥşmԥsini; balonların asetilenlԥ doldurulma

qaydasını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu.

18. Asetilen qurğusunun generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti

4-cü dərəcə

Asetilen qazgeneratorların mԥhsuldarlığı 50 kub m. s-dԥn yuxarı olan qurğuların,

yaxud stansiyaların tԥmiri vԥ onlara xidmԥt. Qazaoxşar asetilenin alınması vԥ

tԥmizlԥnmԥsi üzrԥ texnoloji prosesin parametrlԥrinin tԥmizlԥnmԥsi. Kalsium karbidi

dolduran mexaniklԥşdirilmiş xԥttin, karbid bunkerlԥrini nԥql edԥn xԥttin, qazgenerator

ötürücülԥrinin, dövriyyԥ su tԥchizatının vԥziyyԥtinin vԥ tԥnzim olunmasının, nԥzarԥt-

ölçü aparatlarının vԥ siqnalizasiyanın idarԥ olunması vԥ onların işlԥmԥsinԥ nԥzarԥt.

Tԥmirdԥn çıxan avadanlığın qԥbulu vԥ buraxılış-saxlama işlԥrinin aparılması.

Bilmԥlidir: qazaoxşar asetilenin istehsalı üçün texnoloji prosesi; müxtԥlif sistemli

asetilen qurğularının konstruksiyasını; nԥzarԥt-ölçü aparatlarının tԥnzimlԥnmԥ

üsullarını; lazımi texnoloji sԥnԥdlԥrin tԥrtibi vԥ aparılma qaydalarını.

19. Balon qԥbulçusu

İşin xüsusiyyΩti

2-ci dərəcə

Boş balonların qԥbulu, uçotu vԥ xarici baxışı. Boş balonların növbԥti doldurulmaya

yararlığının müԥyyԥn edilmԥsi. Balonların tԥmir üçün seçilmԥsi. Tԥmirԥ vԥ hidravlik

sınağa göndԥrilԥn balonlar üçün sԥnԥdlԥr tԥrtilԥ edilmԥsi. Tԥdarükçülԥrԥ verilԥn

balonların vԥ xarab balonların uçotunun aparılması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli balonların quruluşu vԥ xarakteristikasını; maye vԥ sıxılmış

qazlar üçün tԥyin olunmuş balonlara qoyulan tԥlԥblԥri; balonlarda buxarlanmayıb

qalan qazların miqdarının müԥyyԥnlԥşdirmԥ üsullarını; balonların maye vԥ sıxılmış

qazla doldurulma normasını; tԥrԥzilԥrin quruluşunu vԥ onların yoxlanılması vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi üsullarını; balonların nasazlığının müԥyyԥn edilmԥsi üsullarını

balonların sınaq müddԥtini; balonların nԥql etdirilmԥsi qaydasını; balonların uçotu

formalarını.

20. Balon qԥbulçusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Doldurulmuş balonların qԥbulu, uçotu vԥ xarici baxışı. Doldurulmanın

germetikliyinin vԥ ventillԥrin doldurulmadan sonrakı işinin yoxlanılması.

Özübağlanılan klapanların vԥziyyԥtinin yoxlanılması. Boş vԥ qazla doldurulmuş

balonların nԥzarԥt üçün çԥkilmԥsi. Balonların doldurulması jurnalında qeydiyyatın

aparılması. Avtomatik cihazların vԥziyyԥti vԥ işi barԥdԥ jurnalda qeydlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: balonların sıxılmış vԥ durulaşdırılmış qazla doldurulması üzrԥ avtomatik

cihazların vԥ özübağlanılan klapanların quruluşunu; balonlardan buxarlanmayıb qalan

durulaşdırılmış qaz qalıqlarının boşaldılması üsullarının; boş vԥ doldurulmuş

balonların çԥkilmԥsi qaydasını.

21. Balonları dolduran

İşin xüsusiyyΩti

2-ci dərəcə

Doldurucu rampalarda balonların tԥzyiq altında qaz vԥ kimyԥvi maddԥlԥrlԥ

doldurulması. Kommunikasiya vԥ rampa armaturuna xidmԥt. Balonları doldurmaq

üçün doldurucu rampaya verilmԥsi. Balonların sıxılmış vԥ mayelԥşdirilmiş qazlarla

doldurulması üzrԥ avtomat cihazlarının işinin tԥnzimlԥnmԥsi. Özübağlayıcı

klapanların vԥziyyԥtinin öyrԥnilmԥsi. Boru kԥmԥrlԥri avadanlığının, oksigenli

armaturların vԥ doldurucu qurğuların cari tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Doldurulmuş

balonların rampadan nԥql etdirilmԥsi vԥ anbarlaşdırılması. Qazların vԥ kimyԥvi

maddԥlԥrin tԥsnifatından asılı olaraq balonların rԥnglԥnmԥsi vԥ möhürlԥnmԥsi.

Balonların doldurulması üzrԥ sԥnԥdlԥrin aparılması. Balonlar üzrԥ pasportların

doldurulması.

Bilmԥlidir: tԥzyiq altında qaz vԥ kimyԥvi maddԥlԥrin alınmasının texnoloji proseslԥri

haqqında mԥlumatları; doldurucu rampanın iş prinsipini; qapayıcı-tԥnzimlԥyici

armaturun, qoruyucu qurğuların vԥ boru kԥmԥrlԥrinin yerlԥşmԥ sxemini; qazın vԥ

kimyԥvi maddԥlԥrin tԥrkibindԥn asılı olaraq balonların boyanmalı olan rԥnglԥrini; qaz

sızılmasının aşkar edilmԥsi vԥ boru kԥmԥrlԥrindԥ su olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi

vԥ aradan qaldırılmasını; tԥzyiq altında olan balonlarla davranmaq qaydalarını;

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

22. Balonları dolduran

İşin xüsusiyyΩti:

3-cü dərəcə

Stansiya vԥ xüsusi qurğularda balonların oksigen vԥ digԥr qazlarla doldurulması.

Balonların maye xlor, ftorlu hidrogen vԥ freonla doldurulması, stansiyaya verilmԥsi

vԥ doldurulma üçün qoyulması. Balonların doldurulma sԥviyyԥsinԥ nԥzarԥt. Stansiya

vԥ qurğularda balonların doldurulması üzrԥ avtomatik cihazların iş rejiminin

tԥnzimlԥnmԥsi. Oksigenin boru kԥmԥrlԥri ilԥ ötürülmԥsi. Doldurucu rampanın, boru

kԥmԥrlԥrinin, armatur vԥ balonların cari tԥmiri.

23. Balonları dolduran

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Avtomobil balonlarının qazdoldurucu kompressor stansiyalarının qazdoldurucu

kalonkalarında sıxılmış tԥbii qazla doldurulması. Qaz balonlarına baxış qaz doldurucu

kalonların boru kԥmԥrlԥrinin, şlanqların, qapayıcı vԥ qoruyucu armaturun birlԥşmԥ

germetikliyinin yoxlanılması vԥ brakın ayrılması. Avtomobil balonlarının qazın

tԥzyiqi üzrԥ qazdoldurma kalonlarında vԥ avtomobil balonlarında doldurma

sԥviyyԥsinԥ nԥzarԥt. Nԥzarԥt-ölçü cihazların vԥ siqnalizasiya vasitԥlԥrinin avtomobil

balonlarının sıxılmış qazla doldurulması işindԥ yoxlanılması. Avtomobil balonlarında

olan qazın tԥzyiqi vԥ temperaturu barԥdԥ dispetçerԥ mԥlumatların verilmԥsi.

Qazdolduran kalonların vԥ avtomobillԥrin qoruyucu klapanlarının sazlığının

yoxlanılması. Qazdolduran kalonların cari tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: qazdoldurucu kalonların quruluşunu; avtomobil qazdoldurucu kompressor

stansiyasında sıxılmış tԥbii qazın istehsalının texnologiyasını; tԥbii qazın fiziki-

kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini; müxtԥlif tipli avtomobil balonlarının quruluşunu vԥ

xarakteristikasını; avtomobil balonlarının sıxılmış qazla doldurulması qaydasını vԥ

normalarını; buraxılmış qazın uçotunun forması vԥ qaydasını; xidmԥt olunan

avtomobillԥrin qeyd edilmԥ qaydalarını; nԥzarԥt-ölçü cihazları vԥ avtomatlarının

quruluşunu vԥ tԥtbiqi qaydalarını; xidmԥt olunan avadanlığın tԥhlükԥsiz istismarı

qaydalarını.

24. Balon sınaqçısı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Balonların 15 MPa (150 kqs\kv.sm)-dԥk olan tԥzyiq altında sınaqdan keçirilmԥsi.

Balonların sınağa hazırlanması: baxmaq, yararlığını müԥyyԥn etmԥk, ԥrzaq

qalıqlarından içini vԥ üstünü tԥmizlԥmԥk, buxara vermԥk, yumaq, qurutmaq vԥ

çԥkmԥk. Balonların hԥcminin yoxlanılması. Sınaq prosesindԥ aşkar olunmuş

defektlԥrin aradan götürülmԥsi. Balonların üzԥrinԥ sınağın göstԥricilԥrini: nömrԥ,

tarix, hԥcm vԥ kütlԥsinin basılması. Balonların pasport üzrԥ qeydԥ alınması. Ventili

yoxlayıb balona keçirilmԥsi. Balonların sıra ilԥ yığılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt etdiyi avadanlığın quruluşu vԥ konstruksiyasını; balonların

tԥsnifatını, balonların sınağı üzrԥ qazanxana nԥzarԥt qaydalarını; texniki şԥrtlԥrԥ

müvafiq olaraq balonların sınaq vԥ damğa vurma qaydalarını; sınaq prosesindԥ

aşkarlanmış defektlԥrin aradan qaldırılma metodlarını.

4-cü dԥrԥcԥ: balonlar 15-30 MPa (150-300 kqs\kv.sm-dԥn yuxarı) olan tԥzyiq altında

sınaqdan keçirildikdԥ.

5-ci dԥrԥcԥ: balonlar 30 MPa-dan (300 kqs\kv.sm-dԥn) yuxarı olan tԥzyiq altında

sınaqdan keçirildikdԥ.

25. Bucurqadçı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

100 kVt-dԥk gücündԥ elektrik mühԥrriklԥrindԥn ötürücüsü olan yükgötürmԥ

mexanizmlԥr tԥtbiq etmԥklԥ yüklԥrin yerdԥyişmԥsi üzrԥ barabanlı bucurqadların idarԥ

olunması vԥ xidmԥt göstԥrilmԥsi. Kanatların, trosların hԥrԥkԥt sürԥtinin

tԥnzimlԥnmԥsi. Tormozların, şkivlԥrin vԥ barabanların yoxlanılması. Xԥbԥrdarlıq

siqnallarının verilmԥsi. Trosların vԥ stropların birlԥşdirilmԥsi vԥ müxtԥlif düyünlԥrlԥ

bağlanılması. Mexanizmlԥrin yağlanması vԥ cari tԥmirinin yerinԥ yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: barabanlı bucurqadın quruluşunu; yüklԥrin yerlԥşdirilmԥsi üçün tԥtbiq

olunan mexanizmlԥrin vԥ götürmԥ qurğularının tiplԥrini; şԥrti siqnallaşdırmanı;

bucurqadın işindԥki nasazlıqları müԥyyԥn etmԥ üsullarını vԥ onların aradan

qaldırılmasını.

26. Bucurqadçı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

100 kVt-dan yuxarı gücündԥ elektrik mühԥrriklԥrindԥn, daxili yanma

mühԥrriklԥrindԥn, yüklԥrin yerdԥyişmԥsi üçün xüsusi meşԥyüklԥmԥ oxlarla tԥchiz

olunmuş sԥyyar qurğulardan ötürücüsü olan barabanlı bucurqadların yükgötürmԥ

mexanizmlԥri tԥtbiq etmԥklԥ idarԥ olunması vԥ xidmԥt göstԥrilmԥsi. Kömür vԥ şist

şaxtalarında vԥ kԥsiklԥrdԥ asma-kanat bucurqadlarının idarԥ olunması vԥ xidmԥt

göstԥrilmԥsi. Kanatların, trosların vԥ stropların hԥrԥkԥt sürԥtinin tԥnzimlԥnmԥsi.

Tormozların, şkivlԥrin vԥ barabanların yoxlanılması. Barabanlı bucurqadların

sazlanması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli bucurqadın quruluşunu; yüklԥrin yerlԥşdirilmԥsi üçün tԥtbiq

olunan mexanizmlԥrin vԥ götürmԥ qurğularının tiplԥrini; bucurqadın işindԥki

nasazlıqları müԥyyԥn etmԥ üsullarını vԥ onların aradan qaldırılmasını.

27. Bunkerçi

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Daha yüksԥk ixtisaslı bunkerçinin rԥhbԥrliyi altında elevator, konveyer, skip

qaldırıcıların, boşaldıcı kuzovu olan vaqonların, başqa qaldırıcı-nԥqliyyat

mexanizmlԥrin vasitԥsi ilԥ bunkerlԥrin tikԥ vԥ ya dԥnԥvari materiallarla doldurulması.

Materialların dԥmir yolu vaqonlarına, avtoboşaldıcılara, doğrayıb-xırdalayan

qurğulara, transportyorlara verilmԥsinin müşahidԥ edilmԥsi. Cԥftԥlԥrin vԥ

qidalandırıcı qurğuların idarԥ olunması. Konveyerlԥrin işԥ salınması vԥ

dayandırılması. Materialların qԥbuledici qablara vԥ transportyorlara bԥrabԥr daxil

olub yerlԥşmԥsinin tԥnzimlԥnmԥsi. Ocaq qԥfԥsi aralarında lazımi mԥsafԥnin

saxlanılması vԥ bunkerlԥrin dolmasının müşahidԥ edilmԥsi. Materialın (dağ kütlԥsinin,

aqlomeratın vԥ başqa materialların) qatışdırılması. Havadan asılmaların,

qalaqlaşmaların, tıxacların lԥğv edilmԥsi. Qeyri-qabaritli tikԥlԥrin sındırılması, iri

tikԥlԥrin buraxılış bunkerlԥrin torunda xırdalanması. Kԥnar ԥşyaların uzaqlaşdırılması.

Vaqonların gԥtirilmԥsi, qurulması vԥ doldurulması. Doldurulmuş vaqonların

qoşulması, açılması vԥ daşınması. Xidmԥt olunan bunkerin (lyukun) vԥ iş yerinԥdԥk

uzanan yolun tԥmizlԥnmԥsi. Bunker cԥftԥlԥrinin cari tԥmiri. Vaqonları boşaltmağa

qoymaq üçün konduktora siqnalın verilmԥsi.

Bilmԥlidir: bunkerin işԥ salma aparatının, sԥs vԥ görmԥ siqnalizasiya sisteminin

quruluşunu; cԥftԥlԥrin vԥ daşıma yollarının, konveyer xԥttindԥ ötürücü vԥ dartıcı

stansiyaların nԥqliyyat mexanizmlԥrinin quruluşunu, bunkerin hԥcmini, qԥbuledici

qabların yük götürmԥ qabiliyyԥtini, transportyor lentinԥ yol verilԥn yüklԥnmԥni;

boşaldılan materiala tԥlԥb olunan texniki şԥrtlԥri, qeyri-qabaritli tikԥlԥrin xırdalanma

vԥ materialın yaprıxlanmadan qabağının alınması üsullarını; bunkerlԥrin tԥmizlԥnmԥsi

qaydalarını, qoşquların konstruksiyalarını; doldurulmuş vaqonetlԥrin vԥ dumpkarların

açılma vԥ daşınma qaydalarını; sԥs vԥ görmԥ siqnallarının verilmԥ vԥ qԥbuletmԥ

qaydalarını; nԥqliyyat vasitԥlԥrinin boşaldılması qaydalarını.

28. Bunkerçi

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Elevator, konveyer, skip qaldırıcıları, boşaldıcı kuzovu olan vaqonetlԥr vԥ digԥr

qaldırıcı-nԥqliyyat mexanizmlԥri sistemi, avtomatik idarԥetmԥ ilԥ tԥchiz olunmuş

pnevmatik nԥqliyyatın kömԥyi ilԥ bunkerin tikԥ vԥ ya dԥnԥvԥr materiallarla

doldurulması. Mexanizmlԥrin, pnevmonԥqliyyat sistemlԥrinin, havasorucu qurğuların

fasilԥsiz işinin müşahidԥ edilmԥsi. Xidmԥt olunan mexanizmlԥrin işԥ salınması vԥ

dayandırılması. Elektron göstԥricilԥrinin kömԥyi ilԥ bunkerlԥrdԥ materialların

sԥviyyԥsinԥ nԥzarԥt. Maqnit qurğu vasitԥsilԥ metal qırıntılarının ayrılması. Zԥruri

hallarda mexanizmlԥrin ԥl ilԥ idarԥ olunması. Qԥbuledici qurğulara xidmԥt.

Bilmԥlidir: qaldırıcı-nԥqliyyat mexanizmlԥrinin, pnevmonԥqliyyat, avtomatik

idarԥetmԥ, nԥzarԥt-ölçü aparatları, havasorucu vԥ maqnit qurğuları sistemlԥrinin

quruluşunu vԥ iş prinsipini; mexanizmlԥrin, cԥftԥlԥrin vԥ yanacaq verԥn qurğuların ԥl

ilԥ idarԥ olunmasını; materialların (dԥnԥvԥrmetrli tԥrkibin, rütubԥtin, lazımsız

qatışıqların) xassԥlԥrini vԥ onlara qoyulan tԥlԥblԥri; bunkerlԥrin müxtԥlif materiallara

doldurulma vԥ onların bunkerlԥrdԥn boşaldılma qaydalarını.

29. Bunkerçi

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Germetik konveyerin kömԥyi ilԥ bunkerin mԥsamԥli dԥmirlԥ doldurulma prosesinin

aparılması. Mԥsamԥli dԥmirin tԥsirsiz qazlar atmosferindԥ saxlanma vԥ

aktivsizlԥşdirmԥ prosesinin aparılması. Şlüz yüklԥmԥ qurğularının vԥ boşaldılma

cԥftԥlԥrinin işinԥ nԥzarԥt. Bunkerdԥ tԥsirsiz qazların tԥzyiqinin tԥnzimlԥnmԥsi.

Havadԥyişdirici sistemdԥ hidrogenin vԥ bunkerdԥ oksigenin müşahidԥ olunması.

Aktivsizlԥşdirmԥ prosesinԥ nԥzarԥt etmԥk üçün müxtԥlif sԥviyyԥlԥrdԥ mԥsamԥli

dԥmirin temperaturunun ölçülmԥsi.

Bilmԥlidir: şlüz yüklԥmԥ qurğularının vԥ boşaldılma cԥftԥlԥrinin quruluşunu;

mԥsamԥli dԥmirin nԥql etdirilmԥsi vԥ saxlanılmasının texnoloji prosesini; tԥsirsiz

qazın tԥzyiq vԥ istifadԥ normalarının tԥnzimlԥnmԥ üsullarını; qazverici vԥ qazötürücü

armaturanın kommunikasiyalarını; qaz rejiminin tԥnzimlԥnmԥsi vԥ temperaturun

ölçülmԥsi metodikasını; mԥsamԥli dԥmirin fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥrini; partlayıcı

maddԥlԥrin yol verilԥn son qatılıq dԥrԥcԥsini.

30. Buxar maşını vԥ lokomobilin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Gücü 30 kVt-a qԥdԥr olan buxar maşını vԥ lokomobilԥ xidmԥt, maşının işlԥnilԥ

hazırlanmasında sürԥtinin tԥnzimlԥnmԥsi, işԥ salınması vԥ dayandırılması. Qazan

odluğunun yandırılması vԥ istiliyin yanma prosesinin tԥnzimlԥnmԥsi. Qazanın su ilԥ

qidalandırılması. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarına ԥsasԥn lokomobilin qazanında tԥzyiqԥ

nԥzarԥt. Qazanın tԥmizlԥnmԥsi, maşın vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrin hissԥlԥrinin

tԥmizlԥnmԥsi. Buxar maşının vԥ lokomobilin işindԥ olan nasazlıqları aşkar etmԥk vԥ

aradan qaldırmaq.

Bilmԥlidir: buxar maşını, lokomobil vԥ kömԥkçi avadanlığın quruluşunu vԥ hԥrԥkԥt

prinsipini; istilik texnikası haqqında ԥsas mԥlumatları; buxar maşınının vԥ

lokomobilin işԥ salınması vԥ dayandırılması qaydalarını; qazanların armaturunu vԥ

boru kԥmԥrlԥrinin sxemini; buxar qazanlarına xidmԥt üzrԥ qazan nԥzarԥti qaydalarını;

buxar qazanlarının tԥmizlԥnmԥ üsulunu; avadanlığın işindԥ ortaya çıxan nasazlıqları

vԥ onların aradan qaldırılması üsullarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu.

4-cü dԥrԥcԥ: gücü 30 kVt-dan yuxarı olan buxar maşını vԥ lokomobilԥ xidmԥt zamanı.

31. Vaqonboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Vaqonların verilmԥsi vԥ vaqonboşaldıcısının qurulmasında vaqonitԥlԥyicilԥrin vԥ

elektrik bucurqadların idarԥ olunması vԥ boşaltdıqdan sonra onların yığışdırılması.

Avtoqarmaqların pazlanması. Sıxıcı qarmaqların yerindԥ oturması üzԥrindԥ müşayiԥt.

Vaqonun boşaltmaya hazır olduğu haqda maşinistԥ siqnal verilmԥsi. Vaqonun qalan

yükdԥn tԥmizlԥnmԥsi. Vaqonboşaldıcıya giriş zamanı işıqforların arxasınca qapıların

vԥ lyukların bağlanılması. Mexanizmlԥrin tԥmizlԥnmԥsi vԥ yağlanması. Kanatların

dԥyişdirilmԥsindԥ vԥ tԥmir işlԥrinin aparılmasında iştirak.

Bilmԥlidir: vaqonitԥlԥyԥnlԥrin vԥ elektrik bucurqadların işlԥmԥ prinsipini; yerli

siqnalizasiyanı; vaqonların qoyulma qaydalarını; sürtkü materiallarının növlԥrini;

dԥmir yollarında siqnalizasiya üzrԥ tԥlimatı.

32. Vaqonboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Vaqonların yüklԥnmԥsi vԥ hԥddindԥn artıq yüklԥnmԥsi zamanı vaqonboşaldıcıların

idarԥ olunması. Vaqonboşaldıcının işԥ salınması vԥ dayandırılması. Vaqonetkaların,

tormozların vԥziyyԥti vԥ trosların bԥrkidilmԥsi üzԥrindԥ müşayiԥt. Vaqonboşaldıcının

işi ilԥ bağlı siqnalların qԥbulu vԥ verilmԥsi. Vaqonboşaldıcının yağlanması,

tԥmizlԥnmԥsi vԥ yığışdırılması. Xidmԥt olunan avadanlığın işindԥki xırda

nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: vaqonboşaldıcının quruluşunu; vaqonboşaldıcının iş qaydalarını; yerli

siqnalizasiyanı; işlԥdilԥn sürtkü materiallarının növlԥrini vԥ xassԥlԥrini;

vaqonboşaldıcının işindԥ nasazlıqların aşkar olunma vԥ aradan qaldırılma üsullarını.

33. Vaqonboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Vaqonların boşaldılmasında bütün sistemdԥn olan vaqonboşaldıcının idarԥ olunması.

Vaqonların vԥziyyԥtinin, trosların bağlanılmasının vԥ tormozların yoxlanılması.

Vaqonboşaldıcının işi ilԥ bağlı siqnalların qԥbulu vԥ verilmԥsi. Kanatların vԥ sıxıcı

mexanizmlԥrin dԥyişdirilmԥsi. Mexanizmlԥrԥ xidmԥt göstԥrilmԥsi vԥ yağlanması.

Aqreqatın cari tԥmirinin aparılması. Daha yüksԥk ixtisaslı maşinistin rԥhbԥrliyi ilԥ

vaqonların boşaltma pultundan vaqonboşaldıcıların, vaqonitԥlԥyicilԥrin vԥ vaqonların

qurulmasının, yaxud vaqonboşaldıcının, vaqonitԥlԥyicinin vԥ ya vaqonboşaldıcının vԥ

vaqonların qurulmasının eyni vaxtda idarԥ olunması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın vԥ mexanizmlԥrin elektrik sxemlԥrini, dԥmir

yollarında siqnalizasiya üzrԥ tԥlimatı; işlԥdilԥn sürtkü materiallarının növlԥri vԥ

xassԥlԥrini; xidmԥt olunan mexanizmlԥrin texniki xassԥlԥrini; avtomatika vԥ

bloklamanın idarԥ olunma üsullarını vԥ iş prinsipini; dԥmiryol nԥqliyyatında hԥrԥkԥt

vԥ siqnalizasiya qaydalarını; cari tԥmirin aparılma qaydalarını.

34. Vaqonboşaldıcının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Vaqonları boşaltma pultundan vaqon-boşaldıcının, vaqonitԥlԥyicinin vԥ vaqonların

qurulmasının, yaxud vaqonboşaldıcının vԥ vaqonitԥlԥyicinin vԥ ya vaqonların

qurulmasının eyni vaxtda idarԥ olunması. Vaqonların, tormozların vԥziyyԥtinin vԥ

trosların bԥrkidilmԥsinin yoxlanılması. Siqnal qurğuların göstԥricilԥri üzrԥ

mexanizmlԥrin verilmiş iş rejiminԥ gԥtirilmԥsi. Mexanizmlԥrԥ xidmԥt vԥ yağlanması.

Avadanlığın orta vԥ ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak. Vaqonların ayrılması, birlԥşdirilmԥsi,

tormozlanması vԥ bԥrkidilmԥsi üzrԥ işlԥrԥ rԥhbԥrlik. øşin davamiyyԥtinin vԥ

boşaldılmış vaqonların sayının uçota alınması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın, mexanizmlԥrin vԥ buraxılış aparaturasının

kinematik sxemlԥrini; elektrotexnikanın ԥsaslarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarından vԥ

idarԥetmԥ pultundakı siqnalizasiyadan istifadԥ qaydalarını; sürtkü materiallarının

növlԥrini; aqreqatlarının işinin vԥ sürtkü materialları sԥrfinin uçot qaydasını;

avadanlığın orta vԥ ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak etmԥ qaydasını.

35. Ventilyasiya vԥ aspirasiya qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti:

2-ci dərəcə

100 kVt-dԥk gücündԥ elektrik mühԥrrikinin havadԥyişdirici vԥ havasorucu

qurğularına, süzgԥclԥrԥ, siklonlara vԥ tüstüsoranlara xidmԥt. Avadanlığın işԥ

salınması, yağlanması, profilaktik baxışın keçirilmԥsi. Aspirasiya borularının vԥ

siklonların müntԥzԥm tԥnzimlԥnmԥsi. Qurğunun yeni yerԥ nԥqli. Yastıqları soyudan

suyun dövr etmԥsi, tozlanan yerlԥrin germetik olması vԥ havasorucu qurğuları

üzԥrindԥ, nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ buraxılış qurğularının üzԥrindԥ müşahidԥ.

Xidmԥt olunan avadanlığın tԥmirindԥ iştirak. Xidmԥt olunan avadanlığın

tԥmizlԥnmԥsi, yağlanması vԥ sazlanması.

Bilmԥlidir: tüstüsoranların, havadԥyişdirici vԥ havasorucu qurğularının vԥ kömԥkçi

avadanlığın iş prinsipini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ buraxılış qurğularının tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; yağlama yerlԥrini vԥ tԥtbiq olunan sürtkü materiallarını.

36. Ventilyasiya vԥ aspirasiya qurğularının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti

3-cü dərəcə

100 kVt-dan yuxarı gücündԥ elektrik mühԥrriklԥri olan havadԥyişdirici vԥ havasorucu

qurğularına, süzgԥclԥrԥ, siklonlara vԥ tüstüsoranlara vԥ kömԥkçi avadanlığa xidmԥt.

Süzgԥcin borularındakı şiberlԥrin kömԥyi ilԥ tüstüsoranların fırlanma tezliyinin vԥ

havasorucu qurğularının işinin tԥnzimlԥnmԥsi. Xidmԥt olunan avadanlığın sazlanması.

Xidmԥt olunan avadanlığın işindԥki qüsurların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması.

Qurğunun açılıb yığılması ilԥ yeni yerԥ nԥqli.

Bilmԥlidir: havadԥyişdirici, havasorucu qurğularının, tüstüsoranların vԥ kömԥkçi

avadanlığın quruluşunu; havaburaxan qovşağın yerlԥşmԥsi sxemini; qurğunun iş

rejimini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ buraxılış qurğusunun quruluşunu;

tüstüsoranların fırlanma tezliyinin tԥnzimlԥnmԥ qaydasını; havasorucu şԥbԥkԥsinin

sazlanma vԥ tԥnzimlԥnmԥ qaydalarını; qurğuların vԥ mühԥrriklԥrin işindԥ mümkün

olan nasazlıqları, onların qarşısının alınma tԥdbirlԥrini vԥ aradan qaldırma üsullarını.

37. Qazçı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Havaqızdırıcılara xidmԥt, onların vԥziyyԥtinin yoxlanılması vԥ ayrı-ayrı ԥridici,

qızdırıcı, termik, dԥmirçi, bԥrkidici vԥ başqa sobalarda qaz tԥsԥrrüfatı avadanlığının

işinԥ nԥzarԥt, daha yüksԥk ixtisaslı qazçının rԥhbԥrliyi ilԥ qızdırıcı aparatların havadan

qaza vԥ qazdan havaya keçirilmԥsi. Qaz tԥmizlԥyici qurğulara, qaz qarışdırıcı

stansiyalara, qaz holderlԥrinԥ, qaz kԥmԥrlԥrinԥ xidmԥt göstԥrildikdԥ, habelԥ onların

avadanlığının tԥmirindԥ iştirak. Qaz odluqlarının yanındakı sahԥnin tԥmizlԥnmԥsi vԥ

avadanlığın sürtülԥn qovşaq hissԥlԥrinin yağlanması.

Bilmԥlidir: sobalarda metalın ԥridilmԥsi prosesi haqqında ԥsas -mԥlumatları;

havaqızdırıcıların vԥ qaz aparatlarının quruluşunu; odluq qollarının xassԥlԥrini vԥ

qazdan mühafizԥ aparatında vԥ qaz tԥhlükԥli mühitdԥ işlԥmԥ qaydalarını.

38. Qazçı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Havaqızdırıcılara xidmԥt, onların vԥziyyԥtinin yoxlanılması vԥ 100 tonadԥk tutumu

olan ayrı-ayrı ԥridici, qızdırıcı, termik, dԥmirçi, bԥrkidici vԥ başqa sobalarda (domna

sobasından başqa), qaz tԥsԥrrüfatı avadanlığının işinԥ nԥzarԥt. Əridici, qızdırıcı,

rԥnglԥyici-quruducu, termik, dԥmirçi vԥ bԥrkidici sobalarda lazımi istilik vԥ üfürmԥ

rejiminin tԥmin olunması. Qazın tԥmizlԥnmԥsi prosesindԥ mühԥrriklԥrin, nasosların,

skrubberlԥrin işinin idarԥ olunması. Qazqarışdırıcı stansiyaların vԥ qaztԥmizlԥyici

qurğuların avadanlığına xidmԥt. Lazımi tԥzyiqli vԥ kaloriyalı qazın alınmasının tԥmin

edilmԥsi. Rԥnglԥnmiş mԥmulatların verilmiş qurutma temperatur rejiminin

saxlanılması-fasilԥsiz işԥ nԥzarԥt, qaz holderlԥrinin doldurulması vԥ boşaldılmasının

tԥnzimlԥnmԥsi. Qaz kԥmԥrlԥrinin saz vԥziyyԥtinin vԥ onların germetik birlԥşmԥsinin

tԥmin olunması. Qaz klapanlarının su cԥftԥlԥrindԥ suyun lazımi sԥviyyԥsinin,

çalovların, navalçaların qurudulması üçün odluqların saz vԥziyyԥtdԥ saxlanılması.

Generatorların, şlaklıqların vԥ sex klapanlarının tağ tavanlarının qaz keçiriciliyinԥ

nԥzarԥt. Xidmԥt etdiyi obyektdԥ vԥ ya sahԥdԥ qaz kԥmԥrlԥrinin vԥ armaturaların

tԥmirindԥ vԥ tԥmizlԥnmԥsindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: ԥridici, qızdırıcı, rԥnglԥyici-quruducu, termik, dԥmirçi vԥ bԥrkidici

sobaların işindԥ texnoloji proseslԥrin ԥsaslarını; skrubberlԥrin, avtomatik

tԥnzimlԥyicilԥrin, qazholder avadanlığının quruluşunu; qaz kԥmԥrlԥrinin vԥ kömԥkçi

armaturanın sxemlԥrini.

39.Qazçı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Havaqızdırıcılara vԥ ԥridici sexlԥrin, yaxud üçԥdԥk müxtԥlif konstruksiyalı sobası

olan sahԥlԥrin (domna sobasından başqa) vԥ ya 100 tondan artıq tutumlu ayrı-ayrı

ԥridici, qızdırıcı, rԥnglԥyici-quruducu, termik, dԥmirçi vԥ bԥrkidici sobaları olan

sahԥlԥrin qaz tԥsԥrrüfatı avadanlığına xidmԥt vԥ nԥzarԥt. Qaz kԥmԥrlԥrinԥ vԥ onların

kömԥkçi qurğularına, qaztԥmizlԥyici mԥntԥqԥlԥrԥ vԥ qazbölüşdürücü stansiyalara

xidmԥt. Cihazların vasitԥsilԥ zԥhԥrli qazların müԥyyԥn edilmԥsi. Xidmԥt olunan

sobalara lazımi istilik vԥ üfürmԥ rejiminin tԥmin olunması. Havaqızdırıcıların qazdan

havaya vԥ havadan qaza keçirilmԥsi. Qazların tԥmizlԥnmԥsi vԥ qarışdırılması üzrԥ

qurğulara vԥ qaz kԥmԥrlԥri qovşağına xidmԥt. Qazın sԥrf olunmasına, tԥzyiqԥ vԥ

üfürülmԥ temperaturuna, sulu üfürmԥdԥ buxarın sԥrfinԥ nԥzarԥt. Nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının göstԥricilԥrinin uçotu vԥ sobaların istilik rejiminԥ dair müԥyyԥn olunmuş

sԥnԥdlԥrin rԥsmilԥşdirilmԥsi. Xidmԥt olunan qaz qovşağı avadanlığının vԥ armaturun

tԥmirindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: ԥridici, qızdırıcı, rԥnglԥyici-quruducu, termik, dԥmirçi vԥ bԥrkidici

sobaların işindԥ texnoloji prosesi; hava ԥridici vԥ qızdırıcı, rԥnglԥyici-quruducu,

termik, dԥmirçi vԥ bԥrkidici sobaların qaz aparatlarının konstruksiya quruluşunu;

qazların fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥrini; xidmԥt etdiyi sahԥdԥ qaz kԥmԥrlԥri vԥ hava

üfürücü qovşağın kommunikasiya sxemini.

40. Qazçı

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Havaqızdırıcılarına vԥ ԥridici sexlԥrin, yaxud müxtԥlif konstruksiyalı vԥ hԥcmli üçdԥn

artıq sobası (domna sobasından başqa) olan sahԥlԥrin qaz tԥsԥrrüfatı avadanlığına

xidmԥt vԥ nԥzarԥt. Xidmԥt edilԥn sobalarda lazımi istilik vԥ üfürülmԥ rejiminin

saxlanılması. Hava üfürücülԥrinin işinԥ, qazın tԥmizlԥnmԥ keyfiyyԥtinԥ vԥ texnoloji

sobalar üçün qazın bԥrabԥr daxil olmasına nԥzarԥt. Kipkԥc rԥzԥlԥri vԥ flans

birlԥşmԥlԥri vasitԥsilԥ qaz axınının qarşısının alınması vԥ aradan götürülmԥsi. Qaz

qutularının iş rejiminin vԥ sxeminin tԥnzimlԥnmԥsi. Qaz sԥrfinin vԥ tԥzyiqinin uçota

alınması vԥ xidmԥt etdiyi sahԥdԥ müԥyyԥn olunmuş sԥnԥdlԥrin rԥsmilԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: ԥridici vԥ qızdırıcı sobaların işinin texnoloji prosesini; havaqızdırıcıların

vԥ ԥridici, qızdırıcı vԥ bԥrkidici sobaların qaz aparatlarının konstruksiya quruluşunu;

sobalarda iş prosesinin tԥnzimlԥnmԥsini; bir rejimdԥn digԥrinԥ keçmԥ metodlarını;

qazdan istifadԥ edilmԥsindԥ istehlakçıların xüsusiyyԥtlԥrini vԥ fԥaliyyԥtdԥ olan

aqreqatlarda işin xarakterini.

41. Qaz generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Hidravlik cԥftԥlԥrin vԥ xam qaz kollektorlarının, qaz generatorlarının, tozyığanlarının

vԥ fenollu tabaqların qatrandan vԥ fusdan tԥmizlԥnmԥsi. Qazgenerator qapaqlarının

yandırılma vԥ söndürülmԥsi. Şlak tԥmizlԥyԥn mexanizmlԥrin işinin müşahidԥ

edilmԥsi. Şlak vԥ külün yığışdırılması, onların yüklԥnmԥsi vԥ müԥyyԥn olunmuş yerԥ

nԥqli. Skrubberin dayaqlarından vԥ hidrocԥftԥlԥrdԥn şlakın çıxarılması.

Hidrocԥftԥlԥrin fırlanan qapaqlarına xidmԥt. Hԥrԥkԥtdԥ olan mexanizmlԥrin

yağlanması. Qaz generatorlarının yanacaqla doldurulması, onun pikalarla vԥ

pnevmatik alԥtlԥrlԥ qarışdırılması işindԥ iştirak. Yüklԥmԥ avadanlığına xidmԥt. Daha

yüksԥk ixtisaslı qaz generatorçusunun rԥhbԥrliyi altında qazgeneratorlara xidmԥt üzrԥ

digԥr işlԥrin görülmԥsi.

Bilmԥlidir: qaz generatorların iş prinsipini şlak tԥmizlԥyԥn mexanizmlԥrin

konstruksiyasını vԥ iş prinsipini; hidravlik cԥftԥlԥrin vԥ qaz kollektorlarının

yerlԥşmԥsi vԥ quruluşunu; hidrocԥftԥlԥrin vԥ qaz kollektorlarının növlԥri vԥ

xüsusiyyԥtlԥrini; qaz generatoru yanacağının növlԥri vԥ xassԥlԥrini, onun

doldurulması vԥ qarışdırılması qaydasını; hidrocԥftԥlԥrԥ suyun verilmԥ sxemini;

xidmԥt olunan avadanlığın vԥ mexanizmlԥrin işindԥ nasazlıqların müԥyyԥn vԥ lԥğv

edilmԥsi üsullarını; şlakın vԥ külün çıxarılması vԥ nԥql edilmԥsi qaydalarını; istifadԥ

olunan cihazları vԥ qurğuları; qazla zԥhԥrlԥnmԥ vԥ buxarlanma hallarında ilkin yardım

göstԥrilmԥsi qaydasını.

42. Qaz generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Odun, torf, şist vԥ kömürlԥ işlԥyԥn kiçik mԥhsuldarlı qaz generatorlarında energetik

qazın alınmasının texnoloji prosesinin aparılması. Qaz generatorlarının

doldurulmasının vԥ buxar-hava üfürülmԥsinin tԥnzimlԥnmԥsi. Kiçik mԥhsuldarlıqlı

10-a qԥdԥr qazgeneratorlarına xidmԥt vԥ onların fasilԥsiz işinin tԥmin olunması,

Buxar-su üzlüklԥrԥ, buxaryığıcılara xidmԥt. 20000 kub metr/saatadԥk olan

qaztԥmizlԥyici qurğularda, sistemlԥrdԥ, aqreqatlarda qazın tԥmizlԥnmԥsi. Pikalarla vԥ

pnevmatik alԥtlԥrlԥ yanacağın qarışdırılması. Yanma zonalarının ölçülmԥsi vԥ qaz

generatorlarının işindԥ nasazlıqların aradan götürülmԥsi. Generator bölmԥsindԥ

yanma, üfürmԥ, temperatur rejimi vԥ istilik mübadilԥ aparatının işinԥ nԥzarԥt. Qaz

generator stansiyasının avadanlığının tԥmiri üzrԥ işlԥrdԥ iştirak.

Bilmԥlidir: qaz generatorlarının quruluşunu; energetik qazın alınmasının texnoloji

prosesini; yanacağın qazlaşdırılması ilԥ bağlı fizika vԥ kimya üzrԥ ԥsas mԥlumatları;

energetik qazın tԥrkibi vԥ onun xassԥlԥrini; xam qaz kollektorunun yerlԥşmԥsini;

buxar, su vԥ qaz kԥmԥrlԥrinin sxemini; qaztԥmizlԥyici sistemin quruluşunu vԥ qazın

tԥmizlԥnmԥsinin texnologiyasını; generatorların yanacaqla doldurulma qaydasını;

onun pikalarla vԥ pnevmatik alԥtlԥrlԥ qarışdırılması üsullarını.

43. Qaz generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Kömür, koks, antrasit vԥ digԥr bԥrk yanacaq növlԥri ilԥ işlԥyԥn yüksԥk mԥhsuldarlıqlı

qaz generatorlarında energetik qazın alınmasının texnoloji prosesinin aparılması. Su

generatorlarına, dԥmir-buxar üsulu üzrԥ hidrogen generatorlarına, hԥmçinin şistin

emalı zamanı buxar-oksigen üfürülmԥ generatoruna xidmԥt. Kiçik mԥhsuldarlıqlı 10-

dan artıq qazgeneratora xidmԥt vԥ onların fasilԥsiz işinin tԥmin olunması. Yanacaqla

yüklԥnmԥnin, yanmanın, üfürmԥnin, temperatur rejiminin vԥ istilik mübadilԥ

aparatının müşahidԥsi. Su itkilԥrinin tԥmizlԥnmԥsi. Qazgeneratorlarının söndürülmԥsi,

qurudulması, yandırılması vԥ onların qaz sisteminԥ qoşulması. Yanma zonalarının

söndürülmԥsi, odluların, zonalarda ԥyriliklԥrin, ikili zonaların, şlak tağtavanlarının vԥ

generatorların işindԥki başqa nasazlıqların, aradan götürülmԥsi. Qaz-tԥmizlԥyici

qurğularda, sistemlԥrdԥ, mԥhsuldarlığı 20000 kub metr/saatdan - 40000 kub

metr/saatadԥk olan aqreqatlarda qazın dԥqiq tԥmizlԥnmԥsi. Yanacağın, qazın vԥ

qatranın keyfiyyԥtinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Qazgenerator sexinin vԥ ya stansiya

avadanlığının işԥ salınmasında vԥ dayandırılmasında iştirak.

Bilmԥlidir: energetik qazın, sulu qazın vԥ hidrogenin alınması ilԥ bağlı fizika vԥ

kimyanın ԥsaslarını; bԥrk yanacaqdan energetik qazın alınması üzrԥ texnoloji prosesi

vԥ onun tԥmizlԥnmԥsi vԥ keyfiyyԥtinin yaxşılaşdırılması üzrԥ tԥdbirlԥri; qazgenerator

stansiyasının, yaxud bölmԥnin kommunikasiya sxemini; xam qaz kollektorlarının, toz

qatlarının vԥ qaz axarlarının quruluşunu.

44. Qaz generatorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Qaynayan qatlar rejimli bԥrk yanacağın bütün növlԥrindԥ işlԥyԥn güclü

qazgeneratorlarında energetik qazın alınmasının texnoloji prosesinin aparılması. Qaz

tԥmizlԥyԥn qurğularda, sistemlԥrdԥ vԥ mԥhsuldarlığı 40000 kub metr/saatdan artıq

olan aqreqatlarda qazın zԥif tԥmizlԥnmԥsi. Bütün avadanlığın vԥ generatorun vԥ

qaztԥmizlԥyici stansiyanın kommunikasiya qovşağının işi üzԥrindԥ müşahidԥ.

Qazgeneratoru vԥ tԥmizlԥyici aparatların işindԥ nasazlıqların vaxtında aşkar edilmԥsi

vԥ aradan götürülmԥsi. Qazgeneratorlarının yanma, üfürülmԥ vԥ temperatur rejiminin,

habelԥ kollektorların, qaznovalarının vԥ qaztutumlarının qatranlardan tԥmizlԥnmԥsi

vԥziyyԥtinԥ nԥzarԥt. Qazın keyfiyyԥtinin yoxlanılması vԥ onun yaxşılaşdırılması üzrԥ

tԥdbirlԥrin keçirilmԥsi. Kollektor sistemindԥ qazın tԥzyiqinin tԥnzimlԥnmԥsi. Yeni

quraşdırılmış, hԥmçinin tԥmirdԥn sonra armaturanın vԥ qaz aparatlarının vԥziyyԥtinin

yoxlanılıb qazgeneratorların qԥbul olunması vԥ işԥ salınması. Qazgenerator vԥ

qaztԥmizlԥyici qurğuların avadanlıqlarının quraşdırılmasında, sökülmԥsindԥ vԥ

tԥmirindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: müxtԥlif sistemli güclü qaz-generatorlarının vԥ yüksԥk mԥhsuldarlıqlı

qaztԥmizlԥyici qurğuların konstruksiyasını; hava vԥ qaz kԥmԥrlԥrinin, hidravlik

aparatların yoxlama qaydalarını vԥ hidravlik sınaqdan keçirilmԥ üsullarını;

qazgeneratorun işindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan götürülmԥsi üsullarını;

lazımi texniki sԥnԥdlԥrin tutulma qaydasını.

45. Qaz generatoru stansiyasının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Bԥrk yanacaqla işlԥyԥn «Simens» vԥ «Daxrostª tipli qurğusu olan aşağı

mԥhsuldarlıqlı qazgeneratoru stansiyasına xidmԥt. Xidmԥt edilԥn avadanlığın işԥ

salınmazdan ԥvvԥl yoxlanılması, işԥ salınması vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn tԥmizlԥnmԥsi. Mexanizmlԥrin hԥrԥkԥt hissԥlԥrinin yağlanması.

Avadanlığın işinԥ nԥzarԥt vԥ xırda nasazlıqların aradan qaldırılması. Yüksԥk

mԥhsuldarlıqlı qazgeneratoru qurğusunun avadanlığına xidmԥt zamanı maşinist

kömԥkçisi kimi işin aparılması. Xidmԥt edilԥn avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: qazgeneratoru stansiyasının kompressor, nasos, havadԥyişdiricilԥrinin,

mühԥrriklԥrin vԥ digԥr xidmԥt edilԥn mexanizmlԥrin iş prinsipini; bԥrk yanacağın

qazlaşdırılması zamanı energetik qazın alınmasının texnoloji prosesi haqqında

mԥlumatı; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiq edilmԥ şԥrtlԥrini, qaz, buxar,

su vԥ hava kommunikasiyaların sxemini; istehsal olunan qazların xüsusiyyԥtlԥrini vԥ

onların saxlanılması şԥrtlԥrini; avadanlıqların yağlanması sistemini vԥ sürtkü

materiallarının nomenklaturasını; diyircԥkli yastıqların qızmasının sԥbԥbini vԥ onun

aradan qaldırılması üsullarını; qazdan zԥhԥrlԥnmԥ vԥ boğulma hallarında ilk yardım

göstԥrilmԥsi qaydalarını.

46. Qaz generatoru stansiyasının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Bԥrk yanacaqla işlԥyԥn «Kommer» vԥ «Qut-Retqer» PD-7 «Giprolizª tipli qurğulu

yüksԥk mԥhsuldarlıqlı qaz generatoru stansiyasına xidmԥt. Xidmԥt avadanlığının

yoxlanılması vԥ dayandırılması, onun işinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ

ԥsasԥn tԥnzimlԥnmԥsi. Avadanlığın işindԥ olan nasazlıqların müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması. Hԥrԥkԥt mexanizmlԥrinin yağlanması vԥ soyudulması sisteminԥ

nԥzarԥt. Stansiya avadanlığının cari tԥmirinin yerinԥ yetirilmԥsi vԥ orta vԥ ԥsaslı

tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Qazgeneratoru qurğuları avadanlığının işinԥ nԥzarԥt vԥ uçot

qeydlԥrinin aparılması.

Bilmԥlidir: qaz generatoru stansiyasının kompressor, nasos, havadԥyişdiricilԥrinin,

mühԥrriklԥrin vԥ digԥr xidmԥt mexanizmlԥrinin quruluşunu; bԥrk yanacağın

qazlaşdırılması prosesinin texnologiyasına ԥsasԥn qaz generatoru stansiyasının

kommunikasiya sxemini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu; istehsal olunan qazın

keyfiyyԥtlԥrini, nԥql edilmԥsi vԥ saxlanılması şԥrtlԥrini; qaz generatoru stansiyasının

avadanlığının işindԥki nasazlıqların müԥyyԥn edilmԥsi vԥ onların aradan qaldırılması

üsullarını.

47. Qaz generatoru stansiyasının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

QøAP tipli güclü qurğularla tԥchiz olunmuş bԥrk yanacaqla işlԥyԥn qaz generatoru

stansiyasına eyni zamanda qazholder tԥsԥrrüfatı vԥ qazın zԥrif tԥmizlԥnmԥsi qurğusu

olan yüksԥk mԥhsuldarlıqlı qaz generatoru stansiyasına xidmԥt. Qaz generatoru

stansiyasının maşın bölmԥsinin bütün mexanizmlԥrinin kompressor, nasos,

havadԥyişdiricilԥrin verilmԥ sisteminin işԥ salınması vԥ dayandırılması. Buxar, su,

hava vԥ qaz boru kԥmԥrlԥrinin, tԥmizlԥyici aparatların, skrubberlԥrin vԥ nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının işinԥ nԥzarԥt. Qazholderlԥrin, kondensat ayrıcıların, injektorların vԥ qaz

tԥzyiqinin tԥnzimlԥyicilԥrinin normal işini tԥmin etmԥk. Qazholderlԥrin qızdırıcı

sisteminԥ vԥ şaybaların sürgülԥrindԥ yağın sԥviyyԥsinԥ nԥzarԥt etmԥk. Xidmԥt edilԥn

avadanlığın sԥsindԥn, taqqıltısından, qızmasından yaranmış nasazlıqları aşkar etmԥk

vԥ onları aradan qaldırmaq. Stansiya avadanlığının cari tԥmirini yerinԥ yetirmԥk vԥ

ԥsaslı tԥmirdԥ iştirak etmԥk. Qaz generatoru vԥ qaztԥmizlԥyici qurğu avadanlıqlarının

işinԥ nԥzarԥt vԥ uçot qeydlԥrini aparmaq.

Bilmԥlidir: mürԥkkԥb qaz generatorları, qaztԥmizlԥyici vԥ digԥr aparatların

quruluşunu; müxtԥlif növ yanacağın qazlaşdırılmasının vԥ qazların tԥmizlԥnmԥsinin

texnoloji prosesini; energetik qazın alınması vԥ saxlanılması üsullarını; tԥzyiq altında

işlԥyԥn qabların istismarı üzrԥ texniki nԥzarԥt qaydalarını. Qaz generatoru

stansiyasının avadanlığının vԥ qurğularının işindԥ olan nasazlıqların müԥyyԥn

edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması üsullarını.

48. Qazdan xilasedici

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Qazkeçԥn qovşaqda sızmanın qarşısının alınması vԥ aradan götürülmԥsi.

Respiratorların vԥ digԥr qazdan xilasedici aparatların doldurub-boşaldılması, tԥmiri,

qurudulması vԥ tԥmizlԥnmԥsi. Düzgün qazsızlaşdırma üzԥrindԥ müşahidԥ. øş

yerlԥrindԥ müşahidԥ vԥziyyԥtlԥrinin mövcudluğu vԥ onların düzgün saxlanılmasının

vԥ tԥtbiqinin yoxlanılması. Əleyhqazların dԥyişdirilmԥ qrafikinԥ, onlardan istifadԥ

qaydalarına vԥ fԥhlԥlԥrin qazlı atmosferdԥ qalması vaxtına riayԥt olunmasına nԥzarԥt.

Fԥhlԥlԥrin qazlı atmosferdԥ qalma vaxtının uçota alınması. Zԥhԥrli buxarın çıxması ilԥ

müşayiԥt olunan qԥzalar zamanı, habelԥ bԥdbԥxt hadisԥlԥrdԥ insanların xilas edilmԥsi.

Qaz tԥhlükԥli işlԥrdԥ istehsalın, qaz tԥhlükԥli yerlԥrdԥ havadԥyişdiricinin fasilԥsiz

işinin müşahidԥsi. Qaz tԥhlükԥli yerlԥrdԥ havadan nümunԥnin götürülmԥsi. Binalarda

vԥ hԥcmlԥr daxilindԥ qaztԥhlükԥli vԥ qaz elektrik qaynaq işlԥrinin aparılmasında

tԥhlükԥsizliyin müԥyyԥn edilmԥsi. Qazla zԥhԥrlԥnmԥ zamanı ilkin yardımın

göstԥrilmԥsi.

Bilmԥlidir: qaz generatorlarının, qaz vԥ qazdan xilasetmԥ aparatların quruluşunu;

xidmԥt olunan sexlԥrdԥ qaz tԥhlükԥsinin xarakterini; qazkeçԥn qovşağın

kommunikasiyalarının söndürülmԥsi vԥ qoşulması üsullarını; qazdan xilasetmԥ

aparatından istifadԥ qaydalarını; havadan nümunԥ götürülmԥsi qaydalarını; qazdan

zԥhԥrlԥnmԥ zamanı ilkin yardım göstԥrilmԥsi üzrԥ tԥdbirlԥri.

49. Qazdan xilasedici

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Qeyri-mürԥkkԥb şԥraitdԥ qazdan xilasetmԥ işlԥrinin aparılması. Qazın sızmasının

qabağını almaq vԥ aradan götürmԥk tԥdbirlԥrinin keçirilmԥsi. Qazkeçirici qovşağın vԥ

qazdan xilasedici aparatların işlԥmԥsi üzԥrindԥ müşahidԥ vԥ onların saz vԥziyyԥtdԥ

olmasının tԥmin edilmԥsi. Sexlԥrdԥ qaz tԥhlükԥsizliyi vԥziyyԥtinԥ, qaztutan vԥ

havadԥyişdirici qurğularının işinԥ, xilasedici vԥ qoruyucu vasitԥlԥrin, hԥmçinin qԥza

şkaflarında alԥtlԥrin düzgün komplektlԥşdirilmԥsinԥ nԥzarԥt. Tԥhlükԥsiz iş qaydaları

haqqında fԥhlԥlԥrin tԥlimatlandırılması. Oksigencanlandırıcı aparatın tԥtbiqi ilԥ

zԥrԥrçԥkԥnlԥrԥ ilkin yardımın göstԥrilmԥsi.

Bilmԥlidir: yanacağın qazlaşdırılmasının texnoloji prosesini; istehsalatda rastlaşan

qazların vԥ buxarların tԥrkibi vԥ xassԥlԥrini, onların düzgün müԥyyԥn edilmԥsini;

müԥssisԥdԥ qaz tԥhlükԥsi olan yerlԥri vԥ onlara xidmԥt göstԥrilmԥsi qaydalarını;

tԥhlükԥsiz işlԥmԥk qaydalarını; qaz tԥsԥrrüfatına vԥ müԥssisԥnin başqa qaz tԥhlükԥli

sexlԥrinԥ xidmԥt üzrԥ tԥlimatı.

50. Qazdan xilasedici

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Mürԥkkԥb şԥraitdԥ qazdan xilasetmԥ işlԥrinin aparılması. Qazpartlayışlı-yanğın

tԥhlükԥli olan sexlԥrdԥ, qurğularda, aqreqatlarda vԥ kommunikasiyalarda müvafiq

nԥzarԥt orqanlarının tԥlimatına müvafiq yoxlamalar aparılması yolu ilԥ profilaktik

işlԥrin görülmԥsi. Qaztԥhlükԥli istehsalatlarda qԥzaların vԥ bԥdbԥxt hadisԥlԥrin

qarşısının alınması üzrԥ tԥdbirlԥrin işlԥnilԥ hazırlanması. Qazpartlayışı-yanğın

tԥhlükԥli olan sexlԥrdԥ iş aparmaq vԥ qazdan mühafizԥ aparatlarından istifadԥ

qaydaları haqqında fԥhlԥ vԥ Mühԥndis Texniki øşçilԥrԥ tԥlimat verilmԥsi.

Tԥhlükԥsizlik texnikası üzrԥ sex kompleks tԥhqiqat aparan, qaztԥhlükԥli iş yerlԥrinin

siyahısını işlԥyilԥ hazırlayan vԥ onları tԥhlükԥ qruplarına bölԥn komissiyalarda iştirak.

Qazdan xilasetmԥ işlԥri üzrԥ nԥzԥri vԥ praktiki mԥşğԥlԥlԥrin keçirilmԥsi. Zԥhԥrli

qazlar vԥ buxarların çıxması ilԥ müşayiԥt olunan qԥzalar, hԥmçinin bԥdbԥxt hadisԥlԥr

zamanı insanları xilas etmԥk işlԥrinԥ rԥhbԥrlik.

Bilmԥlidir: qazdan xilasetmԥ xidmԥti tԥrԥfindԥn profilaktiki işin aparılmasının ԥsas

qayda vԥ formalarını; bütün qaz kԥmԥrlԥrinin, hԥmçinin qaz tԥhlükԥli istehsalların

bütün avadanlığının sxemlԥrini; xidmԥt etdiyi müԥssisԥdԥ qazdan mühafizԥ

vasitԥlԥrinin vԥ qԥzaları lԥğv etmԥk üçün vasitԥlԥrin yerlԥşmԥsini; qazpartlayış-yanğın

tԥhlükԥsi olan sexlԥrdԥ işԥ nԥzarԥt aparılması haqqında müvafiq nԥzarԥt orqanlarının

tԥlimatını.

51. Qaz vԥ maye nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Mԥmulat sԥthinin vԥ vakuum sistemlԥrinin hava ilԥ üfürülmԥsi vԥ üfürüb

tԥmizlԥnmԥsi, vakuum şlanqlarının vԥ vakuum sistemlԥrinin çıxış qol borularının

spirtlԥ sililԥ tԥmizlԥnmԥsi. Süzülԥn mayenin vԥ adsorbsiya edԥn örtüklԥrin çԥkilmԥsi

vԥ tԥmizlԥnmԥsi. Mԥmulatlara ultrabԥnövşԥyi şüalarda baxılması. Helium vԥ haloid

sızma axtaranların işԥ salınması vԥ iş rejiminԥ çatdırılması. Kvars diffuz sızma üzrԥ

sızma axtarıcıların heliuma reaksiyasının yoxlanılması. Helium balonlarının vԥ

reduktorların helium sisteminԥ qoşulması. Elektrik ölçü vԥ mexaniki cihazların

kömԥyi ilԥ sistemlԥrdԥ qazın vԥ vakuumun artıq tԥzyiqinin ölçülmԥsi. Mexaniki vԥ

buxar vuran vakuum nasoslarının istismarı.

Bilmԥlidir: vakuumun alınmasına dair ԥsas mԥlumatları; civԥ-kvars lampalarının,

lüminessent cihazların: lövhԥşԥkilli-rotor, lövhԥ-şԥkilli-stator, zolotniklԥrin-plunjer,

buxar-vuran vԥ soyudan tԥlԥlԥrin iş prinsiplԥrini; vakuumun ölçülmԥsi üçün olan

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; boyaüfürücülԥrin, helium vԥ

haloid sızmaaxtarıcıların iş prinsiplԥrini vԥ quruluşunu; sızmaaxtarıcıların

konstruksiyasında germetikliyi yoxlamaq üçün istifadԥ olunan metodları.

øş nümunԥlԥri.

1. Sadԥ konfiqurasiyalı tökmԥlԥr, döymԥ vԥ ştamplama pԥstahları - ultrabԥnövşԥyi

şüalarla yoxlama.

2. Artıq tԥzyiqin vԥ vakuumun ölçülmԥsi üçün cihazlar-manometrlԥrin, mexaniki vԥ

elektrik vakuummetrlԥrin göstԥricilԥrinin çıxarılması.

3. Qovuşuq qaynaq birlԥşmԥlԥri - ultrabԥnövşԥyi şüalarla yoxlama.

4. Sızmaaxtarıcı - cihazın işԥ hazırlanması vԥ onun işԥ salınması.

52. Qaz vԥ maye nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Sınaqlara hazırlıq-nԥzarԥt (montaj) sxeminin yığılması vԥ artıq tԥzyiqdԥn istifadԥ

edԥrԥk helium şüaları vasitԥsi ilԥ ayrı-ayrı detalların üfürmԥ metodu ilԥ

ԥmԥliyyatlararası yoxlanılması. østismar qaydalarının tԥlԥblԥrinԥ vԥ germetikliyԥ

nԥzarԥt üzrԥ tԥlimata müvafiq helium vԥ haloid sızmaaxtarıcıların istismarı. Vakuumu

vԥ tԥzyiqi ölçmԥk üçün nԥzarԥt-ölçü cihazlarının seçilmԥsi. Yoxlanılan detalların

germetikliyinin sınaqları üzrԥ rԥy. Stasionar şԥraitindԥ vԥ obyektlԥrdԥ mԥlumatların

lüminessent vԥ rԥngli yoxlanılması. Lüminessent defektoskopiya cihazları ilԥ işlԥmԥk.

Tԥlimata ԥsasԥn süzülԥn mayenin vԥ adsorbsiya edԥn örtüklԥrin hazırlanması.

øndikator izlԥri üzrԥ defektlԥrin qeyd olunması. Defektlԥrin şԥrh edilmԥsi.

Bilmԥlidir: ԥsas vakuumun alınması metodlarını; nasosla çԥkmԥ prosesinin ԥsaslarını;

nasosun işlԥmԥ sürԥtini; boru kԥmԥrlԥrinin müqavimԥtini vԥ xidmԥt etmԥ

qabiliyyԥtini; qazların axma rejimini; obyekti tԥmizlԥmԥk üçün olan avadanlığın vԥ

aparatların quruluşunu; fırlanan vԥ qumvuran nasosların quruluşunu; vakuumu

ölçmԥk üçün olan nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu; sızmaaxtarıcıların elektrik,

radiotexnik vԥ vakuum sistemlԥrindԥ sadԥ nasazlıqları; sızmaaxtarıcıların yoxlama vԥ

hԥssaslığının tԥnzimlԥmԥ üsullarını; nԥzarԥt obyektlԥrinin sınaqdan keçirilmԥ

metodlarını; nԥzarԥt metodlarının mahiyyԥtini, üstünlüklԥrini vԥ çatışmazlıqlarını;

lüminessent cihazların quruluşunu; civԥ-kvars lampalarının elektrik parametrlԥrini;

ultrabԥnövşԥyi şüaların vԥ flüoresensiyanın tԥbiԥtini; mayenin fiziki xassԥlԥrini

(isladılma, dözümlük, sԥthi dartılma, kapilyar tԥzahürlԥri), rԥngli defektoskopiya növü

üçün boyaq maddԥlԥrinin vԥ lüminessent defektoskopiyası üçün lüminessent

maddԥlԥrinin növlԥrini; penetrantın mԥmulatın sԥthinԥ vurulma vԥ tԥmizlԥmԥ

metodlarını; mԥhlul hazırlayarkԥn dԥqiq çԥkilmiş maddԥ miqdarını almaq üçün

analitik tԥrԥzidԥn istifadԥ qaydalarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Metallurgiya vԥ energetika avadanlığının hissԥlԥri - döymԥ, yayma vԥ mexaniki

emaldan sonra lüminessent vԥ rԥngli metodlarla nԥzarԥt.

2. Orta vԥ mürԥkkԥb quruluşlu tökmԥlԥr, döymԥlԥr vԥ ştamplanmış dԥzgahlar -

lüminessent vԥ rԥngli metodlarla nԥzarԥt.

3. Qazın vԥ vakuumun artıq tԥzyiqini ölçԥn cihazlar - istilik termobuxar lampanın işçi

cԥrԥyanına qoyulması, boşalma dԥrԥcԥsini müԥyyԥn etmԥk üçün dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmüş

ԥyri istilik termobuxar lampaların tԥtbiqi.

4. Helium sistemlԥri - manometrin göstԥricilԥri üzrԥ sıxlığın yoxlanılması.

5. Vakuum sistemlԥri vԥ sınan kameraları -helium sıxlığının yoxlanılması.

6. Hissԥlԥrdԥ vԥ obyektlԥrdԥ bucaq qaynaq birlԥşmԥlԥri- lüminessent vԥ rԥngli

metodlarla nԥzarԥt.

7. Boru kԥmԥrlԥrindԥ qaynaq qovuşuq yerlԥri - lüminessent vԥ rԥngli metodlarla

nԥzarԥt.

53. Qaz vԥ maye nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Yığma vahidlԥrinin, qaynaq birlԥşmԥlԥrin vԥ spirallı sistemlԥrin germetikliyinԥ,

germetikliyԥ nԥzarԥt tԥlimatının vԥ helium vԥ holoid sızmaaxtarıcıların istismarına aid

tԥlimatın tԥlԥblԥrinԥ müvafiq, nԥzarԥt aparılması. Kvars diffuziya sızması üzrԥ, yaxud

tԥmiz hava kamerasının kömԥyi ilԥ sızmaaxtarıcılarda hԥssaslığın saxlanılması.

Radioblokların iş rejimlԥrinin tԥnzimlԥnmԥsi. Alçaq vakuumun vԥ qazın tԥzyiqinin

ölçülmԥsi üçün olan nԥzarԥt-ölçü cihazlarının dԥrԥcԥlԥrinin ölçülmԥsi. Stasionar

şԥraitdԥ vԥ obyektlԥrdԥ mԥmulatlara kompleks nԥzarԥtin aparılması. øndikator

izlԥrinin xüsusiyyԥtinԥ görԥ defektin xarakterinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Sxematik

nԥzarԥt xԥritԥlԥrinin tutulması. Nԥzarԥt metodunun seçilmԥsi-lüminessent, rԥngli,

kompleks-sԥthin vԥziyyԥtindԥn vԥ qaynaq birlԥşmԥnin düzülüşündԥn asılı olaraq.

Lüminessent aparatında, frosselin, vakuum cԥftԥlԥrinin, silfon ventillԥrin tԥmiri daxil

olmaqla, nasazlıqların aradan götürülmԥsi. Vakuum nasoslarına baxış vԥ onlara

texniki xidmԥt göstԥrilmԥsi.

Bilmԥlidir: fırlanan yağlı buxar vuran nasosların qurulma qaydalarını; kütlԥ-

spektrometrik sızmaaxtarıcıların ԥsas hissԥlԥrinin quruluşunu; elektrik hissԥnin

vakuum sistemlԥrini, qidalanma vԥ idarԥ olunma bloklarını; germetikliyԥ nԥzarԥt

metodlarını; sınaq qaydalarını; vakuumu ölçmԥk üçün olan ionlaşma vԥ mexaniki

cihazların iş prinsipini; qeyri-üzvi vԥ üzvi kimyanın elementar ԥsaslarını;

maşınqayırma rԥsmxԥttinin ԥsaslarını; nԥzarԥt üçün tԥtbiq olunan mԥhlulların vԥ

boyaların tԥyinatını vԥ xassԥlԥrini; laboratoriya avadanlığına xidmԥt etmԥ qaydalarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Vakuummetrlԥr - istilik buxar lampasının yoxlanılması vԥ dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥsi.

2. Buxar turbinlԥrinin kürԥkciklԥri -lüminessent vԥ rԥngli metodlarla nԥzarԥt.

3. Sızmaaxtarıcılar - maksimum hԥssaslığı tԥmin etmԥk mԥqsԥdi ilԥ radiobloklarda iş

rejimlԥrin yoxlanılması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

54. Qaz vԥ maye nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Mԥmulatların yığılmış vԥziyyԥtdԥ germetikliyinԥ vibrostendlԥrdԥ, buxarla sınaq

stendlԥrindԥ, istilik vuran stendlԥrdԥ vԥ i.a. sınaqdan ԥvvԥl vԥ sonra nԥzarԥt. Son

«qazla qovuşan yerlԥrԥ» nԥzarԥt. Yoxlanılan mԥmulatlarda stend sınaqlarından, yaxud

«qazla qovuşan yerdԥª keçirilmiş sınaqlardan ԥvvԥl vԥ sonra ümumi qaz sıxlığı

olmadığı aşkar edildikdԥn sonra lokal sızmaların axtarışı. Diffuz, kapillyar, mԥsamԥli

sızmaların vԥ iynԥvari süzmԥlԥrin dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥsi. Sınaq stendindԥ vakuum

nasoslarının müxtԥlif qazlar üzrԥ sınaqdan keçirilmԥsi. Bütün tipli sızmaaxtarıcılarda,

kütlԥ-spektrometrik analizatorlarda nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: vԥziyyԥtindԥn (tԥzyiqindԥn, boşalmasından, temperaturundan) asılı olaraq

qazların mühüm xassԥlԥrini; obyektin tԥmizlԥnmԥ sürԥtini vԥ nasosun işlԥdiyi zaman

qaz axınının tԥzyiqini; boru kԥmԥrinin müqavimԥtini vԥ buraxıcılıq qabiliyyԥtini;

vakuum texnikasının ԥsas tԥnliklԥrini; istilik-buxar tԥlԥlԥrinin, vakuum ölçülmԥsi

üçün olan maqnit vԥ elektrik boşaldılma cihazlarının quruluşunu; helium vԥ haloid

sızma-axtarıcılarda qovşaqların tԥyinatı vԥ quruluşunu; aşağı vԥ yüksԥk tezlikli

generatorların dԥyişԥn vԥ daimi cԥrԥyan güclԥndiricilԥrinin, düzlԥndiricilԥrin vԥ

sabitlԥşdiricilԥrin prinsipial sxemlԥrini; elektrovakuum vԥ qaz-boşaldıcı cihazların

tiplԥrini vԥ iş prinsipini.

Orta ixtisas tԥhsilԥ malik olmalıdır.

øş nümunԥlԥri.

1. østilik - buxar, maqnit, elektrik boşaldıcı vakuummetrlԥri-sazlanma.

2. Spirala oxşar konstruksiyalar - qaz sıxlığı olmayan yerlԥrin axtarışı.

3. Sızmaaxtarıcılar - diffuziya sobalarının dԥrԥcԥlԥrini yoxlamaq.

55. Qaz vԥ maye nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Elektron aparatlarını tԥtbiq etmԥklԥ montaj vԥ tԥmir şԥraitindԥ konstruksiyaların

germetikliyinԥ nԥzarԥt. Texniki sԥnԥdlԥrin tԥlԥblԥrinԥ müvafiq bütövlükdԥ

konstruksiyada ümumi germetikliyi vԥ onun qovşaqlarında seyrԥk defektli yerlԥri

aşkar etmԥk üçün nԥzarԥt üsulunun, aparatların vԥ lԥvazimatın seçilmԥsi. Yığılmış

konstruksiyalarda aparılan nԥzarԥtin nԥticԥlԥrinԥ görԥ son rԥyin verilmԥsi.

Konstruksiyalarda sınaq zamanı aşkar edilmiş defektlԥrin hԥcminin sayca tԥhlili.

Nԥzarԥt metodikasının işlԥnilԥ hazırlanması üzrԥ eksperimental işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi. Alınmış işlԥrin nԥticԥlԥrinin rԥsmilԥşdirilmԥsi. Kütlԥ spektrometrik

analizatorların elektron optikasının dԥqiqlԥşdirilmԥsi. Germetikliyԥ nԥzarԥt üsullarının

metodoloji tԥminatı.

Bilmԥlidir:

qazların molekulyar-kinetik nԥzԥriyyԥsinin elementlԥrini; «qaz» vԥ «buxar»

anlayışlarını, doymuş qazların tԥzyiqini; ԥsas qaz qanunlarını; qazların sızma

rejimlԥrini; vakuumu almaq üçün olan nasosların quruluşunu vԥ iş prinsiplԥrini;

yoxlanılan mԥmulatların konstruksiya vԥ texnoloji xüsusiyyԥtlԥrini; mayelԥrin fiziki

xassԥlԥrini.

Orta ixtisas tԥhsilԥ malik olmalıdır.

øş nümunԥlԥri.

1. Boru taxtaları - seyrԥk defektli yerlԥri müԥyyԥnlԥşdirmԥ vԥ seyrԥk defektin

hԥcminԥ qiymԥt verilmԥ.

2. Nԥzarԥt obyekti - nԥzarԥt üsulunu vԥ onun rejimlԥrini seçmԥ.

56. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Daha yüksԥk ixtisaslı qazantԥmizlԥyԥnin rԥhbԥrliyi altında bütün tipli qazanların

xaricdԥn vԥ daxildԥn qızan sԥthlԥrinin ԥrpdԥn, yanıqdan, şlakdan, küldԥn, ԥl ilԥ

qazantԥmizlԥyԥn alԥtlԥrini tԥtbiq etmԥklԥ tԥmizlԥnmԥsi. Tԥmizlԥndikdԥn sonra

qazanların vԥ boruların qızan sԥthlԥrinin üfürülmԥsi vԥ yuyulması. Sadԥ

qazantԥmizlԥyԥn alԥtin sökülüb tԥmizlԥnmԥsi vԥ yığılması.

Bilmԥlidir: qazanların qızan sԥthlԥrinin adlarını vԥ yerlԥşmԥsini; qazanların qızan

sԥthlԥrinin tԥmizlԥnmԥsindԥ istifadԥ olunan alԥtlԥrin vԥ mexanizmlԥrin tԥyinatını;

qazanların qızan sԥthlԥrinin tԥmizlԥnmԥ qaydalarını; ԥl ilԥ qazantԥmizlԥyԥn alԥtin

sökülmԥsi, tԥmizlԥnilԥ yığılması üsullarını; fԥrdi mühafizԥ vasitԥlԥrindԥn vԥ

yanğınsöndürԥn inventardan istifadԥ qaydalarını.

57. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Suqızdırıcı qazanların xarici vԥ daxili sԥthlԥrinin qazantԥmizlԥyԥn alԥtlԥrini tԥtbiq

etmԥklԥ ԥrpdԥn, yanıqdan, şlakdan, küldԥn tԥmizlԥnmԥsi. Bütün tipli qazanlarda

odluqların, qaz yollarının, bacanın, peçdԥn tüstü borusuna qԥdԥr olan hissԥsinin

(borovların), elektrosüzgԥclԥrin vԥ bunkerlԥrin tԥmizlԥnmԥsi. Qazantԥmizlԥyԥn alԥtin

cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: xidmԥt etdiyi qazan aqreqatlarının qısa xüsusiyyԥtlԥrini; tԥtbiq olunan

qazantԥmizlԥyԥn alԥtin quruluşunu; qazanların qızan sԥthlԥrinin vԥ kömԥkçi

avadanlığın daxildԥn vԥ xaricdԥn tԥmizlԥnmԥsi üsullarını; qazantԥmizlԥyԥn alԥtin cari

tԥmiri qaydalarını; xüsusi geyimin vԥ fԥrdi mühafizԥ vasitԥlԥrinin hazırlanması

qaydasını.

58. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Qazantԥmizlԥyici alԥtlԥrdԥn istifadԥ etmԥklԥ qazanların istilik borularının vԥ üfüqi-su

borularının daxildԥn şlakdan, küldԥn, ԥrpdԥn vԥ digԥr yığıntıdan tԥmizlԥnmԥsi.

Suqızdırıcı qazanlardan başqa bütün növdԥn olan qazanların borulu hava

qızdırıcılarının, siklonlarının, skrubberlԥrinin, kollektorlarının, hidrokülayırıcılarının,

hԥrԥkԥtedici mexanizmlԥrinin, kül yollarının vԥ üst tԥbԥqԥlԥrinin tԥmizlԥnmԥsi.

Ocağın temperaturunun qeydԥ alınması ilԥ bütün növ qazanların ocaq ekranlarının

şlakdan tԥmizlԥnmԥsi. Aşqarların hazırlanması vԥ onların bunkerԥ vԥ ya müvafiq

tutumlara doldurulması, qırıqların (sınıqların) dԥyişdirilmԥsi vԥ bԥrpası. Tԥlԥb olunan

qatılıqda qԥlԥvi mԥhlulun hazırlanması. Taxta-şalbanın vԥ s. qurulması.

Bilmԥlidir: qazan aqreqatlarının işinԥ tԥsir edԥn üst qatın çirklԥnmԥsi

xüsusiyyԥtlԥrini; çirklԥnmԥ dԥrԥcԥsindԥn vԥ üst qatın qızdırılmasının konstruktiv

ԥlamԥtlԥrindԥn asılı olaraq alԥtin seçilmԥsi qaydasını; qırıqların dԥyişdirilmԥsi vԥ

bԥrpası qaydasını; kimyԥvi aşqarların tԥyinatını; qԥlԥvi mԥhlulların hazırlanması

üsullarını; işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi üçün taxta-şalbanın qurulması qaydasını.

59. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Qazantԥmizlԥyici alԥtlԥrdԥn istifadԥ etmԥklԥ şaquli suborulu vԥ qazborulu qazanların

şlakdan, küldԥn vԥ digԥr yığıntılardan tԥmizlԥnmԥsi. Bütün tipli qazanlarda

regenerasiya havaqızdırıcıların ekonomayzerlԥrin, kondensatorların boru dԥstlԥrinin,

su-buxarqızdırıcıların vԥ soyuducuların tԥmizlԥnmԥsi. Daha yüksԥk ixtisaslı qazan

tԥmizlԥyԥnin rԥhbԥrliyi ilԥ turbinlԥrin tԥmizlԥnmԥsi. Bütün növ qazan tԥmizlԥmԥ

işlԥrinin keyfiyyԥtinԥ nԥzarԥt, tԥmizlԥnmiş avadanlığın hazırlanıb tԥhvil verilmԥsi.

Qazantԥmizlԥyԥn alԥtin sazlanması. Xidmԥt edilԥn avadanlığın işi haqqında texniki

sԥnԥdlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: qazan aqreqatlarının vԥ istiliyi mübadilԥ edԥn avadanlığın quruluşunu;

qazantԥmizlԥmԥdԥ ԥsas iş növlԥrinin texnoloji ardıcıllığını; qazantԥmizlԥmԥ işlԥrinin

keyfiyyԥtinԥ nԥzarԥt metodlarını; qazantԥmizlԥyԥn alԥtlԥrin saxlanma üsullarını;

xidmԥt etdiyi avadanlığın işi barԥdԥ texniki sԥnԥdlԥrin aparılma qaydalarını.

60. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Barabanlı qazanların daxildԥn qızan sԥthlԥrinin qazantԥmizlԥyԥn alԥt tԥtbiq etmԥklԥ

ԥrpdԥn, yanıqdan, şlakdan, küldԥn tԥmizlԥnmԥsi. Turbinlԥrin, bütün tipli qazanların

ekranlı isti buxar alınan qızan sԥthlԥrinin tԥmizlԥnmԥsi. Qazan aqreqatlarında vԥ

istilik mübadilԥedicilԥrindԥ qızan sԥthlԥrin çirklԥnmԥ vԥziyyԥtinԥ görԥ işin hԥcminin

müԥyyԥn edilmԥsi. Çıxan qazlarda temperaturun dԥyişmԥsindԥn, qaz traktında

sahԥlԥrin müqavimԥtindԥn, soyuq havanın temperaturundan asılı olaraq texniki

kompleks tԥmizlԥmԥ vasitԥlԥrinin vaxtında işԥ salınmasına vԥ sԥmԥrԥli işlԥmԥsinԥ

nԥzarԥt. Qazantԥmizlԥyԥn alԥtin, tԥtbiq olunan qurğu vԥ mexanizmlԥrin sazlanması.

Görülmüş işԥ aktların doldurulması.

Bilmԥlidir: bütün tipli qazanxanaların vԥ turbin qurğularının konstruksiyasını vԥ

xüsusiyyԥtlԥrini; qazantԥmizlԥmԥ işlԥrinin texnologiyasını; qızan sԥthlԥrin çirklԥnmԥ

vԥziyyԥtinԥ görԥ iş hԥcminin müԥyyԥnlԥşdirilmԥ metodlarını; texniki kompleks

tԥmizlԥmԥ vasitԥlԥrinin tԥyinatını; qazantԥmizlԥyԥn alԥtin, tԥtbiq olunan qurğu vԥ

mexanizmlԥrin sazlama qaydalarını; görülԥn işlԥrԥ aktların doldurulma qaydalarını.

61. Qazantԥmizlԥyԥn

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Düz axan qazanların, utilizator qazanlarının daxildԥn qızan sԥthlԥrinin, buxar-qaz

qurğularının qazantԥmizlԥyԥn alԥt vԥ avadanlıq tԥtbiq etmԥklԥ ԥrpdԥn, yanıqdan,

şlakdan, küldԥn tԥmizlԥnmԥsi. Membranlı şirma, konvektiv isti buxar alıcıların,

ekranların, şaquli vԥ üfüqi boru panellԥrin tԥmizlԥnmԥsi. Qazan aqreqatlarının qızan

sԥthlԥrinin tԥmizlԥnmԥsinin texnoloji ardıcıllığı vԥ optimal rejiminin ԥn sԥmԥrԥli

üsulunun müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Bütün tipli qazan aqreqatlarının qızan sԥthlԥrinin vԥ

müxtԥlif istilik mübadilԥ edԥn avadanlığın kimyԥvi tԥmizlԥnmԥsi. Qızan sԥthlԥrin

texniki kompleks tԥmizlԥmԥ vasitԥlԥrinin sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Briqadaya

rԥhbԥrlik vԥ bütün qazantԥmizlԥmԥ işlԥrinin keyfiyyԥtinԥ nԥzarԥt.

Bilmԥlidir: istilik texnikası vԥ istilik mexanikasının ԥsaslarını; qızan sԥthlԥrin optimal

tԥmizlԥmԥ rejiminin müԥyyԥnlԥşdirilmԥ üsullarını; istilik enerji avadanlığının qızan

sԥthlԥrinin kimyԥvi tԥmizlԥmԥ xüsusiyyԥtlԥrini; qızan sԥthlԥrin texniki kompleks

tԥmizlԥmԥ vasitԥlԥrinin sazlama vԥ tԥnzimlԥmԥ qaydalarını; qazan tԥmizlԥyԥn

vasitԥlԥrin işi haqqında texniki sԥnԥdlԥri, sxemlԥri vԥ tԥlimatları.

62. Qazların vԥ tozun tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

østehsalat binalarında havanın sadԥ vԥ orta mürԥkkԥbli analizlԥrinin aparılması.

Metallurgiya sobalarından çıxan qazların analizi. Şaxtadakı havanın tozluğunun

analizi. Tozudanlarda filtrlԥrin işlԥnmiş borularından keçԥn metal itkilԥrinin analizi.

Bilmԥlidir: toz-qaz analizinin elementar ԥsaslarını; oksigenin vԥ hidrogenin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi metodlarının qısa xarakteristikasını; qazların, havanın vԥ tozun

ԥsas xassԥlԥrini; kimyԥvi reaktivlԥrdԥn, civԥ vԥ maye azotdan istifadԥ qaydalarını.

63. Qazların vԥ tozun tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

østehsalat binalarında havanın mürԥkkԥb analizlԥrinin aparılması, tozluğun ölçülmԥsi.

Qazların vԥ tozun ekspress analizlԥrinin aparılması. Yüksԥk keyfiyyԥtli generatorlarda

işlԥmԥk. Kütlԥ spektrometrlԥrindԥ vԥ xromotoqrafda sonralar analiz aparmaq üçün

qazların yığılması. Havanın tԥrkibindԥ qazların vԥ tozun olmasını analiz etmԥk üçün

metodların seçilmԥsi.

Bilmԥlidir: toz-qaz analizin ԥsaslarını; tozudanların, qazçıxanların, duzluqların vԥ

müqavimԥt elektrik peçlԥrinin quruluşunu; ionlaşdırıcı vԥ maqnitboşaldıcı

manometrlԥrdԥn istifadԥ qaydalarını; çԥki vԥ hԥcm analiz metodlarını, üzvü, qeyri-

üzvü kimya üzrԥ elementar mԥlumatları.

64. Qazların vԥ tozun tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Havanın xüsusi mürԥkkԥb analizlԥrinin aparılması. Xromatoqrafda qazın qatılığının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, etalonlu qaz qatışıqlarının tԥrtilԥ edilmԥsi. Xromatoqrafın

sazlanması vԥ kalibrlԥşdirilmԥsi. Pnevmometrik borucuqlarda ԥmsalların

yoxlanılması. Defektlԥr cԥdvԥlini tutmaq üçün tozudanların tԥdqiqindԥ iştirak.

Tozudanların, tüstüsoranların, havadԥyişdiricilԥrin, eksqausterlԥrin sınaqdan

keçirilmԥsi vԥ sazlanmasında, avadanlığın işini sԥciyyԥlԥndirmԥk vԥ tövsiyԥlԥndirmԥk

üçün materialların işlԥnilmԥsindԥ iştirak. Qaz, maye, bԥrk fazaların kimyԥvi vԥ fiziki

xassԥlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Qaz-toz tԥmizlԥyԥn qurğunun effektivliyinin

müԥyyԥn edilmԥsi. Titrlԥnmiş mԥhlulların hazırlanması. Sexlԥrdԥ qurulmuş stasionar

cihazların göstԥricilԥrinin düzgünlüyünün yoxlanılması. Toz-qaz hesablamalarının

yerinԥ yetirilmԥsi. Texniki sԥnԥdlԥrin aparılması. Toz-qaz analizlԥrindԥ yeni

metodların tԥtbiqi. Qazın aparatlar üzrԥ düzgün bölüşdürülmԥsinin yoxlanılması.

Bilmԥlidir: qaz xromotoqrafiya metodunu; analiz metodunun prinsiplԥrini vԥ onun

fiziki mahiyyԥtini; toz vԥ qazudan avadanlığın sazlanma qaydalarını; cihazların

hԥssaslığının tԥnzimlԥmԥ üsullarını, xromotoqrafın qaz sxemini, yarımavtomat

reometrin sxemini vԥ sazlama üsullarını; texniki sԥnԥdlԥrin aparılma qaydalarını.

65. Qazüfürücü maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Texnoloji qazların vԥ havanın sıxılması vԥ yerdԥyişmԥsi üçün müxtԥlif tipli

maşınlara: 3000 kub metr/s-dԥk qaz vԥ hava verԥn boruqazüfürücülԥrԥ, hava-qaz

üfürücülԥrԥ xidmԥt, onların işinԥ nԥzarԥt vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Maşınların işԥ salınması

vԥ dayandırılması. Qazın tԥzyiqi vԥ temperaturuna nԥzarԥt, işlԥk hissԥlԥrin

yağlanması, yağın soyudulması. Kommunikasiya, nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlığına

nԥzarԥt. Avadanlıqlara baxış vԥ cari tԥmiri, maşın, kommunikasiya, armatur vԥ

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlığına nԥzarԥt. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının nasazlıqlarının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ onların aradan qaldırılması. Avadanlıqların planlı-

xԥbԥrdarlıqlı tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Elektrik enerjisi vԥ sürtkü materialları sԥrfinin

uçotunu aparmaq. østehsalat jurnalında qeydlԥr aparmaq.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn maşın vԥ mühԥrriklԥrin quruluşunu; görülԥn iş üzrԥ

elektrotexnikanın ԥsaslarını; kommunikasiya sxemini; sürtkü materiallarının ԥsas

xüsusiyyԥtlԥrini; yağlama qaydalarını; avadanlığın işindԥ yaranan nasazlıqların

sԥbԥbini vԥ onların aradan qaldırılması yollarını.

3-cü dԥrԥcԥ: saatda 3000-dԥn - 15000 kub metrԥdԥk qaz vԥ hava üfürücü maşınlara

xidmԥt etdikdԥ.

4-cü dԥrԥcԥ: saatda 15000-dԥn - 75000 kub metrԥdԥk qaz vԥ hava üfürücü maşınlara

xidmԥt etdikdԥ.

5-ci dԥrԥcԥ: saatda 75000 kub metrdԥn yuxarı qaz vԥ hava üfürücü maşınlara xidmԥt

etdikdԥ.

Qeyd: 1. Qazüfürücü maşının maşinist kömԥkçisi maşinistdԥn 2 dԥrԥcԥ aşağı

tariflԥşdirilir, ancaq onun dԥrԥcԥsi 2-ci dԥrԥcԥdԥn aşağı olmamalıdır.

2. Maşinistlԥr eyni zamanda elektrik filtrlԥrinԥ, boruşԥkilli vԥ sulayıcı soyuduculara

xidmԥt üzrԥ işlԥri yerinԥ yetirdikdԥ onlar 1 dԥrԥcԥ yüksԥk tariflԥşdirilir.

66. Qazanxana maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

hmumi istilik istehsalı 12,6 QC/saat (3 Qkal/saatadԥk) olan su qızdırıcı vԥ buxar

qazanlarına xidmԥt vԥ ya bԥrk yanacaqla işlԥyԥn, istilik istehsalı gücü 21 QC/saatadԥk

(5 Qkal/saatadԥk) olan su qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına xidmԥt. Yükgötürmԥ

qabiliyyԥti 25 tona qԥdԥr olan dԥmiryol kranlarının buxar qazanlarına xidmԥt.

Qazanların yandırılması, işԥ salınması, dayandırılması vԥ onun su ilԥ tԥchiz edilmԥsi.

Yanacağın qırılması, yüklԥnmԥsi vԥ qazanın qarışdırılaraq qızdırılması. Yanacağın

yanmasının tԥnzimlԥnmԥsi. Qazanda suyun sԥviyyԥsinԥ, buxar tԥzyiqi vԥ qızdırıcı

sistemԥ verilԥn suyun temperaturuna nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥri üzrԥ

nԥzarԥt etmԥk. Nasos, motor, havadԥyişdiricilԥr vԥ digԥr kömԥkçi mexanizmlԥrin işԥ

salınması vԥ dayandırılması. Qazanların armatur vԥ cihazlarının tԥmizlԥnmԥsi.

Ümumi istilik qüvvԥsi 42 QC/saatla (10 Qkal/ saatadԥk) olan ԥsas aqreqatlara, xidmԥt

zonasında yerlԥşԥn boyler istilik qurğularına vԥ ya işlԥnmiş buxar stansiyasına

xidmԥt. øşlԥnmiş buxarın tԥmizlԥnmԥsi vԥ suyun deaerasiyası. Tԥyin edilmiş tԥzyiqin,

suyun vԥ buxarın temperaturunun saxlanılması. Qazanların yuyulması, tԥmizlԥnmԥsi

vԥ tԥmirindԥ iştirak etmԥk. østehsal vԥ kommunal qazanxanaların vԥ dԥmkeş qaz

generatorlarının kül vԥ şlakının ԥl ilԥ tԥmizlԥnmԥsi. Hԥmçinin ocaq qԥfԥsinin, buxar

maşınlarının odluğunun, qazanların vԥ dԥmkeşlԥrin ԥl ilԥ tԥmizlԥnmԥsi. Kül vԥ şlak

tullantılarının sahmana salınması.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn qazanların, forsunların, hava-buxar kԥmԥrlԥrinin iş

prinsipini vԥ onların tԥnzimlԥnmԥsi üsullarını; buxar qazanlarının odluğunun şlaklı vԥ

küllü bunkerlԥrin quruluşunu; istilik izolԥedici kütlԥlԥrin tԥrkibini vԥ qazan vԥ

buxarboru kԥmԥrlԥrinin ԥsas istilik izolԥedici üsullarını; sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb

olmayan nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiq edilmԥ şԥrtlԥrini; tozşԥkilli

yanacağın hazırlanması mexanizminin, forsunka vԥ kül-şlak ayıran alԥt vԥ

lԥvazimatların quruluşunu; istilik-şԥbԥkԥ boyler qurğularının vԥ ya işlԥnmiş buxar

stansiyasının avadanlığının iş rejimi vԥ quruluşunu; buxar maşınının qazanının

tԥmizlԥnmԥsi zamanı tԥzyiq vԥ havanın lazımi miqdarını; atmosfer tԥzyiqinin ocağın

divarlarına vԥ alov qutusuna tԥsirini; kül vԥ şlakın ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini; dԥmiryolu

kranlarının yolu vԥ xԥtti ilԥ hԥrԥkԥt qaydasını; şlak vԥ kül tullantılarının

yerlԥşdirilmԥsi qaydasını.

67. Qazanxana maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

hmumi istilik istehsalı 12,6-dan 42 QC/saatadԥk (3-dԥn 10 Qkal/saatadԥk) olan su

qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına vԥ ya qazanxanada 21-dԥn 84 QC/saatadԥk (5-dԥn 20

Qkal/saatadԥk) istilik istehsal edԥn bԥrk yanacaqla işlԥyԥn ayrı-ayrı su qızdırıcı vԥ

buxar qazanlarına xidmԥt. 25 tondan artıq yükgötürmԥ qabiliyyԥti olan dԥmiryol

buxar kranlarına vԥ ya buxar ekskavator qazanlarına xidmԥt. Dartıcı vԥ kül-şlak

ayırıcı qurğuların, stokerin, ekonomayzerlԥrin, havaqızdırıcıların, buxar qızdırıcıların

vԥ qidalandırıcı nasosların işԥ salınması, dayandırılması vԥ onların işinin

tԥnzimlԥnmԥsi. Ümumi istilik yükü 42-dԥn 84 QC/saat (10-dan 20 Qkal/ saatadԥk)

olan ԥsas aqreqatların xidmԥt zonasında yerlԥşԥn istilik şԥbԥkԥsi boyler qurğusuna vԥ

ya işlԥnmiş buxar stansiyasına xidmԥt. Qazanxana avadanlığının fasilԥsiz işinin tԥmin

edilmԥsi. østilik kԥmԥrlԥri sxemindԥ xidmԥt edilԥn aqreqatların işԥ salınması,

dayandırılması. Tԥdarükçülԥrԥ buraxılan istiliyin hesabının aparılması. østehlak vԥ

kommunal qazanxanaları vԥ dԥmkeş qaz generatorlarının kül vԥ şlakının ԥl ilԥ vԥ ya

mexaniki üsulla tԥmizlԥnmԥsi. Kül vԥ şlakın mexanizmlԥrin kömԥyi ilԥ vaqonetkalara

vԥ ya vaqonlara yığılması vԥ lazımi yerԥ nԥql etdirilmԥsi; kül vԥ şlak tԥmizlԥyԥn

mexanizmlԥrin, qaldırıcı-nԥqledici avadanlığın, siqnalizasiyanın, cihaz, aparat vԥ

digԥr qurğuların düzgün işlԥnilmԥsinԥ nԥzarԥt. Kül vԥ şlakın xüsusi aparatlarla

yuyulması. Xidmԥt olunan avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: işlԥdilԥn avadanlığın vԥ mexanizmlԥrin quruluşunu; qazanlarda yanacağın

rasional yanması üsullarını; istilik buxar vԥ su kԥmԥrlԥri vԥ xarici istilik şԥbԥkԥlԥrinin

sxemini; avadanlıqların iş yekunlarının vԥ tԥdarükçülԥrԥ buraxılan istiliyin uçotu

qaydalarını; avadanlığa xidmԥt vԥ onun işindԥ olan nasazlıqları aradan qaldırmaq

qaydalarını; xidmԥt göstԥrilԥn qazanların tiplԥrini, şlak vԥ külün yüklԥnmԥsi vԥ nԥql

etdirilmԥsi qaydasını vԥ üsullarını; xidmԥt olunan aqreqat vԥ mexanizmlԥrin

yağlanması vԥ soyudulması sistemini; kül-şlak tԥmizlԥyԥn mexanizm vԥ

avadanlıqların işi barԥdԥ qeydlԥrin aparılması qaydasını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan qurğularını.

68. Qazanxana maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

hmumi istilik istehsalı 42-dԥn 84 QC/saatadԥk (10-dan 20 Qkal) olan su qızdırıcı vԥ

buxar qazanlarına vԥ ya ümumi istilik istehsalı 84-dԥn 273 QC/saata (20-dԥn 65

Qkal/saatadԥk) olan, bԥrk yanacaqla işlԥyԥn ayrı-ayrı su qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına

xidmԥt. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarında suyun sԥviyyԥsinԥ, tԥzyiqԥ vԥ buxarın, suyun vԥ

ayrılan qazların temperaturuna nԥzarԥt. Qazanların işinin tԥlԥb olunan buxar qrafikinԥ

ԥsasԥn tԥnzimlԥnmԥsi. østilik verilmԥsinԥ nԥzarԥt. Ümumi istilik gücü 84 QC/saatdan

(20 Qkal/saat) yuxarı olan, ԥsas aqreqatlar yerlԥşԥn xidmԥt zonasındakı istilik

şԥbԥkԥsi boyler qurğularına vԥ ya işlԥnmiş buxar stansiyalarına xidmԥt. Avadanlığın

işindԥ olan nasazlıqları aşkar etmԥk vԥ aradan qaldırmaq.

Bilmԥlidir: qazanların, kömԥkçi mexanizmlԥrin vԥ armaturların quruluşunu vԥ onlara

xidmԥt qaydasını; istilik texnikası üzrԥ ԥsas mԥlumatları; istiliyin müxtԥlif

mԥhlullarını vԥ istiliyin miqdarının qazan aqreqatlarının istilik istehsalına vԥ yanma

prosesinԥ tԥsir keyfiyyԥtini; suyun keyfiyyԥtinԥ qoyulan texniki şԥrtlԥri vԥ suyun

tԥmizlԥnmԥsi üsullarını; qazanxana qurğularının işindԥki nasazlıqların ԥmԥlԥ gԥlmԥ

sԥbԥblԥrini vԥ onların aradan qaldırılması üzrԥ tԥdbirlԥri; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi üsullarını.

69. Qazanxana maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Ümumi istilik istehsal gücü 84-dԥn 273 QC/saatadԥk (20-dԥn 65 Qkal/saata) olan su

qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına vԥ ya istilik istehsal gücü 273-dԥn 546 QC/saatadԥk

olan bԥrk yanacaqla işlԥyԥn ayrı-ayrı su qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına xidmԥt. Qida

xԥtlԥrinin dԥyişdirilmԥsi. Buxar xԥtlԥrinin doldurulması vԥ boşaldılması. Qazanlara,

onların kömԥkçi mexanizmlԥrinԥ, nԥzarԥt-ölçü cihazlarına profilaktiki baxışda, qazan

aqreqatlarının planlı-xԥbԥrdarlıqlı tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Onların tԥmirdԥn sonra

qԥbulu vԥ işԥ hazırlanması.

Bilmԥlidir: su qızdırıcı vԥ buxar qazanlarının müxtԥlif sistemlԥrinin quruluşu vԥ iş

prinsipini; qazanxana avadanlığı vԥ mexanizmlԥrinin istismar göstԥricilԥrini;

avtomatik tԥnzimlԥmԥ aparatlarının quruluşunu; cihazların göstԥricilԥrindԥn asılı

olaraq qazanxanaların iş rejiminin aparılması qaydasını; qazanxanada borukԥmԥrlԥri

şԥbԥkԥsinin vԥ siqnalizasiyasının sxemini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥnzimlԥnmԥsi

qaydalarını.

70. Qazanxana maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

hmumi istilik istehsalı gücü 273 QC/saatdan yuxarı olan (65 Qkal/ saatdan) su

qızdırıcı vԥ buxar qazanlarına vԥ ya qazanxanada bԥrk yanacaqla işlԥyԥn 546

QC/saatdan yuxarı (130 Qkal/saatdan yuxarı) istilik istehsal edԥn ayrı-ayrı su qızdırıcı

vԥ buxar qazanlarına xidmԥt.

Bilmԥlidir: mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ avtomatik tԥnzimlԥnmԥ

aparatlarının konstruktiv ԥsaslarını; yanacağın fiziki xassԥlԥrini vԥ istilik yaratma

qabiliyyԥtini; qazanların istilik balansı elementlԥrini vԥ onun tԥrtilԥ edilmԥsini;

qazanxana qurğularının faydalı iş ԥmsalının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi qaydalarını.

71. Qazanxana operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Ümumi istilik istehsalı saatda 12,6 QC-ԥ qԥdԥr (3 Qkal/saata qԥdԥr) olan suqızdırıcı

vԥ buxar qazanlarına vԥ ya qazanxanada ümumi istilik istehsalı saatda 21 QC-ԥ qԥdԥr

olan maye vԥ qaz şԥkilli yanacaqla vԥ ya elektrik qızdırıcısı ilԥ işlԥyԥn ayrı-ayrı su

qızdırıcı vԥ ya buxar qazanlarına xidmԥt. Qazanların qızdırılması, işԥ salınması vԥ

dayandırılması vԥ onların su ilԥ qidalandırılması. Qazanlarda suyun sԥviyyԥsinԥ,

buxar tԥzyiqinԥ vԥ qızdırıcı sistemԥ verilԥn suyun temperaturuna nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn müşahidԥ. Ümumi istilik yükü 42 QC/saata qԥdԥr

(10 Qkal/saat) olan ԥsas aqreqatlara xidmԥt zonasında yerlԥşԥn istilik qovşağı boyler

qurğularına vԥ ya işlԥnmiş buxar stansiyasına xidmԥt. øşlԥnmiş buxarın tԥmizlԥnmԥsi

vԥ suyun deaerasiyası. Nasos, mühԥrrik, hava dԥyişdirici vԥ digԥr kömԥkçi

mexanizmlԥrin işԥ salınması vԥ dayandırılması. Armatur vԥ qazan cihazlarının

tԥmizlԥnmԥsi. Xidmԥt olunan avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn qazanların iş prinsipini; istilik izolԥedԥn kütlԥnin tԥrkibini

vԥ qazan vԥ buxar boru kԥmԥrlԥrinin istiliyi izolԥ etmԥsinin ԥsas üsullarını; tԥzyiq

altında işlԥyԥn avadanlıqdan vԥ qazdan istifadԥ qaydalarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; istilik şԥbԥkԥsi boyler qurğuları avadanlıqlarının vԥ

işlԥnmiş buxar stansiyasının quruluşunu vԥ iş rejimini.

72. Qazanxana operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

hmumi istilik istehsalı 12,6 QC/saatdan 42 QC/saata qԥdԥr (3-dԥn 10 Qkal/saatadԥk)

olan maye vԥ qazşԥkilli istilikdԥ vԥ ya elektrik qızdırıcısı ilԥ işlԥyԥn ümumi istilik

istehsal gücü 21-dԥn 84 QC/saata qԥdԥr (5-dԥn 20 Qkal/saatadԥk) olan ayrı-ayrı

suqızdırıcı vԥ buxar qazanlarına xidmԥt, ümumi istilik yükü 42-dԥn 84 QC/saata qԥdԥr

(10-dan-20 Qkal/saat) olan ԥsas aqreqatlara, xidmԥt zonasında yerlԥşԥn istilik qovşağı

boyler qurğuları vԥ ya işlԥnmiş buxar stansiyalarına xidmԥt. Ekonomayzerlԥrin,

havaqızdırıcıların, buxarı yenidԥn qızdırıcıların vԥ qidalandırıcı nasosların işԥ

salınması, dayandırılması, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ işinԥ nԥzarԥt. Qazanxana avadanlığının

fasilԥsiz işinin tԥmin edilmԥsi. østilik xԥtlԥrindԥ xidmԥt olunan aqreqatların işԥ

salınması, dayandırılması vԥ istiqamԥtinin dԥyişdirilmԥsi. østehlakçılara buraxılan

istiliyin uçotu. Xidmԥt olunan avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan qazanların quruluşunu; porşenli nasosların, elektrik

mühԥrrikinin vԥ buxar mühԥrriklԥrinin quruluşunu vԥ iş prinsipini; qazanxana

qurğularının istilik, buxar vԥ su kԥmԥrlԥrinin vԥ istilik qovşağının sxemini;

avadanlıqların iş yekunlarının vԥ tԥdarükçülԥrԥ buraxılan istiliyin uçotu qaydasını;

sadԥ vԥ orta mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu.

73. Qazanxana operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

hmumi istilik istehsalı 42-dԥn 84 QC/saatadԥk (10-dan 20 Qkal/saat) olan suqızdırıcı

vԥ buxar qazanlarına vԥ ya qazanxanada maye vԥ qazşԥkilli istiliklԥ vԥ ya elektrik

qızdırıcı ilԥ işlԥyԥn istilik istehsalı 84-dԥn 273 QC/saata qԥdԥr (20-dԥn 65 Qkal/saat)

olan ayrı-ayrı suqızdırıcı vԥ buxar qazanlarına xidmԥt edilmԥsi. Ümumi istilik yükü

84 QC/saat (20 Qkal/saatdan artıq) olan ԥsas aqreqatlara xidmԥt zonasında yerlԥşԥn

istilik şԥbԥkԥli boyler qurğularına vԥ ya işlԥnmiş buxar stansiyasına xidmԥt edilmԥsi.

Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn qazanlarda suyun sԥviyyԥsinԥ, buxar,

su vԥ ayrılan qazın tԥzyiqinԥ vԥ temperaturuna nԥzarԥt etmԥk. Buxar tԥlԥbatı qrafikinԥ

ԥsasԥn qazanların işinin tԥnzimlԥnmԥsi. Avadanlığın işindԥ olan nasazlıqların

qarşısının alınması vԥ aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: eyni tipli qazanların, hԥmçinin kömԥkçi mexanizm vԥ qazan armaturunun

quruluşunu vԥ xidmԥt qaydasını; istilik texnikası haqqında ümumi mԥlumatı; istiliyin

müxtԥlif xüsusiyyԥtlԥrini vԥ istilik keyfiyyԥtinin qazan aqreqatlarının yanma

prosesinԥ vԥ istilik istehsalına tԥsirini; suyun keyfiyyԥtinԥ qoyulan texniki şԥrtlԥri vԥ

onun tԥmizlԥnmԥsi üsullarını; qazanxana qurğularının işindԥ yaranan nasazlıqları vԥ

onların aradan qaldırılması tԥdbirlԥrini; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

74. Qazanxana operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

hmumi istilik istehsalı 84-dԥn 273 QC/saata qԥdԥr (20-dԥn 65 Qkal/saat) olan

suqızdırıcı vԥ buxar qazanlarına vԥ ya qazanxanada maye vԥ qazşԥkilli yanacaqla vԥ

ya elektrik qızdırıcı ilԥ işlԥyԥn, istilik istehsal gücü 273-dԥn 546 QC/saata qԥdԥr (65-

dԥn 130 Qkal/saatadԥk) olan ayrı-ayrı suqızdırıcı vԥ buxar qazanlarına xidmԥt etmԥk.

Qidalandırıcı xԥtlԥrin dԥyişdirilmԥsi, magistraldan buxarın qoşulması (birlԥşdirilmԥsi)

vԥ kԥsilmԥsi (dayandırılması). Qazanlara, onların kömԥkçi mexanizmlԥrinԥ, nԥzarԥt-

ölçü cihazlarına profilaktik baxışın keçirilmԥsi vԥ qazan aqreqatlarının planlı-

xԥbԥrdarlıqlı tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Qazan vԥ onların mexanizmlԥrinin alınması vԥ

işԥ salınması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif sistemli suqızdırıcı vԥ buxar qazanlarının quruluşunu vԥ iş

prinsipini; qazanxana avadanlığının vԥ mexanizminin istismar göstԥricilԥrini;

avtomatik tԥnzimlԥyici aparatların quruluşunu; cihazların göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn

qazanxananın iş rejimi qaydasını; qazanxanada boru kԥmԥrlԥri şԥbԥkԥsinin vԥ

siqnalizasiyanın sxemini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi

qaydasını.

75. Qazanxana operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Cԥmi istehsal gücü 273 QC/saat (65 Qkal/saatdan artıq) olan suqızdırıcı vԥ buxar

qazanlarına vԥ ya qazanxanada yanacaq vԥ ya elektrik qızdırıcısı ilԥ işlԥyԥn istilik

istehsalı 546 QC/saatdan (130 Qkal/saatdan artıq) yuxarı olan ayrı-ayrı suqızdırıcı vԥ

buxar qazanlarına xidmԥt etmԥk.

Bilmԥlidir: mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ avtomatik tԥnzimlԥmԥ

aparatlarının konstruktiv xüsusiyyԥtlԥrini; yanacağın istilik yaratma qabiliyyԥtini vԥ

fiziki xüsusiyyԥtlԥrini, qazanların yanacaq balansının elementlԥrini vԥ onun tԥrtilԥ

edilmԥsi, qazanxana qurğularının fԥaliyyԥtinin faydalılıq ԥmsalının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi qaydalarını.

76. Qԥliblԥmԥ vԥ şixta qatışıqlarının tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Qԥliblԥmԥ, şixta, özԥkli qatışıqların, tikinti vԥ odadavamlı materialların xüsusi

cihazlarda rütubԥtԥ, mexaniki möhkԥmliyԥ, dԥnԥvԥrliyԥ, qaz keçirmԥ qabiliyyԥtinԥ

sınaqdan keçirilmԥsi. Üyüdülmԥdԥ nazikliyin (incԥliyin), hԥcmin, quruma vԥ sıxılma

mԥrhԥlԥsinin, hԥcm kütlԥsinin vԥ digԥr zԥruri göstԥricilԥrin bԥrabԥr ölçülmԥsinin

müԥyyԥn edilmԥsi. Sınaq üçün nümunԥlԥrin hazırlanması. Qԥliblԥmԥ, şixta, özԥkli vԥ

tikinti materiallarının keyfiyyԥtinin iş yerlԥrindԥ yoxlanılması. Materialın istehsalatda

düzgün tԥtbiq olunmasına vԥ tԥyin edilmiş texnoloji rejimlԥrԥ ԥmԥl olunmasına

nԥzarԥt. Sınaqların nԥticԥlԥrinin müԥyyԥn olunmuş formalar üzrԥ yazılması.

Bilmԥlidir: qԥliblԥmԥ, şixta, özԥkli qatışıqların, tikinti vԥ odadavamlı materialların

xassԥlԥrini vԥ tԥyinatını; sınaq üçün tԥtbiq edilԥn cihazların vԥ aparatların iş

prinsipini; nümunԥlԥrԥ nԥzarԥt vԥ düzgün sınaqdan keçirilmԥsi metodlarını; elektrik

qızdırıcı cihazlardan istifadԥ qaydalarını; aparılmış sınaqların nԥticԥlԥrinin yazılış

qaydasını.

77. Qԥliblԥmԥ vԥ şixta qatışıqlarının tԥhlili üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Yüksԥk hԥrarԥtԥ davamlı ԥrintilԥr üçün şixta vԥ qԥliblԥmԥ qatışıqların sınaqdan

keçirilmԥsi. Sınaqda istifadԥ olunan cihazların vԥ aparatların sazlanması. Çuqun,

polad, ԥlvan tökmԥlԥrin vԥ yüksԥk hԥrarԥtԥ davamlı ԥrintilԥrin, tikinti vԥ odadavamlı

materiallar üçün qԥliblԥmԥ, şixta vԥ özԥkli qatışıqların hazırlanması reseptlԥrinin

tԥrtilԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: mümkün olan bütün qԥliblԥmԥ, şixta, özԥkli qatışıqların, tikinti vԥ

odadavamlı materialların xassԥlԥrini vԥ xarakteristikalarını; sınaq üçün istifadԥ olunan

cihazların vԥ aparatların quruluşunu vԥ onları sazlama üsullarını; qԥliblԥmԥ, şixta,

özԥkli qatışıqların, tikinti vԥ odadavamlı materialların hazırlanmasında texnoloji

prosesi; qԥliblԥmԥ, şixta, özԥkli materialların vԥ qatışıqların keyfiyyԥtsiz

hazırlanmasına görԥ tökmԥlԥrdԥ zay mԥhsulun növlԥrini; qԥlilԥ vԥ özԥklԥrin

qurudulma rejimlԥrini.

78. Qԥbuledici televiziya antenalarının radio montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Kollektiv qԥbuledici televiziya antenalarının müxtԥlif binaların mԥnzillԥrindԥ, digԥr

sahԥlԥrdԥ qurulması vԥ tԥmiri (materialların, alԥtlԥrin gԥtirilmԥsi). Kabelin çԥkilişindԥ

müxtԥlif növ paylaşdırıcı qutuların vԥ s. qoyuluşunda iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: elektrotexnika, radiotexnika haqqında ümumi mԥlumatı; kollektiv

qԥbuledici televiziya sistemi avadanlıqlarının quruluşunu; iş zamanı alԥtlԥrdԥn istifadԥ

qaydasını.

79. Qԥbuledici televiziya antenalarının radio montyoru

øşin xüsusiyyԥti.

3-cü dərəcə

Kollektiv qԥbuledici televiziya antenalarının paylayıcı şԥbԥkԥsinin abonent vԥ

magistral kabellԥrinin çԥkilmԥsi üzrԥ işlԥrin aparılması. Kabelin kԥsilmԥsi vԥ onun

paylayıcı qutu vԥ televizor ştekerinԥ lehimlԥnmԥsi. Müxtԥlif növ televiziya

antenalarının fԥrdi vԥ kollektiv qԥbulu üçün qurulması, montajı vԥ tԥmiri üzrԥ işlԥrin

aparılmasında iştirak etmԥk. Fԥrdi otaq antenalarının qurulması vԥ

istiqamԥtlԥndirilmԥsi, televizorun işԥ salınması vԥ sınaq cԥdvԥli üzrԥ quraşdırılması,

verilişlԥrin qԥbul edilmԥsinin yoxlanılması.

Bilmԥlidir: elektrotexnika, radiotexnika vԥ televiziya üzrԥ elementar mԥlumatları;

xidmԥt edilԥn avadanlığın quruluşu, qurulması, tԥmiri vԥ istismarı qaydalarını vԥ

tԥlimatlarını; magistral televiziya şԥbԥkԥsinin paylaşdırıcı qurğularının montajı vԥ

kabellԥrin çԥkilmԥsinin qayda vԥ üsullarını; televizorların növlԥrini; onların işԥ

salınması vԥ qurulması qaydalarını; ampermetr vԥ alԥtlԥrdԥn istifadԥ qaydalarını vԥ

tԥyinatını.

80. Qԥbuledici televiziya antenalarının radio montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Dirԥyinin hündürlüyü 5 m-ԥ qԥdԥr olan metrli diapazon dalğalı fԥrdi vԥ kollektiv

televiziya qԥbulunda üç vԥ beş elementli bir kanallı vԥ ikikanallı televiziya

antenalarının montajı, qurulması vԥ tԥmiri üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Metrlik

diapazon dalğalı antenalardan başqa bütün kollektiv vԥ fԥrdi antenaların qurulması,

montajı, demontajı vԥ tԥmiri üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsindԥ iştirak etmԥk. Antena

güclԥndiricilԥrinin tԥmiri, onların qurulması vԥ birlԥşdirilmԥsi, paylaşdırıcı şԥbԥkԥnin

avadanlıqlarının tԥmiri. Televiziya sınaq cԥdvԥlindԥn istifadԥ etmԥklԥ antenanın

keyfiyyԥtinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Hava kabel xԥtlԥrinin qurulması işindԥ iştirak

etmԥk. Otaq televiziya antenalarının tԥmiri.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın, radiotexnikanın, televiziyanın ԥsaslarını; xidmԥt edilԥn

avadanlığın texniki xüsusiyyԥtlԥrini vԥ konstruksiyasını; onların montaj sxemini; fԥrdi

vԥ kollektiv qԥbul antenalarının, paylaşdırıcı şԥbԥkԥnin, kabel vԥ hava keçidlԥrinin

qurulması, montajı qaydasını; televizor vԥ antenaların iş keyfiyyԥtinin yoxlanılması

vԥ qiymԥtlԥndirilmԥsi üçün televiziya sınaq cԥdvԥlinin elementlԥrinin tԥyinatını;

televiziya antenaları vԥ paylaşdırıcı şԥbԥkԥnin yoxlanılması vԥ tԥmiri qaydalarını vԥ

üsullarını; elektrik ölçülԥri üçün istifadԥ olunan cihazların tԥyinatını vԥ onlardan

istifadԥ qaydalarını.

81. Qԥbuledici televiziya antenalarının radio montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Dirԥyi 5 m-dԥn 9 m-ԥ qԥdԥr olan metrli vԥ desimetrli diapazon dalğalı fԥrdi vԥ

kollektiv televiziya antenalarının, 200-ԥ qԥdԥr televizor vԥ radioqԥbuledici

birlԥşdirilԥn kollektiv televiziya qԥbuledici antenaların paylaşdırıcı şԥbԥkԥlԥrin

qurulması, montajı vԥ tԥmiri işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Desimetrli diapazon dalğalı

konventorların qurulması. Lampalı antena güclԥndiricilԥrinin tԥmiri. Kollektiv antena

vԥ paylaşdırıcı şԥbԥkԥlԥrin tԥhvili, qԥbulu, quraşdırılması vԥ montajında vԥ televiziya

siqnallarının keyfiyyԥtinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsindԥ iştirak etmԥk.

Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006) - 2