Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006)

Bilmԥlidir: desimetrli diapazon dalğalı fԥrdi vԥ kollektiv antenalarının növünü,

konstruksiyasını vԥ texniki xüsusiyyԥtlԥrini; paylaşdırıcı şԥbԥkԥnin avadanlığını;

antena vԥ paylaşdırıcı televiziya şԥbԥkԥsindԥ olan nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması metodlarını; ağ-qara televizorların növünü; onların tԥnzimlԥnmԥsi,

qurulması üsullarını; ԥsas nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥtbiqi qaydasını.

82. Qԥbuledici televiziya antenalarının radio montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Sinfazlı çoxelementli antenaların, televiziya vԥ radio verilişlԥrini kollektiv qԥbul edԥn

çoxkanallı antenaların, hündürlüyü 9 m olan dirԥkli, ağır şԥraitli qԥbullar üçün

nԥzԥrdԥ tutulan mürԥkkԥb antenaların qurulması, montajı vԥ tԥmiri, hava vԥ yeraltı

kabel keçidlԥrin qurulması üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Tranzistorlu antena

güclԥndiricilԥrinin, konventorların tԥmiri. Radio vԥ televiziya verilişlԥrinin kollektiv

qԥbulu üzrԥ yeni quraşdırılmış antena sisteminin tԥhvili vԥ qԥbulu. 200-dԥn yuxarı

televiziya vԥ radioqԥbuledicisi olan radio vԥ televiziya verilişlԥrinin kollektiv

qԥbuledici sisteminin quraşdırılması, montajı vԥ tԥmiri üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi.

Televiziya siqnallarının ölçülmԥsi vԥ bütün nümunԥvi sxemlԥr üzrԥ televiziya vԥ radio

verilişlԥrinin kollektiv qԥbulu sisteminin hesablanması.

Bilmԥlidir: fԥrdi vԥ kollektiv metrli vԥ desimetrli diapazon dalğalı kollektiv

qԥbuledici televiziya antenalarının, radio vԥ televiziya qԥbulu üçün olan ümumi

antenaların, paylaşdırıcı şԥbԥkԥ avadanlığının növünü, konstruksiyasını vԥ texniki

xüsusiyyԥtlԥrini; televizorların növlԥrini, onların funksional sxemini; ağ-qara tԥsvirli

televizorların nasazlıqlarının aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması metodlarını;

televiziya vԥ radio verilişlԥrinin kollektiv qԥbulu sisteminin ölçülmԥsi metodlarını;

nԥzarԥt-ölçü aparatlarından istifadԥ qaydasını vԥ onların quruluşunu.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

83. Daxiliyanma mühԥrriklԥrinin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Gücü 73,5 kVt (100 a.g.-dԥk) olan bütün daxiliyanma mühԥrrik sisteminԥ xidmԥt.

Gücü 73,5-dԥn 735 kVt (100-dԥn 1000 a.g.-dԥk) olan bir neçԥ daxiliyanma

mühԥrriklԥri sistemindԥn ibarԥt olan qurğulara (stansiyalara) maşinist kömԥkçisi

simasında xidmԥt. Mühԥrriklԥrin işԥ salınması, dayandırılması vԥ onların işinin

tԥnzimlԥndirilmԥsi. Mühԥrriklԥrin doldurulması, birlԥşmԥ vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrin

yağlanması.

Bilmԥlidir: mühԥrrikin iş prinsipini; mühԥrrikin işԥ salınması, dayandırılması vԥ

xidmԥti qaydalarını; mühԥrrikin yağlama, tԥchizetmԥ vԥ soyudulma sxemini; nԥzarԥt-

ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ istifadԥ qaydalarını; yanacaq vԥ sürtkü materiallarının

növlԥrini; borukԥmԥrlԥrinin vԥ armaturların yerlԥşmԥsini.

84. Daxiliyanma mühԥrriklԥrinin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Gücü 73,5-dԥn 147 kVt (100-dԥn 200 a.g.-dԥk) olan daxiliyanma mühԥrriklԥrinin

bütün sistemlԥrinԥ xidmԥt. Cԥmi gücü 735-dԥn 2205 kVt (1000-dԥn yuxarı 3000 a.g.-

dԥk) olan bir neçԥ daxiliyanma mühԥrriklԥr sistemindԥn ibarԥt olan qurğulara

(stansiyalara) maşinist kömԥkçisi simasında xidmԥt. Mühԥrriklԥrin işinin xidmԥt

edilԥn istehsalat obyekti vԥ ya sahԥsinin texnologiyasına uyğun olaraq tԥnzimlԥnmԥsi.

Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ nԥzarԥt.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn mühԥrriklԥrin quruluşunu; mühԥrriklԥrԥ, generator, istilik

nasosları vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrԥ xidmԥt qaydalarını; istilik vԥ elektrik texnikası

üzrԥ ԥsas mԥlumatları; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu; mühԥrriklԥrin işinin

uçotunu; yanacaq vԥ sürtkü materiallarının sԥrfini.

85. Daxiliyanma mühԥrriklԥrinin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Gücü 147 kVt-dan 551,2 kVt-dԥk (200-dԥn 750 a.g.-dԥk) olan daxiliyanma

mühԥrriklԥrinin bütün sistemlԥrinԥ vԥ ya cԥmi gücü 147 kVt-dan 735 kVt-a (200 a.g.-

dԥn 1000 a.g.-dԥk) olan bir neçԥ mühԥrriklԥrlԥ tԥchiz edilmiş qurğulara (stansiyalara)

xidmԥt. Cԥmi gücü 2205 kVt-dan (3000 a.g.-dԥn) çox olan bir neçԥ daxiliyanma

mühԥrriklԥr sisteminԥ maşinist kömԥkçisi kimi xidmԥt. øşԥ, aqreqat, generator, istilik

nasosları vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrԥ nԥzarԥt. Cari tԥmirin aparılması vԥ mühԥrriklԥrin

orta vԥ ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak. Mühԥrriklԥrin tԥftişi zamanı onların açılması, baxışı,

yığılması vԥ onlara nԥzarԥt qaydalarını.

86. Daxiliyanma mühԥrriklԥrinin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Gücü 551,2 kVt-dan çox olan daxiliyanma mühԥrriklԥrinin bütün sistemlԥrinԥ vԥ ya

735 kVt-dԥn 2205 kVt-dԥk (1000-dԥn 3000 a.g.-dԥk) olan bir neçԥ daxiliyanma

mühԥrriklԥri ilԥ tԥchiz olunmuş qurğulara (stansiyalara) xidmԥt. Mühԥrriklԥrin vԥ

onların ayrı-ayrı birlԥşmԥlԥrinin işindԥ nasazlıqları aşkara çıxarmaq vԥ aradan

qaldırmaq.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn mühԥrriklԥrin vԥ kömԥkçi mexanizmlԥrin elektrik vԥ

kinematik sxemlԥrini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının qurulması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi

qaydalarını; mühԥrriklԥrin işindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsi metodunu vԥ onların

aradan qaldırılması üsullarını.

87. Daxiliyanma mühԥrriklԥrinin maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Cԥmi gücü 2205 kVt-dan (3000 a.g.-dԥn) çox olan müxtԥlif sistemli daxiliyanma

mühԥrriklԥr qrupu ilԥ tԥchiz edilmiş qurğulara vԥ ya stansiyalara xidmԥt.

Mühԥrriklԥrin quraşdırılması, sökülmԥsi vԥ sınaqdan çıxarılmasında iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: müxtԥlif tipli mühԥrriklԥrin konstruksiyasını, elektrik vԥ kinematik

sxemini; mühԥrriklԥrin quraşdırılması, sökülmԥsi vԥ sınaqdan çıxarılması qaydalarını.

88. Dezaktivatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Xüsusi avtonԥqliyyatın, avadanlığın, inventar vԥ binaların dezaktivasiya avadanlığının

kömԥyi ilԥ verilmiş metodikaya ԥsasԥn vԥ müxtԥlif qurğular vԥ tԥnzimlԥyici

dezaktivasiya mԥhlulları tԥtbiq etmԥklԥ dezaktivasiya edilmԥsi. Dezaktivlԥşdirmԥyԥ

daxil olan avadanlığın sökülmԥsi. Zԥhԥrlԥnmiş obyektlԥrin, avadanlığın, inventarların

vԥ binaların ԥridicilԥrlԥ (ağ neft, benzin vԥ s.) zԥhԥrlԥyici maddԥlԥrdԥn yuyulması,

zԥhԥrlԥnmiş torpaq vԥ ya qar qatının götürülmԥsi vԥ s. yolu ilԥ ԥllԥ dezaktivlԥşdirmԥ.

Deqazasiya maddԥlԥrinin hazırlanması üçün lazımi materialların anbardan iş yerinԥ

gԥtirilmԥsi. Dezaktivlԥşdirmԥ avadanlığının yerdԥyişmԥsi üzrԥ nԥqliyyat vԥ montaj

işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Dezaktivlԥşdirmԥ mԥntԥqԥsindԥ trapların vԥ doldurucu

çԥnlԥrin tԥmizlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: sԥthlԥrin dezaktivasiya vԥ deqazasiya qaydalarını; ԥsas dezaktivasiya vԥ

deqazasiya mԥhlullarının tԥrkibini vԥ xassԥlԥrini; iş inventarlarının saxlanma, takelaj

işlԥrin vԥ radiasiya gigiyenasının aparılma qaydalarını dezaktivlԥşdirmԥ

avadanlığının, dozimetrik vԥ radiometrik aparatların iş prinsipini; deqazasiya

maddԥlԥrinin nomenklaturunu.

89. Dezaktivatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Xüsusi geyimlԥrin vԥ fԥrdi mühafizԥ vasitԥlԥrinin dezaktivasiya avadanlığının kömԥyi

ilԥ dezaktivasiyası. Dezaktivasiya mԥhlullarının vԥ yuyucu suların verilmԥsi üçün

nasosların, takelaj qurğuların, tԥmirxana avadanlığının işԥ hazırlanması. Sԥthin

radioaktiv maddԥlԥrlԥ çirklԥnmԥsi növündԥn asılı olaraq dezaktivasiya tԥrkibinin

növünün müԥyyԥn olunması. Zԥhԥrlԥnmiş obyektlԥrin, avadanlıqların, alԥt vԥ

binaların deqazasiya mԥhlulları ilԥ deqazasiya cihazlarının vasitԥsi ilԥ deqazasiyası.

Verilmiş resepturaya görԥ dezaktivasiya tԥrkibinin, deqazasiya mԥhlullarının

hazırlanması. ønventarın, avadanlıq vԥ qurğuların cari tԥmirinin yerinԥ yetirilmԥsi.

Avadanlığın sazlanması.

Bilmԥlidir: dezaktivasiya tԥrkiblԥrinin ԥsas fiziki-kimyԥvi xassԥlԥrini; dezaktivasiya

tԥrkiblԥrinin vԥ deqazasiya maddԥlԥrinin hazırlanma, avadanlığa, mühafizԥ

texnikasına tԥsir etmԥ qaydalarını; fԥrdi mühafizԥ materialları vԥ vasitԥlԥrini;

dezaktivasiya avadanlığının, dozimetrik, radiometrik aparatlarının vԥ deqazasiya

cihazlarının quruluşunu; radioaktiv çirklԥnmԥnin son mümkün olan sԥviyyԥsi vԥ

tündlük dԥrԥcԥsini; radioaktiv maddԥlԥrlԥ vԥ ionlaşdırılmış şüalanma ilԥ işlԥmԥyin

sanitariya qaydalarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatı vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

90. Dezaktivatorçu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Qiymԥtli materialların, xüsusi geyimin vԥ fԥrdi mühafizԥ vasitԥlԥrinin ultrasԥs

vannalarında, ԥridici sobalarda, yuyucu bokslarda vԥ s. dezaktivasiyası. Avadanlığın

vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlığının yoxlanılması vԥ işԥ hazırlanması. Avadanlığın

dezaktivasiyası zamanı demontaj vԥ yığma işlԥrinin aparılması. Dozimetrik nԥzarԥtin

kömԥyi ilԥ müԥyyԥn radioaktiv şüalanma növü üçün mümkün olan son sԥviyyԥsi ilԥ

müqayisԥ etmԥklԥ dezaktivasiya prosesinin başa çatmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Avadanlığın verilmiş iş rejimindԥ sazlanması.

Bilmԥlidir: ultrasԥs vannaların, ԥridici sobaların, yuyucu boksların vԥ tıxac

armaturunun quruluşunu vԥ idarԥ olunmasını; dezaktivasiyanın texnoloji prosesini;

tԥtbiq edilԥn dezaktivasiya materiallarının fiziki-kimyԥvi xassԥlԥrini; nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının quruluşunu.

91. Dezaktivatorçu

øşin xüsüsiyyΩti.

5-ci dərəcə

Çirkabın vԥ yuyub tԥmizlԥyԥn suyun dezaktivasiyası. Dezaktivasiyanın texnoloji

prosesinin seçilmԥsi. Radioaktiv çirklԥnmԥ vԥ dezaktivasiya materiallarının növündԥn

asılı olaraq reseptin hesablanması vԥ hazırlanması. Dezaktivasiyada xidmԥt edilԥn

maşın, aparat vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının idarԥ olunması, işinin müşahidԥ olunması

vԥ onlarda nasazlıqların aradan qaldırılması. Prob analizlԥrin nԥticԥlԥrinԥ görԥ

texnoloji rejim göstԥricilԥrin tԥnzimlԥnmԥsi. Hesabat sԥnԥdlԥrinin aparılması. Yeni

dezaktivasiya metodlarının mԥnimsԥnilmԥsi vԥ tԥtbiqindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: ultrasԥs vannalarının, ԥridici sobaların vԥ yuyucu boksların kinematik vԥ

elektrik sxemlԥrini; reagentlԥrin vԥ materialların fiziki-kimyԥvi xassԥlԥrini,

radioaktivlik qanunlarını; bütün növlԥrdԥn olan ionizasiya şüalanmanın xassԥlԥrini;

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlama vԥ tԥnzimlԥmԥ qaydalarını; xidmԥt etdiyi

avadanlığın tԥmir qaydalarını.

92. Düzücü-qablaşdırıcı

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Yarımfabrikat vԥ hazır mԥhsulun vԥ ya onun ayrı-ayrı komponentlԥrinin çԥkilmԥdԥn,

ölçülmԥdԥn vԥ tԥrtibat edilmԥdԥn taraya-paket, paçka, banka, tub, flakon, ampula,

butulka, yeşik, kisԥyԥ vԥ s. qablaşdırılması. Mԥmulat, detal vԥ mԥhsulun müxtԥlif

kağızlara bükülmԥsi, ԥl ilԥ kağız, taxta, karton, metal vԥ digԥr taraya qablaşdırılması

vԥ komplektlԥşdirilmԥsi. Kağız, şpaqat, etiketka, folqanın vԥ s. tԥdarükü. Bükücü

materialın verilmiş ölçüdԥ vԥ ya şablon üzrԥ biçilmԥsi vԥ kԥsilmԥsi. Qablaşdırıcı

taraya izolԥedici materiallardan üz çԥkilmԥsi vԥ ya ara qatların qoyulması, yeşiklԥrin

mıxlanması vԥ bağlanılması, yapışdırılması, kisԥlԥrin ağzının tikilmԥsi, metal taraların

ağzına qapaqların keçirilmԥsi, ԥl ilԥ vԥ ya dԥzgahla texniki şԥrtlԥrԥ uyğun

bağlanılması. Qablaşdırılmış mԥhsul üzrԥ fakturaların yazılması. Mürԥkkԥb detalların

vԥ qiymԥtli mԥmulatların yüksԥk ixtisaslı qablaşdırıcı ilԥ birlikdԥ qablaşdırılması.

Tara, bükücü material vԥ bükülԥcԥk mԥmulatın sex daxilindԥ ԥl ilԥ vԥ ya qaldırıcı-

nԥqledici avadanlıqla daşınması. Butulka, flakon, tub vԥ s. müxtԥlif probkalarla

ağzının bԥrkidilmԥsi. Bԥrkidilmԥnin germetikliyinin yoxlanılması.

Bilmԥlidir: qablaşdırılan detal, mԥmulat vԥ s. çeşidini, növünü, ölçü vԥ kütlԥsini;

komplektlԥşdirmԥ vԥ qablaşdırmanın qaydası vԥ üsullarını, korroziyaya qarşı

mübarizԥ üsulunu; qablaşdırma üzrԥ sԥnԥdlԥşdirmԥnin aparılması qaydasını; yüklԥrin

qaldırılması, daşınması qaydalarını; işçi, nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥri vԥ vasitԥlԥrinin

tԥyinatını vԥ istifadԥ qaydalarını; hazır mԥhsula vԥ qablaşdırma keyfiyyԥtinԥ qoyulan

tԥlԥblԥri.

93. Düzücü-qablaşdırıcı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Yarımfabrikat hazır mԥhsul vԥ ya onun ayrı-ayrı komponentlԥrinin taraya-paket,

paçka, tub, flakon, ampula, sellafon lentlԥr, butulka, yeşik, kisԥyԥ vԥ s.

qablaşdırılması vԥ dozalaşdırılması. Əl ilԥ vԥ ya qaldırıcı mexanizmlԥrin kömԥyi ilԥ

iri ölçülü vԥ ağır hazır mԥhsulun (qranitin, mԥrmԥrin, ԥhԥngin vԥ s.) qablaşdırılması.

Yığılmış detalların, mԥmulat vԥ mԥhsulun texniki şԥrtlԥrԥ uyğun olaraq

qablaşdırılması. Qԥnnadı mԥmulatlarının ԥl ilԥ eyni zamanda bir neçԥ kağıza (etiketin

seçilmԥsi, çԥrçivԥ vԥ digԥr xüsusi tԥlԥblԥri gözlԥmԥk şԥrti ilԥ) bԥdii cԥhԥtdԥn

bükülmԥsi. Çԥkilib bükülmüş ԥt vԥ süd mԥhsullarının düzülmԥsi vԥ qablaşdırılması.

Qablaşdırıcı detalların, mԥmulatların vԥ digԥr mԥhsulun uçotunun aparılması.

Bükücü-qablaşdırıcı materialın avtomat dԥzgahda verilmiş ölçü vԥ şablon üzrԥ

biçilmԥsi vԥ kԥsilmԥsi. Dԥzgahın tԥmizlԥnmԥsi, yalanması, cari tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: yarımfabrikat, hazır mԥhsul vԥ ya onun ayrı-ayrı komponentlԥrinin

çԥkilib dozalaşdırılması qaydasını; qablaşdırıcı yarımavtomatın vԥ ya avtomatın iş

prinsipini vԥ onun hissԥlԥrinin qarşılıqlı ԥlaqԥsini, texniki şԥrtlԥri vԥ dövlԥt

standartlarını; hesabat aparılması qaydasını; bükülԥcԥk hԥr bir mԥhsulun, detalın,

ԥmtԥԥnin ölçü vԥ formasını; bԥrkidici izolԥedici vԥ bükücü materialların növü, çeşidi

vԥ ölçülԥrini.

94. Düzücü-qablaşdırıcı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Böyük hԥcmli pardaqlanmış (cilalanmış) mԥmulatların qabaqcadan rԥnginԥ, teksturası

vԥ nömrԥsinԥ görԥ komplektlԥşdirilԥrԥk qablaşdırılması. Zԥrif, qiymԥtli, zԥhԥrli,

ziyanlı, tԥhlükԥli, yanğın vԥ partlayış törԥdici yüklԥrin qablaşdırılması. Daşınmada

ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn hԥssas dԥqiq cihazların taraya möhkԥm bԥrkidilmԥsi ilԥ

düzülmԥsi. Texniki şԥrtlԥrԥ ԥsasԥn yığılmış mԥhsulun qablaşdırılması.

Bilmԥlidir: yarımfabrikatların, hazır mԥhsulların vԥ ya onların ayrı-ayrı

komponentlԥrinin avtomat xԥtlԥrdԥ qablaşdırılması vԥ dozalaşdırılmasını; avtomat

qablaşdırma xԥttinin aqreqatlarının quruluşunu vԥ onların qarşılıqlı tԥsirini;

qablaşdırılan yüklԥrin texniki xüsusiyyԥtlԥrini; zԥrif, qiymԥtli, zԥhԥrli, ziyanlı,

tԥhlükԥli vԥ yanğın vԥ partlayış törԥdԥ bilԥcԥk yüklԥrin qablaşdırılmasına qoyulan

texniki şԥrtlԥri.

95. Düzücü-qablaşdırıcı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Antibiotiklԥrin avtomatın bunkerinԥ yüklԥnmԥsi. Baxışla vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

göstԥricilԥrinԥ ԥsasԥn texnoloji prosesin gedişinԥ nԥzarԥt vԥ onun tԥnzimlԥnmԥsi. øş

prosesindԥ avtomatların vԥ onların ayrı-ayrı birlԥşmԥlԥrin müstԥqil surԥtdԥ

sazlanması. øş göstԥricilԥrinin istehsalat jurnalında qeydiyyatı. Avadanlıqların cari

tԥmiri. Monumental, bԥdii, heykԥltԥraşlıq ԥsԥrlԥrinin, nadir dekorasiya

mԥmulatlarının, mürԥkkԥb modellԥrin, maketlԥrin qablaşdırılması, xüsusi taranın

hazırlanması vԥ digԥr oxşar işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: qablaşdırma avtomatlarının quruluşunu; avtomat vԥ onların ayrı-ayrı

birlԥşmԥlԥrinin sazlanması qaydasını; iş fԥndlԥrini; antibiotiklԥrԥ qoyulan texniki

şԥrtlԥri vԥ tԥlԥblԥri; monumental, bԥdii, heykԥltԥraşlıq ԥsԥrlԥrinin, nadir dekorasiya

mԥmulatlarının, mürԥkkԥb modellԥrin vԥ s. qablaşdırılması qaydasını; xüsusi taranın

hazırlanmasının ölçüsünü, formasını vԥ qaydalarını.

96. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatika aparaturalarının istismar-texniki xidmԥti vԥ

tԥmiri zamanı detalların dԥyişdirilmԥsi, yuyulması vԥ tԥmizlԥnmԥsi üzrԥ sadԥ kömԥkçi

işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Nԥzarԥt maşını vԥ ya voltmetrin kömԥyi ilԥ gԥrginliyin

yoxlanılması. Dԥmir bԥndlԥrin vԥ boltların hazırlanması. Mürԥkkԥb olmayan

detalların ölçülԥr üzrԥ çilingԥr emalı. Xarici görkԥminԥ ԥsasԥn mԥmulat vԥ

materialların seçilmԥsi vԥ ayrılması. Termik emal edilmԥdԥn sԥthlԥrin hazır rԥnglԥrlԥ

rԥnglԥnmԥsi vԥ markalanması.

Bilmԥlidir: elektrotexnika, teleavtomatika, dispetçer avadanlığı vԥ aparaturası üzrԥ

elementar mԥlumatı; sadԥ nԥzarԥt ölçü cihazları, yoxlayıcı vԥ ölçü cihazlarının

tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥraitini; metalların korroziyadan qorunması üsullarını; polad,

metal, izolԥ materialları, sarğı materialları vԥ sürtkü materialları barԥdԥ ümumi

mԥlumatı; yağlı rԥnglԥr vԥ ԥridicilԥrlԥ rԥftar qaydasını; örtülü lakların, rԥnglԥrin vԥ

kabel mastikalarının ԥsas markalarını.

97. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatika aparaturasının istismar-texniki xidmԥti,

onların sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması. Yüksԥk ixtisaslı elektrik tԥmirçisinin rԥhbԥrliyi

altında cihazların lövhԥ üzԥrindԥ qurulması vԥ qoşulması. Bԥrk vԥ yumşaq lehimdԥn

istifadԥ etmԥklԥ qalaylama vԥ lehimlԥmԥ. Bütün tipli qoruyucuların panellԥrdԥ

montajı. Nԥzarԥt kabellԥrinin çԥkilmԥsi, bölünmԥsi vԥ calanması. Əlaqԥlԥrin vԥ ԥlaqԥ

sԥthlԥrinin tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: xԥtt vԥ kabel qurğularının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ mürԥkkԥb olmayan

işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi qaydasını; xidmԥt edilԥn kabellԥrin, izolԥ materiallarının,

sarğı vԥ montaj xԥtlԥrinin konstruksiya vԥ tipini; geniş yayılmış universal vԥ xüsusi

lԥvazimat vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥraitini; qara vԥ ԥlvan

metalların, izolԥ materiallarının emalı üsullarını; hopdurucu vԥ örtücü lakların vԥ

sürtkü materiallarının xüsusiyyԥtlԥrini.

98. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Dispetçer avadanlığı, yüksԥk tezlikli kanalların, teleavtomatika aparatlarının kabel vԥ

xԥtt qurğularına istismar-texniki xidmԥt edilmԥsi, onların müԥyyԥn edilmiş iş

rejimlԥrinin saxlanılması. Radiolampaların emissiyasının yoxlanılması.

Lampaların, şԥbԥkԥ vԥ siqnallarda gԥrginliyin ölçülmԥsi. Avtomatika sxemi relesinin

mexaniki tԥnzimlԥnmԥsi. Qidalandırıcı blokun tԥftişi, kontaktor vԥ idarԥ açarlarının

tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Cihazların yoxlanılma üçün qoşulması ilԥ lövhԥlԥrdԥ

bԥrkidilmԥsi. Teleavtomatika zԥncirlԥrinin tԥnzimlԥnmԥsi. Montaj vԥ prinsipial

sxemin markalanmasının yoxlanılması. øzolԥedici materialların çertyoj üzrԥ emalı.

Zԥdԥlԥnmiş kabellԥrin dԥyişdirilmԥsi. Mԥmulatların qaynar lehimlԥnmԥsi. Sadԥ

detallara eskiz vԥ çertyoj sxeminin tԥrtilԥ edilmԥsi vԥ onlar üzrԥ işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnika vԥ radio-texnikanın ԥsaslarını; yüksԥk tezlikli ԥlaqԥlԥrin vԥ

elektrik keçirici üzrԥ teleavtomatikanın ԥsaslarını; xidmԥt olunan avadanlığın blok

sxemini; yüksԥk tezlikli ԥlaqԥ kanallarını, telemexanika vԥ radioԥlaqԥni; nominal

gԥrginlik üzrԥ qoruyucuların seçilmԥsi, sabit vԥ dԥyişԥn cԥrԥyanla qidalanma mԥnbԥyi

haqqında ümumi mԥlumatları; akkumulyator batareyalarının iş rejimini; universal vԥ

xüsusi lԥvazimatların, sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu.

99. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Teleavtomatika, rele kommutatorlarının sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan kabel

zԥncirlԥrinin ştativ avadanlığının, teleavtomatika kanallarının, kanalizasiya

qurğularının aparatura vԥ yüksԥktezlikli sıxma sisteminin istismar-texniki xidmԥti vԥ

tԥmiri, onlarda zԥdԥlԥnmԥlԥrin aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Teleavtomatika

aparaturası vԥ dispetçer avadanlığının elektrik yoxlanışının aparılması. Sԥyyar

obyektlԥr vԥ stasionar stansiyalarla ԥlaqԥ üçün radiostansiyalara xidmԥt.

Teleavtomatika sxeminin yoxlanılması üçün kompleks sınaq qurğularına xidmԥt.

Sınaq sxemlԥrinin daha yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında

yığılması. Teleavtomatika sxeminin izolԥ zԥncirlԥrinin sınaqdan çıxarılması.

Bilmԥlidir: elektrik ötürücü xԥtlԥri, çoxkanallı sistemlԥr üzrԥ xԥbԥrlԥrin verilmԥsi vԥ

qԥbul edilmԥsi prinsiplԥrini; dispetçer avadanlığının vԥ teleavtomatika aparatlarının

ԥsas prinsipial vԥ montaj sxemini; elektrik qidalandırıcının verilmԥ, bölüşdürmԥ vԥ

siqnalizasiya sxemini; xidmԥt olunan avadanlığın kabel zԥncirlԥrinin vԥ

teleavtomatika kanallarının sazlanmasının ԥsas elektrik normalarını, onların

yoxlanılması vԥ ölçülmԥsi metodlarını; kabel vԥ xԥtt qurğuları haqqında ԥsas

mԥlumatları, onların quruluşu vԥ xidmԥt qaydasını; detal vԥ aparatlarda defektlԥrin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ onların aradan qaldırılması üsullarını; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının quruluşunu vԥ tԥyinatını.

100. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Yüksԥktezlikli sıxlıq sistemin yarımkeçirici aparatların, özüyazan teleavtomatikanın

vԥ elektronlu qeydedici cihazların vԥ kabel zԥncirlԥrinin mürԥkkԥb ştativ

avadanlığının istismar-texniki xidmԥti vԥ tԥmiri. Xidmԥt olunan avadanlıqda

nasazlığın aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Açar vԥ sayğacların tԥnzimlԥnmԥsi.

Teleavtomatika sxeminin yoxlanılması vԥ sazlanması. Sınaq sxemlԥrinin yığılması.

Avadanlıqların sökülmԥsi, yığılması hԥmçinin mexaniki vԥ elektrik tԥnzimlԥnmԥsi.

Avadanlığın montajı vԥ modernlԥşdirilmԥsi. Texniki sԥnԥdlԥşdirmԥnin aparılması.

Detalların işlԥnib köhnԥlmԥsi sԥbԥblԥrinin aşkar edilmԥsi. Teleavtomatika

aparatlarının tԥnzimlԥnmԥsi vԥ sınağı üçün tԥyin edilmiş mürԥkkԥb elektrik sxemli

xüsusi qurğuların sazlanması. Saat stansiyasının tԥmiri vԥ ona xidmԥt. Teleavtomatika

sxemi zԥncirinin sınağı vԥ sazlanması. Əlaqԥlԥndirici rele aparatlarının tԥmiri vԥ

sazlanması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın texniki xüsusiyyԥtlԥrini; çoxkanallı

yüksԥktezlikli sıxlıq sisteminin, teleavtomatika vԥ kommutatorların prinsipial vԥ

quraşdırma sxemlԥrini; qrup generatorlu vԥ ictimai avadanlıqların iş prinsipini vԥ

prinsipial sxemini; teleavtomatika kanallarının vԥ avadanlıqlarının elektrik

normalarını; özüyazan vԥ elektron qeydedici cihazların quruluşunu; cԥrԥyanın

qidalanma mԥnbԥyinin quruluşunu; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlanması vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi qaydalarını.

101. Dispetçer avadanlığı vԥ teleavtomatikanın elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Yeni quraşdırılmış elektrik vԥ mexaniki tԥnzimlԥyicisi olan sınaq avadanlıqlarının

istismar-texniki xidmԥti. Sıxlıq sisteminin qurulması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Yeni

avadanlığın sazlanması vԥ yoxlanılması. Montaj sxeminin tԥrtilԥ edilmԥsi vԥ

teleavtomatika aparatlarının sıxlıq sisteminin montajı üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi.

Avadanlığın ayrı-ayrı sahԥlԥrinin zԥdԥlԥnmԥlԥrinin aradan qaldırılması. Elektron ölçü

aparatlarının-ossiloqrafların, yüksԥk tezlikli ölçücülԥrin vԥ generatorların işdԥ istifadԥ

edilmԥsi. Daha mürԥkkԥb yoxlama aparatlarının sazlanması vԥ tԥmiri. Teleavtomatika

aparatlarının qeyri-tipli xüsusi sınaqların aparılması üçün sxemlԥrin yığılması.

Amplitudlu vԥ tezlikli xüsusiyyԥtlԥrin çıxarılması. Teleavtomatika aparatlarının

mürԥkkԥb qurğusunun yoxlanılması.

Bilmԥlidir: elektronika vԥ yarımkeçirici texnikanın ԥsaslarını; dispetçer avadanlığının

sazlanması vԥ yoxlanılması üsullarını vԥ qaydalarını; materialların çeşidini vԥ

xüsusiyyԥtlԥrini; kommutasiya sxemini, teleavtomatika aparatlarının iş rejimini vԥ

xüsusiyyԥtlԥrini; avadanlıqların montaj sxeminin prinsiplԥrini; amplitudlu vԥ tezlikli

xüsusiyyԥtlԥrin çıxarılması vԥ qurulmasını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

102. Dozimetrist

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Müxtԥlif sԥthlԥrin, xüsusi geyimlԥrin, xüsusi ayaqqabının, fԥrdi müşahidԥ

vasitԥlԥrinin vԥ s. alfa-beta vԥ qamma-aktiv maddԥlԥrlԥ çirklԥnmԥsinin ölçülmԥsi.

Müvafiq dozimetrik vԥ radiometrik cihazların kömԥyi ilԥ ionlaşdırıcı şüalanmanın

doza vԥ gücünün müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Xarici mühitdԥn nümunԥlԥrin seçilmԥsi, fԥrdi

dozimetrik nԥzarԥtin hԥyata keçirilmԥsi. Müvafiq ilkin sԥnԥdlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: ionlaşdırıcı şüalanmanın ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini vԥ onların qeydԥ alınma

metodlarını; ionlaşdırıcı şüalanmanın bioloji tԥsirini; tԥtbiq olunan dozimetrik vԥ

radiometrik cihazların iş prinsipini; radio-aktiv maddԥlԥrlԥ vԥ ionlaşdırıcı şüalanma

mԥnbԥlԥri ilԥ işin sanitar qaydalarını; radiometrik vԥ dozimetrik ölçü vԥ xarici

mühitdԥn nümunԥnin seçilmԥ üsullarını.

103. Dozimetrist

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Nԥzarԥt mԥnbԥlԥri vasitԥsi ilԥ dozimetrik vԥ radiometrik cihazların hԥssaslığının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. øş yerlԥrindԥ radiasiya tԥhlükԥsizliyinԥ nԥzarԥt. Dozimetrik vԥ

radiometrik ölçü vԥ fԥrdi dozimetrik nԥzarԥti nԥticԥlԥrinin ilkin işlԥnilmԥsi.

Bilmԥlidir: atomun quruluşu haqqında, radioaktivlik haqqında elementar mԥlumatı,

ionlaşdırıcı şüalanmanın ԥsas xüsusiyyԥtlԥrini vԥ onların qeydԥ alınması metodlarını;

ionlaşdırıcı şüalanmadan zԥdԥlԥnmԥyԥ qarşı mühafizԥ vasitԥlԥrini vԥ üsullarını; orta

sԥviyyԥdԥ mürԥkkԥb dozimetrik vԥ radiometrik cihazlarının quruluşunu vԥ

hԥssaslığına nԥzarԥt metodlarını; orta ağırlıqlı dozimetrik vԥ radiometrik ölçü

metodlarını; xarici mühitdԥn nümunԥnin seçilmԥsi, hazırlanması vԥ ölçülmԥsi

metodlarını; ԥrazinin radiometrik çԥkilişinin aparılması metodikasını.

104. Dozimetrist

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Müxtԥlif aparatlar vasitԥsilԥ ayrı-ayrı şüalanmanın növlԥrinin dozimetrik vԥ

radiometrik ölçülmԥsi. Daha mԥsuliyyԥtli işlԥr görülԥrkԥn dozimetrik nԥzarԥtin

aparılması. øş yerlԥrinin ionlaşdırıcı şüalanmadan qorunmasına ԥmԥl edilmԥsinԥ

nԥzarԥt. Ərazinin radiometrik çԥkilişi vԥ yolların avtoqamma-çԥkilişi. Dozimetrik vԥ

radiometrik şüalanmanın vԥ fԥrdi dozimetrik nԥzarԥtin nԥticԥlԥrinin işlԥnilmԥsi.

Qrafiklԥrin, diaqrammaların, xԥritԥlԥrin, cԥdvԥllԥrin tutulması.

Bilmԥlidir: nüvԥ fizikasına dair ԥsas mԥlumatları; ԥsas radioaktivlik qanunlarını;

ionlaşdırıcı şüalanmanın xüsusiyyԥtlԥrini vԥ onların qeydԥ alınma metodlarını;

mürԥkkԥb dozimetrik vԥ radiometrik cihazların quruluşunu vԥ hԥssaslığına nԥzarԥt

metodlarını; dozimetrik vԥ radiometrik ölçmԥ metodlarını; nümunԥlԥrin seçilmԥ

üsullarını; onların hazırlanması vԥ ölçülmԥsini.

105. Dozimetrist

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Müxtԥlif aparatlar vasitԥsilԥ müxtԥlif mürԥkkԥbli ionlaşdırıcı şüalanmanın bütün

növlԥri üzrԥ dozimetrik vԥ radiometrik ölçülmԥsi. Bioloji mühafizԥnin effektivliyini

öyrԥnib ölçmԥk üçün işlԥrin aparılması. Radiasiya cԥhԥtdԥn ԥn tԥhlükԥli işlԥr üzԥrindԥ

bilavasitԥ nԥzarԥt. Dozimetrik vԥ radiometrik aparatların işinԥ nԥzarԥt vԥ istismar

prosesindԥ onların çıxdaş edilmԥsi. Bioloji mühafizԥnin effektivliyinin ölçü

nԥticԥlԥrinin ilkin qiymԥtlԥndirilmԥsi. Dozimetrik vԥ radiometrik ölçü nԥticԥlԥrinin

statistik işlԥnilmԥsi. Yekun sԥnԥdinin tutulması. Dozimetrik nԥzarԥt üzrԥ hesabatların

tԥrtibindԥ, nԥzarԥt texnikasının mԥnimsԥnilmԥsindԥ iştirak.

Bilmԥlidir: nüvԥ fizikasının ԥsaslarını; radioaktivlik qanunlarını; ionlaşdırıcı

şüalanmanın xassԥlԥrini vԥ onların qeydԥ alınması metodlarını; bütün növ ionlaşdırıcı

şüalanmadan mühafizԥnin hesablanmasını; xüsusԥn mürԥkkԥb olan dozimetrik vԥ hԥr

hansı bir dԥrԥcԥdԥ mürԥkkԥb olan radiometrik cihazların quruluşunu, onların

dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥ, etalonlaşdırma vԥ hԥssaslığına nԥzarԥtetmԥ metodikasını; ölçü

cihazlarının izahı metodikasını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

106. Eksqauster maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Eksqauster vԥ kömԥkçi avadanlığa: qidalandırıcı mexanizmlԥrԥ, şiber qurğularına,

blokirovkaya, tԥkrar kommunikasiya zԥncirlԥrinԥ vԥ ötürücü qayışlara, yağ

nasoslarına, filtrlԥrԥ vԥ s. yüksԥk ixtisaslı maşinistin rԥhbԥrliyi altında xidmԥt.

Avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn avadanlığın, mexanizmin vԥ işԥ salma aparatların

quruluşunu; mexanizmin yoxlanılması vaxtını vԥ qaydasını; işıq vԥ sԥs

siqnallaşdırmasının qaydalarını.

107. Eksqauster maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Eksqausterlԥrԥ vԥ kömԥkçi avadanlıqlara; qidalandırıcı mexanizmlԥrԥ, şiber

qurğularına, blokirovkaya, tԥkrar kommunikasiya vԥ ötürücü zԥncirlԥrԥ, yağ

nasoslarına, filtrlԥrԥ vԥ s. xidmԥt. Eksqausterlԥrin qızdırılması vԥ onların tԥmirdԥn

sonra mԥrkԥzԥ uyğunlaşdırılması. Qazların sovrulması üçün nasosların tԥnzimlԥnmԥsi

vԥ sobalarda havanın yaxşı çԥkilmԥsi, yüngül çԥkili materialların: tükün, yunun, taxta

qırıntılarının vԥ s. sԥrbԥst yerdԥyişmԥsi üçün seyrԥkliyin saxlanılmasının

tԥnzimlԥnmԥsi. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinin qeydԥ alınması.

Bilmԥlidir: kinematikanın vԥ xidmԥt olunan avadanlığın, mexanizm vԥ aparatların

elektrik sxemini; dԥyişԥn cԥrԥyanlı yüksԥk müqavimԥtԥ malik mühԥrriklԥrin

quruluşunu; sürtkü yağlarının növlԥrini.

108. Etiketlԥrԥ ştempel vuran

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Etiketlԥrԥ ştempel vurulması vԥ ya etiket, banderol, ampula vԥ s. ԥl ilԥ vԥ ya maşının

kömԥyi ilԥ etiketlԥrin ştamplanması vԥ komposterlԥnmԥsi. Rԥnglԥrin hazırlanması.

Maşına kağızın vԥ rԥngin doldurulması. Ştempel maşınının işinin tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: ştempel maşınının iş prinsipini; mԥhsulların çeşidini; ştempellԥmԥ

üsullarını; ştempellԥmԥ vԥ komposterlԥmԥ üsullarını; işlԥdilԥn rԥnglԥrin növlԥrini.

109. Elektroakustika laborantı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Maqnit lentlԥrinin vԥ tozların elektrik nԥzarԥt-ölçü cihazlarının kömԥyi ilԥ daha

yüksԥk ixtisaslı elektroakustika laborantının rԥhbԥrliyi altında impuls vԥ ya ayrı-ayrı

elektroakustik vԥ maqnit sınağı.

Bilmԥlidir: maqnit lentlԥrin vԥ tozların elektroakustik vԥ maqnit sınaqdan

keçirilmԥsinԥ nԥzarԥt etmԥk üçün olan qurğuların iş prinsipini; elektrik siqnallarının

maqnit yazısının ԥsas prinsiplԥrini; elektrik nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ

tԥtbiq olunma şԥrtlԥrini.

110. Elektroakustika laborantı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Maqnit lentlԥrinin vԥ tozların elektrik nԥzarԥt-ölçü cihazlarının kömԥyi ilԥ impuls vԥ

ya ayrı-ayrı elektroakustik vԥ maqnit sınaqları. Maqnit lentindԥ impuls siqnallarının

ölçülmԥsi vԥ getmԥ tezliyinin qurulması. Daha yüksԥk ixtisaslı elektro-akustika

laborantının rԥhbԥrliyi ilԥ maqnit lentlԥrin vԥ tozların elektroakustik vԥ maqnit

sınaqları.

Bilmԥlidir: maqnit lentlԥrini vԥ tozları elektroakustik vԥ maqnit sınaqdan

keçirilmԥsinԥ nԥzarԥt etmԥk üçün olan qurğuların quruluşunu; elektrik nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının quruluşunu; maqnit lentlԥrinin vԥ tozların impuls sınağının aparılma

qaydalarını vԥ üsullarını.

111. Elektroakustika laborantı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Elektrik nԥzarԥt-ölçü cihazlarının kömԥyi ilԥ maqnit lentlԥrin vԥ tozların

elektroakustik vԥ maqnit sınaqları. Gԥrginliyin, cԥrԥyan gücünün vԥ tezliyin, maqnit

lentindԥ amplitudanın uzunluğunun vԥ mԥsamԥliyinin ölçülmԥsi vԥ tԥyin edilmԥsi.

Yazı-etalon vԥ sınaq lentindԥ sinusoidal vԥ impuls siqnallarının ԥks etdirilmԥsi. Nisbi

hԥssaslığın, qeyri-bԥrabԥr hԥssaslığın, tezlik xarakteristikasının, lentin öz sԥsinin,

modulyasiya sԥsinin, maqnitsizlԥşdirmԥnin, kopir-effektin, tԥhriflԥrin qeyri-

xԥttiliyinin, maqnitliyin kԥnar edilmԥsindԥ cԥrԥyanın optimallığının, ferromaqnit

lentin vԥ tozun xarakteristikalarının müԥyyԥn olunması. Elektrik nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının kalibrlԥnmԥsi vԥ sıfıra qoyulması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Maqnit lentlԥrinin

ayrı-ayrı tiplԥrinin qԥbulçuya, istehlakçıya tԥqdim edilmԥsi. Hazır mԥhsula

pasportların yazılıb rԥsmilԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: maqnit lentlԥrin vԥ tozların elektroakustik vԥ maqnit sınağının keçirilmԥsi

üçün olan qurğuların sazlama qaydasını; elektrotexnika, radiotexnika, elektroakustika,

elektrik vԥ radio ölçülԥrinin ԥsaslarını; elektrik siqnallarının maqnit yazısının fiziki

ԥsaslarını; maqnit lentlԥrinin hazırlanmasının texnoloji prosesini; elektroakustik vԥ

maqnit sınaq metodlarını.

112. Elektromexaniki sınaqlar vԥ ölçülԥr üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Eskizlԥr vԥ çertyojlar üzrԥ sadԥ sınaq sxemlԥrinin yığılması. Plastik kütlԥ, kompaund,

lak plyonka, maye dielektrik nümunԥlԥrinin dielektrik xarakteristikalarında yoxlama

ölçmԥlԥrin aparılması. Elektrik elementlԥrindԥ izolԥ keyfiyyԥtinin yoxlanılması.

Dielektriklԥrin vԥ elektrik elementlԥrinin elektrik xassԥlԥrinԥ, nԥmliyԥ nԥzarԥt

etmԥklԥ uzun müddԥtli iqlim sınağından keçirilmԥsi. Bԥrk dielektriklԥrin müxtԥlif

temperatur şԥraitindԥ uzanmaya, zԥrbԥyԥ, ԥyilmԥyԥ vԥ sıxılmaya qarşı sınaqlar

keçirmԥk yolu ilԥ onların mexaniki xassԥlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Etalonlarla

müqayisԥ etmԥk metodu ilԥ daimi vԥ dԥyişԥn cԥrԥyanlı cihazların yoxlanılması.

Ampermetrlԥri vԥ voltmetrlԥri yoxlamaq üçün sxemlԥrin yığılması. Daimi cԥrԥyan

yerindԥ müqavimԥtin ölçülmԥsi. Polietilendԥn, ftoroplastdan olan nümunԥlԥri vԥ

mԥmulatları preslԥmԥk üçün materialın, sınaq vԥ ölçmԥk üçün plastik kütlԥnin

hazırlanması. Elektrik elementlԥrinin lak, emal vԥ digԥr mürԥkkԥb elektroizolԥ

tԥrkiblԥrlԥ (kompaundlarla) izolԥ edilmԥsi. Avtoklavlarda vԥ barokameralarda

sınaqlar vԥ ölçülԥr üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Cihazlar üzrԥ maye materiallarda

özlülük dԥrԥcԥsinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Elektromühԥrrikin fırlanma tezliyinin, Om

müqavimԥtinin ölçülmԥsi. Solenoid ötürücülü asinxron mühԥrriklԥrdԥ sarğının

sınaqdan keçirilmԥsi. Aşağıvoltlu elektromühԥrrikin gԥrginlik altında işinin

yoxlanılması. 40 kVt gücԥ malik aşağıvoltlu elektromühԥrriklԥrin, aşağıvoltlu vԥ

qaynaq transformatorların elementar sınaqdan keçirilmԥsi. Sarğılarda meqometr

vasitԥsi ilԥ izolԥ müqavimԥtinin sınağı. Cihazlar üzrԥ bԥrkliyin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

øzolԥ olunmuş elektrik elementlԥrinin yoxlama sınaqları. Tutumluğun, izolԥ

müqavimԥtinin ölçülmԥsi, izolԥ materiallarının qırılmaya, girԥcԥklԥrin düzgün

yerlԥşmԥsinԥ, qısaqapanma burumların yoxluğuna vԥ s. yoxlanılması. Sınaq üçün

nümunԥlԥr hazırlayarkԥn termostatlarda temperatur rejimlԥrinin aparılması. Köçürmԥ

cԥdvԥllԥrinin kömԥyi ilԥ bԥrklik kԥmiyyԥtinin bir şkaladan digԥrinԥ köçürülmԥsi.

Sınaq nԥticԥlԥrinin jurnala yazılması.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsas qanunlarını; elektrik mühԥrriklԥrinin,

transformatorların işlԥmԥ prinsipini vԥ onların xarakteristikalarını; nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; sınaq zamanı sԥnaye elektrik qurğularının

göstԥricilԥrini ölçmԥk üçün sadԥ sxemlԥri; aşağı voltlu elektrik avadanlığının

elementar sınaqlar keçirilmԥsi qaydalarını; ԥsas komponentlԥrin, tԥtbiq olunan

elektroizolԥ lakların, yapışqanların vԥ başqa mürԥkkԥb izolԥ materiallarının tԥyinatını;

avtoklavlarla, barokameralarla, vakuum-hopdurucu qurğularla vԥ hidravlik preslԥrlԥ

vԥ digԥr laboratoriya sınaq avadanlığı ilԥ işlԥmԥ qaydalarını; materialların mexaniki

sınaq metodikasını; nümunԥlԥrin, sıxılmaya, ԥyilmԥyԥ, xüsusi zԥrbԥli özlülüyԥ vԥ

uzanmaya qarşı mexaniki sınaq üçün cihaz vԥ qurğuların vԥ istiliyԥ davamlığı

müԥyyԥnlԥşdirmԥk üçün cihazların quruluşunu; cihazların xarici maqnit vԥ ya

elektrostatik sahԥlԥrindԥn mühafizԥ üsullarının tԥsnifatını; elektrikölçԥn cihazların

yoxlama qaydalarını.

113. Elektromexaniki sınaqlar vԥ ölçülԥr üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Tutumluğun, dielektrik itkilԥrin bucaq tangensinin, elektrik dԥqiqliyinin, izolԥnin

xüsusi, hԥcmi vԥ sԥthi müqavimԥtin ölçülmԥsi vԥ hesablamaların aparılması.

Nümunԥvi cihazın seçilmԥsi, yoxlanan cihazda xԥtaların qiymԥtlԥndirilmԥsi. Yüksԥk

voltlu qurğuda tutuşdurma metodu ilԥ kilovoltmetrin yoxlanılması. Nümunԥvi

yerlԥrdԥ daimi cԥrԥyan körpülԥrinin vԥ mağazanın yoxlanılması. Pirometrik

millivoltmetrlԥrin vԥ potensiometrdԥ özüyazanların yoxlanılması. Tutuşdurma

vattmetri yoxlamaq üçün sxemin yığılması. Lampalı voltmetrin tezlik xԥtasının

çıxarılması. Sınan materialların vԥ mԥmulatların proporsionallıq, axıcılıq vԥ

möhkԥmlik hԥdlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Uzadıldıqda nisbi uzanmanın vԥ

yığılmada nisbi qısalmanın müԥyyԥn olunması. Orta mürԥkkԥbli montaj elektrik

sxemlԥrinin işlԥnib hazırlanması. Sadԥ elektron qovşaqlarının yustirlԥnmԥsi vԥ

sazlanması. 40 kVt-dan yuxarı gücԥ malik aşağıvoltlu elektrik mühԥrriklԥrinin, 10

kV-dԥk gԥrginliyԥ, 560 kV.A-dԥk gücԥ malik transformatorların sınağı. Elektrik

mühԥrrikindԥ izolԥ burumlarının sınağı. Sınaq obyektlԥrindԥ defektlԥrin aşkar

olunması vԥ onların aradan qaldırılması. Gördüyü işin hԥcmindԥ sınaq avadanlığında,

mexanizmlԥrdԥ vԥ cihazlarda tԥmir işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrik mühԥrriklԥrinin, transformatorların vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu; hesablama düsturlarını, sınaq metodikasına aid dövlԥt standartlarını; izolԥ

materiallarının tԥyinatı haqqında ümumi mԥmulatları vԥ onların dielektrik xassԥlԥrini;

istifadԥ olunan elektrodio-ölçü cihazlarını vԥ avadanlığının texniki xarakteristikalarını

vԥ onların üzԥrindԥ ölçmԥ texnikasını; lak, emal vԥ başqa mürԥkkԥb elektroizolԥ

materiallarının ԥsas xassԥlԥrini vԥ tԥyinatını; elektrotexnika maşınları vԥ cihazlarını

izolԥedici elementlԥrinԥ qoyulan texniki tԥlԥblԥri vԥ bu tԥlԥblԥri tԥmin edԥn texnoloji

proseslԥri; yoxlanan cihazların quruluşunu; materialların mexaniki xassԥlԥrini

sınaqdan keçirmԥk üçün nԥzԥrdԥ tutulmuş maşın vԥ cihazların işlԥmԥ prinsipini;

termoparla vԥ temperaturu ölçmԥk üçün olan başqa cihazlarla işlԥmԥ qaydalarını;

quruducu şkaflarla işlԥmԥ qaydalarını; elektroçilingԥr işlԥrini; sınaq üçün elektrik

maşınlarının vԥ transformatorların açılması, yığılması vԥ qurulmasında iş üsullarını vԥ

ԥmԥliyyatların ardıcıllığını; ayrı-ayrı qovşaqların vԥ mexanizmlԥrin sınaq

metodikasını vԥ sınaq nԥticԥlԥrinin yazılışını.

114. Elektromexaniki sınaqlar vԥ ölçülԥr üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Sınaqdan keçirilmiş mürԥkkԥb elektro-mexaniki cihazların vԥ orta mürԥkkԥbli

elektron qovşaqlarının yoxlanılması, sazlanması vԥ tԥhvil verilmԥsi. Müxtԥlif iqlim

şԥraitindԥ cihazların ԥsas parametrlԥrinin yoxlanılması. Orta mürԥkkԥbli elektron

qovşaqlarının yustirlԥnmԥsi vԥ sazlanması. Yüksԥkvoltlu elektrik avadanlığının

sınağı. Burumlarda Om müqavimԥtinin, transformasiya xarakteristikalarının

ölçülmԥsi. Yeni izolԥ materiallarının sınağı. Vakuum kameraların, avtoklavların vԥ

pres avadanlığının köklԥnmԥsi vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Sınaq vԥ ölçü nԥticԥlԥri üzrԥ texniki

sԥnԥdlԥrin hazırlanması. øzolԥ materiallarının bütün mürԥkkԥb dielektrik

xarakteristikalarının ölçülmԥsi vԥ hesablamaların aparılması, yüksԥk rütubԥtlik,

yuxarı vԥ aşağı temperaturlar, aşağı tԥzyiq şԥraitindԥ izolԥ materiallarının

uzunmüddԥtli sınaqdan keçirilmԥsi. Mürԥkkԥb izolԥ materiallarının polimerlԥşmԥ

proseslԥrinin elektrik metodlarla sınaqdan keçirilmԥsi. Özüyazan cihazların

göstԥricilԥrinin emalı. Cihazlarda şkala göstԥricilԥrinin cızılması. Yüksԥk dԥqiqlik

sinfindԥn olan aparaturanın sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Elektrik sxemlԥrinin vԥ

qeyri-standart aparaturanın yığılması, dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥsi vԥ sazlanması. Yüksԥk

dԥqiqlik sinfindԥn olan cihazların vԥ yüksԥk tezlikli cihazların yoxlanılması.

Generator mühԥrriklԥrinin, asinxron maşınların dԥyişdirici sxemi üzrԥ yük altında,

voltartıran maşınla vԥ onsuz qarşılıqlı yüklԥnmԥ metodu ilԥ daimi cԥrԥyan

maşınlarının hazırlanması vԥ tԥdqiqi. øri yağ söndürücülԥrin sınağı. Sınaq prosesindԥ

elektrik avadanlığı üzrԥ montaj vԥ tԥmir işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. 10 kV-dan artıq

gԥrginliyԥ vԥ 560 kV.A-dan artıq gücԥ malik güc transformatorların vԥ yüksԥkvoltlu

avadanlığın daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında sınağı.

Bilmԥlidir: yüksԥk tezlikli zԥif vԥ güclü cԥrԥyanlar üzrԥ elektrotexnika vԥ radio-

texnikanın ԥsas qanunlarını; sınaq stansiyası vԥ laboratoriyanın mürԥkkԥb sahԥsinin

tam elektrik sxemini; mürԥkkԥb elektrik ölçü cihazlarının quruluşunu vԥ işԥ salma

üsullarını; sԥnaye qurğularının sınağı üçün ölçü sxemlԥrini; cihazların vԥ maşınların

sınağı zamanı defektlԥri aşkar etmԥ vԥ onları aradan qaldırma metodlarını; elektron

lampalarda rejimlԥrin seçilmԥ qaydalarını; işdԥ tԥtbiq olunan elektro vԥ radioölçü

cihazların vԥ maşınların texniki xarakteristikalarını; materialların mexaniki xassԥlԥrini

sınaqdan keçirmԥk üçün nԥzԥrdԥ tutulmuş maşın vԥ cihazların quruluşunu; tԥtbiq

olunan izolԥ materiallarının ԥsas dielektrik xassԥlԥrini; dielektrik sınaqların

metodikaları üzrԥ dövlԥt standartlarını vԥ texniki şԥrtlԥri; maşın vԥ aparaturanın

tԥnzimlԥnmԥ, sazlama vԥ yoxlama üsullarını, yüksԥk vԥ aşağı temperaturlarda

mexaniki sınaq metodlarını.

115. Elektromexaniki sınaqlar vԥ ölçülԥr üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Mürԥkkԥb konstruksiyalı elektrik avadanlığı vԥ elektrik aparaturasının mürԥkkԥb

sınaq sxemlԥrinin yığılması. Mürԥkkԥb elektrik maşınlarının cihazlar üzrԥ texniki

xarakteristikalarının sınağı, işinin yoxlanılması vԥ çıxarılması. Yüksԥkvoltlu

avadanlığın vԥ 10 kV-dan yüksԥk gԥrginliyԥ vԥ 560 kV.A-dan yüksԥk gücԥ malik güc

transformatorlarının, generatorların vԥ daimi cԥrԥyanlı mühԥrriklԥrin sınaqdan

keçirilmԥsi. Transformasiya ԥmsalının, burumların Om müqavimԥtinin, izolԥnin

nԥmlik dԥrԥcԥsini ötüb keçԥn xarakteristikalarının, dielektrik itkilԥr bucağının

ölçülmԥsi. Transformatorlarda gԥrginlik dԥyişdiricilԥrinin yük altında dartılmanı

tԥnzim etmԥklԥ işinin yoxlanılması. ømpuls gԥrginliklԥ avadanlığın sınaqdan

keçirilmԥsi. Elektron aparatura qovşaqlarının yoxlanılması vԥ sınaqdan keçirilmԥsi.

Sınaq zamanı avadanlığın vԥ aparaturanın yığılması, tԥmiri üzrԥ işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın, elektromexanikanın vԥ elektronikanın ԥsaslarını;

mürԥkkԥb generatorların dԥyişԥn vԥ daimi cԥrԥyanlı elektrik mühԥrriklԥrin, güc vԥ

ölçü transformatorlarının konstruksiyasını; sınaq stansiyasının vԥ ya laboratoriyanın

tam elektrik sxemini; xüsusilԥ mürԥkkԥb sԥnaye qurğularının sınaqdan keçirilmԥsi

üçün ölçü sxemlԥrini.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

116. Elektrik avadanlıqlarına xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Sadԥ qoşulma sxemi olan güc vԥ işıqlandırıcı elektrik qurğularına xidmԥt edilmԥsi.

Elektrik stansiyalarında, transformatorlu elektrik stansiyalarında gԥrginliyin tam

kԥsilmԥsi ilԥ daha yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında mürԥkkԥb

olmayan işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi, xidmԥt edilԥn obyektdԥ vԥ ya sahԥdԥ elektrik

avadanlıqlarının qoşulması, söndürülmԥsi. Güc vԥ işıqlandırıcı şԥbԥkԥlԥrdԥ

tԥnzimlԥyici aparatlarda vԥ elektrik mühԥrriklԥrindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ

sadԥ zԥdԥlԥnmԥlԥrin aradan qaldırılması. Gԥrginliyin 1000 V-ԥ qԥdԥr olan xԥtlԥrin

kԥsilmԥsi, calaq edilmԥsi, izolԥ edilmԥsi vԥ lehimlԥnmԥsi.

Mürԥkkԥb olmayan işıqlandırıcı armaturun elektrik açarlarının, ştepsel qablarının,

divar patronlarının vԥ sԥnaye projektorlarının sazlanması vԥ qurulması. Elektrik

mühԥrriklԥrinin stator vԥ rotorlarının sarğılarının vԥ paylaşdırıcı şԥbԥkԥnin izolyasiya

müqavimԥtinin meqometrlԥ yoxlanılması. Siqnalizasiya elektrik cihazlarının

qurulması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsaslarını; elektrik mühԥrriklԥrinin, sabit vԥ dԥyişԥn

cԥrԥyanlı generatorların, paylayıcı qurğu aparatlarının, elektrik cihazlarının iş

prinsipini; elektrotexniki materialların ԥsas növlԥrini, onların xüsusiyyԥtlԥrini vԥ

tԥyinatını; aşağı gԥrginlikli xԥtlԥrin calanması vԥ lehimlԥnmԥsi üsullarını; elektrik

cԥrԥyanından zԥdԥlԥnmԥdԥn ilk yardımın göstԥrilmԥsi qaydasını; xidmԥt olunan

sahԥdԥ elektrik avadanlıqlarının yerlԥşmԥsi vԥ qidalandırılması sxemini; rele

mühafizԥsi vԥ onun müxtԥlifliyi haqda ümumi mԥlumatları; işıqlandırıcı armatur

qurğuları, elektrik zԥnglԥri vԥ digԥr siqnalizasiya cihazlarının sazlanması vԥ

qurulmasını; daha çox yayılmış universal vԥ xüsusi lԥvazimatların tԥyinatını vԥ tԥtbiqi

şԥraitini; sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan nԥzarԥt-ölçü cihazlarını.

117. Elektrik avadanlıqlarına xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Çox da mürԥkkԥb olmayan qoşulma sxemli güc vԥ işıqlandırıcı elektrik qurğularına

xidmԥt.

Elektrik stansiyaları vԥ transformatorlu elektrik stansiyalarında gԥrginliyin tam

kԥsilmԥsi, transformatorların, elektrik açarlarının, ayırıcıların vԥ onun birlԥşmԥlԥrinin

tԥftişi ilԥ sadԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Elektrik avadanlığının yüklԥnmԥsinin

tԥnzimlԥnmԥsi. Maqometrlԥ izolyasiyanın vԥziyyԥtinin yoxlanılması, onun elektrik

mühԥrriklԥrindԥ, transformatorlarda vԥ kabel şԥbԥkԥlԥrindԥ müqavimԥtin ölçülmԥsi.

Güc vԥ işıqlandırıcı elektrik şԥbԥkԥlԥrindԥ, hԥmçinin elektrik mühԥrriklԥrindԥ vԥ

texnoloji avadanlığın elektrik sxemindԥ nasazlıqların vԥ zԥdԥlԥnmԥlԥrin aşkar

edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Gԥrginliyi 1000 V-dan yuxarı olan xԥtlԥrin kԥsilmԥsi,

bitişdirilmԥsi, izolԥ edilmԥsi vԥ lehimlԥndirilmԥsi. Gücü 100 kVt-a qԥdԥr olan elektrik

mühԥrriklԥrinԥ, elektro-ölçü cihazlarına vԥ elektrik sayğacına xidmԥt, onların

qurulması vԥ qoşulması. Mürԥkkԥb işıqlandırıcı armaturun sazlanması vԥ ona xidmԥt

edilmԥsi, lüminissentli çıraqların qurulması.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn sabit vԥ dԥyişԥn cԥrԥyan generatorlarının, elektrik

mühԥrriklԥrinin, transformatorların, paylaşdırıcı qurğu aparatlarının, elektrik şԥbԥkԥsi

vԥ elektrik cihazlarının, qoruyucuların, kontaktorların, akkumulyatorların, statistik

kondensatorların, nԥzarԥtedicilԥrin, civԥli düzlԥndiricilԥrin vԥ s. quruluşunu; yüksԥk

gԥrginlikli xԥtlԥrin calanması vԥ lehimlԥnmԥsi fԥndini vԥ üsullarını; rele mühafizԥsinԥ

qoyulan tԥlԥblԥri; elektrik şԥbԥkԥsindԥ, elektrik maşınının işindԥ nasazlıqların aşkar

edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması üsullarını; sönԥn reostatların, avtotransformatorların,

yarımavtomatla idarԥ olunan elektrik xԥtlԥrinin iş prinsipini; transformator, elektrik

mühԥrriki, kabel vԥ xԥtlԥrin yüklԥnmԥsinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsini; universal vԥ

xüsusi lԥvazimatın quruluşunu; sadԥ vԥ çox mürԥkkԥb olmayan nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının quruluşunu.

118. Elektrik avadanlıqlarına xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Mürԥkkԥb sxemli qoşulmanın güc vԥ işıqlandırıcı elektrik qurğularına xidmԥt.

Elektrik stansiyası, yarımelektrostansiya transformatorlarında gԥrginliyin tam

kԥsilmԥsi ilԥ çox mürԥkkԥb olmayan işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Kommutasiya

müdafiԥsi vԥ kommutasiya aparaturunun idarԥ edilmԥsi sxeminin yoxlanılması vԥ ona

xidmԥt. Gԥrginliyi 1000 V-dan yuxarı olan şԥbԥkԥlԥrdԥ paylayıcı qurğu

avadanlıqlarının, gücü 100 kVt-dan yuxarı olan elektrik mühԥrriklԥrinin vԥ «kosinus-

fi»ni avtomatik tԥnzimlԥyԥn statistik kondensator qurğularının yoxlanılması vԥ

xidmԥti. Lüminessentli işıqlandırıcılarda tԥnzimlԥyici aparaturların dԥyişdirilmԥsi vԥ

armaturun tԥmiri. Qaldırıcı kranı olan nԥqliyyat qurğularının elektrik sxemindԥ

nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Çoxmühԥrrikli aqreqatların vԥ

dԥzgahların elektrik avadanlıqlarına xidmԥt. Gücü 1000 kVt-a qԥdԥr olan

yüksԥktezlikli qurğuların vԥ civԥli bԥrk düzlԥndiricilԥrin sazlanması. Gԥrginliyi 1000

V-a qԥdԥr olan qurğularda gԥrginliyin kԥsilmԥsi vԥ 1000 V-dan yuxarı olan

qurğularda yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsaslarını; aktiv vԥ reaktiv enerjili elektrik

qeydiyyatlarının transformator vasitԥsi ilԥ cԥrԥyan vԥ gԥrginliyԥ qoşulması sxemini;

kabel elektrik şԥbԥkԥlԥrindԥ zԥdԥlԥnmiş yerlԥrin aşkar edilmԥsi üsullarını vԥ onların

aradan qaldırılması üsullarını; elektrik avadanlıqlarının artıq gԥrginlikdԥn mühafizԥsi

üsullarını; yükqaldırıcı vԥ nԥqledici qurğuların elektrik avadanlıqlarının elektrik

sxemini; yüksԥktezlikli qurğuların iş prinsipini vԥ quruluşunu; elektrik şԥbԥkԥsindԥ

gԥrginliyi kԥsmԥdԥn işlԥmԥk qaydasını; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; universal vԥ xüsusi lԥvazimatın konstruksiyasını.

119. Elektrik avadanlıqlarına xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Daha mürԥkkԥb qoşulma sxemli güc vԥ işıqlandırıcı qurğulara xidmԥt. Tԥkrar

kommutasiya vԥ sadԥ rele müdafiԥsi sxeminin sökülmԥsi vԥ yığılması. Yarımstansiya,

transformatorlu yarımstansiyalarda nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vԥ ölçü

transformatorlarının dԥyişdirilmԥsi. Axın xԥttinԥ birlԥşdirilmiş elektrik avadanlığı,

maşın vԥ aqreqat sxeminԥ xidmԥt. Yarımstansiyaların elektrotexniki avadanlıqlarının

vԥ texnoloji maşınlarının avtomatika vԥ telemexanika cihazlarının mürԥkkԥb sxem vԥ

quruluşunun yoxlanılması vԥ nasazlıqların aradan qaldırılması. Axınlı nԥqledici

texnoloji xԥtlԥrin avtomatik idarԥ edilmԥsinin elektrik sxeminԥ xidmԥt edilmԥsi.

Elektron sxemli idarԥetmԥ qaynaq avadanlıqlarına, hԥmçinin yüksԥk tezlikli lampalı

generatorlara xidmԥt. Əlaqԥlԥndirici releionlu vԥ elektromaqnit xԥtlԥrinin işinԥ xidmԥt

vԥ nasazlıqların aradan qaldırılması. Elektromaqnitlԥ idarԥ olunan dԥzgah vԥ

aqreqatların elektrik avadanlıqlarına xidmԥt. 1000 V-dan yuxarı olan gԥrginliyi

kԥsmԥmԥklԥ paylayıcı qurğularda işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Müxtԥlif rejim vԥ

yüklԥmԥlԥrdԥ «kosinus-fiªnin yaxşılaşdırılması üzrԥ hesabatların aparılması ilԥ

tԥdbirlԥrin işlԥnib hazırlanması. Gücü 1000 kVt-dan yuxarı olan yüksԥk tezlikli

qurğuların vԥ civԥli bԥrk düzlԥndiricilԥrin sazlanması. Texnoloji avadanlıqlarda

relelԥrin mürԥkkԥb komando-aparat qeydiyyatlarının sazlanması.

Bilmԥlidir: telemexanika vԥ elektronikanın ԥsaslarını; müxtԥlif elektrik maşınlarının,

aparat, ölçü cihazları, avtomatik tԥnzimlԥyici vԥ telemexanikanın elektrik sxemini vԥ

quruluşunu; yüksԥk tezlikli tiristorlu inventorların iş prinsipini; elektrik

avadanlıqlarının, kabel vԥ hava qovşağının siqnalının aparılması metodunu; xidmԥt

olunan obyektin vԥ ya sahԥnin tam elektrik sxemini; mürԥkkԥb elektrik cihazlarının

sazlanması vԥ tԥmiri qaydalarını; civԥli düzlԥndirici vԥ aparatları; maşınlı vԥ lampalı

generatorların yüksԥk tezlikli qurğularının iş prinsipini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi qaydasını.

120. Elektrik avadanlıqlarına xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

ølkin vԥ tԥkrar kommutasiya vԥ distansion idarԥ sxemlԥri üzrԥ sex vԥ istehsalat

sahԥlԥrinԥ xidmԥt. Tԥkrar kommutasiya vԥ mürԥkkԥb rele müdafiԥsi sxeminin difaza,

distansiya, ehtiyatların avtomatik işԥ salınma sxeminin sökülmԥsi vԥ yığılması.

Mԥsuliyyԥtli vԥ xüsusԥn mürԥkkԥb avtomat xԥtlԥrin eksperimental sxeminin

sazlanması, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ tԥmiri. Özüyazan elektrik vԥ elektron cihazlarının

tԥnzimlԥnmԥsi, sazlanması vԥ onlara xidmԥt. øqnitronlu qaynaq aparatlarının,

hԥmçinin ultrasԥs, elektron vԥ elektroimpuls qurğularının sazlanması vԥ onlara

xidmԥt. Elektrik mühԥrriklԥrinin, elektrik aparatları vԥ transformatorların kompleks

sınağı. Tranzistor vԥ nԥzԥri elementlԥrdԥ yarımkeçirici qurğuların sazlanması vԥ ona

xidmԥt.

Bilmԥlidir: mürԥkkԥb elektrik maşınlarının, aparat, cihaz vԥ avtomat xԥtlԥrin

konstruksiyası vԥ elektrik sxemini; teleidarԥnin avtomatik tԥnzimlԥnmԥsi sxemini vԥ

onların sazlanması üsullarını; mürԥkkԥb rele vԥ elektron sistemli cihazların

konstruksiyasını; elektronikalı iqnatron qaynaq aparatlarına xidmԥt qaydasını;

gԥrginlik sabitlԥşdiricinin sxemini; yarımkeçirici vԥ selenli düzlԥndiricilԥrin sxemini;

operativ işıqlandırıcının vԥ operativ idarԥ pultunun telemetrik sxemini.

121. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri vԥ xidmԥt üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında elektrik avadanlıqlarının

tԥmiri üzrԥ mürԥkkԥb olmayan ayrı-ayrı işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Paylayıcı qutuların,

sıxacların, qoruyucu lövhԥlԥrin vԥ işıqlandırıcı armaturun montajı vԥ tԥmiri. Elektrik

avadanlıqlarının hissԥlԥrinin açılıb yuyulması vԥ silinmԥsi ilԥ tԥnzimlԥnmԥsi vԥ

sıxılmış hava ilԥ üfürülmԥsi. Gԥrginliyi 1000 V-a qԥdԥr olan naqillԥrin kԥsilmԥsi,

bitişdirilmԥsi, izolԥ edilmԥsi, kabel vԥ naqillԥrin basdırılması. Gücü 50 kVt-a qԥdԥr

olan günԥş vԥ külԥk enerji qurğularının xidmԥti vԥ tԥmiri. Elektrik avadanlıqlarının

tԥmiri zamanı sadԥ çilingԥr, montaj vԥ dülgԥr işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Elektrik

avadanlıqlarının işԥ salınması vԥ dayandırılması, sadԥ ölçülԥrin aparılması. Pnevmo

vԥ elektrik alԥtlԥri ilԥ iş görülmԥsi. Sadԥ yükqaldırıcı vԥsait vԥ kranlardan istifadԥ

etmԥklԥ takelaj işlԥrinin aparılması. Elektrik mühԥrriklԥrinin stator vԥ rotorların,

transformator sarğılarının, paylayıcı şԥbԥkԥlԥrinin müqavimԥtinin meqometrlԥ

yoxlanılması vԥ ölçülmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrik mühԥrriklԥrinin, generator, transformator, kommutasiya vԥ

tԥnzimlԥyici aparatların, akkumulyator vԥ elektrik cihazlarının quruluşunu vԥ iş

prinsipini; elektrotexniki materialların ԥsas növlԥrini, onların xüsusiyyԥtlԥrini vԥ

tԥyinatını; elektrik avadanlıqlarının montaj vԥ tԥmiri qaydalarını vԥ üsullarını;

fԥhlԥlԥrin istifadԥ etdiklԥri nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin tԥyinatı vԥ onlardan istifadԥ

qaydalarını; II qrupun ixtisası hԥcmindԥ elektrik qurğularına xidmԥt zamanı

tԥhlükԥsizlik texnikasından istifadԥ qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. øşıqlandırıcı armaturların cԥrԥyan açarlarının, ştepsel rozetkaları vԥ patronlarının

şԥbԥkԥyԥ qoşulmaqla qurulması.

2. Kabellԥrin daxil edilmԥsi vԥ çıxarılması zamanı müqavimԥt izolyasiyasının

yoxlanılması.

3. Sadԥ detalların hazırlanması vԥ quraşdırılması.

4. øllüminasiyanın quraşdırılması.

5. Kabel vԥ mԥftillԥrin uclarının kԥsilmԥsi, preslԥnmԥsi vԥ sonluqların lehimlԥnmԥsi.

6. Elektrik cihazlarının polad vԥ digԥr metallardan olan konstruksiyalarının

hazırlanması vԥ qurulması.

7. Kontaktorların, rele nԥzarԥtçi, komanda-aparatların yoxlanılması, tԥmizlԥnmԥsi.

8. Mԥişԥt elektrik cihazlarının sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

9. Xԥtt vԥ trosların (hava) montajı, sökülmԥsi, tԥmiri vԥ dԥyişdirilmԥsi.

10. Qaynaq transformatorlarının sökülmԥsi, mürԥkkԥb olmayan tԥmiri, yığılması.

11. Elektrik lampalarının lehimlԥnmԥsi.

12. Paylayıcı lövhԥ vԥ qutuların dԥyişdirilmԥsi, qoruyucuların vԥ qoşucuların

qurulması.

13. Sadԥ sxemli güc lövhԥlԥri vԥ ya işıqlandırıcı şԥbԥkԥnin hazırlanması vԥ qurulması.

14. Elektrik mühԥrriklԥri vԥ generatorları -hissԥlԥrin yığılması, tԥmizlԥnmԥsi,

yağlanması, şotkaların dԥyişdirilmԥsi.

15. Torpaqla birlԥşԥn elektrodların qurulması vԥ bԥrkidilmԥsi.

122. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müԥssisԥ elektrik stansiyalarında, transformatorlu elektrik yarımstansiyalarında

mürԥkkԥb olmayan işlԥrin - onların söndürülmԥsi, transformatorların, cԥrԥyan

açarlarının, ayırıcıların vԥ s. konstruktiv elementlԥrinin sökülmԥsi ilԥ yerinԥ

yetirilmԥsi. Elektrik avadanlıqlarının yüklԥnmԥsinin tԥnzimlԥnmԥsi. Partlayış

tԥhlükԥsi olmayan armaturun tԥmiri, sazlanması vԥ qurulması. Gԥrginliyi 1000 V-dan

yuxarı olan naqillԥrin kԥsilmԥsi, birlԥşmԥsi, izolԥsi vԥ lehimlԥnmԥsi. Gücü 50 kVt-

dan yuxarı olan günԥş vԥ külԥk enerji qurğularına xidmԥt vԥ onların tԥmiri. Elektrik

avadanlıqlarının tԥmiri, onlara baxış vԥ texniki xidmԥtindԥ iştirak etmԥk, elektrik

cihazları, elektromaqnit, maqnitoelektrik vԥ elektrodinamik sistemlԥrinin sökülmԥsi,

sazlanması vԥ xidmԥti üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Transformator, elektrik açarı,

reostat, idarԥ postu, maqnit buraxıcıları, ԥlaqԥlԥndiricilԥr vԥ digԥr mürԥkkԥb olmayan

aparaturun tԥmiri. Yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında müxtԥlif

mürԥkkԥb işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Kran vԥ yükqaldırıcı maşınlardan istifadԥ etmԥklԥ

takelaj ԥmԥliyyatlarının yerinԥ yetirilmԥsi. Trassa kabeli vԥ xԥtlԥrin çԥkilmԥsindԥ

iştirak etmԥk. Akkumulyator batareyalarının sazlanması. Cihaz vԥ avadanlıqların

xaricdԥn rԥnglԥnmԥsi. Elektrik avadanlıqlarının yenidԥn quraşdırılması. Çertyoj üzrԥ

izolԥedici materialların emalı. Sadԥ montaj vԥ prinsipial sxemlԥrin markalanmasının

yoxlanılması.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsaslarını; sabit vԥ dԥyişԥn cԥrԥyan haqqında mԥlumat;

elektrik mühԥrriklԥrinin, generatorlarının, paylayıcı qurğu aparatlarının, yağ

açarlarının, qoruyucularının, akkumulyator, nԥzarԥt, civԥ vԥ kremni

düzlԥndiricilԥrinin vԥ digԥr elektrik aparatları vԥ elektrik cihazlarının iş prinsipini;

yüksԥk gԥrginlikli naqillԥrin lehimlԥnmԥsi vԥ dԥyişdirilmԥsi üsullarını; tԥhlükԥsiz iş

fԥndini; elektrik avadanlıqlarının sökülmԥsi vԥ tԥmiri işlԥrinin ardıcıllığını; nԥzarԥt-

ölçü alԥti vԥ lԥvazimatlarının quruluşu vԥ tԥyinatını; elektrik ölçülԥrinin qeydiyyatı

üsullarını; elektrik şԥbԥkԥsindԥ nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması

üsullarını; kabellԥrin binalarda, yeraltından vԥ asma troslardan çԥkilmԥsi qaydasını;

III ixtisas qrupu hԥcmindԥ tԥhlükԥsizlik texnikası qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Ampermetr vԥ voltmetrlԥrin xüsusi şԥraitdԥ yoxlanılması.

2. Reostatların, maqnit buraxıcılarının, yeşiklԥrin vԥ s. sökülmԥsi, tԥmiri, yanmış

hissԥlԥrin çıxarılması ilԥ yığılması.

3. Yayma dԥzgahları maqnit stansiyasının buraxıcıları aparatlarının sökülmԥsi, tԥmiri,

yığılması.

4. Tormoz aparatları vԥ kԥnar açarların tԥmiri vԥ quraşdırılması.

5. Selenli düzlԥndiricilԥrin yoxlanılması vԥ tԥmiri.

6. Elektroaparaturlar üçün mürԥkkԥb konfiqurasiyalı detalların hazırlanması.

7. Kabellԥrin manometrli izolԥ edilmԥsi vԥziyyԥtinin yoxlanılması.

8. Qazma qurğuların idarԥ stansiyası nԥzarԥtçilԥrinin yoxlanılması vԥ tԥmiri, yığılması

vԥ qurulması.

9. Liman kranları, konteyner yüklԥyicilԥrinin sökülmԥsi, tԥmiri, ԥlaqԥlԥndiricilԥrin,

komando-aparatların, rele, qoşucunun vԥ s. yığılması.

10 Xüsusi yüklԥyicilԥrin sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

11. Elektrik mühԥrriklԥrinin podşipniklԥrinin dԥyişdirilmԥsi, tԥmiri.

12. Közԥrdici soba vԥ quruducu avadanlıqların potensiometriklԥrinin montajı, tԥmiri.

13. Temperatur vԥ tԥzyiqin avtomatik ölçülmԥsi cihazlarının sadԥ nasazlıqlarının

aradan qaldırılması, dԥyişdirilmԥsi.

14. Elektrik qidalandırıcı kabel xԥtlԥrinin qaz borularında dԥzgaha gԥtirilmԥsi.

15. Avtotԥnzimlԥyici relesinin yoxlanılması vԥ dԥyişdirilmԥsi.

16. øşıq reklamlarının montajı.

17. Qoşucu vԥ ayırıcıların eyni zamanda söndürülüb yandırılması ԥlaqԥlԥrinin

tԥnzimlԥnmԥsi.

18. Sentrifuqa qablarının tԥnzimlԥnmԥsi ilԥ tԥftişi.

19. Güc lövhԥlԥri vԥ ya işıqlandırma qovşağının hazırlanması vԥ quraşdırılması.

20. Gücü 500 kVt-a qԥdԥr olan fazalı rotorlu assinxron elektrik mühԥrriklԥrinin

sökülmԥsi vԥ yığılması.

21. Gücü 1000 kVt-a qԥdԥr olan qısa qapanmalı elektrik mühԥrriklԥrinin sökülmԥsi vԥ

yığılması.

22. Partlayış tԥhlükԥsi olmayan gücü 50 kVt-a qԥdԥr olan elektrik mühԥrriklԥrinin

sökülmԥsi vԥ yığılması.

23. Elektrik alԥtlԥrinin sökülmԥsi, tԥmiri, yığılması.

24. Lövbԥrlԥrin, maqnit makaralarının, elektrik maşınlarının şotka tutumlarının tԥmiri

vԥ dԥyişdirilmԥsi.

123. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Yüksԥk ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında müxtԥlif tԥyinatlı bütün

növdԥn vԥ qabaritdԥn olan elektrik avadanlıqlarının sökülmԥsi vԥ ԥsaslı tԥmiri.

Elektrik keçiricilԥrinin aparat vԥ cihazlarının tԥmirdԥn sonra tԥnzimlԥnmԥsi vԥ

yoxlanılması. Güclԥndiricilԥrin, işıq vԥ sԥs siqnalizasiyalarının, nԥzarԥtedicilԥrin,

idarԥ postlarının, maqnit stansiyalarının tԥmiri. Güc vԥ işıqlandırıcı elektrik

qurğularına xidmԥt. Elektrik stansiyaları, transformator yarımstansiyalarında

gԥrginliyin tam söndürülmԥsi ilԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Lüminessentli işıqlandırıcı

sxemin quraşdırılması vԥ tԥmiri. Gԥrginliyi 35 kV-a qԥdԥr olan kabel xԥtlԥrindԥ

kabellԥrin açılması, kԥsilmԥsi, çԥkilmԥsi, giriş qurğularının vԥ birlԥşdirici muftaların

montajı. Kabellԥrin zԥdԥlԥnmiş yerlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, elektrik dövrԥsinin

torpaqlanma müqavimԥtinin, kabel örtüyünün potensialının ölçülmԥsi. Bԥrk vԥ

yumşaq lehimlԥ lehimlԥmԥ. Çertyoj vԥ sxem üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Elektrik

mühԥrriklԥri üçün işԥsalma müqavimԥtlԥrinin seçilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektronikanın ԥsaslarını; sabit vԥ dԥyişԥn cԥrԥyanlı elektrik

avadanlıqlarının müxtԥlif tiplԥrinin quruluşunu; müdafiԥ vԥ ölçü cihazlarının,

kommutasiya aparatlarının quruluşunu; elektrik mühԥrriklԥri vԥ aparatlarının

yoxlanılması, tԥmiri, yığılması, qurulması vԥ xidmԥti üzrԥ sԥmԥrԥli üsulları; rele

müdafiԥsinin tԥyinatını; yarımkeçirici vԥ düzlԥndiricilԥrin quruluşu vԥ iş prinsipini;

bütün tiplԥrdԥn olan elektrik xԥtlԥrinin çԥkilmԥsinԥ qoyulan texniki tԥlԥblԥri; tԥmirdԥn

sonra tԥnzimlԥyici aparaturası olan elektrik avadanlıqlarının tԥnzimlԥyici-tԥhvil

işlԥrinin aparılması metodunu; xidmԥt edilԥn avadanlığın tԥnzimlԥnmԥsinin ԥsas

elektrik normalarını; avadanlıq vԥ qidalandırma mԥnbԥlԥrinin iş prinsipini; mürԥkkԥb

nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin quruluşunu; tԥyinatı vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; universal vԥ xüsusi

lԥvazimatın konstruksiyasını; IV ixtisas qrupu hԥcmindԥ tԥhlükԥsizlik texnikası

qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Elektromaqnit vԥ elektrotexniki blokirovkanın tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

2. Yağlı cԥrԥyan açarlarının hazırlanması vԥ ԥlaqԥlԥndiricilԥrin dԥyişdirilmԥsi ilԥ

tԥmiri, eyni zamanda üç fazalı birlԥşmԥnin tԥnzimlԥnmԥsi.

3. Komando-aparatların, icraçı mexanizmlԥrin temperatur göstԥrԥnlԥrinin

yoxlanılması, tԥmiri vԥ sazlanması.

4. Yayma dԥzgahlarının qaldırıcı stollarının idarԥ komando-aparatlarının yoxlanılması

vԥ tԥmiri.

5. Liman kranlarının, konteyner yüklԥyicilԥrinin elektrik avadanlıqlarının cari tԥmiri,

tԥnzimlԥnmԥsi vԥ sınağı.

6. Yüksԥk gԥrginlikli elektrik qidalandırıcıları xԥtlԥrinin gԥrginlik altında

yoxlanılması.

7. Pnevmatik yüklԥyicilԥrin texniki xidmԥti, ԥsaslı tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

8. Bütün güclԥrdԥn olan elektrik mühԥrriklԥrinin diyirlԥdici podşipniklԥrinin

şaberlԥnmԥsi.

9. Quruducu vԥ közԥrdici sobaların elektrik avtomatik tԥnzimlԥmԥ

potensiometrlԥrinin tԥmiri vԥ sazlanması.

10. Vaxt relesinin yoxlanılması.

11. Selenli düzlԥndiricilԥrin şaybalarının dԥyişdirilmԥsi.

12. Tutqunlaşdırıcıların sonluqlu cԥrԥyan açarlarının, şotkaların vԥ

mikrodԥyişdiricilԥrinin hazırlanması ilԥ tԥmiri.

13. Tԥkrar kommutasiya zԥncirlԥrinin induktorlarının yoxlanılması.

14. Yüksԥk voltlu paylayıcı lövhԥlԥrin armatura qoyulması ilԥ quraşdırılması.

15. Gücü 500 kVt-dan yuxarı asinxron vԥ gücü 1000 kVt-dan yuxarı elektrik

mühԥrriklԥrinin sökülmԥsi, yığılması.

16. Gücü 50 kVt-dan artıq olan partlayış tԥhlükԥsi törԥtmԥyԥn elektrik

mühԥrriklԥrinin sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

17. Qidalandırıcı kran elektrik kolonkalarının sökülmԥsi, tԥmiri, yığılması vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi.

18. Elektrik filtrlԥrinin yoxlanılması, tԥmiri vԥ quraşdırılması.

124. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Gԥrginliyi 15 kV-a qԥdԥr olan müxtԥlif tipli yüksԥk voltlu elektrik maşın vԥ

aparatlarının sökülmԥsi, ԥsaslı tԥmiri, yığılması vԥ mԥrkԥzlԥşdirilmԥsi. Müdafiԥ

vasitԥlԥrinin mürԥkkԥb qurğularında vԥ avtomatika vԥ telemexanika cihazlarında

sxemlԥrin sazlanması vԥ defektlԥrin aradan qaldırılması. Güc vԥ işıqlandırma

qurğularının daha mürԥkkԥb sxemlԥrinin vԥ maşın vԥ aqreqatların vԥ texnoloji prosesi

avtomatik tԥnzimlԥyԥn avadanlıqlar sxeminԥ xidmԥt. Gԥrginliyi 35 kV-dan yuxarı

olan kabel şԥbԥkԥlԥrinin giriş qurğuları vԥ birlԥşdirici muftalarla quraşdırılması vԥ

tԥmiri. Civԥli düzlԥndiricilԥrin vԥ gücü 1000 kV-dan yuxarı olan yüksԥk tezlikli

qurğuların tԥmiri, qurulması vԥ sazlanması. Domna, poladԥritmԥ sobalarının, yayma

dԥzgahlarının, blokirovka, siqnallaşdırma, tunel sobalarının idarԥ qurğularının

dispetçer avtomatlaşdırma idarԥsinin, texnoloji xԥtlԥrin axın nԥqliyyatının, qaynaq

avadanlığının vԥ elektromaqnit idarԥ sistemli dԥzgahların iş rejimini avtomatik

tԥnzimlԥyԥn qurğularına xidmԥt, onların qurulması, tԥmiri vԥ sazlanması. Quruducu

vԥ vakuum sobalarının, maksimal cԥrԥyan vԥ avtomatik lentli nadir avtomatların

mürԥkkԥb elektrik avadanlıqlarının tԥmiri. Elektrik maşınlarının rotorlarının

balanslaşdırılması, titrԥyişin aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: telemexanikanın ԥsaslarını; müxtԥlif elektrik maşın, aparat, cihazların

quruluşunu vԥ elektrik sxemini; elektrik avadanlığı vԥ kabel şԥbԥkԥlԥrinin sınağının

aparılması metodlarını; elektrik mühԥrriklԥri vԥ digԥr xidmԥt edilԥn elektrik

avadanlıqlarının sxemini; müxtԥlif sistem relelԥrinin quruluşunu vԥ onların

yoxlanılması üsullarını; elektrik qurğularında istifadԥ edilԥn müdafiԥ vasitԥlԥrindԥn

istifadԥ qaydalarını; işlԥyԥn elektrik avadanlıqlarına nԥzarԥt vԥ xidmԥti; yüksԥk

tezlikli maşınlı vԥ lampalı generatorlarla iş prinsipini; «kosinus-finªin artırılması üçün

statistik kondensatora tԥlԥbatın hesablanması; elektrik mühԥrriklԥrinin mԥrkԥzlԥşmԥsi

vԥ balanslaşdırılması üsullarını; yüksԥk tezlikli müdafiԥnin tԥyinatını vԥ növlԥrini;

nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi qaydalarını; IV ixtisas qrupu

hԥcmindԥ tԥhlükԥsizlik texnikası qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Kokskimya zavodlarının avtomatik söndürmԥ qüllԥ qurğularının tԥmiri vԥ

elektrosxemin sazlanması.

2. Yüksԥk voltlu yağlı cԥrԥyan açarlarının ԥsaslı tԥmiri.

3. Yüksԥk gԥrginlikli kabellԥrin zԥdԥ almış yerlԥrinin axtarılması, kԥsilmԥsi vԥ

yenisinin quraşdırılması.

4. Əlaqԥlԥndiricilԥrin, maqnit nԥzarԥtçilԥrinin, yol dԥyişdiricilԥrinin tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi.

5. Yüksԥk gԥrginlikli paylayıcı qurğuların vԥ avadanlıqların tԥmiri vԥ quraşdırılması.

6. Maqnitelektrik yükqaldırıcı mԥhdudlaşdırıcıların yoxlanılması, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ

sazlanması.

7. Əymԥ dԥzgahlarının yüksԥk voltlu elektrik mühԥrriklԥrinin idarԥetmԥ panellԥri vԥ

maqnit stansiyalarının yoxlanılması vԥ tԥmiri.

8. Yüklԥyici, pnevmoyüklԥyici vԥ digԥr xüsusi maşınların ԥsaslı tԥmiri vԥ elektrik

avadanlıqlarının tam hԥcmdԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

9. Potensiometr vԥ selsi göstԥricinin detallarının hazırlanması vԥ tԥmiri.

10. Radioizotop cihazlarının quraşdırılması vԥ sazlanması.

11. Operator işıqlandırmasının idarԥ pultunun tԥmiri vԥ montajı.

12. Maksimal rele, fotorelenin yoxlanılması, tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

13. Elektrik mühԥrriklԥrinin rotorunun balanslaşdırılması, titrԥyişin aşkar edilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması.

14. Avtomat sprederlԥrinin nasazlığının aşkar edilmԥsi, tԥmiri, sökülmԥsi.

15. Domna sobalarının yüklԥnmԥ mexanizmlԥrinin elektrosisteminin tam tԥmiri vԥ

sazlanması.

16. Metallurgiya zavodları aqreqatlarında telemexaniki qurğuların xüsusi idarԥ

sisteminin hesab sxemi elementlԥrinin tԥmiri, sazlanması vԥ quraşdırılması.

17. Yüksԥk voltlu elektrik mühԥrriklԥrinin ԥsaslı tԥmiri, yığılması, qurulması,

mԥrkԥzlԥşdirilmԥsi.

18. Maqnit stansiyalı vԥ mürԥkkԥb sxemli avtomatika vԥ blokirovkanın çoxmühԥrrikli

elektrik keçiricilԥrinin yoxlanılması vԥ tԥmiri.

19. Bütün sistemdԥn olan elektriksaatlı stansiyaların orta vԥ ԥsaslı tԥmiri.

125. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri vԥ xidmԥti üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Gԥrginliyi 15 kV-dan yuxarı olan müxtԥlif tipli yüksԥk voltlu elektrik maşın vԥ

aparatlarının sökülmԥsi, ԥsaslı tԥmiri, yığılması, qurulması vԥ mԥrkԥzlԥşdirilmԥsi.

Daha mürԥkkԥb sxemli birinci vԥ ikinci kommutasiyalı vԥ distansion idarԥ edilԥn

istehsalat sexlԥri vԥ sahԥlԥrinԥ xidmԥt edilmԥsi. Texnoloji avadanlıqların vacib,

mürԥkkԥb vԥ eksperimental sxemlԥrinin, avtomatik xԥtlԥrin mürԥkkԥb elektrik

sxemlԥrinin, nadir vԥ presizion metal emalı avadanlıqlarının vacilԥ vԥ eksperimental

elektrik maşınlarının, elektrik aparatlarının vԥ elektrik sxeminin sazlanması, tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi, özüyazan elektrik vԥ elektron cihazlarına xidmԥt, onların

tԥnzimlԥnmԥsi, sazlanması. Elektronika, ultrasԥsli, elektronlu, elektroimpulslu

qurğuları olan iqnitronlu qaynaqedici aparatlara vԥ tranzistorlu vԥ mԥntiqi

elementlԥrdԥ yarımkeçirici qurğulardan istifadԥ etmԥklԥ mürԥkkԥb sxemlԥrԥ xidmԥt

vԥ onların sazlanması. Ölçü transformatorlarının dԥqiqlik sinfinin yoxlanılması.

Tԥzyiq altında yağ vԥ qazla doldurulmuş xüsusi boru kԥmԥrlԥrindԥ kabel xԥtlԥrinin

tԥmiri, montajı vԥ sökülmԥsi işlԥrinin aparılması. Yüksԥk voltlu kabel şԥbԥkԥlԥrindԥ

epoksid ucların ayrılması, mis vԥ alüminium kabellԥri arasında birlԥşdirici muftaların

montajı. Əsaslı tԥmirdԥn sonra müxtԥlif güclü elektrik mühԥrriklԥrinin, aparatlarının

vԥ transformatorların kompleks sınağı.

Tԥmir edilmiş elektrik avadanlıqlarının istismara tԥhvil verilmԥsi.

Bilmԥlidir: müxtԥlif güclü vԥ gԥrginlikli elektrik maşınların, aparatların, cihazların vԥ

avtomat xԥtlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi üsulu vԥ qaydalarını; teleidarԥnin vԥ

avtomatik tԥnzimlԥnmԥnin sxemini vԥ onların sazlanması üsullarını; elektron sistemli

relenin vԥ cihazların quruluşunu vԥ mürԥkkԥb konstruksiyasını; elektrik maşın, aparat

vԥ cihazların kompleks sınağı qaydalarını; elektrik qidalandırma şԥbԥkԥsindԥ elektrik

avadanlıqları vԥ elektrik sxemlԥri üzrԥ sԥnԥdlԥrin tԥrtibi qaydalarını; paylayıcı

qurğuların ilkin vԥ ikinci kommutasiyasının elektrik sxemini; yüksԥk tezlikli

blokirovkadan müdafiԥ hԥrԥkԥtinin prinsipini; gԥrginlik stabilizatorlarının,

yarımkeçiricilԥrin, selenli düzlԥndiricilԥrin, operativ işıqlandırmanın telemetrik

idarԥsinin vԥ operativ idarԥ pultunun sxemini; IV ixtisas qrupu hԥcmindԥ tԥhlükԥsizlik

texnikası qaydalarını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri:

1. Elektron relesi vԥ termotԥnzimlԥyici olan maye komponentli avtomatik

dozalaşdırıcı aparatların yoxlanılması, tԥmiri vԥ elektro-sxemin sazlanması.

2. Sabit cԥrԥyan generatorunun ԥsaslı tԥmiri, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ sazlanması.

3. Liman kranlarının, konteynerli yüklԥyicilԥrin elektrik avadanlığının ԥsaslı tԥmiri.

4. Sabit cԥrԥyan maşınlarının kollektorlarının yığılması, şablonların hazırlanması.

5. Metalkԥsici dԥzgahların avtomat xԥttinin mürԥkkԥb tԥmiri vԥ elektrik sxeminin

sazlanması.

6. Axın xԥtlԥrinin tԥmiri vԥ sazlanması.

7. Tikişli, çoxnöqtԥli elektrik qaynağı maşınlarının tԥmiri vԥ sazlanması.

8. Yüksԥk tezlikli elektroԥridici sobaların vԥ möhkԥmlԥndirici qurğuların

yoxlanılması, nasazlıqların aradan qaldırılması vԥ sazlanması.

9. Elektron sistemi cihazları vԥ aparatlarının tԥmiri vԥ sazlanması.

10. Kokskimya zavodlarının söndürülmԥsinin elektron qüllԥsi relesinin tԥmiri,

qurulması vԥ sazlanması.

11. Rentgen aparatlarının yoxlanılması, defektlԥrin aradan qaldırılması vԥ sazlanması.

12. Trister idarԥ sisteminin sazlanması.

13. Sprederlԥrin, yükqaldırıcı elektromaqnitlԥrin elektrik avadanlıqlarının ԥsaslı

tԥmiri, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ sazlanması.

14. Elektronika vԥ fotoelementlԥrin tԥtbiqi ilԥ mürԥkkԥb elektrik sxemlԥrinin

yoxlanılması, tԥmiri vԥ sazlanması.

15. Avtomatik distansion idarԥnin elektrik sxemlԥrinin yoxlanılması vԥ sazlanması.

16. Mürԥkkԥb idarԥ sxemli elektrik keçiricilԥrinin iş rejiminin distilliqrafiyası.

126. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Elektrik mühԥrriklԥrinin, aparatlarının vԥ cihazların mürԥkkԥb olmayan birlԥşmԥ vԥ

detalların sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması. Sadԥ işıqlandırma armaturu vԥ böyük

olmayan projektorların sazlanması vԥ qurulması. Paylayıcı qutuların, qoruyucu

lövhԥlԥrin qurulması, sökülmԥsi, tԥmiri. Sadԥ işԥsalıcı-tԥnzimlԥyici aparatların

yoxlanılması vԥ tԥmiri. Elektrik avadanlıqların kran-balkalarının, elektrik kranlarının

vԥ bucurqadların kömԥyi ilԥ daşınmasında takelaj işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Böyük

güclü vԥ gԥrginlikli elektrik maşınlarında çilingԥr-tԥmir vԥ yığma işlԥrinin yüksԥk

ixtisaslı elektrik montyorunun rԥhbԥrliyi altında yerinԥ yetirilmԥsi. Qaz borularında,

rolikdԥ vԥ izolyatorlarda quraşdırıcı xԥtt vԥ kabellԥrin çԥkilmԥsi. Lampalarının sayı 5-

ԥ qԥdԥr olan çıraqların qurulması vԥ şԥbԥkԥyԥ qoşulması. Transformator sarğılarının

müqavimԥtinin, gԥrginliyi 2500 V-a qԥdԥr meqometrli giriş vԥ çıxış kabellԥrinin

yoxlanılması vԥ ölçülmԥsi. Hündürlüyü 9 m-ԥ qԥdԥr olan dayaqların dԥyişdirilmԥsi vԥ

bԥrkidilmԥsi, onların izolyatorlarla tԥchiz edilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrik maşınlarının sabit vԥ dԥyişԥn cԥrԥyanlı elektrik mühԥrriklԥrinin,

transformatorların, elektrik aparat vԥ cihazlarının iş prinsipini; elektrik maşınlarının

tԥmiri işlԥrinin aparılması qaydası vԥ üsullarını; kabel xԥtlԥrinin vԥ hava elektrik

şԥbԥkԥ xԥtlԥrinin çԥkilmԥsi qaydalarını; elektrik materiallarının ԥsas növlԥrini vԥ

tԥyinatını; kabel çԥkilmԥsi zamanı torpaq işlԥrinin aparılması qaydasını; nԥzarԥt-ölçü

alԥtlԥrinin; elektrik avadanlığının yerdԥyişmԥsindԥ takelaj işlԥrinin aparılması

üsullarını.

øş nümunԥlԥri:

1. øşıqlandırıcı armaturun şԥbԥkԥyԥ qoşulmaqla qurulması.

2. Yağlı elektrik cԥrԥyanı açarının yağının boşaldılması, baxılması vԥ izolyatorların

tԥnzimlԥnmԥsi.

3. Sadԥ detalların: spiral yayların, bԥndlԥrin, ԥlaqԥlԥndiricilԥrin vԥ ucluqların

hazırlanması.

4. øllüminasiyanın quraşdırılması.

5. Kabel ucluqlarının kԥsilmԥsi.

6. Elektrik maşınları kollektorlarının tԥmizlԥnmԥsi.

7. Elektrik cihazlarının polad vԥ digԥr metallardan olan konstruksiyalarının

hazırlanması vԥ qurulması.

8. Mԥişԥt elektrik cihazlarının sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

9. Hava naqillԥri vԥ trosların açılması, tԥmiri, yığılması vԥ dԥyişdirilmԥsi.

10. Qaynaq transformatorlarının sökülmԥsi vԥ tԥmiri.

11. Elektrik lampalarının sokolunun uclarının qaynaq edilmԥsi.

12. Paylayıcı lövhԥ vԥ qutuların qoruyucularının vԥ qoşucuların dԥyişdirilmԥsi vԥ

qurulması.

13. Sadԥ sxemli güc lövhԥlԥri vԥ işıqlandırıcı şԥbԥkԥlԥrin hazırlanması vԥ qurulması.

14. Torpağa birlԥşdirilmԥ elektrodlarının qurulması vԥ bԥrkidilmԥsi.

127. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Gԥrginliyi 10 kV-a qԥdԥr olan elektrik maşın vԥ aparatların sökülmԥsi, orta tԥmiri,

yığılması, qurulması vԥ mԥrkԥzlԥşmԥsi. Elektrik aparatları vԥ elektrik cihazları altında

qrup lövhԥlԥrin vԥ mürԥkkԥb metalkonstruksiyaların hazırlanması vԥ quraşdırılması.

Lüminessensiyalı işıqlandırmanın mürԥkkԥb olmayan sxemlԥrinin montajı vԥ tԥmiri.

Gԥrginliyi 10 kV-a qԥdԥr olan kabelin açılması, hazırlanması, fazalanması vԥ

çԥkilmԥsi. Podşipniklԥrin dԥyişdirilmԥsi. Partlayış tԥhlükԥsinԥ qarşı armaturun tԥmiri,

sazlanması vԥ qurulması. Güc ilԥ işıqlandırıcı elektrik xԥtlԥrinin çertyoj üzrԥ

ölçülmԥsi. Elektrik xԥtlԥrinin çԥkilmԥsi üçün dayaqların möhkԥmlԥndirilmԥsi, armatur

ilԥ bԥrkidilmԥsi vԥ xԥtlԥrin dartılması. øzolԥ sinfin 10 kV-a qԥdԥr olan yağ vԥ ölçü,

soba, qaynaq transformatorlarının tam tԥmiri. Elektrik cihazları, elektromaqnit,

maqnitoelektrik vԥ elektrodinamik sistemlԥrinin sökülmԥsi, tԥmiri, yığılması vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi işlԥrinin aparılması. Daha yüksԥk ixtisaslı elektrik quraşdırıcısının

rԥhbԥrliyi altında mürԥkkԥb çilingԥr-yığma işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi vԥ yüksԥk

gԥrginlikli elektrik maşınlarının tԥmiri. Gԥrginliyi 2500 V-dan yuxarı olan

transformator sarğılarının, daxil olan vԥ çıxan kabellԥrin yoxlanılması vԥ

müqavimԥtin ölçülmԥsi. Hündürlüyü 9 m-dԥn yuxarı olan dayaqların dԥyişdirilmԥsi

vԥ qurulması, onların izolyatorlarla tԥchiz edilmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrotexnikanın ԥsaslarını; eynitipli elektrik maşınlarının, sabit vԥ

dԥyişԥn cԥrԥyan mühԥrriklԥrinin quruluşunu; müxtԥlif elektrik materiallarının

növlԥrini, onların xüsusiyyԥtini vԥ tԥyinatını; işԥ salıcı, tԥnzimlԥyici vԥ

nԥzarԥtedicilԥrin quruluşunu vԥ tԥyinatını; meqometrlԥ izolyasiya sınağının qayda vԥ

normalarını; yüksԥk vԥ aşağı gԥrginlikli xԥtlԥrin qԥbulu, dԥyişdirilmԥsi, calaq vԥ

qaynaq edilmԥsi üsullarını; evlԥrdԥ, torpaq altında vԥ asma troslarda kabellԥrin

çԥkilmԥsi qaydasını; elektromaqnit, maqnitoelektrik vԥ elektrodinamik sistemlԥrin

cihazlarının sxemini; elektrik maşını, aparat vԥ cihazlarının qԥbulu, tԥmiri vԥ

quraşdırılması qayda vԥ üsullarını; xüsusi lԥvazimat, sadԥ vԥ mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü

alԥtlԥrinin quruluşunu.

øş nümunԥlԥri:

1. Elektromaqnit vԥ maqnitoelektrik sistemi ampermetrlԥrinin vԥ voltmetrlԥrinin

yoxlanılması.

2. øşԥ salıcı-tԥnzimlԥyici aparatların-reostatların, maqnit işԥsalıcıların, işԥsalıcı

yeşiklԥrin vԥ s. sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

3. Yayma dԥzgahları maqnit stansiyasının aparatlarının sökülmԥsi, tԥmiri vԥ

yığılması.

4. Tormoz aparatları vԥ kԥnar cԥrԥyan açarlarının tԥmiri vԥ quraşdırılması.

5. Selenli düzlԥndiricilԥrin yoxlanılması vԥ tԥmiri.

6. Elektrik lampalarından olan zԥncirlԥrin paralel vԥ ardıcıl birlԥşdirilmԥsi ilԥ

hazırlanması.

7. Elektrik aparatları üçün mürԥkkԥb konfiqurasiyalı detalların-fiksator, rubilnik,

barmaqlar vԥ müqavimԥt yeşiklԥrinin hazırlanması.

8. Kabellԥrin çԥkilmԥdԥn ԥvvԥl vԥ sonra meqometrlԥ izolԥ edilmԥsi vԥziyyԥtinin

yoxlanılması.

9. Qazma qurğularının idarԥ stansiyalarının nԥzarԥtedicilԥrinin yoxlanılması, tԥmiri,

yığılması vԥ quraşdırılması.

10. Elektrik maşınları bԥndlԥrinin vԥ borularının tԥmiri vԥ birlԥşmԥ sxeminin

yoxlanılması ilԥ dԥyişdirilmԥsi.

11 . Elektrik qidalandırıcı kabel xԥtlԥrinin qaz borusunda dԥzgaha gԥtirilmԥsi.

12. Aralıq avtotԥnzimlԥyici relesinin yoxlanılması vԥ dԥyişdirilmԥsi.

13. øşıq reklamlarının montajı.

14. Qoşucu vԥ ayrıcıların eyni zamanda açılıb bağlanılması Əlaqԥlԥrinin

tԥnzimlԥnmԥsi.

15. Sentrifuqaların qablarının tԥnzimlԥnmԥsi ilԥ tԥftişi.

16. Mürԥkkԥb sxem, güc lövhԥsi vԥ işıq qovşağının hazırlanması vԥ qurulması.

17. Gücü 500 kVt-a qԥdԥr olan faza rotorlu asinxron elektrik mühԥrriklԥrin sökülmԥsi

vԥ yığılması.

18. Gücü 1000 kVt-a qԥdԥr olan qısa qapanmalı elektrik mühԥrriklԥrin sökülmԥsi vԥ

yığılması.

19. Gücü 50 kVt-a qԥdԥr olan partlayış tԥhlükԥsizlikli elektrik mühԥrriklԥrin

sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

20. Elektrik alԥtlԥrinin sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

21. Elektrik maşınlarının vallarının, maqnit çarxları vԥ şotka saxlayıcıların tԥmiri vԥ

dԥyişdirilmԥsi.

22. Müqavimԥt yeşiklԥrinin sökülüb quraşdırılması, sxem üzrԥ birlԥşdirilmԥsi.

128. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Gԥrginliyi 10 kV-a qԥdԥr olan elektrik maşın vԥ aparatların sökülmԥsi, ԥsaslı tԥmiri,

yığılması vԥ mԥrkԥzlԥşmԥsi vԥ gԥrginliyi 10 kV-dan yuxarı olan müxtԥlif tipli vԥ

sistemli yüksԥk voltlu elektrik maşın vԥ aparatlarının orta tԥmiri. Xüsusi şԥraitdԥ

induksiya vԥ elektrostatik sisteminin elektrik cihazlarının sazlanması vԥ tԥmiri. Gücü

1000 kVt-a qԥdԥr olan civԥ düzlԥndiricilԥri vԥ yüksԥk tezlikli qurğuların tԥmiri,

montajı, qurulması vԥ sazlanması. Gԥrginliyi 35 kV-a qԥdԥr olan kabel qovşağının

montajı vԥ tԥmiri. Gԥrginliyi 10 kV-a qԥdԥr olan paylayıcı qurğuların birlԥşmԥ vԥ

detallarının hazırlanması ilԥ tԥmiri vԥ montajı. Elektrik şԥbԥkԥsinin mürԥkkԥb vԥ

qapalı ötürücülԥrin qurğusunun montajı vԥ tԥmiri. Kabelin açılması, kԥsilmԥsi,

dozalaşması, çԥkilmԥsi, giriş qurğularının vԥ birlԥşdirici muftaların, gԥrginliyi 10-dan

35 kV-a qԥdԥr olan kabel xԥttindԥ kԥnar qapanmaların montajı. Elektrik maşını vԥ

kabel qurğularının ԥmr-işarԥ aparatlarının tԥmiri, ayrı-ayrı detal vԥ birlԥşmԥlԥrinin

dԥyişdirilmԥsi, qüsur vԥ nasazlıqların aradan qaldırılması ilԥ izolԥsindԥn 10-dan 35

kV-a qԥdԥr olan ölçü, soba, quru qaynaq vԥ yağ transformatorlarının tam tԥmiri. Rele

mühafizԥsi panellԥrindԥ qüsurların yoxlanılması, yığılması vԥ aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: elektronikanın ԥsaslarını; dԥyişԥn vԥ sabit cԥrԥyanın elektrik

mühԥrriklԥrinin transformatorların, mühafizԥ vԥ ölçü elektrik qurğularının müxtԥlif

növlԥrinin quruluşunu; elektrotexniki materialların nomenklaturasını, onların

xüsusiyyԥtlԥrini vԥ bir-birini ԥvԥzetmԥ qabiliyyԥtini; relenin sazlanması, yoxlanılması

vԥ tԥnzimlԥnmԥsi üsullarını; elektrik mühԥrriklԥrinin, transformatorların vԥ elektrik

aparatlarının yoxlanılması, sökülmԥsi, tԥmiri, yığılması vԥ qurulmasının daha rasional

üsulunu; güc kabellԥrinin, kabel aparatlarının vԥ daxilolma qurğularının tԥyinatını vԥ

konstruksiyasını; trassanın müxtԥlif vԥziyyԥtlԥrindԥ kabellԥrin quraşdırılmasının

texnoloji prosesini; müdafiԥ vԥ avtomatika qurğularına qoyulan ümumi tԥlԥblԥri;

elektrik maşın vԥ cihazların yoxlanılması vԥ sınağı metodlarını; universal vԥ xüsusi

lԥvazimatın quruluşunu; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin quruluşunu, tԥyinatını vԥ

tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

øş nümunԥlԥri:

1. Elektromaqnit vԥ elektromexaniki bloklayıcı qurğuların tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

2. Elektrik mühԥrriklԥri valının sıxılması.

3. Komanda aparatları, icra mexanizmlԥri, hԥrarԥt vericilԥrinin yoxlanılması, tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi.

4. Yayma dԥzgahının qaldırıcı stollarının idarԥetmԥ komanda aparatlarının

yoxlanılması vԥ tԥmiri.

5. Yüksԥk gԥrginlikli elektrik qidalandırıcısı xԥttinin müqavimԥt altında yoxlanılması.

6. Müxtԥlif güclü elektrik mühԥrriklԥrinin podşipniklԥrinin şaberlԥ yonulması.

7. Vaxt relesi-elektromaqnit xԥtlԥrindԥ qüsurların yoxlanılması vԥ aradan qaldırılması.

8. Selen düzlԥndiricisinin şaybanın dԥyişdirilmԥsi ilԥ tԥmiri, sԥdlԥrin tԥnzimlԥnmԥsi

vԥ sazlanması ilԥ hazırlanması.

9. Tԥkrar kommutasiya zԥncirlԥrinin induktorlarının yoxlanılması.

10. Şotka vԥ mikrocԥrԥyan dԥyişdirici açarların dԥyişdirilmԥsi, tutqunlaşdırıcıların

sonluqlarının hazırlanması ilԥ tԥmiri.

11. Mürԥkkԥb sxemli yüksԥk voltlu paylaşdırıcı lövhԥlԥrin armaturun qurulması ilԥ

montajı.

12. Gücü 500 kVt-dan artıq asinxronlu vԥ gücü 1000 kVt-dan yuxarı olan qısa

qapanmalı elektrik mühԥrriklԥrinin sökülmԥsi vԥ zԥdԥlԥrinin aradan qaldırılması ilԥ

yığılması.

13. Partlayış tԥhlükԥsizlikli gücü 50 kVt-dan yuxarı olan elektrik mühԥrriklԥrinin

sökülmԥsi, tԥmiri vԥ yığılması.

14. Elektrik filtrlԥrinin yoxlanılması, tԥmiri vԥ quraşdırılması.

129. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Gԥrginliyi 10 kV-dan 15 kV-a qԥdԥr olan müxtԥlif tipli, yüksԥk voltlu elektrik maşın

vԥ aparatlarının sökülmԥsi, ԥsaslı tԥmiri, yığılması vԥ quraşdırılması. Müdafiԥ

vasitԥlԥrinin, avtomatika vԥ telemexanika cihazlarının mürԥkkԥb qurğularında

defektlԥrin aşkar edilmԥsi vԥ sazlanması. Kontak-rele, ion vԥ elektrikmaqnit

ötürücülԥrinin sxemlԥrindԥ nasazlıqların aradan qaldırılması vԥ aparatların

tԥnzimlԥnmԥsi. Gԥrginliyi 35 kv-dan yuxarı olan kabel şԥbԥkԥlԥrinin quraşdırılması

vԥ tԥmiri. Gücü 1000 kVt-dan yuxarı civԥ düzlԥndiricilԥrinin vԥ yüksԥk tezlikli

qurğuların tԥmiri, quraşdırılması, qurulması vԥ sazlanması. Gԥrginliyi 10 kV-dan

yuxarı olan paylayıcı qurğu avadanlığının birlԥşmԥ vԥ detallarının hazırlanması ilԥ

tԥmiri vԥ montajı. Domna, poladԥridici soba vԥ yayma maşınlarının, blokirovkalayıcı,

siqnalizasiyalaşdırıcı vԥ tuneli sobaların idarԥ qurğularının iş rejiminin avtomatik

tԥnzimlԥyici qurğularının montajı, tԥmiri vԥ sazlanması. Müxtԥlif sistemli vԥ tԥyinatlı

elektrik vԥ elektron cihazlarının mexaniki vԥ elektrik hissԥlԥrinin sökülmԥsi,

mürԥkkԥb tԥmiri vԥ yığılması. Elektrik maşınların rotorlarının balanslaşdırılması,

titrԥyişin aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması.

øki vԥ üç sarğılı güc transformatorlarının ԥsaslı tԥmiri, ölçü, soba, dartıcı, qaynaqedici,

yağlı vԥ xüsusi transformatorların tam tԥmiri. Mühԥndis-texniki heyԥtin nԥzarԥti

altında elektrik maşınlarının sınağı vԥ yoxlanışı üçün işԥ salınması.

Bilmԥlidir: telemexanikanın ԥsaslarını; kinemexanika vԥ elektrik sxemlԥrini; elektrik

maşınlarının, güc vԥ ölçü transformatorlarının, paylayıcı qurğu avadanlıqlarının ölçü

cihazlarının dԥqiqliyinin yoxlanılması, avtomatik tԥnzimlԥnmԥsi vԥ telemexanikanın

yoxlanılması üsullarını; elektrik kabel vԥ hava qovşağının siqnalının aparılması

metodlarını; müxtԥlif sistemli relelԥrin, maşınlı vԥ lampalı generatorun yüksԥk tezlikli

qurğularının quruluşunu; müxtԥlif şԥraitlԥrdԥ kabel vԥ hava qovşaqlarının tԥmiri üzrԥ

işlԥrin fԥndi vԥ qaydasını; elektrik mühԥrriklԥrinin, transformatorların vԥ elektrik

aparatlarının sxemini vԥ sınağı qaydalarını; elektrik mühԥrriklԥrinin

mԥrkԥzlԥşdirilmԥsi vԥ balanslaşdırılması üsullarını; yüksԥk tezlikli müdafiԥnin

növlԥrini vԥ tԥyinatını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi

qaydalarını.

øş nümunԥlԥri:

1. Kokskimya zavodlarının söndürülmԥ qüllԥlԥrinin avtomatik qurğularının elektrik

sxemlԥrinin tԥmiri vԥ sazlanması.

2. Yüksԥk voltlu yağlı elektrik açarlarının ԥsaslı tԥmiri.

3. Yüksԥk gԥrginlikli kabellԥrin zԥdԥlԥrinin tapılması, kԥsilmԥsi vԥ quraşdırılması.

4. Əlaqԥlԥndiricilԥrin, maqnit nԥzarԥtçisinin, yol elektrik açarlarının tԥmiri vԥ

tԥnzimlԥnmԥsi.

5. Yüksԥk gԥrginliyin bölüşdürülmԥsi qurğularının avadanlıq vԥ aparatlarının tԥmiri

vԥ montajı.

6. ødarԥ paneli vԥ yayma lampalarının yüksԥk voltlu elektrik mühԥrriklԥrinin maqnit

stansiyalarının tԥmiri vԥ yoxlanılması.

7. Operator işıqlandırıcısının idarԥ pultunun tԥmiri vԥ montajı.

8. Potensiyametrlԥrin, selsi göstԥricilԥrin hissԥlԥrinin hazırlanması ilԥ tԥmiri.

9. Maksimal rele, fotorelenin yoxlanılması, tԥmiri, tԥnzimlԥnmԥsi.

10. Elektrik mühԥrriklԥrinin rotorunun balanslaşdırılması, titrԥyişin aşkar edilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması.

11. Marten sobalarının hava qızdırıcılarının klapanlarının, rolqanq avtomatları

sxeminin tԥmiri vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

12. Domna peçlԥrinin yüklԥnmԥ mexanizmlԥrinin elektrik sxemlԥrinin tam tԥmiri vԥ

sazlanması.

13. Metallurgiya zavodları aqreqatlarında telemexanika qurğularının tԥmiri, montajı

vԥ sazlanması.

14. Maqnit stansiyalı, avtomatik vԥ blokirovka sxemli çox mühԥrrikli elektrik

ötürücülԥrinin yoxlanılması vԥ tԥmiri.

15. Yüksԥk voltlu elektrik mühԥrriklԥrinin tԥmiri, yığılması vԥ mԥrkԥzlԥşmԥsi.

130. Elektrik avadanlıqlarının tԥmiri üzrԥ elektrik montyoru

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Gԥrginliyi 15 kV-dan yuxarı olan müxtԥlif tipli yüksԥk voltlu elektrik maşın vԥ

elektrik aparatlarının sökülmԥsi, ԥsaslı tԥmiri, yığılması vԥ qurulması. Xüsusi

mürԥkkԥb elektrik maşınları, elektrik aparatları vԥ elektrik cihazlarının tԥmiri,

yığılması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Çox dԥqiq vԥ nadir metal

emalı avadanlıqlarının, mürԥkkԥb elektrik, avtomat xԥtlԥrin mԥntiqi sxeminin vԥ

hԥmçinin rԥqԥmli proqram idarԥetmԥ sxeminin elektrik, inteqral sxeminin tԥmiri vԥ

sazlanması. Ölçü transformatorlarının dԥqiqlik sinfinin yoxlanılması. Tԥzyiq altında

qaz ilԥ vԥ ya yağ ilԥ doldurulmuş xüsusi boru kԥmԥrlԥrindԥ kabel xԥtlԥrinin tԥmiri,

montajı vԥ sökülmԥsi üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Yüksԥk voltlu kabel

şԥbԥkԥlԥrindԥ mürԥkkԥb epoksidli sonluqların hazırlanması, hԥmçinin alüminium vԥ

mis kabellԥrarası birlԥşdirici halqaların montajı. Elektrik mühԥrriklԥrinin, elektrik

aparatlarının vԥ transformatorların ԥsaslı tԥmirdԥn sonra kompleks sınağı. Tԥmir

olunmuş elektrik avadanlıqlarının istismara verilmԥsi.

Bilmԥlidir: müxtԥlif elektrik maşınlarının, elektrik aparatlarının, gücü vԥ gԥrginliyi

müxtԥlif olan cihazların quruluşunu, dԥqiqliyinin yoxlanılması üsulları vԥ qaydalarını;

teleidarԥ vԥ avtomatik tԥnzimlԥnmԥnin sxemini; mürԥkkԥb mԥntiqi sxemlԥrԥ xidmԥt

qaydalarını; elektrik maşınlarının, elektrik aparatları vԥ cihazlarının kompleks sınağı

metodunu; epoksid materiallar ilԥ iş texnologiyasını; partlayış tԥhlükԥli, yanğın

tԥhlükԥli vԥ digԥr mürԥkkԥb şԥraitlԥrdԥ kabel şԥbԥkԥlԥrinin tԥmiri vԥ montajı

qaydalarını; elektrik qidalandırıcı şԥbԥkԥsindԥ elektrik avadanlıqları üzrԥ elektrik

sxemlԥrin vԥ digԥr texniki sԥnԥdlԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi qaydasını; elektrik

mühԥrriklԥrinin, transformatorlarının kabel vԥ müxtԥlif gԥrginlikli naqil xԥtlԥrinin

yüklԥnmԥsi normasını; paylayıcı qurğuların birinci vԥ ikinci kommutasiyasının

elektrik sxemini; yüksԥk tezlikli blokirovka ilԥ müdafiԥnin hԥrԥkԥt prinsipini.

Orta ixtisas tԥhsil tԥlԥb olunur.

øş nümunԥlԥri:

1. Elektronlu rele vԥ termotԥnzimlԥyici maye komponentlԥr üçün avtomatik

dozalaşdırıcı aparatların elektrosxeminin yoxlanılması, tԥmiri vԥ sazlanması.

2. Daimi cԥrԥyan generatorlarının ԥsaslı tԥmiri, tԥnzimlԥnmԥsi vԥ sazlanması.

3. Daimi cԥrԥyan maşınlarının kollektorunun yığılması, şablonların vԥ kollektor

vallarının ԥl ilԥ hazırlanması.

4. Avtomatik metalkԥsici dԥzgahlar xԥttinin mürԥkkԥb tԥmiri vԥ elektrik sxeminin

sazlanması.

5. Sinxronlaşdırılmış vԥ avtomatlaşdırılmış ötürücülü axın xԥttinin tԥmiri vԥ

sazlanması.

6. Elektrik qaynağı maşınlarının tԥmiri vԥ sazlanması.

7. Elektrik ԥridici sobaların vԥ yüksԥk tezlikli möhkԥmlԥndici qurğuların

yoxlanılması, nasazlıqların aradan qaldırılması vԥ sazlanması.

8. Elektrik sistemli cihaz vԥ aparatların tԥmiri vԥ sxeminin sazlanması.

9. Kokskimya zavodlarının söndürülmԥsinin elektron qüllԥsinin relesinin tԥmiri,

qurulması vԥ sazlanması.

10. Rentgen aparatlarının yoxlanılması, nasazlıqların aradan qaldırılması vԥ

sazlanması.

11. Elektronika vԥ fotoelementlԥrin tԥtbiq edilmԥsi ilԥ mürԥkkԥb elektrik sxemlԥrinin

yoxlanılması, tԥmiri vԥ sazlanması.

12. Avtomatik distansiyadan idarԥetmԥnin elektrik sxeminin yoxlanılması, tԥmiri vԥ

sazlanması.

13. Mürԥkkԥb sxemli idarԥetmԥnin elektrik ötürücülԥrinin iş rejiminin distilliqrafiyası.

14. Yayma dԥzgahlarının baş ötürücü elektrik maşınlarının sxeminin yığılması.

131. Elektroizolԥ materialları üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Maye materiallarda özlülüyün (qatılığın) müԥyyԥn edilmԥsi. Texnoloji tԥlimatlara

uyğun olaraq laklar, yapışqanlar vԥ kompaund nümunԥlԥrinin hazırlanması, onların

komponentlԥrini hazırlamaq üçün qabaqcadan görülԥn işlԥrin: vakuumda qurutma,

yandırılma, ԥlԥnmԥ vԥ digԥr ԥmԥliyyatların aparılması. Polietilen, ftoroplast vԥ digԥr

plastik kütlԥdԥn olan nümunԥlԥri vԥ mԥmulatları preslԥmԥk üçün materialların

hazırlanması. Sadԥ konstruksiyalı elektrik elementlԥrinin laklarla, emal vԥ

kompaundlarla tԥcrübi izolԥ proseslԥrinin aparılması. Avtoklavlarda vԥ

barokameralarda işlԥmԥk. Sınaq zamanı temperatur rejimlԥrinin tԥmin olunması.

Görülmüş işlԥr üzrԥ yazıların aparılması. øzolԥedilԥn, yapışdırılan vԥ preslԥnԥn

detallar üzԥrindԥ çԥkilmiş çertyojların oxunması. Dövlԥt standartları tԥlԥblԥrinԥ uyğun

nümunԥlԥrin hazırlanması, plastik kütlԥ, kompaundların, lak çԥkilmiş plyonkaların,

maye dielektriklԥr nümunԥlԥrindԥ xarakteristikaların yoxlama ölçülԥrinin aparılması.

Dielektriklԥrԥ vԥ elektrik elementlԥrinin elektrik xassԥlԥrinԥ aralıq nԥzarԥt etmԥklԥ

onlarda uzunmüddԥtli iqlim, rütubԥt vԥ başqa sınaqların keçirilmԥsi. østilik

kameralarında elektrik materialların nümunԥlԥrinin sınaqdan keçirilmԥsi. Bilmԥlidir:

hazırlanan lakların, yapışqanların, kompaundların vԥ başqa izolԥedici materialların

ԥsas komponentlԥrinin tԥyinatını; avtoklavların, barokameraların, vakuum-hopdurucu

qurğuların, hidravlik preslԥrin vԥ xidmԥt olunan digԥr avadanlığın iş prinsipini;

texniki vԥ analitik tԥrԥzilԥrdԥn istifadԥ qaydalarını; temperaturu ölçmԥk üçün olan

cihazlarla işlԥmԥ qaydalarını; elektrik elementlԥrinin lak, emal vԥ kompaundlarla

izolԥ etmԥnin ԥsas proseslԥrinԥ texnoloji tԥlimatları; nԥzarԥt olunan izolԥ

materiallarına vԥ elektroelementlԥrԥ dövlԥt standartları vԥ texniki şԥrtlԥrin tԥlԥblԥrini;

uzunmüddԥtli sınaqlar üçün olan xüsusi avadanlığın vԥ cihazların texniki

göstԥricilԥrini vԥ onlarla işlԥmԥ qaydalarını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ

tԥtbiqi şԥrtlԥrini; elektrotexnika üzrԥ ԥsas mԥlumatları.

132. Elektroizolԥ materialları üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Elektroelementlԥrin izolԥ edilmԥsi üzrԥ texnoloji rejimlԥrin işlԥnilmԥsi prosesindԥ

tԥcrübԥlԥrin keçirilmԥsi. Vakuum-kameraların vԥ avtoklavların hazırlanması.

Mürԥkkԥb konstruksiyalı elektro-elementlԥrin tԥcrübi izolԥ edilmԥsi. øzolԥ olunmuş

elementlԥrin keyfiyyԥtinԥ nԥzarԥt, qırıqların olmadığını yoxlamaq, izolԥnin

müqavimԥtini ölçmԥk vԥ s. Dԥqiq mԥmulatların yapışdırılması. Müxtԥlif plastik

kütlԥdԥn olan nümunԥlԥrin vԥ mԥmulatların preslԥnmԥsi. Jurnallarda iş yazılarının

aparılması; ölçülԥrin nԥticԥlԥrinԥ görԥ protokolların vԥ asılılıq qrafiklԥrinin tutulması.

Dielektrik xarakteristikaları ölçmԥk üçün nümunԥlԥrin hazırlanması. Tutumun,

elektrik möhkԥmliyin, müqavimԥtin (hԥcmi vԥ sԥthi) ölçülmԥsi vԥ hesablamaların

aparılması. Dövlԥt standartına vԥ texniki şԥrtlԥrԥ uyğun olaraq dielektriklԥrin

sınaqdan keçirilmԥsi. Daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi ilԥ sadԥ elektrik

sxemlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: üzvi kimya vԥ elektrotexnika üzrԥ ԥsas mԥlumatları; izolԥedici

materialların tԥyinatını vԥ onların dielektrik xassԥlԥrini; lak, emal vԥ başqa izolԥedici

materialların tԥyinatını vԥ ԥsas xassԥlԥrini; nԥzarԥt-ölçü cihazları vԥ alԥtlԥrinin

quruluşunu; dielektriklԥrin sınaq metodikası üzrԥ dövlԥt standartlarının hesab

düsturlarını; avtoklavların, barokameraların, hidravlik preslԥrin vԥ başqa xidmԥt

edilԥn avadanlığın quruluşunu.

133. Elektroizolԥ materialları üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

østehsalat tԥlimatına uyğun olaraq yeni izolԥ materiallarının vԥ yapışqanların texnoloji

xassԥlԥrinin yoxlanılması. Dövlԥt standartlarına vԥ texniki şԥrtlԥrԥ müvafiq izolԥ

materiallarının nԥzarԥt sınağı. Mԥmulatların vԥ elektroelementlԥrin izolԥetmԥ,

yapışdırma vԥ preslԥmԥ üçün texnoloji rejimlԥrinin seçilmԥsi. Vakuum kameraların,

avtoklavların vԥ pres avadanlığının sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi. øzolԥ

materiallarının bütün dielektrik xarakteristikalarının ölçülmԥsi vԥ hesablamaların

aparılması. Yüksԥk rütubԥtlilik, yüksԥk vԥ aşağı temperatur, aşağı tԥzyiq şԥraitindԥ

materialların uzun müddԥtli sınaqdan keçirilmԥsi. Kompaundların vԥ s.

polimerlԥşdirmԥ proseslԥrin elektrik metodlarla tԥdqiqi. Sınaq nԥticԥlԥrinin tԥhlili vԥ

işlԥnilmԥsi, protokolların vԥ asılılıq qrafiklԥrinin tutulması. Ölçü aparatlarında sadԥ

nasazlıqların aşkar edilib aradan qaldırılması. Temperaturu ölçmԥk üçün özüyazan,

tԥnzimlԥyԥn cihazlarla işlԥmԥk. Daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi ilԥ elektrik

sxemlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi.

Bilmԥlidir: üzvi kimyanın ԥsaslarını vԥ lakların, emalların, kompaundların,

yapışqanların vԥ plastik kütlԥlԥrin ԥsas fiziki-mexaniki vԥ dielektrik xassԥlԥrini; tԥtbiq

olan materiallara texniki şԥrtlԥri vԥ dövlԥt standartlarına uyğun sınaq metodikalarını;

sxemlԥrin texniki xarakteristikalarını; vakuum-hopdurucu qurğuların quruluşunu;

izolԥ materiallarının ԥsas dielektrik xassԥlԥrini; dielektrik sınaq metodikaları üzrԥ

dövlԥt standartlarını vԥ texniki şԥrtlԥri.

134. Elektroizolԥ materialları üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Yeni izolԥ materiallarının xassԥlԥrinin yoxlanılması vԥ müxtԥlif mürԥkkԥbli yeni

mԥmulatların izolԥ edilmԥsi üzrԥ texnoloji proseslԥrin işlԥnilmԥsindԥ iştirak.

Laboratoriyadakı müxtԥlif texnoloji avadanlıqla işlԥmԥk. øzolԥ materiallarının

dielektrik xarakteristikalarının ölçülmԥsi vԥ işlԥnilmԥsi. Texniki tapşırıqlara müvafiq

olaraq metodikanın seçilmԥsi vԥ müxtԥlif şԥraitdԥ sınaqların keçirilmԥsi. Sınaq

nԥticԥlԥrinin sԥnԥdlԥşdirilmԥsi vԥ tԥhlilin aparılması. Yüksԥk dԥqiqlik sinfi olan

aparatlarla işlԥmԥk. Elektrik sxemlԥrin tԥrtilԥ olunması vԥ mürԥkkԥb olmayan qeyri-

standart aparatların yığılması, dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥsi, sazlanması. Müxtԥlif

mexanizmlԥrin hazırlanması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif izolԥ materiallarının xassԥlԥrini vԥ tԥyinatını; izolԥ edilԥn

elementlԥrԥ qoyulan tԥlԥblԥri; izolԥ materiallarının hopdurma, tökmԥ, üzlԥmԥ,

yapışdırma vԥ preslԥmԥ proseslԥrinԥ texnoloji tԥlimatları.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

135. Elektrik mühԥrriklԥrinin motorçusu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Havadԥyişdirici vԥ tüstüsorucu qurğulara, şlakqaldırıcılara, eksqausterlԥrԥ, skreper

bucurqadlara, qazanxana vԥ istilik ötürücü qurğulara vԥ ya elektrik mühԥrriklԥrinin

cԥmi gücü 100 kVt-a qԥdԥr olan qurğulara xidmԥt. Xidmԥt olunan avadanlığın işԥ

hazırlanması, salınması, iş rejiminin tԥnzimlԥnmԥsi vԥ saxlanılması. Mexanizm vԥ

aqreqatların işindԥki nasazlığın müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Cari tԥmirin aparılması, orta vԥ

ԥsaslı tԥmirdԥ iştirak etmԥk. Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinin jurnalda qeyd

edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın iş prinsipini; elektrotexnika üzrԥ ԥsas

mԥlumatları; şiberlԥrin qazanxanada yerlԥşmԥsi vԥ onların düzgün idarԥ edilmԥsi

qaydalarını; kültutma prinsipini; qurğuların istehsal gücünün tԥnzimlԥnmԥsi

üsullarını; qazan vԥ qazanxana qurğularının iş prinsipini vԥ qaz yollarının sxemini;

nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ onlardan istifadԥ qaydalarını; qazların

sovrulması vԥ hava axını prosesinin qazanların iş rejiminԥ tԥsirini.

Cԥmi gücü 100 kVt-dan çox olan elektrik mühԥrriklԥrinԥ xidmԥt zamanı - 3-cü

dԥrԥcԥ.

136. Emulsiya bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Müԥyyԥn edilmiş reseptԥ ԥsasԥn emulsiya, qarışıq, suspenziya, pasta, kütlԥ vԥ

yağlayıcıların hazırlanması, kimyԥvi mԥhlulların resept üzrԥ çԥkilmԥsi vԥ onların

qazan, çԥn, vanna vԥ reaktorlara yüklԥnmԥsi. Kimyԥvi materialların bişirilmԥsi vԥ

qarışdırıcıların işinԥ nԥzarԥt. Emulsiya, qarışıq vԥ s. hazır olmasının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ onların durulducu çԥnlԥrԥ verilmԥsi vԥ ya göstԥrilԥn yerlԥrԥ

daşınması. Material sԥrfi jurnalının aparılması. Xidmԥt olunan avadanlığın

tԥmizlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: emulsiya, qarışıq, suspenziya, pasta, kütlԥ vԥ s. hazırlanmasının reseptini,

üsulunu vԥ onların hazır olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi metodunu; emulsiya, qarışıq,

pasta, vԥ s. hazırlanmasına lazım olan materialların kimyԥvi xüsusiyyԥtlԥrini;

qarışdırıcının iş prinsipini vԥ quruluşunu.

137. Emulsiya bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Dozalaşdırıcı kimyԥvi mԥhlulların temperaturunu saxlayan avtomatik sistem tԥtbiq

etmԥklԥ müԥyyԥn olunmuş reseptԥ ԥsasԥn, emulsiya, qarışıq, suspenziya, pasta,

mastika vԥ kütlԥlԥrin tԥrtilԥ edilmԥsi. Kimyԥvi mԥhlulların reseptlԥr üzrԥ çԥkilmԥsi vԥ

onların hazırlıq tutumlarına yüklԥnmԥsi. Kimyԥvi mԥhlulların dozalaşdırılması vԥ

boru kԥmԥrlԥri ilԥ reaktorlara tökülmԥsi. Kimyԥvi materialların bişirilmԥsinԥ vԥ

reaktor qarışdırıcısının işinԥ nԥzarԥt. Reaktor vԥ tutumlarda verilmiş temperaturu

saxlayan avtomatik sistemlԥrԥ nԥzarԥt. Distillatorun işinԥ nԥzarԥt.

Emulsiya vԥ qarışıqların hazır olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, onların nasos vԥ

kompressorlar vasitԥsi ilԥ durulducu çԥnlԥrԥ vԥ istehlak tutumlarına ötürülmԥsinԥ

nԥzarԥt.

Materialların sԥrfi vԥ hazır emulsiya vԥ qarışıqların laboratoriya tԥhlili üzrԥ jurnalın

aparılması. Avadanlığın cari tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: emulsiya, qarışıq, suspenziya, pasta, mastika, kütlԥ vԥ s. hazırlanmasının

reseptini, üsulunu vԥ qaydalarını; emulsiya, qarışıq vԥ s. hazırlanmasına lazım olan

kimyԥvi materialların xüsusiyyԥtlԥrini; reaktor, qarışdırıcı, distillator vԥ digԥr xidmԥt

olunan avadanlıqlarda temperaturun saxlanılmasının avtomatik sxeminin quruluşunu.

138. Əleyhqaz qutularının doldurucusu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Əleyhqazların qazlardan qoruyucu qutularının doldurulması vԥ tԥkrar doldurulması.

Qutunun nԥzarԥt-ölçü cihazlarının vasitԥsi ilԥ uducu qabiliyyԥtinin, germetikliyinin vԥ

müqavimԥt göstԥrilmԥsinin sınaqdan keçirilmԥsi. Əleyhqazların qazlardan qoruyucu

qutularının hava üfürülmԥklԥ regenerasiyası.

Bilmԥlidir: qazlardan qoruyucu qutuların markasını, onların tԥyinatını; hԥr marka

üçün uducuların tԥrkibini vԥ uducuların xüsusiyyԥtlԥrini; ԥleyhqazların qazlardan

qoruyucu qutularının uducu tԥrkiblԥrinin, habelԥ adsorbentlԥrin vԥ onların

ԥvԥzedicilԥrinin doldurulma, tԥkrar doldurulma vԥ regenerasiya qaydalarını.

139. Ətirli qatran bişirԥn

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Müԥyyԥn edilmiş reseptura üzrԥ qazanlarda vԥ aparatlarda müxtԥlif ԥtirli qatranın

bişirilmԥsi vԥ ya surğucun ԥridilmԥsi prosesinin aparılması. Bişirilmԥnin gedişinin

müşahidԥ edilmԥsi. Bişirilmԥ temperaturunun tԥnzimlԥnmԥsi. Buxarın verilmԥsi.

Bişirilmiş qatranın süzülmԥsi. Nümunԥ götürülmԥsi vԥ yapışqanlığın, bԥrkliyin,

sıxlığın, möhkԥmliyin, yumşalma temperaturunun vԥ s. sınaqdan keçirilmԥsi. Qatranın

hazır olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi, onun barabanlara vԥ ya hԥcmlԥrԥ tökülmԥsi,

ölçülmԥsi. Qatranın markalanması vԥ anbara verilmԥsi. ølkin uçotun aparılması. Odla

bişirilԥn zaman-sobanın hazırlanması, yanacağın verilmԥsi vԥ yandırılması.

Bilmԥlidir: ԥtirli qatranın hazırlanma reseptini; qatranın yumşalma temperaturuna

görԥ tԥsnifatını; müxtԥlif markalı qatranların bişirilmԥsi üçün temperatur rejimini vԥ

bişirilmԥ prosesindԥ qatranın kristallaşmasının qarşısını alma metodlarını; nümunԥ

götürülmԥ qaydasını vԥ qatranın yapışqanlığının, bԥrkliyinin, sıxlığının,

möhkԥmliyinin sınaqdan keçirilmԥsi qaydalarını vԥ qatrana, surğuca qoyulan texniki

şԥrtlԥri; qatranı sınaqdan keçirmԥk üçün olan cihazların quruluşunu vԥ onlardan

istifadԥ qaydalarını.

140. østilik mԥntԥqԥsinin operatoru

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Mԥhsuldarlığı 42 QC/saata (10 Qkal/saat)-dԥk olan istilik şԥbԥkԥli boyler

qurğularının, işlԥnmiş buxar stansiyası, günԥş vԥ geotermal qurğuların fasilԥsiz vԥ

sԥmԥrԥli işinin tԥşkil edilmԥsi. Şԥbԥkԥdԥ su vԥ buxarın tԥzyiqinin, lazımi

temperaturun saxlanılması. øşlԥnmiş buxarın tԥmizlԥnmԥsi vԥ suyun deaerasiyası.

Şԥbԥkԥ vԥ kondensat nasoslarının işinԥ nԥzarԥt. Avadanlıqların işindԥki nasazlıqların

aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması. Qԥza vԥziyyԥtinin lԥğv edilmԥsi. Operativ

sԥnԥdlԥşdirmԥnin aparılması. Xidmԥt olunan boyler qurğularının, işlԥnmiş buxar

stansiyasının günԥş vԥ geotermal qurğularının tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: qurulmuş avadanlığın quruluşunu vԥ iş prinsipini; teplofikasiya

qurğularının istilik sxemini; istehlakçıların iş qrafikini vԥ istilik rejimlԥrini; nԥzarԥt-

ölçü cihazlarının vԥ tԥnzimlԥyicilԥrin qurulduğu yeri, tԥyinatını vԥ iş prinsipini; istilik

texnikasının elementar ԥsaslarını.

3-cü dԥrԥcԥ - mԥhsuldarlığı 42-dԥn 84 QC/saata (10-dan 20 Qkal/saatadԥk) qԥdԥr

olduqda;

4-cü dԥrԥcԥ - mԥhsuldarlığı 84 QC/saatdan (20 Qkal/saat) artıq olduqda.

141. øş yerlԥrinin tԥminatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Mürԥkkԥb çeşidli mԥmulat buraxan vԥ müxtԥlif istehsalat kooperasiyası olan sexԥ vԥ

sahԥyԥ yuxarı ixtisaslı tԥminatçının rԥhbԥrliyi altında xidmԥt vԥ ya sadԥ çeşidli

mԥmulat istehsal edԥn vԥ mԥhdud istehsalat kooperasiyası olan sahԥlԥrԥ müstԥqil

xidmԥt. øş yerlԥrinin detal, yarımfabrikat, alԥt, iş naryadları vԥ digԥr texniki sԥnԥdlԥrlԥ

tԥmin edilmԥsi. Sahԥ üçün yarımfabrikat vԥ tԥdarükün alınması. Hazır detalların

anbara tԥhvil verilmԥsi. Digԥr sex vԥ sahԥlԥrdԥ ԥmԥliyyatlararası emaldan keçԥn

detalların tԥhvili vԥ sayca qԥbul edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan sahԥlԥrin istehsalat tapşırığını vԥ iş yerlԥrinin yüklԥnmԥ

qrafikini; ԥsas detalların emalını; xidmԥt edilԥn sahԥdԥ emal olunan birlԥşmԥ vԥ

detalların çeşidini; detal vԥ qoyulmuş sԥnԥdlԥrin uçotu qaydasını; detalların nԥql

edilmԥsi qaydasını.

142. øş yerlԥrinin tԥminatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müxtԥlif istehsalat kooperasiyası olan mürԥkkԥb çeşidli mԥmulatlar buraxan sahԥ vԥ

sexԥ xidmԥt. øş yerlԥrinin detallarla, yarımfabrikatlarla, alԥtlԥrlԥ, iş naryadları vԥ

texniki sԥnԥdlԥrlԥ növbԥ tapşırığında qoyulmuş tԥlԥblԥrԥ uyğun olaraq tԥmin edilmԥsi.

Tԥdarük vԥ yarımfabrikatların sahԥyԥ qԥbulu vԥ hazır mԥhsulun anbara tԥhvil

verilmԥsi. Növbԥ-gün istehsalat tapşırıqlarının hazırlanmasında iştirak etmԥk,

hԥmçinin yerinԥ yetirilԥn işlԥrin uçotunun aparılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan sahԥnin növbԥ-gün istehsalat tapşırığını vԥ iş yerlԥrinin

yüklԥnmԥsinin qrafikini; detalların emalının texnoloji ardıcıllığını; birlԥşmԥ vԥ

detalların çeşidini; onların saxlanılması vԥ müԥyyԥn olunmuş sԥnԥdlԥrin tԥrtibi

qaydasını; ilkin ödԥniş sԥnԥdlԥrinin tԥrtilԥ edilmԥsi qaydasını.

143. øş yerlԥrinin tԥminatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Geniş çeşiddԥ vԥ adda mԥhsul vԥ qiymԥtli detalların, mexanizm, birlԥşmԥlԥrin

sahԥlԥrdԥ qԥbulu, buraxılması vԥ saxlanılması. øş yerlԥrinin mԥhsul, qiymԥtli material,

Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006) - 3