СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 21

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

313 

Т.11-кесте –χ коэффициенті 



 

0,5 

0,8 

1,0 

1,5 

2,0 және одан 

артық 



 

1,07 

1,18 

1,31 

1,52 

1,62 

 

Т.12-кесте - χ коэффициенті 



 



 кезіндегі

 



 коэффициентінің мәні

 

0,5 

0,6 

0,9 

1,0 

1,5 

2,0 

2,5 

3,0 

2 

1,06 

1,07 

1,13 

1,17 

1,31 

1,32 

1,29 

1,25 

4 

1,06 

1,07 

1,14 

1,19 

1,38 

1,44 

1,43 

1,39 

 
Екінші пластинкадағы берілген критикалық қалыпты кӛлденең кернеуді 



x,cr,еf

 келесі 

формула  бойынша  анықтау  керек  (Т.13),  бұл  кезде  келесіні  қабылдау  керек: 



  =  1;   

z

  –           

Т.8-кесте бойынша; 



 –Т.6-кесте бойынша 



 = 0,35. 

Т.5.3 Берілген критикалық жанасу кернеуді 



x,cr,еf

  келесі  формула бойынша анықтау 

керек  (Т.14),  бұл  жағдайда  бірінші  пластинка  үшін  қысылу  коэффициентінің 



  орнына  

2

1

1









 коэффициент, екінші пластинка үшін – 



 = 1 қабылдануы тиіс. 

Т.6  Кӛлденең  қырлары  және  бірнеше  бойлық  қатаңдық  қырлары  бар  тұтас  иілетін 

элементтердің  қабырғалары  пластинкаларының  орнықтылығын  есептеуді  келесі 
формулалар бойынша орындау керек: 

- бірінші пластинка – сығылған белдеу және жақын қыр арасында  – (Т.15) формула 

және (Т.12), (Т.16) және (Т.14) формулалар бойынша сәйкесінше 



x,cr,ef

, 



y,cr,ef

, 



xy,cr,ef

  үшін; 

-  кейінгі  сығылған  пластинкалар  үшін  –  қысылу  коэффициентін  қабылдай  отырып, 

біірнші пластинкаға арналған формулалар бойынша 



 = 1; 

-  сығылып-созылған  пластинка  үшін  – 



1

  =  1  қабылдай  отырып,  (Т.11)  формула 

бойынша,  және  Т.5-бойынша  екінші  пластинкаға 



x,cr,еf

, 



y,cr,ef

, 



xy,cr,ef 

  арналған  сияқты  

(Т.12), (Т.16) және (Т.14) формулалармен. 

Қабырғаның  созылған  аймақтың  пластинкасының  орнықтылығын  есептеуді  келесі 

формула бойынша орындау керек  

 

       

1

9

,

0

2

,

,



























cr

xy

xy

cr

y

y

,                                             (Т.17) 

мұндағы 



y,cr

, 



xy,cr

  –  критикалық  кӛлденең  қалыпты  және  жанасу    кернеулері,  Т.4 

нұқсауларына  сәйкес 



y,cr,ef

, 



xy,cr,ef

    бойынша  анықталады,  бұл  жағдайда  берілген 

критикалық кӛлденең қалыпты кернеуді 



y,cr,ef

  келесі формула бойынша анықтау керек 

 

E

a

t

ef

cr

y

2

6

100

10

476

,

0

,

,























, 

   (Т.18) 

мұндағы   



 – Т.13-кесте бойынша қабылданатын коэффициент. 

 
 
 
 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

314 

Т.13-кесте - δ коэффициенті 

Пластинка түрі 

ef

a

h

 кезіндегі 



 коэффициентінің мәні 

0,4 

0,5 

0,6 

0,7 

0,8 

1,0 

1,5 

2,0 

Созылған белдеуге жанасушы 

1240 

1380 

1520 

1650 

1820 

2240 

3860 

6300 

Аралық 

920 

970 

1020 

1060 

1100 

1190 

1530 

2130 

ЕСКЕРТПЕ 

a

 және 

h

ef

 Т.1-кесте бойынша анықтау керек. 

 
Берілген критикалық жанасу кернеуін 



xy,cr,ef

  келесі формулалармен анықтау керек: 

- созылу белдеуіне жанасатын пластинкалар үшін, – формула бойынша 

 

E

d

t

ef

cr

xy

2

2

1

6

100

950

1250

10

476

,

0

,

,





































, 

(Т.19) 

- аралық созылу пластинкасы үшін – формула бойынша 

 

E

d

t

ef

cr

xy

2

2

1

6

100

760

1020

10

476

,

0

,

,





































, 

(Т.20) 

мұндағы 

d

 – бӛліктің аз жағы (

а

 немесе 

h

ef

); 



1

  – 

а

 > 

h

ef 

 кезінде 



 және 

а

 < 

h

ef 

кезінде 1/



 тең деп қабылдайтын коэффициент. 

Т.7  Қиманы  барлық  биіктігі  бойынша  сығу  кезінде  тұтас  сығылып-иілетін 

элементтердің  қабырғаларының  пластинкаларының  (кергіш  жүйенің,  арканың  немесе 
пилонның аралық құрылысының қаттылық арқалықтары) орнықтылығын есептеуді келесі 
формула бойынша орындау керек 

 

1

1

,

1

1

,

1

2

1

,

,

,



































cr

xy

xy

cr

y

y

cr

x

x

, 

(Т.21) 

мұндағы 



x

 – Т.2-сәйкес қабылданатын бойлық күштің 

N

 және иілу моментінің 

М

m

 

пластинка шекарасындағы максималды бойлық қалыпты кернеу; 



1

 – Т.2-кесте бойынша анықталатын коэффициент; 



y

, 



xy 

  –  Т.2-кестеге  сәйкес  анықталатын    кӛлденең  қалыпты  және  орташа  жанасу 

кернеулері; 



x,cr

, 



y,cr

, 



xy,cr

 – Т.4 нұсқауларына сәйкес 



x,cr,еf

, 



y,cr,ef

, 



xy,cr,ef

 бойынша анықталатын 

критикалық кернеу. 

Созу  кернеулерінің  қима  биіктігінің  бӛлігіне  әсер  еткен  кезде  есептеуді  Т.4  –  Т.6 

бойынша тұтас иілетін элементтердің қабырғаларына арналғандай орындау керек. 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

315 

У қосымшасы 

(міндетті) 

 

Тӛзімділікті есептеуге арналған коэффициенттер 

 

У.1-кесте — Кӛпірлердің болат конструкцияларының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



 

кернеу концентрацияларының тиімді коэффициенттері 

Есептік қиманың орналасуы және конструкцияның сипаттамасы 

Болаттың маркаларына арналған 



 

коэффициенті 

16Д 

15ХСНД, 10ХСНД, 

390-14Г2АФД,                 

390-15Г2АФДпс 

1  Дробементті  тазалаудан  кейін  негізі  металл  бойынша  және 
прокатты немесе дәнкерлеу жіктерінен және бұрандамаларынан 
тыс  қималардағы  жиектерді  фрезерлеу,  сүрлеумен  ӛңделген 
бӛлшектердегі ӛңделмеген прокатты бетпен  

1,0 

1,0 

2  Сол сияқты, газды машина кескішпен кесілген жиіктерімен: 

 

 

а) қалыпты сапа 

1,1 

1,2 

б) таза  (шаю-процесс,  оттегі  бүркенішімен  кесу,  оттегі-
плазмалық) 

1,0 

1,0 

3  Қималардағы бӛлшектердің негізгі металы бойынша: 

 

 

а)  құрама  элементтердің  жалғау  бұрандамалары  бойынша  нетто, 
сонымен қатар бос саңылауда (У.1-сурет) 

1,3 

1,5 

б) нормативтік күшке тартылған, саңылауға салынған тӛзімділігі 
жоғары бұрандамасы саңылаудағы нетто (У.2-сурет) 

1,1 

1,3 

в) фасонкаларды 

осы 

тораптағы 

түйіспейтін 

тұтас 

арқалықтардың  белдеулеріне  және  торлы  фермалардың 
элементтеріне  бекітуде  тӛзімділігі  жоғары  бұрандамалардың 
бірінші қатары бойынша брутто (У.3-сурет) 

1,3

f

m

 

1,5

f

m

 

г)  сол  сияқты,  торапқа  бекіткіште  немесе  екі  қабырғалы 
элементтердің түйіспесінде: 

 

 

- қиманың (2

А



)  тікелей жабық бӛлігі кемінде: қиманың жалпы 

ауданының  80  %  құрайды,  соның  ішінде  екі  жақты  жаймалар 
кезінде  — 60 % (У.4-сурет) 

1,4

f

m

 

1,6

f

m

 

- қиманың (2

А



)  тікелей жабық бӛлігі кемінде: қиманың жалпы 

ауданының  60  %  құрайды,  соның  ішінде  екі  жақты  жаймалар 
кезінде — 40 % (У.4-суретті қараңыз)  

1,5

f

m

 

1,7

f

m

 

д)  сол  сияқты,  торапқа  бекіткіште  немесе  екі  қабырғалы 
элементтердің  бір  жақты  жаймаларымен  түйіспеде,  олардағы 
қималардың  тікелей  жабық  бӛлігі  (2

А



)  құрайды  (У.5-сурет),  % 

қиманың жалпы ауданының:  

 

 

- 60 және одан артық 

1,6

f

m

 

1,8

f

m

 

- кемінде 60 

1,7

f

m

 

1,9

f

m

 

е)  сол  сияқты,  торапқа  бекіткіште  немесе  бір  қабырғалы 
элементтердің бір жақты жаймаларымен түйіспеде (У.6-сурет) 

2,2

f

m

 

2,5

f

m

 

4  Біркелкі  ауысатын  күші  бар  ӛңделмеген  түйісу  жігінің 
шекарасы  бойынша  қимадағы  бӛлшектердің  негізгі  металы 
бойынша (қалыңдығы және ені бірдей табақтар түйіскен кезде) 
 

1,5 

1,8 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

316 

У.1-кесте — Кӛпірлердің болат конструкцияларының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



 

кернеу концентрацияларының тиімді коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Есептік қиманың орналасуы және конструкцияның сипаттамасы 

Болаттың маркаларына арналған 



 

коэффициенті 

16Д 

15ХСНД, 10ХСНД, 

390-14Г2АФД,                 

390-15Г2АФДпс 

5  Түйісу  жігінде  табақтарды  түйістірген  кезде  абразивті 
шеңбермен  немесе    фрезермен  осы  ӛту  аймағы  бойынша 
қимадағы бӛлшектердің негізгі металы бойынша:

 

 

 

 

а) қалыңдығы және ені бірдей  

1,0 

1,0 

б) ӛте жіңішке табақ бойынша қимадағы әртүрлі ені  

1,2 

1,4 

в) ӛте жұқа табақ бойынша қимадағы әртүрлі қалыңдығы  

1,3 

1,5 

г) ауданы кіші табақ бойынша қалыңдығы және ені әртүрлі  

1,6 

1,9 

6  Қарсы  бұрыштық  жіктің  шекарасы  бойынша  қимадағы 
қиыстырып бекітілген элементтің негізі металы бойынша:  

 

 

а) осы жіктің катеттерге қатынасы кезінде механикалық ӛңдеусіз 

:

2

b a



 (күшті бойлай үлкен 

b

 катеттің бағыты кезінде)  

2,3 

3,2 

б) сол сияқты, катеттердің қатынасы кезінде 

b

:

a

=1,5  

2,7 

3,7 

в)  осы  жікті  механикалық  ӛңдеу  және  катеттердің  қатынасы 
кезінде 

:

2

b a



 

1,2 

1,4 

г) сол сияқты, катеттердің қатынасы кезінде 

b

:

a

=1,5   

1,6 

1,9 

7  Қапталды  бұрыштық  жіктермен  қиыстырып  бекітілген 
элементтің  негізгі  металы  бойынша,  осы  жіктердің  ұштары 
бойынша қималарда оларды ӛңдеуге тәуелсіз   

3,4 

4,4 

8  Диафрагманы  немесе  қатаңдық  қырын  бекітетін  кӛлденең 
бұрыштық  жіктің  шекарасы  бойынша  қимадағы  созылған 
арқалық  белдеулерінің  және  ферма  элементтерінің  негізгі 
металы бойынша: 

 

 

а) жікті механикалық ӛңдеусіз, бірақ дәнекерлеу кезінде жіктен 
негізгі металға біркелкі ӛткенде: 

 

 

- қолмен 

1,6 

1,8 

-  флюс арқылы жартылай автоматты 

1,3 

1,5 

б) жікті фрезбен механикалық ӛңдеу кезінде  

1,0 

1,1 

9  Үздіксіз  бойлық  жіктермен  жалғанған,  жік  осін  бойлай  әсер 
еткен  кезде  автоматпен  дәнекерленген  табақтардан  тұратын 
құрама элементтердің қимасы  

1,0 

1,0 

10  Бӛлшектер үзілетін жерлердегі элементтердің негізгі металы 
бойынша: 

 

 

а) арқалықтар  және  фермалардың  белдеулерінің  жақтауларына 
түйістіріп  немесе  қабырғаларға  және  арқалық  белдеулеріне, 
сонымен  қатар  ферма  элементтеріне  біркелкі  қисық  сызықты 
пішінде  және  фасонкадан  белбеуге  ӛтуді  механикалық  ӛңдеу 
кезінде,  фасонканың  қалыңдығын  толықтай  балқыту  кезінде 
дәнекерленетін фасонкалар  

1,2 

1,4 

б) үзілу  орнында  белдеудің  енін  және  қалыңдығын  біртіндеп 
азайту,  толықтай  балқыту  және  белдеулердің  қабырғаға  ӛтуін 
механикалық  ӛңдеу  арқылы  соңғы  учаскесіндегі  белдеулерге 
қабырғаларды  жалғау  шартымен  қос  таврлы  қималы 
қабырғадағы екі белдеу  

1,3 

1,6 

 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

317 

У.1-кесте — Кӛпірлердің болат конструкцияларының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



 

кернеу концентрацияларының тиімді коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Есептік қиманың орналасуы және конструкцияның сипаттамасы 

Болаттың маркаларына арналған 



 

коэффициенті 

16Д 

15ХСНД, 10ХСНД, 

390-14Г2АФД,                 

390-15Г2АФДпс 

в) 1:8 тік емес кӛлбеумен және 1:4 тік емес кӛлбеумен табақтың 
енін  жоққа  топтастыру  және  жіктің  ұштарын  механикалық 
ӛңдеу  арқылы  қалыңдықтың  үзілу  орнын    кеміту  кезінде 
дәнекерлеу арқалығының белдеуі пакетінің бір табағы 

1,2 

1,4 

г)   элемент  қимасының  саңылауларымен  босатылған  күштерге 
арналған  тӛсеме  бӛлшек  (босату  компенсаторы)  оның  енін 
жоққа  келітур  арқылы  симметриялы  азайту  кезінде    тік  1:1 
еңспен және жіктердің ұштарын механикалық ӛңдеу 

1,2 

1,4 

11 Қималардағы  жүру  бӛлігі  элементтерінің  негізгі  металы 
бойынша  бекіткіштегі  тӛзімділігі  жоғары  бұрандамалардың 
шеткі қатары бойынша: 

 

 

а) 

бойлық 

арқалықтың 

тӛменгі 

белдеуіне 

бойлық 

байланыстардың  диагоналдары,  сонымен  қатар  кӛлдеенң 
арқалықтың тӛменгі белдеуіндегі «балықтар»  

1,1 

1,3 

б) кӛлденең  диафрагманың  бойлық  арқалықтың  тӛменгі 
белдеуіне жүргізілген фасонкалар  

1,3 

1,5 

в) бойлық арқалықтың  жоғарғы белдеуіне «балықтар»  

1,6 

1,8 

12  Жік  түбінің  толықтай  балқуы  арқылы  түйіспе  жігінің  осі 
бойынша: 

 

 

а)  флюспен  және  қолмен  дәнекерлеумен,  с  контролем  с  по-
мощью  ультрадыбыстық  дефектоскопия  (УДД)  кӛмегімен 
бақылау  арқылы  автоматты  және  жартылай  автоматты 
дәнекерлеу 

1,0 

1,0 

б) сол сияқты, УДД бақылаусыз 

1,2 

1,4 

13  Бұрыштық жіктің есептік қимасы бойынша: 

 

 

а) беткі жік, дәнеерлеумен орындау: 

 

 

- қолмен 

2,3 

3,2 

- флюс арқылы автоматты және жартылай автоматты 

1,9 

2,4 

б) қапталдағы жік 

3,4 

4,4 

в) құрама 

элементті 

торапқа 

бекіту 

учаскесінде 

жікті 

бастырмалармен  және  тораптық  фасонкалармен  тікелей  жабу 
кезінде оның бойлық жалғау жігін    

1,5 

1,7 

г) арқалықтың бойлық белдеу жігі  

1,7 

1,9 

14  Флюс  арқылы  бір  жақты  автоматты  дәнекерлеумен 
орындалған  монтаждау  түйіспе  жігіне  ӛту  аймағындағы 
ортотропты плита табағының негізгі металы бойынша: 

 

 

а)  флюс-мыс тӛсемедегі қолмен дәнекерлеудің бірінші қабатын 
салу арқылы, медной подкладке, күшейте  отырып механикалық 
ӛңдеуінсіз 

2,4 

2,7 

б) сол  сияқты,  түйіспенің  артқы  жағынан  күшейте  отырып 
механикалық ӛңдеуімен   

1,6 

1,8 

в) түйіршікті  металл  химиялық  қоспаны  қолдану  арқылы 
шынымата-мыс тӛсемде , күштің механикалық ӛңдеуінсіз 

1,5 

1,65 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

318 

У.1-кесте — Кӛпірлердің болат конструкцияларының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



 

кернеу концентрацияларының тиімді коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Есептік қиманың орналасуы және конструкцияның сипаттамасы 

Болаттың маркаларына арналған 



 

коэффициенті 

16Д 

15ХСНД, 10ХСНД, 

390-14Г2АФД,                 

390-15Г2АФДпс 

15  Негізгі арқалықтың немес ферманың белдеуімен қиыстырып 
оның  монтажды  жалғауының  тӛбе  бұрыштық  жігіне  ӛту 
аймағындағы  ортотропты  плита  тӛсемі  табағының  негізгі 
металы бойынша: 

 

 

а) қолмен дәнекерлеумен орындалған 

6,4 

7,1 

б) сол сияқты, ортотропты плиталардың жақтауларына түйістіре 
дәнекерленетін,  арқалық  белдеуіне  қиыстырып  бекітілетін  
монтаждау жолақты қыстырма 

3,8 

4,2 

16  Флюс  арқылы  бір  жақты  автоматты 

дәнекерлеумен 

орындалған  негізгі  арқалықтың  немесе  ферманың  белдеуіне 
монтаждау түйістіріп қосуға ӛту аймағындағы ортотропты плита 
тӛсемі табағының негізгі металы бойынша:  

 

 

а)  флюс-мыс  тӛсемедегі  қолмен  дәнекерлеудің  бірінші  қабатын 
салу  арқылы    түйіспенің  артқы  жағынан  күшейте  отырып 
механикалық  ӛңдеумен,  түйістірілетін  табақтардың  бірдей 
қалыңдығы кезінде  

1,6 

1,8 

б)  сол  сияқты,  түйістірілетін  табақтардың  әртүрлі  қалыңдығы 
кезінде 

1,8 

2,0 

в)  металл-химиялық  қоспаны  қолдану  арқылы  шынымата-мыс 
тӛсемеде, 

күшейте 

отырып 

механикалық 

ӛңдеумен, 

түйістірілетін табақтардың бірдей қалыңдығы кезінде 

1,5 

1,65 

г)  сол  сияқты,  түйістірілетін  табақтардың  әртүрлі  қалыңдығы 
кезінде  

1,7 

1,9 

17  Бір  қатарлы  кӛлденең  ортотропты  плитадағы  ортотропты 
плитаның бойлық қырын қиып ӛту торабы аймағындағы негізгі 
металл бойынша: 

 

 

а) бойлық қыры кӛлденең қырының қабырғасындағы және оған 
бір жағынан екі бұрыштық жікпен дәнекерленген  ұштарында 15 
бастап 20 мм дейінгі радиуспен дӛңгелектермен V-тәрізді кескін 
арқылы ӛтеді  

2,2 

2,4 

б)  бойлық  қыры  кӛлденең  қырының  қабырғадағы  және  тірек 
пластинкасындағы  және оған  бұрыштық жікпен дәнекерленген  
кесігі арқылы ӛтеді  

1,3 

1,5 

18 Ортотропты  плитаның  бойлық  қырының  екі  қатарлы 
ортотропты  плитамен  қиылысу  торабының  аймағындағы   
негізгі металы бойынша: 

 

 

а) таврлы  бойлық  қыры  бойлық  және  кӛлденең  қырларының 
сӛресіне  тесілген  саңылау  арқылы  тӛзімділігі  жоғары    кӛденең 
бұрандамалармен  жалғанады 

1,2 

1,3 

б) таврлы  бойлық  қыры  кӛлденең  арнайы  қысқыштармен 
жалғанады  

1,1 

1,2 

 
 
 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

319 

У.1-кесте — Кӛпірлердің болат конструкцияларының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



 

кернеу концентрацияларының тиімді коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Есептік қиманың орналасуы және конструкцияның сипаттамасы 

Болаттың маркаларына арналған 



 

коэффициенті 

16Д 

15ХСНД, 10ХСНД, 

390-14Г2АФД,                 

390-15Г2АФДпс 

19  Ортотропты  плитаның  тұтастай  дәнекерленген  монтаждау 
кӛлденең  түйіспе  аймағындағы  жіктердің  шектері  бойынша 
ортотропты  плитаның  кӛлденең  қырларының  және  тӛсеме 
табағының негізгі металы бойынша: 

 

 

а) тӛсеме табағы және бойлық қырлары бір қимаға біріктірілген 
кезде, жіктерді күшейте отырып механикалық ӛңдеусіз 

2,2 

2,5 

б)  тӛсеме  табағының  түйіскен  орнынан  бастап  бойлық  қырдың 
жүргізілген 

түйіспелерімен, 

жіктерді 

күшейте 

отырып 

механикалық ӛңдеусіз  

2,2 

2,4 

в)  тӛсеме  табағының  түйіскен  орнынан  бастап  бойлық  қырдың 
жүргізілген  ӛңделген  түйіспелерімен,  тӛсеме  табағының  артқы 
жағынан  күшейте отырып механикалық ӛңдеумен 

2,1 

2,3 

20  Құрамдастырылған 

түйіспедегі  жіктердің  шекаралары 

бойынша тӛсеме табағының және ортотропты плитаның бойлық 
қырларының 

негізгі 

металы 

бойынша 

– 

қырлардағы 

бұрандамалы тӛсеменің дәнекерленген табағы: 

 

 

а)  олардың  соңғы  учаскелерін  толықтай  балқытпаған  бойлық 
қырлардағы тікбұрышты дӛңгелектенген кесіктерін орналастыру 
арқылы,  тӛсеме  табағының  түйіспе  жігін  күшейте  отырып 
механикалық ӛңдеусіз  

2,8 

3,1 

б) олардың  соңғы  учаскелерін  толықтай  балқыту  арқылы 
бойлық  қырлардағы  ӛңделген  жартылай  дӛңгелекті  оюларды 
орналастыру  арқылы,  тӛсеме  табағының  артқы  жағынан  жікті 
күшейте отырып механикалық ӛңдеу арқылы 

2,1 

2,3 

в) тӛсеме табағына жақын бойлық қырларды үзу және олардың 
шетжақтарының  арасына  қыстырмаларды  қою  арқылы,  тӛсеме 
табағының түйіспе жігін күшейте отырып механикалық ӛңдеусіз  

1,9 

2,1 

ЕСКЕРТПЕ  1  

m

f

  —  жалғанатын  элементтердің  түйіспелері  бойынша  жылжулардың  әсерін  ескеретін  және 

қосылыстағы 

n

  бұрандамалардың  кӛлденең  қатарларының  санына  байланысты  У.3-кесте  бойынша 

қабылданатын коэффициент. 
ЕСКЕРТПЕ 2  Параметр 

n

 анықталады: 

— осы  элемент  осы  торапта  үзілген  кезде  осы  элементті  фасонкаға  немесе  түйіспе  бастырмасына  бекітудегі 
бұрандамалардың кӛлденең қатарларының саны (поз. 3 г, д, е); 
— фасонканы үздіксіз элементке бекітудегі  бұрандамалардың кӛлденең қатарларының жалпы саны (поз. 3 в). 

 

A

A

 

У.1-сурет – Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы                                         

қҧрама элементтердің жалғау бҧрандамалары бойынша нетто қималарындағы, 

сонымен қатар бос саңылау жанындағы негізгі металл бойынша А – А 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

320 

A

A

 

 

У.2-сурет - Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы                                              

нормативтік кҥшпен тартылған, тӛзімділігі жоғары бҧрандама салынған саңылау 

жанындағы нетто қималарындағы негізгі металл бойынша А – А 

 

A

A

 

 

У.3-сурет -  Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы                                             

осы торапта фасонкаларды тҧтас арқалықтардың тҥйіспейтін белдеулеріне және 

торлы пішімдердің элементтеріне бекітудегі тӛзімділігі жоғары бҧрандамалардың 

бірінші қатары бойынша брутто қимасындағы негізгі металл бойынша  А – А 

 

A

A

A

A

1

v

h

v

1

1 - 1

A

 

 

У.4-сурет — Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы 

торапқа бекітуде немесе екі қабырғалы элементтердің тҥйіспесіндегі тӛзімділігі 

жоғары бҧрандамалардың бірінші қатары бойынша брутто қимасындағы негізгі 

металл бойынша А – А 

 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

321 

A

A

A

h

v

A

 

 

У.5-сурет — Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы 

орапқа бекітуде немесе біржақты жаймалары бар екі қабырғалы элементтердің 

тҥйіспесіндегі бірінші тӛзімділігі жоғары бҧрандамалардың бірінші қатары бойынша 

брутто қимасындағы негізгі металл бойынша А – А 

 

A

A

 

 

У.6-сурет — Тӛзімділігі тексерілетін есептік қиманың орналасуы 

Торапқа бекітуде немесе біржақты жаймалары бар бір қабырғалы элементтердің 

тҥйіспесіндегі бірінші тӛзімділігі жоғары бҧрандамалардың бірінші қатары бойынша 

брутто қимасындағы негізгі металл бойынша А – А 

 

У.2 -кесте— Аспалы, керілмелі және алдына ла кернеуленген болат аралық 

қҧрылыстардың болат арқандаррының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



s

 кернеу 

концентрациясының тиімді коэффициенттері 

Арқанды бекітетін немесе қисайтатын құрылғылар 

Коэффициент 

s



 

1  Сына түріндегі анкерлер 

1,1 

2  Арқанның ұшын корпустың конусты немесе цилиндрлі қуысында түсті 
металдардың қоспасымен немесе эпоксидті компаундпен құймасы бар анкерлер 

1,3 

3  Дӛңгелек сымдардың ұштары жаншылған анкерлер, оларды анкерлі плитада 
қысу және болат бӛлшектерден тұратын толтырғышы бар эпоксидті компаунпен 
қуыстарды толтыру 

1,1 

4  Арқанды қисайтатын құрылғылар, соның ішінде шетжақтары 5 мм рудиуспен 
дӛңгелектенген (арқан шығатын жері) және қысқыш жаймасы 40 мм қысқарған 
(арнаның ұзындығымен салыстырғанда)  дӛңгелек арна кескіні бар тартпалар 
және қысқыштар: 

 

- арқанның болат ложамен және кӛлденең қысымымен тікелей байланысы 
кезінде, 

(

) 1,

q

N r





МН/м 

1,2 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

322 

У.2 -кесте— Аспалы, керілмелі және алдына ла кернеуленген болат аралық 

қҧрылыстардың болат арқандаррының тӛзімділігін есептеу ҥшін 



s

 кернеу 

концентрациясының тиімді коэффициенттері 

(жалғасы)

 

Арқанды бекітетін немесе қисайтатын құрылғылар 

Коэффициент 

s



 

- арқанның қалыңдығы 

1

t



 мм жұмсақ тӛсеме арқылы болат ложамен кӛлденең 

қысымымен байланысы кезінде, 

(

)

2,

q

N r





 

МН/м 

1,2 

5  Аспалардың қамытттары; кӛлденең қысым кезіндегі арқанның ауытқусыз 
тартпалары және қысқыштары, МН/м: 

 

- 

1

q



және арқанмен тікелей байланысы кезінде 

1,1 

- 

2

q



және  алыңдығы 

1

t



 мм жұмсақ тӛсеме арқылы арқанмен байланысы 

1,1 

ЕСКЕРТПЕ Белгілеулер: 

N

  — арқандағы күш; 

r

— қисайтатын құрылғыдағы арқанды бүгудің қисық сызық радиусы. 

 

У.3–кесте – m

f

 коэффициенті

 

n 

1–3 

4–6 

7–8 

9–10 

11–15 

16 және 

одан артық 

f

m

 

1,00 

1,05 

1,12 

1,16 

1,20 

1,23 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

323 

Ф қосымшасы 

(міндетті) 

 

Жҥру бӛлігінің ортотропты плитасының беріктігін және орнықтылығын есептеу 

 

Ф.1  Ортотропты  плитаны  есептеу  әдісі  тӛсеме  табағының  қырларын  және  негізгі 

арқалықтарын бекітетін оның бірлескен жұмысын ескеруі тиіс. 

Ф.2  Ортотропты  плитаны  жек  жүйелерге  шартты  түрде  бӛлуге  жол  беріледі    — 

тӛсеме табағының сәйкесінше учаскелерімен бойлық және кӛлденең қырлар (Ф.1-сурет). 

A

A

6

3

3

3

2

2

0,2

t

w

t

f

b

f

a)

б)

в)

г)

l

l

l

l

l

l

(i-

3

)l

l

6

l

h

w

e

F

F

L

L

1

1

1

1

1

1

X

немесе

B

B

Х

D

У

II

U

a

У

1

X

II

I

I

III

III

I

I

III

III

1

У

С

a

 

1, 2, 3, ..., 

i

 — жоғарғы плитаның кӛлденең қырының нӛмірі; а — бойлық кесік;                 

б — жоспар; в — кӛлденең кесік; г — тӛменгі плитаның қыры 

Ф.1-сурет — Қорапты аралық қҧрылыс

 

 
Негізгі арқалықтар арасындағы иілу жҧмысы кезіндегі ортотропты плитадағы 
кҥш 

Ф.3 Ортотропты плитаның бойлық қырларындағы иілу моменттерін келесі формула 

бойынша анықтау керек 

1

,

sl

M

M

M





                                                        (Ф.1) 

 мұндағы 

1

M

  —  жалпы  ені  бойлық  қырлар  арасындағы 

a

  арақашықтығына  тең 

тӛсеме табағының іргелес учаскелерін қосатын толық қималы жеке бойлық қырдағы иілу 
моменті  (Ф.1,  в  сурет),  қатты  тіректердегі  кесілмейтін  арқалық  ретінде  қарастырылады; 
момент осы қырдың үстіне тікелей орналасқан жүктемемен орындалады; 

M

  — бойлық  және  кӛлденең  қырлардың  қиылысу  тораптарына  түсірілетін 

жүктемемен  әсер  ету  бетін  жүктеу  кезінде  негізгі  арқалықтар  арасындағы  ортотропты 
плиталарды ию кезінде бойлық қырдың тірек қимасындағы иілу моменті. 

Бойлық  қырлардан  кӛлденең  қималы  қиылысу  тораптарына  берілетін  жүктемені 

қатты  тіректердегі  кесілмеген  кӛп  аралықты  арқалықтың  тірек  реакциясының  әсер  ету 
сызығының кӛмегімен анықтау керек. 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

324 

Автожолдың  ортотропты  плитасының  шеткі  үшінші  ені  шектерінде  және  үстімен 

жүретін  бір  жолды  темір  жол  аралық  құрылыстарының  ортотропты  плитасында 

0



M

 

қабылдау керек. 

 «Ортаңғы»  1  кӛлденең  қимадағы    бойлық  қырдың  тірек  қимасындағы   

M

  иілу 

моментін  есептеу  үшін  әсер  ету  бетінің  ординаттарын  (Ф.1,  а  сурет)  келесі  формула 
бойынша анықтау керек 

1

1

2

sin

,

iu

i

a

u

M

M

L

l





                                                       (Ф.2) 

мұндағы  

1

i

M

  — жүктемені 

i

  кӛлденең  қимаға  орналастыру  кезінде    «ортаңғы»  1 

кӛлденең  қимадағы    бойлық  қырдың  тірек  қимасындағы  иілу  моментінің  әсер  ету 
сызығының Ф.1-кесте бойынша қабылданатын (

l

 кӛбейту арқылы) ординаттары; 

l

 — бойлық қырының аралығы (Ф.1, б сурет);  

L

 — кӛлденең қырының аралығы (Ф.1, в сурет);  

u

 — кӛлденең қырының басынан бастап жүктемені орналастыру координатасы. 

 

Ф.1-кесте – Әсер ету сызығының ординаталары 

l

1

i

M

 

Кӛлденең қиманың 

i

 нӛмірі 

z

 кезіндегі әсер ету сызығының ординаталары 

1

i

M

l

 

0 

0,1 

0,2 

0,5 

1,0 

1 

0 

0,0507 

0,0801 

0,1305 

0,1757 

2 

0 

–0,0281 

–0,0400 

–0,0516 

–0,0521 

3 

0 

0,0025 

–0,0016 

–0,0166 

–0,0348 

4 

0 

0,0003 

0,0016 

0,0015 

0,0046 

5 

0 

–0,0001 

0 

0,0014 

0,0025 

6 

0 

0 

0 

0,0001 

0,0012 

ЕСКЕРТПЕ 1  Белгілеулер: 

z  

— ортотропты  плитаның  иілу  қаттылығын  сипаттайтын  және 

4

3

0,0616

,

sl

s

I

L

z

aI

l



  формула 

бойынша анықталатын параметр 
мұндағы  

sl

I

 —  кӛлденең  оське 

1

y

  қатысты  бойлық  қырының  толық  қимасының  инерция  моменті, 

м

4

 ( Ф.1, в суретті қараңыз); 

a 

— бойлық қырлар арасындағы арақашықтық, м; 

s

I

— толық кӛлденең қырдың инерция моменті, м

4

, - ені 0,2

L

, бірақ 

l

 артық емес іргелес жатқан 

тӛсеме учаскесімен— кӛлденең оське 

1

x

қатысты (Ф.1, а суретті қараңыз). 

ЕСКЕРТПЕ  2  Ф.1-кестеде 

i

  кӛлденең  қырлардың  келесі  нӛмірлері  қабылданған:  2–6  қырлар 

«ортаңғы» 1 кӛлденең қимадан әр жаққа бір-бірінен 

l

 арақашықтықта орналасқан  (Ф.1, а суретті 

қараңыз). 

 
Ф.4 Темір жол аралық құрылыстарда жүру бӛлігінің ортотропты плитасының тӛсеме 

табағының иілуін есептеу керек, бұл жағдайда тӛсеме табағының бүгілуі тексерілмейді. 

Жолдарды  балластта  орналастыру  кезінде  бойлық  қырлардың  үстіндегі  тӛсеме 

табағындағы  иілу  моменттердің  ең  кӛп  мәндерін  келесі  формулалар  бойынша  анықтау 
керек: 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

325 

- рельс астындағы аймақта  

2

0,1

,

y

M

a

  

                                                                 (Ф.3) 

- аралық құрылыс осі бойынша аймақта  

2

0, 08

,

y

M

a

 



                                                              (Ф.4) 

мұндағы  ν  — Е.2  бойынша  қабылданатын  ұзындық  бірлігіндегі  жүктеме                    

(Е қосымшасы).

 

                                          
Ортотропты плита элементтерінің беріктігін есептеу  
  

Ф.5  Ортотропты  плита  элементтерінің  беріктігін  тексеру  үшін  Ф.1-суретте 

кӛрсетілген I, II, III қималардағы және 

1

1

1

, , ,

,

,

,

A B C A B D

 нүктелердегі болаттың серпімді 

деформациялану  болжамдарындағы  есептеулер  нәтижесінде  бойлық  және  кӛлденең 
қырлардың тӛсеме табағындағы қалыпты кернеулерді, сонымен қатар тӛсеме табағындағы  

,

xp

yp

 

  және 

xyp



  негізгі  арқалықтары  арасындағы  ортотропты  плитаның  иілу  және 

оның  аралық  құрылыстың   

,

xc

yc

 

  және 

.

xyc



  негізгі  арқалықтарымен  бірігіп  жұмыс 

істеуінен түскен жанасу кернеулерін алу керек.  

Ф.6 Иілу кезінде созылған бойлық қырдың ең шеткі тӛменгі ортотропты плитаның 

беріктігін  тексеруді  ортаңғы  бойлық  қырдың 

l

  аралық  ортасындағы  I–I  қимадағы 

кесілмеген  негізгі  арқалықтардың  теріс  моменттері  аймағында  келесі  формулалар 
бойынша орындау керек (Ф.1, в суретті қараңыз) —А нүктесі): 

1

1

,

xc

xp

y

m

R m

    

                                                      (Ф.5) 

2

.

xc

xp

yn

m R m

   

                                                        (Ф.6) 

мұндағы  

,

y

yn

R R

  — бойлық  қырдың  металының  есептік  және  нормативтік 

кедергісі; 

m

 —  60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті;  

m

1

,

  m

2

  — жұмыс  шартының  коэффициенттері;  автожол  және  қала  кӛпірлері  үшін, 

сонымен  қатар  автожол  ӛткелдерінің  біріктірілген  кӛпірлері  үшін  оларды  Ф.2-кесте 
бойынша қабылдау керек;  темір жол және жаяу жүргіншілер кӛпірлері үшін,  темір жол 
ӛткелдерінің  біріктірілген  кӛпірлері  үшін 

1

1 æ;

m



  бұл  жағдайда  (Ф.6)  формула 

бойынша тексеру жүргізілмейді; 

1



— 0,9 тең болып қабылданатын жеке қалдық кернеулердің әсерінің  коэффициенті 

—  жолақтан,  прокат  бұрыштан  немесе  прокат  таврдан  орындалған  бойлық  қырдың  ең 
шеткі тӛменгі талшығы үшін және 1,1 — бойлық қыр үшін дәнекерлеу тавры түрінде; 



, æ — 8.4.2.3.1 және 8.4.2.2.1 бойынша анықталатын коэффициенттер.      

Ф.7 Жергілікті иілу кезіндегі сығылған бойлық қырдың ең шеткі тӛменгі талшығының 

ортотропты  плитасының  беріктігін  тексеруді  ортаңғы  бойлық  қырдың  II–II  тірек 
қимасындағы  кесілмеген  негізгі  арқалықтарының  оң  моменттері  аймағында  (Ф.1  а-суретті 
қараңыз —В нүктесі) келесі формула бойынша орындау керек  

2

æ

xp

xc

 

 

 

,

y

R m



                                                        (Ф.7) 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

326 

мұндағы  



, æ  — 8.4.2.3.1 және 8.4.2.2.1 бойынша анықталатын коэффициенттер; 

2



  — 1,1  тең  деп  қабылданатын  жеке  қалдық  кернеулердің  әсерінің    коэффициенті 

—  жолақтан,  прокат  бұрыштан  немесе  прокат  таврдан  орындалған  бойлық  қырдың  ең 
шеткі тӛменгі талшығы үшін және 0,9 — бойлық қыр үшін дәнекерлеу тавры түрінде; 

m

 — 60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

 

Ф.2 -кесте – Жолақты қырларға арналған 

m

1

 және 

m

2

 коэффициенттер 

xc

xp




 

Жолақты қырларға арналған 

m

1

 және 

m

2

 коэффициенттердің 

мәндері 

m

1

 

m

2

 

0 

0,55 

1,40 

0,25 

0,40 

1,50 

0,45 

0,25 

1,60 

0,65 

0,13 

1,60 

ЕСКЕРТПЕ 

xc

xp

 

  аралық  мәндерге  арналған 

m

1

  және 

m

2

  коэффициенттерді  сызықтық 

интерполяциямен анықтау керек.

 

 
Ф.8 Кӛлденең арқалықтың ең шеткі тӛменгі талшықтың беріктігін тексеруді оның 

аралығының  ортасында  III–III  қимада  (Ф.1,  в  суретті  қараңыз

  — 

С  нүктесі)  келесі 

формула бойынша орындау керек 

æ

yp



 

,

y

R m



                                                                     (Ф.8) 

мұндағы  æ

 

— (153) және (154) формулалар бойынша анықталатын коэффициент; 

m

  — 60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

Ф.9  Тӛсеме  табағының  беріктігін  есептеуді 

A

1

, 

B

1

, 

D

1

  нүктелерде  (Ф.1,  б  суретті 

қараңыз) келесі формулалар бойынша орындау керек: 

2

2

2

3

3

,

x

x

y

y

xy

y

m mR

        

                                       (Ф.9) 

,

xy

s

R m

 

                                                      (Ф.10) 

мұндағы  

4

;

x

xc

xp

m

    

  

4

;

y

yc

yp

m

    

 

;

xy

xyc

xyp

    

 

m

 — 60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті; 

m

3

 — 

0

y

 

 кезінде 1,15 тең немесе 

0

 

y

 кезінде 1,10 тең коэффициент; 

m

4

  — автожол  және  қала  кӛпірлерінің  ортотропты  плитасының 

A

1 

нүктесіндегі 

тӛсеме табағының беріктігін тексеру кезінде 1,05 және барлық басқа жағдайларда 1,0 тең 
деп қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті. 

Осы  тексеруді  орындау  барысында  есептеу  ретінде  жүктеулерді  қабылдауға  жол 

беріледі,  олар  ортотропты  плитаның  осы  нүктесіндегі  әрекет  етуші  кернеулердің  ζ

x

,  ζ

y

 

немесе η

xy

. біреуінің максималды мәнені жетеді, 

 
 

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

 

327 

Ортотропты плита элементтерінің орнықтылығын есептеу  
 

Ф.10  Бойлық  қырлар,  бойлық  жолақты  қырлар,  бойлық  және  кӛлденең  тавр 

қырларының белдеулерінің асылмалары  арасындағы жергілікті  орнықтылық 8.4.5.2 және 
8.4.6.2  сәйкес,  ал  тавр  қырларының  қабырғалары  —Т  қосымшасына  сәйкес  қамтамасыз 
етілуі  тиіс.  Бұл  жағдайда  негізгі  арқалықтар  және  аралық  құрылыстың  негізгі 
арқалықтарымен  бірлескен  жұмысының  арасындағы  ортотропты  плитаны  июден  түсетін 
кернеудің тиімсіз комбинациясын таңдау керек. 

Ф.11 Бойлық қырлармен бекітілген тӛсем табағының жалпы орнықтылығы кӛлденең 

қырлармен қамтамасыз етілуі тиіс. 

Сығылған ортотропты плитаның сығылған (сығылып-иілген) кӛлденең қырларының 

s

I

s

J

 (Ф.3 бойынша) инерция моментін келесі формула бойынша анықтау керек 





3

,

,

1

,

xc

s

sl

x cr ef

L

I

k

I

l



 

    



 

                                       (Ф.11) 

мұндағы  



 — Ф.3-кесте  бойынша анықталатын коэффициент; 



 — тең болып қабылданатын коэффициент: 0,055 — кезінде 

1;

k



 0,15 — кезінде 

2;

k



 0,20 —  кезінде 

3;

k



 

k

 — ортотропты плитаның есептелетін бойлық қырларының саны; 

L

  — негізгі  арқалықтардың  қабырғалары  немесе  геометриялық  ӛзгермейтін 

кӛлденең байланыстардың тораптарының ортасы арасындағы арақашықтық, м; 

l

 — кӛлденең қырлар арасындағы арақашықтық, м; 

sl

I

 — бойлық қырдың толық қимасының инерция моменті (Ф.3 бойынша); 

xc



— болаттың  серпімді  деформациясы  болжамында  есептелген  аралық 

құрылыстың негізгі арқалықтары бар ортотропты плитаның бірлескен жұмысынан тӛсеме 
табағындағы әрекет етуші кернеулер, МПа; 

,

,

x cr ef



  — 

,



 

x cr

xc

 мәні бойынша 68-кесте бойынша есептелген кернеу, МПа  

 

Ф.3-кесте – α коэфициенті 



 

0 

0,1 

0,2 

0,3 

0,4 

0,5 

0,6 

0,7 

0,8 

0,9 

0,95 

1 



 

0 

0,016  0,053  0,115  0,205  0,320  0,462  0,646  0,872  1,192  1,470  2,025 

 
Сонымен қатар 

,

,

x cr ef



 формула бойынша анықтауға болады 

2

,

,

2

,

sl

x cr ef

sl

EI

A l







                                                         (Ф.12) 

ЕСКЕРТПЕ 1   



 коэффициентін 

0

,

xc

y

R

   

 формула бойынша анықтайды,  мұндағы 

0



 

ef

l

l.



 кезінде Ф.4-кесте бойынша анықтау керек. 

Жергілікті  жүктемені  қабылдамайтын  сығылған  ортотропты  плита  үшін  (Ф.11) 

формуладағы 



 коэффициентін 2,025 тең деп қабылдау керек, бұл бойлық қырлардың  

ef

l

 

есептік  ұзындығының  кӛлденең  қималар 

l.

  арасындағы  арақашықтыққа  теңдігін 

қамтамасыз етеді.

 

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013 

328 

 

Ф.4–кесте – φ

0

 коэффициенті 

Иілгіштігі 

0

1

,

 

 

Маркалы болат үшін θ

0

 коэффициенті 

16Д 

15ХСНД 

10ХСНД, 390-14Г2АФД, 390-15Г2АФДпс 

0 

1,00 

1,00 

1,00 

41 

1,00 

1,00 

1,00 

44 

1,00 

1,00 

0,96 

50 

1,00 

0,92 

0,88 

53 

1,00 

0,87 

0,83 

60 

0,95 

0,76 

0,72 

70 

0,83 

0,64 

0,59 

80 

0,73 

0,56 

0,49 

90 

0,64 

0,50 

0,43 

100 

0,59 

0,44 

0,38 

110 

0,53 

0,39 

0,33 

120 

0,47 

0,34 

0,28 

130 

0,41 

0,30 

0,25 

140 

0,36 

0,26 

0,22 

150 

0,32 

0,23 

0,20 

160 

0,29 

0,21 

0,17 

170 

0,26 

0,19 

0,16 

180 

0,23 

0,17 

0,14 

190 

0,21 

0,15 

0,13 

200 

0,20 

0,14 

0,11 

 
Ф.12  (Ф.11)  шарттарын  қамтамасыз  ету  кезінде  жалпы  (сығылған  және  сығылып-

иілген)  ортотропты  плитаның  жалпы  орнықтылығын  есептеуді  келесі  формула  бойынша 
орындау керек  

0

,

xc

y

R m

  

                                                                    (Ф.13) 

мұндағы  

xc



  — Ф.11 қараңыз; 

0



 —  

0



 иілгіштігіне байланысты Ф.4-кесте бойынша қабылданатын бойлық иілу 

коэффициенті; 

m

 — 60-кесте бойынша қабылданатын жұмыс шартының коэффициенті, 8.3.13. 

Иілгіштігін келесі формула бойынша анықтау керек 

0

2

4

3

,

2

11

ef

ef

ef

h

sl

l

A

l

l

t

I

a

L

L

 

































                            (Ф.14) 

мұндағы  

ef

l

  — 

1





ef

l

l

  формуламен  анықталатын  бойлық  қырлардың  есептік 

(еркін) ұзындығы; мұнда 



 коэффициентін келесі мән бойынша Ф.3-кестеден табады 





3

1

,

1

 

 

 

  

 

s

sl

l

I

k

I

L

                                          (Ф.15)