БЕЙНЯЛХАЛГ КОНВЕНСИЙА 1978

3 А-Ы/4 бюлmясиндя эюсtярилдийи киmи гийmяtlԥndиrmԥni mящдудлашдыраркян бцtцн нязаряt

проседурларында гачылmаз елеmенt олан субйекtивлик mиниmуmа енир, башга нязаряt

yoxlamalrının нювляриндя олдуьундан йцксяк олmур.

4 Ы/4 гайдасынын

1.3-жц бяндиндя верилmиш айдын ясаслар адяtян mцфяttишин диггяtини

сяришtянин спесифик сащяляриня йюнялtmяйя кифайяt едяжякдир, бундан сонра конкреt вярдишляр

сащясиндя щазырлыьын сцбуtларынын ахtарышы башланыр. Яэяр бу дялилляр кифайяtедижи вя инандырыжы

олmазса, сялащиййяtли вязифяли шяхс mцвафиг вярдиш нцmайиш еtдирmяйи хащиш едя биляр.

5 Эяmинин исtисmарынын iнсанлар, яmлак вя яtраф mцщиt^ цчцн tящлцкя йарадыб-йараtmадыьы

mясяляси Ы/4 гайдасында шярщ едилдийи киmи щадисядяn^ сонра вя йа ади йохлаmа mягсядиля

эяmидя оларкян mцфяttишин пешякар mцлащизялярi ясасында щялл едилир.

Бюлmя Б-Ы/ 5

Mилли mцддяалара даир təlimat

(Mцддяалар йохдур)

Бюлmя Б-Ы/ 6

Щазырлыг вя гийmяtляндирmяйя даир təlimat

Tялиmаtчылар вя иmtащан едянлярин ихtисаслары

1 Щяр бир Tяряф tялиmаtчыларын вя иmtащан едянлярин, Конвенсийайа уйьун tяляб едилдийи киmи,

бу бюлmядя шярщ едилян tԥlimata mцвафиг олараг hazırlıqların xüsusi növlԥri vԥ sԥviyyԥlԥri vԥ

ya dԥnizçilԥrin bacarıqlarının qiymԥtlԥndirilmԥsi üzrԥ müvafiq ixtisas vԥ tԥcrübԥyԥ mалик

олmаларыны tяmин еtmялидир.

Хидmяt ярзиндя щазырлыг вя гийmяtляндирmя

2 Gԥmidԥ vԥ ya sahildԥ, Konvensiya üzrԥ sertifikatlaşdırılmaya dair tԥlԥblԥrԥ cavab

vermԥk mԥqsԥdilԥ istifadԥ edilԥn dԥnizçilԥrin istehsalatdan ayrılmamaqla praktiki hazırlığını

hԥyata keçirԥn hԥr bir şԥxs tԥdris üsulları haqqında tԥlimatla^ tanış olmalıdır.

3 Gԥmidԥ vԥ ya sahildԥ, Konvensiya üzrԥ sertifikatlaşdırılmaya dair tԥlԥblԥrԥ cavab

vermԥk mԥqsԥdilԥ istifadԥ edilԥn dԥnizçilԥrin istehsalatdan ayrılmamaqla keçirilԥn praktiki

hazırlığına nԥzarԥt üzrԥ mԥsul olan hԥr bir şԥxs tԥdris üsulları, elԥcԥ dԥ hazırlıq metodları vԥ

praktikası haqqında müvafiq biliklԥrԥ malik olmalıdırlar.

4 Gԥmidԥ vԥ ya sahildԥ, Konvensiya üzrԥ sertifikatlaşdırılmaya dair tԥlԥblԥrԥ cavab

vermԥk mԥqsԥdilԥ istifadԥ edilԥn dԥnizçilԥrin istehsalatdan ayrılmamala bacarıqlarının

qiymԥtlԥndirilmԥsini hԥyata keçirԥn hԥr bir şԥxs:

гийmяtляндирmянин mеtодлары вя tяжрцбяси цзря лазыmи tԥlimat алmаг^*, вя

tяжрцбяли иmtащан едянин mцшащидяси алtында вя онун гане еtmякля гийmяtляндирmя

üzrԥ пракtики tяжрцбя ԥldԥ etmԥk.

5 Konvensiya üzrԥ sertifikatlaşdırılmaya dair tԥlԥblԥrԥ cavab vermԥk mԥqsԥdilԥ istifadԥ

edilԥn dԥnizçilԥrin istehsalatdan ayrılmamaqla bacarıqlarının qiymԥtlԥndirilmԥsinԥ nԥzarԥt

^ Kursların hazırlanmasında BDT-inin Model Kurslarından istifadԥ edilԥ bilԥr.

^ Bax . Dԥniz qԥzasının, yaxud hadisԥsinin (insidentinin) araşdırılmasına dair tövsiyԥ edilԥn tԥcrübԥ vԥ

Beynԥlxalq Standartlar Mԥcԥllԥsinԥ

284

üzrԥ mԥsul olan hԥr bir şԥxs, qiymԥtlԥndirmԥ sistemi, qiymԥtlԥndirmԥ üsulları vԥ praktikası

haqqında tam anlayışa malik olmalıdır.^*

Distant tԥhsil vԥ e-tԥhsildԥn istifadԥ

6 Tԥrԥflԥr A-I/6 bölmԥsindԥ müԥyyԥn edilԥn hazırlıq vԥ qiymԥtlԥndirmԥyԥ, hԥmçinin aşağıda

göstԥrilԥn tԥlimata uyğun olaraq, dԥnizçilԥrin distant tԥhsil vԥ ya e-tԥhsil vasitԥsilԥ hazırlıq

keçmԥklԥrinԥ icazԥ verԥ bilԥr.

Distant tԥhsil vԥ e-tԥhsil vasitԥsilԥ keçirilԥn hazırlıqlara dair tԥlimat

7 Hԥr bir Tԥrԥf distant tԥhsil vԥ e-tԥhsil proqramlarını tԥmin etmԥlidir:

.1 tԥrԥfin tԥsdiq etdiyi müԥssisԥ tԥrԥfindԥn hԥyata keçirilmԥsini;

.2 tԥdris edilԥn fԥnn üzrԥ bacarıq sԥviyyԥsinԥ yiyԥlԥnmԥk üçün seçilmiş mԥqsԥdlԥrԥ vԥ

hazırlığın hԥdԥflԥrinԥ müvafiqliyini;

.3 proqramın necԥ işlԥdiyini anlamaq mԥqsԥdilԥ hazırlıq keçԥnlԥr üçün aydın vԥ dԥqiq

ifadԥ edilmiş tԥlimatların olmasını;

.4 fԥnn üzrԥ ԥsas bilik vԥ peşԥkarlığın tԥmin edilmԥsi üçün bütün tԥlԥblԥrԥ cavab verԥn

tԥdris planı;

.5 Hazԥrlıq keçԥnlԥrԥ hԥm özqiymԥtlԥndirmԥ, hԥm dԥ müԥllim qiymԥtlԥndirmԥsi

vasitԥsilԥ tԥdris edilԥn mԥsԥlԥlԥri sistemli şԥkildԥ düşünmԥyԥ imkan yaradan formada

tԥşkil edilmԥsini;

.6 Telefon, faks vԥ e-mail vasitԥsilԥ tԥdris üzrԥ professional dԥstԥyin göstԥrilmԥsini.

Şirkԥtlԥr tԥdris üçün tԥhlükԥsiz şԥrait yaradıldığından vԥ hazırlıq keçԥn şԥxslԥrin tԥhsil

almaları üçün kiyafԥt qԥdԥr vaxtla tԥmin edildiyindԥn ԥmin olmalıdırlar.

E-tԥhsil zamanı XML (Genişlԥnԥn İşarԥlԥmԥ Dili) kimi hԥm formatı, hԥm dԥ mԥlumatı

internet şԥbԥkԥsi (World Wide Web), intranet vԥ digԥr yerlԥrdԥ paylaşmağı asanlaşdıran

ümumi mԥlumat formatları istifadԥ edilmԥlidir.

10 E-tԥhsil sistemi kԥnar müdaxilԥdԥn vԥ sistemԥ mühafizԥ tԥdbirlԥrini pozmaqla daxil olma

cԥhdlԥrindԥn qorunmalıdır.

Distant tԥhsil vԥ e-tԥhsil vasitԥsilԥ keçirilԥn hazırlıqlar vasitԥsilԥ hazırlıq keçԥn

şԥxslԥrin inkişafının vԥ nailiyyԥtlԥrinin qiymԥtlԥndirilmԥsinԥ dair tԥlimat

Hԥr bir Tԥrԥf distant tԥhsil vԥ e-tԥhsil üzrԥ hԥr proqrama dair tԥsdiq edilmiş

qiymԥtlԥndirmԥ prosedurlarının tԥmin edildiyindԥn ԥmin olmalıdır, o cümlԥdԥn:

.1 testlԥrin vԥ imtahanların keçirilmԥsi vԥ nԥticԥlԥrin elan edilmԥsi üsulları haqqında

hazırlıq keçԥn şԥxslԥrԥ aydın mԥlumatın verildiyindԥn;

ԥtraflı vԥ hazırlıq keçԥn şԥxslԥrin bacarıqlarını adekvat şԥkildԥ qiymԥtlԥndirԥn, elԥcԥ

dԥ yoxlanılan sԥviyyԥyԥ uyğun test suallarının olmasından;

.3 test suallarının yenilԥnmԥsini tԥmin edԥn prosedurların olmasından;

.4 imtahanların keçirildiyi şԥrait vԥ imtahan verԥn şԥxslԥr üzԥrindԥ nԥzarԥt

prosedurlarından;

.5 köçürmԥnin qarşısını almaq mԥqsԥdilԥ imtahan sistemi üçün etibarlı prosedurlardan;

vԥ

.6 Tԥrԥflԥrin nԥticԥlԥrin qeydiyyatını aparması üçün etibarlı yoxlama prosedurlarından.

Tanınan tԥlim-tԥdris müԥssisԥlԥrinin, tԥsdiq edilmiş tԥlim kurslarının vԥ proqramlarının

qeydiyyatı

285

12 Hԥr bir Tԥrԥf tanınan tԥlim-tԥdris müԥssisԥlԥrinin, tԥsdiq edilmiş tԥlim kurslarının vԥ

proqramlarının qeydiyyatını vԥ ya qeydiyyatlarını aparılmalı vԥ sorğu edildidiyi tԥqdirdԥ, şirkԥt

vԥ digԥr Tԥrԥflԥrԥ açıqlamalıdır.

Бюлmя Б-Ы/ 7

İnformasiyanın ötürülməsinə dair təlimat

Расt эялинян чяtинликляр щаггында mԥruzԥlԥr

Tяряфлярԥ Konvensiyanın IV maddԥsi and I/7 qaydasına uyğun olaraq mԥlumat

mübadilԥsi aparılarkԥn tԥlԥb olunan informasiyanın yerini xüsusilԥ vurğulayan göstԥricilԥri

aşağıdakı qaydada daxil etmԥyi tövsiyԥ edir:

DHDNÇ Konvensiyasının IV maddԥsi and I/7 qaydasına uyğun olaraq tԥqdim edilԥn

materialların göstԥricilԥri

Olduğu yer

DHDNÇ Konvensiyasının IV maddԥsi

.1 Qanunların, fԥrmanların, ԥmrlԥrin, qaydaların vԥ sԥnԥdlԥrin mԥtni

(maddԥ IV(1)(a))

.2 Tԥlim kursları haqqında ԥtraflı mԥlumat

(maddԥ IV(1)(b))

.3 Milli imhatan vԥ digԥr tԥlԥblԥr

(maddԥ IV(1)(b))

.4 Sertifikatların nümunԥlԥri

(maddԥ IV(1)(c))

DHDNÇ Mԥcԥllԥsinin A-I/7 bölmԥsinin 1-ci hissԥsi

Olduğu yer

.5 Dövlԥt qurumu haqqında mԥlumat

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.1)

.6 Hüquqi vԥ inzibati tԥdbirlԥrin izahı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.2)

.7 Tԥhsil, hazırlıq, imtahan, qiymԥtlԥndirmԥ vԥ sertifikatlaşdırma siyasԥti haqqında

bԥyannamԥ

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.3)

.8 Sertifikat üzrԥ kursların, hazırlıq proqramlarının, imtahanın vԥ qiymԥtlԥndirmԥnin qısa

mԥzmunu

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.4)

.9 İcazԥlԥrin verilmԥԥsi, akkreditasiya vԥ tԥsdiqetmԥ haqqında prosedurlar vԥ şԥrtlԥrin

tԥsviri

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.5)

.10 Verilԥn icazԥlԥrin, akkreditasiyaların vԥ tԥsdiqnamԥlԥrin siyahısı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.5)

.11 Güzԥştli icazԥlԥr üzrԥ prosedurların qısa mԥzmunu

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.6)

.12 I/11 qaydasına uyğun olaraq hԥyata keçirilԥn müqayisԥ

286

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.7)

.13 Tԥkmillԥşdirmԥ vԥ ixtisasartırma tԥlimlԥrinin planı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 2.7)

DHDNÇ Mԥcԥllԥsinin A-I/7 bölmԥsinin 2-ci hissԥsinin 3-cü bԥndi

Olduğu

yer

.14 IX maddԥyԥ uyğun olaraq qԥbul edilԥn ekvivalent üsullarının tԥsviri

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 3.1)

.15 I/10 qaydaya uyğunluğu tԥmin etmԥk üçün hԥyata keçirilԥn tԥdbirlԥrin qısa icmalı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 3.2)

.16 VII/1 qaydaya ԥsasԥn alternativ sertifikata malik dԥnizçilԥrin xidmԥt etdiyi gԥmilԥrin

sԥfԥrԥ çıxa bilmԥsi üçün heyԥtin minimal tԥrkibi haqqında tԥqdim edilԥn sԥnԥdlԥrin

surԥtinin nümunԥlԥri

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 3.3)

DHDNÇ Mԥcԥllԥsinin A-I/7 bölmԥsinin 2-ci hissԥsinin 4-cü bԥndi

Olduğu

yer

.17 I/8 qaydasına uyğun olaraq hԥyata keçirilԥn müstԥqil qiymԥtlԥndirmԥnin nԥticԥlԥrinԥ

dair aşağıdakıları ԥhatԥ edԥn mԥruzԥ:

.1 Qiymԥtlԥndirmԥni hԥyata keçirԥn şԥxslԥrin müstԥqil qiymԥtlԥndirmԥ üzrԥ

sԥlahiyyԥt dairԥsi

.2 Qiymԥtlԥndirmԥni hԥyata keçirԥn şԥxslԥrin ixtisası vԥ tԥcrübԥsi

.3 Qiymԥtlԥndirmԥnin aparıldığı tarix vԥ sahԥsi

.4 Aşkar edilԥn uyğunsuzluqlar

.5 Tövsiyԥ edilԥn tԥshihedici tԥdbirlԥr

.6 Hԥyata keçirilԥn tԥshihedici tԥdbirlԥr

.7 Müstԥqil qiymԥtlԥndirmԥnin aparıldığı tԥlim müԥssisԥlԥrinin/mԥrkԥzlԥrinin

siyahısı

DHDNÇ Mԥcԥllԥsinin A-I/7 bölmԥsinin 2-ci hissԥsinin 6-cı bԥndi

Olduğu

yer

.18 Hüquqi vԥ inzibati tԥdbirlԥrin izahı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 6.1)

.19 Tԥhsil, hazırlıq, imtahan, qiymԥtlԥndirmԥ vԥ sertifikatlaşdırma siyasԥti haqqında

bԥyannamԥ

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 6.2)

.20 Sertifikat üzrԥ kursların, hazırlıq proqramlarının, imtahanın vԥ qiymԥtlԥndirmԥnin qısa

mԥzmunu

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 6.3)

.21 Tԥkmillԥşdirmԥ vԥ ixtisasartırma tԥlimlԥrinin planı

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 6.4)

.22 I/11 qaydaya uyğun olaraq hԥyata keçirilԥn müqayisԥ

(bölmԥ A-I/7, bԥnd 6.5)

287

2 Tԥrԥflԥrԥ, I/7 qayda ilԥ tԥlԥb edilԥn mԥruzԥlԥrdԥ bu Mԥcԥllԥnin B hissԥsinindԥ nԥzԥrdԥ

tutulan riayԥt edilmԥsi praktiki cԥhԥtdԥn qeyri-mümkün hesab edilԥn hԥr hansı müvafiq

tԥlimata istinad etmԥlԥri tövsiyԥ edilir.

Бюлmя Б-Ы/ 8

Кейфиййяt сtандарtларына даир təlimat

1 Hԥr bir Tԥrԥf Ы/8 гайдасынын вя А-Ы/8 бюлmясинин mцддяаларына mцвафиг олараг

sertifikatlaşdırma sisteminin idarԥ edilmԥsi zamanı кейфиййяt сtандарtларыны tԥtbiq edԥrkԥn

mövcud milli vԥ ya beynԥlxalq nümunԥlԥri nԥzԥrԥ almalı, hԥmçinni aşağıdakı ԥsas elementlԥri

daxil etmԥlidir:

кейфиййяtя mцнасибяtдя елан едилmиш сийасяt вя бу сийасяtин щяйаtа кечирилm яси

üsulları;

tяшкилаtи сtрукtуруну, mясулиййяtи, проседурлары, просесляри вя кейфиййяtи идаря еtmяк

цчцн зярури ещtийаtлары дахил еtmякля кейфиййяt сисtеmини;

исtисmар цсуллары вя кейфиййяtя нязаряtиn tяmин еdilmԥsi цзря фяалиййяtи;

сисtеmаtик mцшащидя цзря tядбирляр, o cümlԥdԥn müԥyyԥnlԥşdirilmiş бцtцн

mягсядляря чаtmаг цчцн кейфиййяtин tяmин едилmясi üzrԥ дахили гийmяtляндирmԥ;

ашаьыдакы бяндлярдя эюсtярилдийи киmи кейфиййяtин вахtашыры харижи гийmяtляндирилmяси

цзря tԥdbirlԥr.

2 Юз mилли серtификаtлаşдырmа сисtеmинин idarԥ edilmԥsi üzrԥ кейфиййяt сtандарtларыны

mцяййянляшдиряркян, Адmинисtрасийалар tяmин еtmяйя чалышmалыдыр ки, эюрцлян tядбирляр:

сащянин дяйишян tялябляринi нязяря алmаq, hԥmçinin йени tехнолоэийанын tяtбигини

йцнэцлляшдирmԥk вя tяшвиг еtmяk цчцн серtификаtлаşдырmа сисtеmи кифайяt гядяр çevik

олсун;

Адmинисtрасийайа tяжрцбя серtификаtы, эцзяшtли ижазяляр, щяmчинин серtификаtларын

фяалиййяtини сахлаmаг, ляьв еtmяк вя дондурmаг иmканы верян Конвенсийанын

mцхtялиф гайдаларыны, хцсусиля Ы/2- Ы/5 вя диэяр гайдалары щярякяtя эяtирян бцtцн

инзибаtи mясяляляри ящаtя еtсин;

башланьыж курсларындан вя пешякар серtификаt алmаг цчцн tякmилляшдирmя курсларындан

башлайараг иш йериндя гысаmцддяtли щазырлыг курсларынадяк щазырлыьын tягдириня вя

бцtцн

сявиййялярдя гийmяtляндирилmясиня Адmинисtрасийанын mясулиййяtини дахил еtсин.

гойулmуш mягсядлярин наилиййяtини гийmяtляндирmяк вя А-Ы/8 бюлmясинин 3-жц бянди

иля tяляб олунан mцсtягил харижи гийmяtляндирmянин базасыны tяmин еtmяк цчцн бцtцн

сявиййялярдя инзибаtи проседурларын щярtяряфли юйрянилmясини дя дахил еtmякля,

1.4-жц

бяндя mцвафиг олараг кейфиййяtин tяmин едилmясинин харижи бахылmасы цзря tядбирляри

дахил еtсин.

Биликлярин, анлайышларын, bacarıq вя ixtisasın qiymԥtlԥndirilmԥsi üzrԥ

nümunԥvi кейфиййяt сtандарtлары

3 Биликлярин, анлайышларын, bacarıq вя ixtisasın qiymԥtlԥndirilmԥsi üzrԥ nümunԥvi кейфиййяt

сtандарtлары бу бюлmянин tювсийялярини цmуmи чярчивядя юзцндя якс еtдирmялидир вя йа:

аккредиtԥ едилmиш tящсилин вя щазырлыьын вя йа кейфиййяt сtандарtынын mилли схеmини; вя

йа

Tяшкилаt цчцн mягбул сайылан алtернаtив бирtипли кейфиййяt сtандарtларыны;

4 Йухарыда адлары чякилян бирtипли кейфиййяt сtандарtлары дахил еtmялидир:

288

tядрис mцяссисясинин вя йа tяшкилаtларын елан еtдийи mягсяд вя вязифяляриня баьлылыьы

вя аккредиtиви щяйаtа кечирян вя йа кейфиййяt сtандарtларыны mцяййянляшдирян mцвафиг

рящбярлик tяряфиндян даваm еtдирян кейфиййяt сийасяtи;

кейфиййяt сийасяtини mцяййянляшдирян вя щяйаtа кечирян иш аспекtляриня аид олан курс

вя програm чярчивясиндя инкишафы mцяййянляшдирян гайдалар дахил олунmагла, онун

кейфиййяtиня пис tясир едян кейфиййяtи идаряеtmя функсийалары;

зяруряt оларса mясулиййяtин, цсулларын, просеслярин, персонал ресурсларынын вя

аваданлыгларын кейфиййяt сисtеmи иля ящаtя олунmасы;

mягсядя хидmяt еtmяк щазырлыьыны tяmин вя онлар гаршысында гойулmуш mясяляляри

щялл еtmяк mягсяди иля tядрисин бцtцн сявиййяляриндя, щазырлыгда, иmtащанларын

кечирилmясиндя вя гийmяtляндирилmясиндя вя онларын tяшкили вя щяйаtа кечирилmясиндя

кейфиййяtя нязаряt функсийалары;

кейфиййяtи tяmин еtmянин вя бахmанын дахили просессляри, щансылар ки tядрис

mцяссисясинин вя йа tядрисля mяшьул олан tяшкилаtын tядрис вя щазырлыг програmынын

mягсядлярини ижраеtmя щяжmини mцшащидя едир вя tяtбиг едилян кейфиййяtя нязаряt

проседураларыны сяmяряли изляйир;

.6. кейфиййяt зяmаняtиня бахышын няtижяляриня база вя чыхыш нюгtяси киmи хидmяt едян Ы/8

гайдасынын 2-жи бянди вя ашаьыдакы бяндлярдя гейд олунанлара mцвафиг суряtдя tяляб

едилян кейфиййяtин вахtашыры харижи гийmяtляндирилmяси цчцн tядбирляр;

5 Tящсил, щазырлыг вя гийmяtляндирmя цчцн кейфиййяt сtандарtларыны mцяййянляшдиряркян, бу

програmлары щяйаtа кечирmяйя mясулиййяtли олан tяшкилаtлар ашаьыдакылары нязяря алmалыдырлар:

mилли аккредиtив сисtеmинин вя йа tядрисин кейфиййяt сtандарtларыны mцяййянляшдирян

mцддяалар олдугда, беля mцддяалар билик вя анлайышйа даир Конвенсийанын tяляблярини

дахил едян курсларда исtифадя олунmалыдыр. Кейфиййяt сtандарtлары щяm идаряеtmя, щяm

дя исtисmар сявиййяляриндя исtифадя едилmяли вя гойулmуш mягсядляря чаtmаьы tяmин

еtmяк mягсяди иля цчцн бу фяалиййяtин нежя идаря олунmасына, tяшкил едилmясиня,

кечирилmясиня вя гийmяtляндирилmясиня диггяt йеtирmялидирляр;

яэяр илкин mягсяд конкреt бажарыьын ялдя едилmяси вя йа mцяййян бир tапшырыьын

ижрасыдырса, кейфиййяt сtандарtлары бу mягсяд цчцн реал вя йа tренаъор аваданлыьынын

исtифадя олунmасыны вя иmtащан едянлярин ихtисас вя tяжрцбяляринин гаршыйа гойулан

mягсядляри ялдя еtmяк цчцн уйьун олmасына диггяt йеtирmялидир;

кейфиййяt tяmинаtынын дахили гийmяtляндирилmяси tядрис ожаьынын бцtцн сявиййяляриндя

програmын щярtяряфли бахылmасыны дахил еtmялдир ки, кейфиййяt сtандарtларынын tяtбиги

цзря гойулан mягсядляря чаtmаьы mцшащидя еtmяк олсун. Бу кейфиййяt

tяmинаtларынын бахылmасы програmларын планлашдырылmасына, ишляниб щазырланmасына,

tягдиm олунmасына вя гийmяtляндирилmясиня, щабеля tядрис, юйрянmя вя цнсиййяt

цзря фяалиййяtя mцражияt еtmялидир. Бахылmанын йекуну А-I/8 бюлmясинин 3-жц бяндиня

mцвафиг олараг tяляб едилян mцсtягил гийmяtляндирmянин ясасыны tяшкил едир.

Mцсtягил гийmяtляндирmя

6 Щяр бир mцсtягил гийmяtляндирmя кейфиййяtин tяmин едилmяси цзря бцtцн фяалиййяtин

сисtеmаtик вя mцсtягил хцласясини дахил еtmяли, лакин гойулmуш mягсядлярин ясасландырылmасыны

гийmяtляндирmяmялидир. Гийmяtляндирmяни щяйаtа кечирян експерtляр групу ашаьыдакылары

эюрmялидир:

сянядляшдирилmиш проседуралара mцвафиг олараг гийmяtляндирmяни

щяйаtа

кечирmялидир;

щяр бир гийmяtляндирmянин няtижяляринин сянядляшдирилmясини вя бу няtижялярин

гийmяtляндирилян сащяйя жавабдещ олан шяхслярин диггяtиня чаtдырылmасыны tяmин

еtmялидир;

289

чаtышmазлыгларын дцзялдилmяси цчцн вахtында щярякяtлярин едилmясини йохлаmалыдыр.

7 Гийmяtляндирmянин mягсяди бцtцн сявиййялярдя кейфиййяt сtандарtларынын tяmин едилmяси

цзря tядбирлярин еффекtлийиня mцсtягил гийmяtин верилmясини tяmин еtmякдир. О щалларда ки,

сющбяt tядрис вя йа щазырлыгла mяшьул олан tяшкилаtдан эедир, лазыmдыр ки, акадеmик аккредиtя

эюря жавабдещ олан tанынmыш tяшкилаt вя йа кейфиййяt сtандарtларына жавабдещ олан щюкуmяt

органы исtифадя олунсун, Гийmяtляндирян група яввялжядян mясялялярин цmуmи шярщи верилmиш

ящяmиййяtли инфорmасийа tягдиm олунmалыдыр. Яэяр сющбяt баш tядрис програmындан вя йа ири

tядрис ожаьындан эедирся, инфорmасийада ашаьыдакылар эюсtярилmялидир:

tядрис mцяссисясинин mягсядляри щагда бяйанаt;

исtифадя олунан нязяри вя пракtик щазырлыьын tяфяррцаtы;

tядрис mцяссисясинин mцхtялиф органларынын tяркиби щаггында инфорmасийа вя tяшкилаtи

сtрукtур;

яmякдашлар вя tялябяляр (mцдавиmляр) щаггында mялуmаt;

tядрис вясаиtляринин вя аваданлыьын tясвири; вя

ашаьыдакылар цзря сийасяtин вя проседурларын цmуmи шярщи:

.6.1 tялябялярин гябулу;

.6.2 йени курсларын щазырланmасы вя mювжуд курсларын йенидян бахылmасы;

.6.3 иmtащанларын кечирилmя сисtеmи, аппелйасийа вя йенидян иmtащан верmяни дахил

еtmякля;

.6.4 mцллиmлярин ишя гябулу, щазырлыьы, ихtисасларынын tякmилляшдирилmяси, вязифяляринин

арtырылmасы вя гийmяtляндирилmя;

.6.5 tялябяляр вя сащя иля яксиня ялагя; вя

.6.6 яmякдашларын tядгигаt ишляриндя ишtиракы.

Mярузя

8 Гийmяtляндирmяни щяйаtа кечирян експерtляр групу сон mярузясини tягдиm еtmяздян

яввял, чыхардыглары няtижяляр цзря ряй алmаг mягсяди иля, рящбярлийя илкин mярузя tягдиm

еtmялдирляр. Ирадлар олдугда, гийmяtляндирmяни щяйаtа кечирян шяхсляр, ашаьыдакыларı ehtiva

edԥn, юз сон mярузялярини tягдиm еtmялидирляр:

tядрис mцяссисяси вя йа tядрис програmы щаггында гыса сораг харакtерли mялуmаt;

mярузя tаm, обйекtив вя дягиг олmалыдыр;

tядрис mцяссисясинин зяиф вя эцжлц tяряфлярини ишыгландырmалыдыр;

tяtбиг олунан гийmяtляндирmя проседуруну tясвир еtmялидир;

4-жц бянддя садаланан mцхtялиф елеmенtляри ящаtя еtmялидир;

.6 Конвенсийанын tялябляриня уйьйнлуг вя йа уйьунсузлуг дяряжяляри вя кейфиййяt

сtандарtларынын еффекtлийи вя гаршыда гойулан mягсяд вя mясялялярин

ялдя

олунmасынын tяmин едилmяси эюсtярилmялидир; вя

чаtышmазлыьын ашкар едилдийи сащяляр дягиг эюсtярилmялидир, вязиййяtи йахшылашдырmаг

цчцн tяклифляр вя гийmяtляндирmяни щяйаtа кечирян шяхсляр mцнасиб билдикляри башга

ирадлары верmялидирляр.

Бюлmя Б-Ы/ 9

290

Tibbi standartlara dair təlimat

Tибби бахыш вя sertifikatlaşdırılma

1 Tԥrԥflԥrԥ, dԥnizçilԥrin sağlamlıq vԥziyyԥtinԥ dair standartlar vԥ müddԥalar

müԥyyԥnlԥşdirԥrkԥn, dԥnizçilԥrin müxtԥlif vԥzifԥlԥrԥ malik olduqlarını nԥzԥrԥ alaraq, Б-Ы/9

nömrԥli cԥdvԥldԥ qeyd edilԥn minimal fiziki bacarıqlara vԥ bu bölmԥdԥki tԥlimata diqqԥt

yetirmԥlԥri tövsiyԥ edilir.

2 Tԥrԥflԥrԥ, dԥnizçilԥrin sağlamlıq vԥziyyԥtinԥ dair standartlar vԥ müddԥalar

müԥyyԥnlԥşdirԥrkԥn, Beynԥlxalq Əmԥk Tԥşkilatı/Dünya Sԥhiyyԥ Tԥşkilatının

“Dԥnizԥ

çıxmazdan ԥvvԥl vԥ mütԥmadi olaraq dԥnizçilԥrin tibbi müayinԥsinin hԥyata keçirilmԥsi

haqqında Tԥlimat”ı, o cümlԥdԥn sonrakı hԥr hansı buraxılışı, hԥmçinin Beynԥlxalq Əmԥk

Tԥşkilatı, Beynԥlxalq Dԥniz Tԥşkilatı vԥ ya Dünya Sԥhiyyԥ Tԥşkilatı tԥrԥfindԥn nԥşr edilԥn

digԥr müvafiq beynԥlxalq tԥlimatları nԥzԥrԥ almaları tövsiyyԥ edilir.

3 Dԥnizçilԥrin tibbi müayinԥsini hԥyata keçirԥn tibb müԥssislԥrinin müvafiq ixtisas vԥ

tԥcrübԥsinԥ ԥmԥyin tԥhlükԥsizliyi vԥ ya dԥnizçilԥrin sağlamlığı üzrԥ ixtisas, gԥmi hԥkimi üzrԥ

tԥcrübԥ, gԥmiçilik şirkԥtindԥ hԥkim vԥ ya yuxarıda qeyd edilԥn ixtisas vԥ tԥcrübԥyԥ malik

şԥxslԥrin rԥhbԥrliyi altında işlԥmԥk aid edilԥ bilԥr.

4 Tibbi müayinԥnin hԥyata keçirildiyi mԥkanlarda dԥnizçilԥrin sağlamlıq vԥziyyԥtinin

yoxlamasını hԥyata keçirmԥk üçün tԥlԥb olunan alԥt vԥ avadanlıqlar olmalıdır.

5 Administrasiyalar, tanıdıqları tibb mütԥxԥssislԥrinin tibbi müayinԥ keçirԥrkԥn müayinԥnin

qԥrarını professional müstԥqilliklԥrindԥn istifadԥ edԥrԥk qԥbul etmԥlԥrini tԥmin etmԥlidir.

6 Tibbi şԥhadԥtnamԥ almaq üçün müraciԥt edԥn şԥxslԥr şԥxsiyyԥtinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi

mԥqsԥdilԥ tanınan tibb mütԥxԥssislԥrinԥ müvafiq şԥxsiyyԥt sԥnԥdlԥrini tԥqdim etmԥlidir.

Hԥmçinin onlar ԥvvԥlki tibbi arayışı tԥqdim etmԥlidirlԥr.

7 Hԥr bir Administrasiya tibbi yoxlamanın qiymԥtlԥndirilmԥsinԥ, hԥmçinin şԥxsin şԥraitԥ

uyğunlaşmasına vԥ gԥmidԥ müԥyyԥn edilmiş vԥzifԥlԥri qԥnaԥtbԥxş yerinԥ yetirmԥk iqtidarında

olduğuna dair yoxlanılmasına ԥsaslanaraq, B-I/9 nömrԥli cԥdvԥldԥ nԥzԥrdԥ tutulan hԥr hansı

standarta dԥyişiklik etmԥk vԥ ya tԥtbiqindԥn imtina etmԥk üzrԥ diskresion sԥlahiyyԥtlԥrԥ

malikdir.

8 Sağlamlıq vԥziyyԥtinԥ dair standartlar, mümkün olduğu qԥdԥr, gԥmidԥ mövcud olan tibbi

vasitԥlԥrdԥn vԥ tibbi biliklԥrdԥn istifadԥ imkanları nԥzԥrԥ alınmaqla, gԥmidԥ xidmԥtԥ yararlılıq

üzrԥ obyektiv meyarlar müԥyyԥn etmԥlidir. Onlar, xüsusilԥ, hԥyat üçün potensial tԥhlükԥsi

olan vԥ dԥrmanların qԥbulu ilԥ nԥzarԥt edilԥn xԥstԥliklԥrdԥn ԥzab çԥkԥn dԥnizçilԥrin gԥmidԥ

fԥaliyyԥtinin davam etdirilmԥsinԥ icazԥ verilmԥ şԥrtlԥrini nԥzԥrdԥ tutmalıdırlar.

9 Tibbi standartlar dԥnizçilԥrin gԥmidԥ müvafiq vԥzifԥlԥri tutmasına

ԥngԥl törԥdԥn

daltonizm kimi xüsusi tibbi vԥziyyԥtlԥri müԥyyԥnlԥşdirmԥlidir.

10 Xidmԥt üçün görmԥ itiliyinԥ dair minimal standartlar hԥr göz üçün korrektԥ edilmԥdԥn ԥn

azı 0.1^ olmalıdır.

11 Xidmԥti vԥzifԥlԥrin icrası zamanı eynԥk vԥ ya kontakt linza taxması tԥlԥb edilԥn şԥxslԥr,

gԥmidԥ asan ԥldԥ edilԥn bilԥn yerlԥrdԥ eynԥk vԥ ya kontakt linzanın ehtiyat(lar)ına malik

olmalıdır. Tԥlԥb edilԥn standartlara cavab vermԥk mԥqsԥdilԥ görmԥ qabiliyyԥtini korrektԥ

etmԥk üçün kömԥkçi vasitԥlԥrdԥn istifadԥ etmԥk zԥrurԥti, tԥrtib edilԥn tibbi şԥhadԥtnamԥdԥ

qeyd edilmԥlidir.

^ Snellen onluq sisteminı hesablamasına uyğun alınan rԥqԥm

291

12 Rԥnglԥri seçmԥk qabiliyyԥtinin yoxlanılması zamanı İşıq Texnikası üzrԥ Beynԥlxalq

Komissiya

(CIE

143-200, o cümlԥdԥn hԥr hansı sonrakı nԥşr) tԥrԥfindԥn nԥşr edilԥn

Nəqliyyat vasitələrində rəngləri seçmək qabiliyyətinə dair tələblər haqqında Beynəlxalq

Tövsiyə vԥ ya ekvivalent yoxlama üsullarına uyğun olaraq hԥyata keçirilmԥlidir.

Cədvəl B-I/9

Minimal başlanğıc sԥviyyԥnin vԥ dԥnizçilԥrin xidmԥt üzrԥ fiziki bacarıqlarının

qiymԥtlԥndirilmԥsi³

Gԥmidԥ tapşırıq, funksiya,

Müvafiq fiziki bacarıqlar

Tibbi müayinԥni hԥyata

hadisԥlԥr vԥ ya şԥrtlԥr³

keçirԥn mütԥxԥssislԥr

qane olmalıdırlar ki,

namizԥdin⁴:

Gԥmidԥ müvafiq qaydada

Müvazinԥti saxlamaq vԥ çevik

Müvazinԥtinin pozulması

hԥrԥkԥt:

hԥrԥkԥt etmԥk

müşahidԥ edilmir. Müvafiq

Hԥrԥkԥt edԥn

hԥrԥkԥtlԥrin icrasının vԥ

göyԥrtԥdԥ

Şaquli yerlԥşԥn nԥrdivan vԥ

fiziki fԥlaiyyԥtinin qarşısını

Mԥrtԥbԥarası

pillԥkԥnlԥrlԥ (traplarla) yuxarı

alan hԥr hansı zԥiflik vԥ ya

Şöbԥlԥrarası

qalxmaq vԥ aşağı enmԥk

xԥstԥliyi yoxdur

Комингс üzԥrindԥn keçmԥk (

Kömԥkdԥn⁵ istifadԥ

mԥsԥlԥn, Yük nişanı haqqında

etmԥdԥn, bacarır:

Konvensiyanın tԥlԥbinԥ

- Şaquli yerlԥşԥn nԥrdivan

ԥsasԥn comamings 600mm

vԥ pillԥkԥnlԥrlԥ (traplarla)

hündürlükdԥ olmalıdır)

yuxarı qalxmağı;

Qeyd 1 bu sətirə tətbiq edilir

- yüksԥk astanaların

Sukeçirmԥyԥn qapıları açmaq

üzԥrindԥn keçmԥyi

vԥ bağlamaq

- qapını bağlayan

sistemlԥrdԥn mԥharԥtlԥ

istifadԥ etmԥyi

Gԥmidԥ adi vԥzifԥlԥr:

Mexaniki qurğulardan istifadԥ

Gԥminin tԥhlükԥsiz

- ԥl ԥmԥyi alԥtlԥrindԥn istifadԥ

etmԥk üçün fiziki güc, çeviklik

istismarı üçün zԥruri olan

etmԥk;

vԥ dözümlülük

gündԥlik vԥzifԥlԥri icra

- gԥmidԥki ehtiyatların yerinin

etmԥk mԥqsԥdilԥ tԥlԥb

dԥyişdirilmԥsi;

Yükün qaldırmaq, çԥkib

edilԥn qabiliyyԥti zԥiflԥdԥn,

- Hündürlükdԥ görülԥn işlԥr

aparmaq vԥ daşımaq

müԥyyԥn edilmiş zԥiflik vԥ

- Klapanlarla işlԥmԥk

(mԥsԥlԥn, 18 kq)

ya diqnoz qoyulmuş

- 4 saatlıq növbԥ çԥkmԥk

xԥstԥliyi yoxdur

- Qapalı mԥkanlarda işlԥmԥk

Əlini yuxarı uzatmaq

- Hԥyԥcan siqnalına,

Bacarır:

xԥbԥrdarlıqlara vԥ göstԥrişlԥrԥ

Uzunmüddԥtli dayanmaq,

- ԥllԥr qalxmış şԥkildԥ

reaksiya vermԥk

gԥzmԥk vԥ sayıq olmaq

işlԥmԥyi;

- Şifahi ünsiyyԥt

- uzunmüddԥtli dayanmağı

Ensiz mԥkanlarda işlԥmԥk vԥ

vԥ gԥzmԥyi;

dar keçidlԥrdԥn keçmԥk

- Qapalı mԥkanlarda

(mԥsԥlԥn, SOLAS

işlԥmԥyi;

Konvesiyasının tԥlԥbinԥ ısasın

- Görmԥ qabiliyyԥtinԥ dair

yük çԥnlԥrindԥ vԥ tԥxliyyԥ

standartlara cavab verir

yollarında keçidlԥrin ölçüsü

(cԥdvԥl A-I/9);

600 mm x 600 mm olmalıdır -

- Eşitmԥ qabiliyyԥtinԥ dair

SOLASKonvensiyasının

sԥalahiyyԥtli qurum

3.6.5.1 qaydası)

tԥrԥfindԥn müyyԥn edilmiş

292

standartlara cavab vermԥk

Əşyaları, formaları vԥ

vԥ ya beynԥlxlq tԥlimatları

siqnalları vizual olaraq

nԥzԥrԥ almaq

Qeyd 1 bu sətirə tətbiq edilir

fԥrqlԥndirmԥk

- normal şԥkildԥ danışmaq

Xԥbԥrdarlıqları vԥ göstԥrişlԥri

eşitmԥk

Aydın şԥkildԥ şifahi tԥsvir

etmԥk

Gԥmidԥ fövqԥladԥ hallar

Xilasedici jileti vԥ ya

Gԥminin tԥhlükԥsiz

zamanı vԥzifԥlԥr⁶:

hidrotermokostyumu

istismarı üçün zԥruri olan

- Qԥza zamanı qaçış

geyindirmԥk

fövqԥladԥ hallara qarşı

- Yanğınsöndürmԥ

vԥzifԥlԥri icra etmԥk

Tüstü ilԥ dolu mԥkanlardan

- Tԥxliyyԥ

mԥqsԥdilԥ tԥlԥb edilԥn

qaçmaq

qabiliyyԥti zԥiflԥdԥn,

müԥyyԥn edilmiş zԥiflik vԥ

Yanğınsöndümԥdԥ iştirak

ya diqnoz qoyulmuş

etmԥk, o cümlԥdԥn nԥfԥsalma

xԥstԥliyi yoxdur

aparatlarından istifadԥ etmԥk

Bacarır:

Gԥminin tԥxliyyԥ edilmԥsi

- Xilasedici jileti vԥ ya

prosedurlarında iştirak etmԥk

hidrotermokostyumu

geyindirmԥyi

- sürünԥrԥk getmԥyi

Qeyd 2 bu sətirə tətbiq edilir

- temperaturun

dԥyişilmԥsini hiss etmԥyi

- yanğınsöndürԥn

avadanlıqlardan istifadԥ

etmԥyi

- nԥfԥsalma aparatlarını

geyinmԥk (vԥzifԥlԥrinԥ

uyğun olaraq tԥlԥb

edildikdԥ

Qeydlԥr:

1 Yuxarıdakı cԥdvԥlin

1 vԥ 2-ci sԥtirlԥri

(a) gԥmidԥki adi vԥzifԥlԥri, funksiyaları,

hadisԥlԥri vԥ şԥrtlԥri, (b) dԥnizçinin, heyԥtin digԥr üzvlԥrinin vԥ gԥminin tԥhlükԥsizliyi

üçün zԥruri hesab edilԥ bilԥn müvafiq fiziki bacarıqları vԥ (c) dԥnizçilԥrin müxtԥlif

vԥzifԥlԥrini vԥ onların yerinԥ yetirԥcԥklԥri gԥmidԥki işlԥrin xarakterini nԥzԥrԥ almaqla,

tibbi mütԥxԥssislԥri tԥrԥfindԥn sağlamlıq vԥziyyԥtinin qiymԥtlԥndirilmԥsi üçün istifadԥ

edilԥn yüksԥk sԥviyyԥli meyarları tԥsvir edir.

2 Yuxarıdakı cԥdvԥlԥin 3-cü sԥtiri (a) gԥmidԥki adi vԥzifԥlԥri, funksiyaları, hadisԥlԥri vԥ

şԥrtlԥri,

(b) dԥnizçinin, heyԥtin digԥr üzvlԥrinin vԥ gԥminin tԥhlükԥsizliyi üçün zԥruri

hesab edilԥ bilԥn müvafiq fiziki bacarıqları vԥ (c) dԥnizçilԥrin müxtԥlif vԥzifԥlԥrini vԥ

onların yerinԥ yetirԥcԥklԥri gԥmidԥki işlԥrin xarakterini nԥzԥrԥ almaqla, tibbi

mütԥxԥssislԥri tԥrԥfindԥn sağlamlıq vԥziyyԥtinin qiymԥtlԥndirilmԥsi üçün istifadԥ

edilԥn yüksԥk sԥviyyԥli meyarları tԥsvir edir.

293

3 Bu cԥdvԥlin mԥqsԥdi gԥmidԥki bütün mümkün şԥraiti vԥ ya ixtisasdan mԥhrum edԥn

potensial tibbi şԥrtlԥri ԥhatԥ etmԥk deyil. Tԥrԥflԥr dԥnizçi kateqoriyalarına (mԥsԥlԥn,

“Kapitanın növbԥ kömԥkçisi” vԥ “maşın şöbԥsinin ixtisaslaşmış matrosu”) aid fiziki

bacarıqları qeyd etmԥlidirlԥr. Şԥxslԥrin xüsusi cԥhԥtlԥri vԥ xüsusilԥşdirilmiş vԥ ya

mԥhdudlaşdırılmış vԥzifԥlԥrԥ malik olan şԥxslԥrԥ lazımi diqqԥt yetirilmԥlidir.

4 Tibbi mütԥxԥssis tԥrԥddüd etdiyi tԥqdirdԥ, zԥifliyin sԥviyyԥsini vԥ ağırlığını obyektiv

yoxlamalar vasitԥsilԥ, müvafiq testlԥr mövcud olduqda vԥ ya namizԥdi

ԥtraflı

yoxlamaqla müԥyyԥn etmԥlidir.

“Kömԥk” ifadԥsi vԥzifԥni yerinԥ yetirmԥk üçün digԥr şԥxsdԥn istifadԥ etmԥyi bildirir.

“Fövqԥladԥ hallar üzrԥ vԥzifԥlԥr” ifadԥsi gԥmini tԥrk etmԥk vԥ ya yanğınsöndürmԥ, o

cümlԥdԥn sağ qalmaq üçün dԥnizçilԥr tԥrԥfindԥn riayԥt edilmԥli olan prosedurlar kimi

fövqԥladԥ hallarla mübarizԥyԥ dair bütün standart situasiyaları ԥhatԥ etmԥk üçün

istifadԥ edilmişdir.

Бюлmя Б-I/10

СерtификÀtлÀрын tÀнынmÀсынÀ дÀир təlimat

1 Hazırlıqlar DHDNÇ Konvensiyası

ԥsasında hԥyata keçirildikdԥ, lakin ixtisas

şԥhadԥtnamԥsinin verilmԥsini nԥzԥrdԥ tutmadıqda vԥ Dԥniz Üzgüçülüyünün Tԥhlükԥsizliyi

Komitԥsi, Tԥrԥfin I/7 qaydasının 2-ci bԥndinԥ uyğun olaraq tԥqdim etdiyi mԥlumat ilԥ

Konvensiyanın tam vԥ qeyd-şԥrtsiz tԥtbiq edildiyi qԥnaԥtinԥ gԥldikdԥ, Konvensiyanın

digԥr Tԥrԥflԥri hazırları müvafiq tԥlԥblԥrԥ uyğun hesab edԥ bilԥr.

2 Liman dövlԥt nԥzarԥtini hԥyata keçirԥn qurumların digԥr Tԥrԥfin tԥqdim etdiyi

sertifikat tԥsdiqnamԥsi ԥvԥzinԥ sorğu alan Administrasiyaların tԥqdim etdiyi, 3 tԥqvim ayı

müddԥtinԥ I/10 qaydasının 5-ci bԥndindԥ istinad edilԥn sԥnԥdli sübutu, aşağıda sadalanan

mԥlumatları ehtiva etdiyi tԥqdirdԥ, qԥbul edԥ bilԥr:

.1 Dԥnizçinin adı;

.2 Doğum tarixi;

.3 İxtisas sertifikatının ԥslinin nömrԥsi;

.4 Vԥzifԥ

.5 Mԥhdudiyyԥtlԥr

.6 Administrasiyanın ԥlaqԥ vasitԥlԥri

.7 Verilmԥ tarixi vԥ etibarlılıq müddԥti

3 Qeyd edilԥn sԥnԥdli sübut elektron vasitԥlԥrlԥ tԥqdim edilԥ bilԥr.

Бюлmя Б-I/11

Серtификаtларын mцддяtинин узадылmасына даир təlimat

1 I/11 гайдаларына mцфавиг олараг tяляб олунан курслара dԥniz qanunvericiliyi, дяниз

tехнолоэийасы цзря mцвафиг дяйишикликляр, щабеля дяниздя инсан щяйаtынын tящлцкясизлийи,

mühafizԥ вя дяниз mцщиtинин горунmасыna dair tювсийяляр дахил едилmялидир.

2 Yoxlama yazılı vԥ ya şifahi imtahan formasında, trenajorlardan vԥ digԥr müvafiq

vasitԥlԥrdԥn istifadԥ edilmԥklԥ hԥyata keçirilԥ bilԥr.

3 A-I/11 bölmԥsinin

1-ci bԥndindԥ qeyd edilԥn tԥsdiq edilmiş üzmԥ stajına

sertifikatda göstԥrilԥndԥn aşağı olan müvafiq komandir heyԥti üzrԥ staj aid edilԥ bilԥr.

294

4 I/11 qaydasının

1-ci bԥndindԥ nԥzԥrdԥ tutulan серtификаtларын mцддяtинин

узадылmасы üzrԥ ԥrizԥ sertifikatın etibarlılıq müddԥtinin bitmԥsinԥ 6 ay qalmış tԥqdim

edildiyi tԥqdirdԥ, sertifikatın müddԥti etibarlılıq müddԥtinin vԥ ya uzadılmış etibarlılıq

müddԥtinin 5-ci ilinԥ qԥdԥr uzadıla bilԥr.

Бюлmя Б-I/12

TренÀъорлÀрдÀн исtифÀдяйя дÀир təlimat

1 Яэяр tренаъорлардан щазырлыг вя йа bacarıqların гийmяtляндирилmяси mягсядиля исtифадя

едилирся, бу гябилдян олан исtянилян щазырлыг вя йа bacarıqların гийmяtляндирилmяси просесиндя

ашаьыдакы tԥlimat нязяря алынmалыдыр.

Радар mцшащидяси вя qrafik tясвири цзря щазырлыг вя bacarıqların гийmяtляндирилmяси^

2 Радар mцшащидяси вя tясвири цзря щазырлыг вя bacarıqların гийmяtляндирилmяси заmаны:

радар tренаъору аваданлыьындан исtифадя едилmялидир;

ашаьыдакы

3-17-жи бяндлярдя верилmиш сtандарtлардан ашаьы олmайан сtандарtлар

эюзлянилmялидир.

3 Tренаъорлардан исtифадя дя дахил олmагла, радардан исtифадянин нцmайиш еtдирилmяси вя

исtифадя пракtикасы mягсядляри цчцн, mцmкцн олан щалда, ясл дяниз радары исtифадя едилmялидир.

Радарын вердийи mялуmаtлардан сящв исtифадянин tюрядя биляжяйи tящлцкяйя гаршы tялиm

ишtиракчыларынын жавабдещлик щиссини арtырmаг, щабеля онларын mцшащидя вя tясвир tехникасыны реал

дяниз шяраиtиндя tоггушmанын баш верmяmяси цчцн tящлцкясиз mаневрлярин йериня йеtирилmяси

цчцн зярури олан сtандарtлар сявиййясиня галдырmаг mягсядиля радар mцшащидясинин вя

tясвиринин реал заmанда щяйаtа кечирилmясиня цсtцнлцк верилmялидир.

Ümumi

Ишя вя дягиглийя tясир эюсtярян нязяри аmилляр

4 Радарда иш принсипляри tаm пракtики биликлярля бирликдя елеmенtар сявиййядя

mяниmсянилmялидир:

mясафя вя пеленгин юлчцлmяси; радар екранына чыхан tясвирлярин кейфиййяtиня tясир

едян кюклянmянин хцсусиййяtляри; радар анtеналары; гцtб диаграmлары; ясас шца

харижиндя, фяргли исtигаmяtляря шцаланан эцжцн эюсtярдийи tясирляр; радар гурьуларынын

mцхtялиф нювляринин mяхсуси харакtерик хцсусиййяtляри дя дахил олmагла радарын гейри-

tехники tясвири; радарын ишиня нязаряt вя mаксиmуm вя mиниmуm mясафя вя

mялуmаtын дягиглийиня tясир едян аваданлыг аmилляри;

дяниз радарлары цзря Tяшкилаt tяряфиндян гябул едилmиш, гцввядя олан исtисmар

гайдалары^;

сахtа ехосигналлар, кюлэя секtорлары вя ашаьы щяссаслыьа mалик олан секtорлар, радар

анtеннасынын гурулдуьу йерин онун ишиня tясири, анtенанын щцндцрлцйцнцн ашкарлаmа

mясафясиня tясири вя аваданлыьын гурулдуьу йерин эюсtярдийи tясир, щабеля ещtийаt

щиссялярин mагниt коmпасынын йахынлыьында сахланылmасы, щабеля mагниt

коmпасындан mиниmал mясафядя олmанын tясири; вя

радиасийа шцаланmасына mяруз галmа tящлцкяси, анtенна вя шцаланmа mянбяляри

йахынлыьында йериня йеtирилmяли олан tящлцкясизлик tядбирляри.

Сахtа ехосигналлар вя дяниздян якс олунан сигналлар (mанеяляр) дахил олmагла, йанлыш

эюсtярижилярин ашкар едирmяси

^ Kursların hazırlanması zamanı BDT-nin müvafiq Model kurslarından istifadԥ edilԥ bilԥr.

^ Bax. Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul edilԥn müvafiq istismar tԥlԥblԥrinԥ

295

5 Щядяфин ашкар едилmядийи tягдирдя йаранан tящлцкяляри гийmяtляндирmяк цчцн mцшащидячи

ашкарлаmа заmаны олан mящдудиййяtляр щаггында биликляря mалик олmалыдыр. Ашаьыдакы аmилляря

хцсуси диггяt йеtирилmялидир:

гурьунун исtисmар гайдалары;

парлаглыьын, эцжляндирmянин вя видеопросессору идаря едян органларын кюклянmяси;

радар цфцги;

щядяфлярин юлчцсц, суряtи (форmасы), ракурсу вя вязиййяtи;

дальаланmайа эяmинин щярякяtинин tясири;

радиодальаларын йайылдыьы шяраиt;

mеtереолоjи шяраиt, дяниз ва йаьышда якс олунан сигналлар (mанеяляр);

якс олунан сигналларын (mанеялярин) гаршысыны алан гурьунун идаря едилmяси;

кюлэя секtорлары; вя

.10 башга радарлардан якс олунан сигналлар.

6 Йанлыш tяфсиря эяtириб чыхара билян аmилляр щаггында биликляр ялдя едилmялидир, бурайа дахилдир:

сахtа ехосигналлар, йахынлыгда олан mачtа (сигнал диряйи) вя ялавя tикилилярин (цсt tикилилярин)

эюсtярдийи tясир; чай вя есtуарилярдян кечян елекtрик юtцрmя хяtляринин tясири; чох узаг

mясафядя олан вя анtеннанын икинжи вя йа даща сонракы дюнцшцндя радара дцшян щядяфлярдян

ехосигналлар.

7 Tяфсири асанлашдыран васиtяляр щаггында биликляр ялдя едилmялидир, бурайа дахилдир: радар

рефлекtорлары (якс едижиляри), радар жавабверижи mайаклары; гуруда олан щядяфлярин ашкарланmасы вя

tанынmасы; tопографик хцсусиййяtлярин эюсtярдийи tясир; цфцги сяtщдя иmпулсун узунлуьу вя

шцаланmа диаграmынын tясири; радар mцшащидяси заmаны йахшы вя пис якс олунан щядяфляр;

радар mцшащидяси заmаны якс олунmайа tясир едян аmилляр.

ПРАКTИКА

Радар индикаtорларынын кюклянmяси вя онларын норmал иш реъиmинин tяmин едилmяси

8 Ашаьыдакы mясяляляр щаггында биликляр ялдя едилmялидир:

радар индикаtорунун mцхtялиф нюв иш режиmляри; "Курс" tясвири исtигаmяtиндя эяmинин

сабиtляшдирилmяmиш нисби щярякяtи; "Курс" вя "Шиmал" tясвири исtигаmяtиндя эяmинин

сtабилляшдирилmиш нисби вя щягиги щярякяtи;

сящвлярин якс олунан инфорmасийанын дягиглийиня tясири; коmпасда едилян дцзялишлярин

эяmинин сабиtляшдирилmиш нисби вя щягиги щярякяtинин tясвириня tясири; лагда едилян

дцзялишлярин

щягиги щярякяtин

tясвириня

эюсtярдийи

tясир;

вя сцряtин

авtоmаtлашдырылmаmыш

(ял иля) цсулла гейри-дягиг mцяййянляшдирилmясинин щягиги

щярякяtин tясвириня tясири;

щягиги щярякяt реъиmиндя сцряtин гейри-дягиг mцяййянляшдирилmясинин ашкар едилmяси

mеtодлары; зяиф ехосигналларын tуtулmасыны mящдудлашдыран гябуледижи

(радио) сяс-

кцйляринин tясири, щабеля екранын гябуледижи

(радио) сяс-кцйляри иля tуtулmасынын

эюсtярдийи tясир вя с.; радарын ишини идаря едян органларын кюклянmяси; идаря едян

органларын опtиmал вязиййяtдя олmасына дялаляt едян эюсtярижиляр; радарын ишини идяря

едяркян зярури ардыжыллыьын эюзлянилmясинин важиблийи вя пис кюклянmиш идаряеtmя

органларынын tясирляри; пис кюклянmянин ашкар едилmяси вя дцзялишлярин едилmяси:

.3.1 ашкарлаmа mясафясиня tясир эюсtярян идаряеtmя органларында; вя

.3.2 дягиглийя tясир эюсtярян идаряеtmя органларында;

идаряеtmя органлары пис кюклянmиш радар гурьусундан исtифадя иля баьлы tящлцкяляр; вя

ишин tез-tез вя mцнtязяm шякилдя йохланылmасынын зярурилийи вя tясвирин

хцсусиййяtляринин радар гурьусунун ишляк mясафяси иля ялагяси.

296

Mясафя вя пеленг

9 Ашаьыдакы mясяляляр щаггында биликляр ялдя едилmялидир:

mясафяни юлчmя mеtодлары; дяйишmяз mясафя даиряляри (нишанлары), дяйишкян mясафя

даиряляри (нишанлары);

щяр бир mеtодун дягиглик дяряжяси вя mцхtялиф mеtодларын нисби дягиглийи;

mясафя щаггында инфорmасийаны яск еtдирmя mеtодлары; tясбиt едилmиш инtерваллар

дахилиндя, рягяmли сайгаж вя градуасийа едилmиш (дяряжяляря бюлцнmцш) шкала цзря

mясафя;

пеленгин юлчцлmяси mеtодлары; дисплейин сяtщини юрtян опtик планшеt цзяриндя фырланан

курсор, елекtрон курсор вя башга mеtодлар;

пеленгля юлчmянин дягиглийи, щяmчинин параллакс, курсу эюсtярян нишанын

йердяйишmяси, сящв mяркязляшдирmя цзцндян баш верян гейри- дягигликляр;

пеленг щаггында инфорmасийаны якс еtдирmя цсулу; градуасийа едилmиш (дяряжяляря

бюлцнmцш) шкала вя рягяmли сайгаж; вя

mясафянин дягиглийи вя пеленглярин mцнtязяm йохланылmасынын зярурилийи, йохлаmа

цсуллары вя дцзялишлярин гейдиййаtы.

Радар mцшащидяси вя tясвири tехникасы вя нисби щярякяt консепсийасы

10 Лазыmдир ки, авtоmаtлашдырылmаmыш цсулла (ял иля) эяmи цчцн опtик планшеtдян исtифадя

еtmякля радар mцшащидяси tяmин олунсун. Mягсяд юз эяmиси иля башга эяmилярин гаршылыглы йер

дяйишдирmясини mцяййянляшдирmякдир, бура tоггушmанын гаршысыны алmаг цчцн сяmяряли

mаневр дя дахилдир. Беля щазырлыьын илкин mярщяляляриндя радар mцшащидяси цзря садя

чалышmалар кечирилmялидир ки, mцшащидянин щяндяси гавранmасы вя нисби щярякяt консепсийасы

дяриндян mяниmсянилсин. Mяшьялялярин mцряккяблик сявиййяси щазырлыг курсу ярзиндя о вахtа

гядяр арtmалыдыр ки, tялиm кечян mясялянин бцtцн аспекtлярини дяриндян юйряня билсин. Сяришtя

реал вахtда чалышmалар йолу иля, tренаъорда вя йа башга сяmяряли васиtялярдян исtифадя

едилmякля арtырыла биляр.

Tящлцкяли ехосигналларын tанынmасы

11 Лазыmдыр ки, ашаьыдакылар цзря tаm анлайыш ялдя олунсун:

эяmинин mювгейини йерцсtц нишан вя дяниз орийенtирляриндян исtифадя еtmякля радар

васиtяси иля mцяййянляшдирmяк;

mясафя вя пеленгля эяmинин mювгейинин tяйин едилmясинин дягиглийи;

радар вя башга навигасийа васиtяляринин дягиглийинин чарпаз йохланылmасынын

ящяmиййяtи; вя

tоггушmадан гачmаьа ижазя верян васиtя киmи радардан исtифадя еtmякля mясафя

вя пеленглярин mцнtязяm фасилялярля tез-tез йазылmасынын ящяmиййяtи;

Башга эяmилярин курсу вя сцряtи

12 Лазыmдыр ки, ашаьыдакылар цзря tаm анлайыш ялдя олсун:

mцхtялиф mеtодларла, гейд олунан mясафя вя пеленгдян исtифадя еtmякля, башга

эяmилярин сцряtини вя курсуну ялдя еtmяк, бура дахилдир:

.1.1 сабиtляшдирилmяmиш нисби mцшащидя tясвири;

.1.2 сабиtляшдирилmиш нисби mцшащидя tясвири;

.1.3 щягиги mцшащидя tясвири; вя

визуал вя радар mцшащидясинин гаршылыглы ялагяси, бура башга эяmилярин хцсусиййяtи,

курсунын вя сцряtинин дягиг гийmяtляндирилmяси дя дахил едилир.

297

Чарпаз, гаршы вя йа юtяряк курсла эялян эяmилярля ян гыса йахынлашmанын вахtы вя

mясафяси

13 Лазыmдыр ки, ашаьыдакылар цзря tаm анлайыш олсун:

гейд олунан эюсtярижилярдян ашаьыдакы mягсядля исtифадяеtmя:

.1.1 ян гыса йахынлашmа mясафясинин вя пеленгин эюсtярижиляри;

.1.2 ян гыса йахынлашmанын вахtы; вя

mцнtзяm олараг tез-tез апарылан mцшащидялярин ящяmиййяtи.

Башга эяmилярин курсунун вя/ вя йа сцряtинин дяйишдийинин ашкар едилmяси

14 Лазыmдыр ки, ашаьыдакылар цзря tаm анлайыш олсун:

башга эяmилярин курс вя/ вя йа сцряtинин дяйишmясинин дисплей екранында онларын

йердяйишmясиня tясири;

сцряt вя йа курсун дяйишmяляри иля бу дяйишmянин ашкарланmасы арасында эежикmя;

вя

сцряtин вя йа курсун ящяmиййяtли дяйишmяляри иля mцгайисядя кичик дяйишmялярин, бу

дяйишmярин tез вя дягиг ашкарланmасына mцнасибяtдя, tящлцкяси.

Юз эяmисинин курсунун вя/вя йа сцряtинин дяйишmясинин tясири

15 Юз эяmисинин mаневр еtmяси иля бунун екрандакы нисби щярякяtин tясвириня вя башга

эяmилярин mаневрляриня tясирини, щабеля нисби щярякяt режиmиндя оларкян коmпас цзря

сабиtляшmянин цсtцнлцйцнц tаm анлаmа.

16 Щягиги щярякяtин tясвириня mцнасибяtдя tаm анлайыш ялдя олунmалыдыр:

сящвлярин tясири:

.1.1 сцряtин вя курс щаггында mялуmаtларда; вя

.1.2 коmпас цзря сабиtляшmянин mялуmаtлары, щансылар ки сабиtляшmиш нисби

щярякяtин tясвири цчцн исtифадя едилир;

юз эяmисинин курсунун вя/вя йа сцряtинин дяйишmяси иля индикаtор екранында башга

эяmилярин йердяйишmясиня tясири; вя

радар mцшащидяляринин tезлийинин щярякяtин сцряtиндян асылылыьы.

1972-жи ил tарихли düzԥlişlԥr edilmiş Дяниздя эяmилярин tоггушmасынын гаршысынын

алынmасына даир бейнялхалг гайдаларын tяtбиги

1972-жи ил tарихли düzԥlişlԥr edilmiş Дяниздя эяmилярин tоггушmасынын гаршысынын алынmасына

даир Бейнялхалг гайдаларын радарын исtифадя едилmяси иля баьлылыьында tаm анлайыш ялдя

олунmалыдыр, ашаьыдакылар дахил едилmякля:

tоггушmанын гаршысыны алmаг цчцн щярякяtляр; tаm олmайан mялуmаt ясасында

чыхарылан няtижялярин tящлцкяси вя эяmи курсунун вя сцряtинин ящяmиййяtсиз дяйишmяси

иля баьлы tящлцкя;

tоггушmанын гаршысыны алmаг цчцн радардан исtифадя заmаны tялцкясиз сцряtин

цсtцнлцйц;

сцряtин гыса йахынлашmа mясафяси вя гыса йахынлашmа вахtы иля, щабеля mцхtялиф tипли

эяmилярин mаневреtmя харакtерисtикалары иля баьлылыьы;

радаг mцшащидяляринин гейдиййаtынын йахшы шякилдя апарылmасынын вя исtифадя олунан

йазы проседураларынын ящяmиййяtи;

298

айдын щавада радарын иmкан вя mящдудиййяtляри барядя tаm tясяввцря mалик олmаг

mягсяди иля радардан исtифадяеtmя, радар эюсtярижиляринин визуал mцшащидя эюсtярижиляри

иля mцгайисяси вя mялуmаtын нисби дягиглийи цзря гийmяtин алынmасы;

айдын щавада эежя вахtы вя эюрцнmянин писляшяжяйи барядя хябярдарлыгларын олдуьу

заmан радардан еркян исtифадеtmянин зярурилийи;

радар екранында верилян tясвирин хяриtядя йерин харакtерик хцсусиййяtляри иля

mцгайисяси; вя

mцхtялиф узаглыг шкалаларында tясвирин mигйасынын tясирини mцгайися еtmя.

Щазырлыг вя авtоmаtик радар mцшащидяси

васиtяляринин

(АРMВ) исtифадясинин

гийmяtляндирилmяси

18 Щазырлыг вя авtоmаtик радар mцшащидяси васиtяляринин

(АРMВ) исtифадясинин

гийmяtляндирилmяси:

радар mцшащидяси вя tясвири сащясиндя щазырлыьын габагжадан баша чаtдырылmасыны вя

йа бу щазырлыьын башга - ашаьыдакы 19-35-жi бяндлярдя верилmиш щазырлыгла бирликдя

бирляшдирилmясини tяляб еtmяк^;

АРMВ tренаjор аваданлыьынын исtифадясини дахил еtmяк; вя

ашаьыдакы

19-35-жi бяндлярдя шярщ едилmиш сtандарtлардан ашаьы олmайан

сtандарtлара уйьун олmаг.

19 Яэяр АРMВ цзря щазырлыг 1978-жи ил tарихли дцзялишляr едилmiş Дянизчилярин щазырланmасы,

серtификаtландырылmасы вя нювбя чякmяляри щаггында Mяжялляйя уйьун олараг цmуmи щазырлыьын

бир щиссяси киmи апарылырса, капиtанлар, баш кюmякчиляр вя капиtанын нювбя кюmякчиляри башга

навигасийа mялуmаtлары иля бирликдя АРMВ tяряфиндян tягдиm олунан mялуmаtлар ясасында

гярарын гябул едилmя проссесиня жялб едилян аmилляри, mцасир елекtрон навигасийа сисtеmляринин

хяtаларыны (сисtеm сящви) вя бу сисtеmлярин исtисmар аспекtляри барядя tясяввцрляри олmагла,

баша дцшmялидирляр.

Нязяриййя вя нцmайиш еtдирmя

Авtоmаtик радар mцшащидяси васиtяляриня (АРMВ) щяддян арtыг еtибар еtmянин mцmкцн

tящлцкяси

20 АРMВ-ын йалныз навигасийа васиtяси олдуьуну анлаmаг вя:

онларын mящдудиййяtляри, бура харижи верижилярин дя mящдудиййяtляри дахилдир, АРMВ-а

щяддян арtыг еtибар еtmяйи tящлцкяли едир, одур ки, о жцmлядян лазыmи визуал

mцшащидяйя mцнасибяtдя mювгенин эюзлянилmяси зяруридир; вя

щярякяtдя навигасийа нювбясинин принсиплярини вя Щярякяtдя навигасийа нювбясинин

чякилmяси цзря рящбярлийи даиmа эюзляmяк зяруридир.

АРMВ сисtеmляринин ясас tипляри вя онларын харакtерисtикалары

21 Исtифадя олунан АРMВ сисtеmляринин ясас tипляри щаггында билик; онларын mялуmаtы tясвир

еtmякдя mцхtялиф харакtерисtикалары вя грунtа вя йа суйа нисбяtян сабиtляшmя вя “Курс” вя

“Шиmал” tясвириня исtигаmяtляндирmякля сабиtляшmя режиmляриндян ня заmан исtифадя еtmяйин

анлайышы.

Бейнялхалг Дяниз Tяшкилаtынын (БДT) Авtоmаtик радар mцшащидяси васиtяляри (АРMВ)

цчцн щазырладыьын исtисmар tялябляри

22 БДT-нин АРMВ цчцн щазырладыьы исtисmар tялябляри, о жцmлядян дягиглийя аид едилян

сtандарtлар барядя mялуmаtлы олmаг^.

^ Kursların hazırlanması zamanı BDT-nin müvafiq Model kursu vԥ düzԥlişlԥr edilmiş MSC.64(67) nömrԥli

qԥtnamԥ istifadԥ edilԥ bilԥr

299

Сисtеmин ишиня вя дягиглийиня tясир эюсtярян аmилляр

23 АРMВ цчцн харижи mялуmаt верижиляриня - радарлара, коmпаслара вя лаглара олан исtисmар

tялябляри вя дцзэцн функсийа эюсtярmяйян верижинин АРMВ mялуmаtынын дягиглийиня tясири

щаггында билик.

24 Билик:

радарын mясафя вя пеленг цзря айрыдеtmя габилиййяtинин mящдудиййяtляринин, щабеля

коmпас вя лагын дягиглийинин вя mящдудиййяtляринин АРMВ-ын эюсtярижиляриня tясири; вя

векtорларын дягиглийиня tясир эюсtярян аmилляр.

Юtцрmянин иmканлары вя mящдудиййяtляри

25 Билик:

авtоmаtик tуtmа заmаны щядяфлярин сечилmя mейарлары;

авtоmаtлашдырылmаmыш tуtmа цчцн щядяфлярин дцзэцн сечилmясиня апаран аmилляр;

“иtирилmиш” щядяфин вя сайрышан щядяфин юtцрmяйя tясири;

“щядяфин башга йеря эюндярилmяси”ни йарадан сябябляр вя онларын tясвиря tясири.

Mялуmаtларын арашдырылmасы иля баьлы эежикmяляр

26 АРMВ-ын ишляйиб щазырладыьы mялуmаtын tясвириня хас олан эежикmяляр щаггында билик,

хцсусиля излянян щядяфин (mцшащидя олунан обйекtин) tуtулmасына вя tякрар tуtулmасына вя йа

mаневрляринин tясвир еtдирилmясиня tясирин эюсtярилmяси.

Исtисmар хябярдарлыглары, онларын цсtцнлцйц вя mящдудиййяtляри

27 АРMВ-ын исtисmар хябярдарлыгларынын исtифадяси, цсtцнлцйу вя mящдудиййяtляри щаггында

анлайыш вя арзуолунmаз mанеялярдян гачmаг цчцн идаряеtmя органларынын дцзэцн

кюклянmяси, яэяр бу tяtбиг олуна билярся.

Сисtеmin ишинин йохланылmасы

28 Билик:

АРMВ сисtеmляринин йохланылmасы mеtодлары, бура функсионал юз-юзцня йохлаmа да

дахилдир; вя

насазлыгларын йарандыьы щалларда эюрцлmяси tяляб олунан ещtийаt tядбирляри.

Щядяфлярин авtоmаtлашдырылmаmыш вя авtоmаtик цсулла tуtулmасы вя онларын mцвафиг

mядудиййяtляри

29 Бир нечя щядяфин олдуьу щалларда щяр ики щядяф tуtmа tипляриня mяхсус олан

mящдудиййяtляр щаггында билик вя

“щядяфин сайрышmасы”нын вя йа

“щядяфин башга йеря

эюндярилmяси”нин tясири.

Щягиги вя нисби векtорлар вя щядяф вя tящлцкяли зоналар щаггында mялуmаtларыын бирtипли

график tясвири

30 Щягиги вя нисби векtорлар щаггында дярин билик; щядяфлярин щягиги курсларынын вя сцряtляринин

алынmасы, бура дахил едилир:

tящлцкянин гийmяtляндирилmяси, векtорларын ексtрополйасийасы васиtяси иля гыса

йахынлашmанын габагжадан щесабланmыш mясафя вя гыса йахынлашmайа гядярки

габагжадан щесабланmыш вахtы ялдя еtmяк, tящлцкяли зоналарын график tясвир олунmасы

mеtодундан исtифадя еtmя;

юз эяmисинин вя/вя йа курсунун вя/вя йа сцряtинин дяйишmясинин гыса йахынлашmанын

габагжадан щесабланmыш mясафяйя вя гыса йахынлашmайа гядяр габагжадан

щесабланmыш вахtа tясири вя tящлцкяли зоналар;

^ Baxın- Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul edilԥn müvafiq istismar standartlarına

300

дцзэцн олmайан векtорларын вя tящлцкяли зоналарын tясири; вя

щягиги векtордан нисби векtора вя яксиня кечирmянин цсtцнлцйц.

Mцшащидя олунан обйекtин (излянян щядяфин) кечmиш mювгейи барядя mялуmаt

31 Mцшащидя олунан обйекtин кечmиш mювгеляри барядя mялуmаt алmаг щаггында билик вя

обйекtлярин mаневр еtmясини mцяййянляшдирmяк цчцн васиtя вя АРMВ-ын щяйаtа кечирдийи

mцшащидянин дцзэцнлцйцнц йохлаmаг mеtоду киmи яввялки эюсtярижилярин алынmасы щаггында

билик.

Пракtика

Индикаtорларын кюклянmяси вя онларын ишинин tяmин

едилmяси

32 Нцmайиш еtдирmяк габилиййяtи:

АРMВ-ын mялуmаtыны опtиmал якс еtдирmяк цчцн дцзэцн ишясалmа проседурасы;

екранда якс еtдирmянин сечиmи; сабиtляшдирилmиш нисби вя щягиги щярякяtин якс

олунmасы;

эюсtярижилярин опtиmал яксини алmаг цчцн индикаtор екраны иля бцtцн идаряеtmя

органларынын дцзэцн кюклянmяси;

АРMВ-я дахил еtmяк цчцн mцвафиг олараг эяmинин лазыmи сцряtинин сечиmи;

радар васиtяси иля mцшащидя, щядяфи авtоmаtлашдырылmаmыш/авtоmаtик цсулла tуtmаг,

эюсtярижилярин график вя векtор tясвириня аид олан АРMВ идаряеtmя органынын сечиmи;

векtорларын заmан шкаласынын/график якс еtдирmянин сечиmи;

АРMВ авtоmаtик tуtmа реъиmиндя ишляйян заmан чыхарылmыш зоналарын исtифадя

едилmяси;

радарын, коmпасын, сцряt верижиляринин вя АРMВ-ын ишинин йохланылmасы.

Сисtеmin işinin йохланылmасы

33 Сисtеmин йохланылmасыны щяйаtа кечирmяк вя йахынлашmа заmаны расt эялинян сtандарt

щаллары mцгайися еtmяк йолу иля mаневрин tяглид едилmяси цчцн гурьу да дахиl едилmякля

АРMВ эюсtярижиляринин дцзэцнлцйцнц mцяййянляшдирmяк габилиййяtи.

АРMВ екранындан mялуmаtын алынmасы

34 Щяm нисби, щяm дя щягиги щярякяt реъиmиндя mялуmаt алmаг габилиййяtини нцmайиш

еtдирmяк, бура дахилдир:

tящлцкяли ехосигналларын tанынmасы;

щядяфин сцряtи вя нисби щярякяtин исtигаmяtи;

щядяфин габагжадан щесабланmыш гыса йахынлашmа mясафяси вя вахt;

щядяфин курслары вя сцряtляри;

щядяфин курс вя сцряtляринин дяйишmясинин mцяййянляшдирилmяси вя беля mялуmаtын

mящдудиййяtи;

юз эяmисинин курсунун вя/вя йа сцряtинин дяйишдирилmясинин tясири; вя

.7 mаневрляри tяглид едян гурьу иля иш.

1972-жи ил tарихли düzԥlişlԥr edilmiş Дяниздя эяmилярин tоггушmасынын гаршысынын

алынmасына даир бейнялхалг гайдаларын tяtбиги

35 Екранда якс олунан mялуmаtын кюmяклийи иля tоггушmайа сябяб ола биляжяк щалларын

анализи, гцввядя олан düzԥlişlԥr edilmiş Дяниздя эяmилярин tоггушmасынын гаршысынын

301

алынmасына даир бейнялхалг гайдаларына mцвафиг олараг tящлцкяли йахынлашmа щалларынын

гаршысыны алmаг цзря щярякяtлярин mцяййянляшдирилmяси вя ижрасы.

Elektron xԥritԥ displeyinin vԥ informasiya sistemlԥrinin istismar qaydalarına dair

hazırlıq vԥ qiymԥtlԥndirmԥ

Giriş

36 Elektron xԥritԥ displeyinin vԥ informasiya sistemlԥrinin istismar qaydalarına dair hazırlıq

vԥ qiymԥtlԥndirmԥ zamanı trenajorlardan istifadԥ edilԥrkԥn, bu hazırlıq vԥ qiymԥtlԥndirmԥ

zamanı aşağıdakı müvԥqqԥti tԥlimat nԥzԥrԥ alınmalıdır.

37 Elektron xԥritԥ displeyinin vԥ informasiya sistemlԥrinin (EXDİS) istismar qaydalarına dair

hazırlıq vԥ qiymԥtlԥndirmԥ:

.1 EXDİS üzrԥ trenajor avadanlığından istifadԥni ehtiva etmԥlidir;

.2 Aşağıdakı 38-65-ci bԥndlԥr ilԥ nԥzԥrdԥ tutulanlardan aşağı olmayan standartlara uyğun

olmalıdır.

38 EXDİS trenajor avadanlığı dԥyişdirilmiş DHDNÇ Mԥcԥllԥnin A-I/12 bölmԥsindԥ müԥyyԥn

edilԥn bütün müvafiq istismar tԥlԥblԥrinԥ cavab vermԥklԥ yanaşı, Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul

edilԥn bütün müvafiq istismar tԥlԥblԥrinԥ cavab verԥn naviqasiya avadanlığı vԥ kapitan

körpüsündԥ ԥmԥliyyatların idarԥedilmԥsini tԥqlid etmԥyԥ qadir olmalı, sԥs ԥmԥlԥ gԥtirԥn

qurğulardan ibarԥt olmalıdır vԥ:

.1 Real vaxt ԥrzindԥ istismar mütinin yaradılması, o cümlԥdԥn naviqasiyaya nԥzarԥt vԥ

rabitԥ vasitԥlԥri vԥ naviqasiya vԥ növbԥçԥkmԥ tapşırıqlarının yerinԥ yetirilmԥsi üçün

müvafiq avadanlıqlar vԥ manevretmԥ bacarıqlarının qiymԥtlԥndirilmԥsi; vԥ

.2 açıq dԥniz şԥraitindԥ “gԥminin Qlobal Mövqetԥyinetmԥ Sistemi ԥsasında mövqeyinin

xԥritԥ vԥ diaqramlarda ԥks olunması”nı, elԥcԥ dԥ havanın, qabarma nԥticԥsindԥ su

axının dԥyişmԥsinin vԥ cԥrԥyanların tԥsirini real şԥkildԥ tԥqlid etmԥk.

39 EXDİS-dԥn istifadԥnin nümayişi vԥ praktikası mümkün olduğu tԥqdirdԥ trenajorlardan

istifadԥ etmԥklԥ hԥyata keçirilmԥlidir. EXDİS-dԥn yanlış istifadԥ edilmԥsi nԥticԥsindԥ yaranan

tԥhlükԥlԥr haqqında tԥlim keçԥnlԥri maariflԥndirmԥk mԥqsԥdilԥ, tԥlim-mԥşqlԥrin real vaxt

ԥrzindԥ hԥyata keçirilmԥsinԥ ustünlük verilmԥlidir. Sürԥtlԥndirilmiş vaxt rejimi yanlız nümayiş

üçün istifadԥ edilԥ bilԥr.

Ümumi

EXDİS üzrԥ hazırlıq proqramının hԥdԥflԥri

40 EXDİS üzrԥ hazırlıq keçԥn şԥxslԥr bacarmalıdırlar:

.1 EXDİS avadanlığını istismar etmԥyi, EXDİS-in naviqasiya funksiyalarından istifadԥ

etmԥyi, bütün müvafiq mԥlumatları seçmԥk vԥ qiymԥtlԥndirmԥyi, nasazlıq zamanı

müvafiq tԥdbirlԥr görmԥyi;

ԥks etdirilԥn mԥlumatda potensial xԥtaları vԥ şԥrhdԥki adi sԥhvlԥri tԥyin etmԥk; vԥ

.3 EXDİS-in yeganԥ etibarlı naviqasiya avadanlığı kimi qԥbul edilmԥmԥsinin sԥbԥblԥrini

izah etmԥk.

Nԥzԥriyyԥ vԥ nümayiş

41 EXDİS-in tԥhlükԥsiz istifadԥsi EXDİS üzrԥ mԥlumatları vԥ onların tԥqdim edilmԥ

qaydalarını müԥyyԥnlԥşdirԥn ԥsas prinsiplԥr, ԥks etdirilԥn mԥlumatdakı potensial sԥhvlԥr,

hԥmçinin EXDİS üzrԥ mԥhdudiyyԥtlԥr vԥ potensial tԥhlükԥlԥr haqqında bilik vԥ anlayış tԥlԥb

etdiyindԥn nԥzԥri izahları ԥhatԥ edԥn bir neçԥ seminar keçirilmԥlidir.

302

42 EXDİS avadanlığının vԥ EXDİS-ԥ dair mԥlumatların (EXDİS-in naviqasiya funksiyalarından

istifadԥ, bütün müvafiq mԥlumatları seçmԥk vԥ qiymԥtlԥndirmԥk, EXDİS üzrԥ insan-qurğu

qarşılıqlı ԥlaqԥsinԥ bԥlԥd olmaq) tԥhlükԥsiz istifadԥsi mԥqsԥdilԥ EXDİS trenajoru ilԥ praktiki

mԥşqlԥr vԥ hazırlıq, kursun ԥsas proqramını tԥşkil etmԥlidir.

43 Hazırlığın mԥqsԥdlԥrini tԥyin etmԥk üçün tԥdbirlԥrin strukturu müԥyyԥn edilmԥlidir. Bu

strukturun hԥr mövzusu üçün hazırlığın hԥdԥflԥrinin tԥfԥrrüatlı spesifik xüsusiyyԥtlԥri işlԥnib

hazırlanmalıdır.

Trenajor mԥşqlԥri

44 Hazırlıq keçԥn şԥxsin zԥruri praktiki bacarıqları ԥldԥ etmԥsi üçün mԥşqlԥr fԥrdi EXDİS

trenajorunda vԥ ya EXDİS daxil olmaqla, naviqasiya üzrԥ kompleks trenajorda keçirilmԥlidir.

Naviqasiya üzrԥ mԥşqlԥrin real vaxtda keçirilmԥsi üçün naviqasiya trenajorlarının mürԥkkԥb

naviqasiya şԥraitini ԥhatԥ etmԥsi tövsiyԥ edilir. Hazırlıq keçԥnlԥrin konkret situasiyalar zamanı

avadanlıqdan istifadԥ edԥ bilmԥlԥri mԥqsԥdilԥ mԥşqlԥr mövcud olan müxtԥlif şkalaların

istifadԥsi, naviqasiya rejimlԥri vԥ displey rejimlԥri üzrԥ hazırlıqları ԥhatԥ etmԥlidir.

45 Mԥşqlԥrin vԥ ssenarilԥrin seçimi mövcud trenajor avadanlıqlarından asılıdır. Bir vԥ ya

daha çox EXDİS üzrԥ iş stansiyaları vԥ kompleks trenajorlar mövcud olduğu tԥqdirdԥ, iş

stansiyaları

ԥsasԥn EXDİS avadanlığının istifadԥsi üzrԥ zԥruri mԥşqlԥr vԥ sԥfԥrin

planlaşdırılmasına dair mԥşqlԥr üçün istifadԥ edilԥ bilԥr, lakin kompleks trenajorlar ԥsasԥn real

vaxt ԥrzindԥ naviqasiya növbԥsi üzrԥ bütün vԥzifԥlԥr ilԥ ԥlaqԥdar mümkün qԥdԥr real olan

sԥfԥrԥ nԥzarԥt funksiyası ilԥ ԥlqadar mԥşqlԥr üçün istifadԥ edilԥ bilԥr. Hazırlıq keçԥn şԥxslԥr

tԥdris edilԥn mövzunun bütün aspektlԥrini mԥnimsԥyԥnԥdԥk, mԥşqlԥrin mürԥkkԥblik dԥrԥcԥsi

hazırlıq proqramı ԥrzindԥ artırılmalıdır.

46 Mԥşqlԥr maksimal dԥrԥcԥdԥ real tԥԥssürat yaratmalıdır. Buna nail olmaq üçün, ssenarilԥr

süni su sahԥlԥrindԥ tԥşkil edilmԥlidir. Tԥdrisin müxtԥlif hԥdԥflԥrinԥ dair fԥrqli su sahԥlԥrindԥ

tԥsadüf edilԥn situasiyalar, funksiyalar vԥ tԥdbirlԥr bir mԥşqdԥ birlԥşdirilԥ vԥ real vaxtda

hԥyata keçirilԥ bilԥr.

47 Trenajorla mԥşqlԥrin ԥsas mԥqsԥdi hazırlıq keçԥn şԥxslԥrin tԥhlükԥsizliklԥ bağlı bütün

müvafiq aspektlԥrdԥ EXDİS -in praktiki istifadԥsi üzrԥ mԥsuliyyԥtlԥrini dԥrk etmԥklԥrini,

hԥmçinin istifadԥ edilԥn sistem vԥ avadanlıqlarla ԥtraflı tanış olmalarını tԥmin etmԥlidir.

EXDİS sistemlԥrinin ԥsas növlԥri vԥ onların görüntülԥrinin xüsusiyyԥtlԥri

48. Hazırlıq keçԥn şԥxslԥr istifadԥ edilԥn EXDİS-in

ԥsas növlԥri haqqında biliklԥr

ԥldԥ

etmԥlidir; onların görüntülԥrinin fԥrqli xüsusiyyԥtlԥri, mԥlumatın strukturu vԥ aşağıdakılar

haqqında anlayış:

.1 Vektor vԥ rastr xԥritԥlԥr arasındakı fԥrqlԥr;

.2 EXDİS vԥ Elektron Xԥritԥ Sistemi (EXS) arasındakı fԥrqlԥr;

.3 EXDİS vԥ Rastr Xԥritԥ Displey Sistemi (RXDS)^ arasındakı fԥrqlԥr;

.4 EXDİS -in xüsusiyyԥtlԥri vԥ onların müxtԥlif hԥlli; vԥ

.5 Sistemlԥrin xüsusi mԥqsԥdlԥr(qeyri-adi situasiyalar/fövqԥladԥ hallar) üzrԥ

xüsusiyyԥtlԥri

EXDİS-ԥ hԥddindԥn artıq etibar edilmԥsi ilԥ ԥlaqԥdar risklԥr

49. EXDİS-in praktiki istifadԥsinԥ dair hazırlıqlar ԥhatԥ etmԥlidir:

^ SN/Circ.207/Rev.1 - EXDøS vԥ Rastr Xԥritԥ Displey Sistemi (RXDS) arasındakı fԥrqlԥr

303

.1 Naviqasiya cihazı kimi EXDİS-in çatışmazlıqları;

.2 Sistemin yanlış işlԥmԥsi üzrԥ potensial risklԥr;

.3 Sistemin, o cümlԥdԥn ötürücülԥrin mԥhdudluğu;

.4 Hidroqrafik mԥlumatın qeyri-dԥqiqliyi; vektor vԥ rastr elektron xԥritԥlԥrin çatışmazlıqları

(EXDİS - RXDS vԥ Elektron Naviqasiya Xԥritԥlԥri(ENX)

- Raster Naviqasiya

Xԥritԥlԥri(RNX)); vԥ

.5 İnsanların sԥhvlԥri üzrԥ potensial risklԥr.

EXDİS-dԥn asılı olmayan üsullarla düzgün müşahidԥ aparılmasının vԥ mütԥmadi yoxlamanın -

xüsusilԥ gԥminin mövqeyi üzrԥ - keçirilmԥsinin zԥruriliyinԥ xüsusi diqqԥt yetirilmԥlidir.

Mԥlumatın yanlış tԥqdim edildiyini aşkar etmԥk

Avadanlığın çatışmazlıqları vԥ mԥlumatın yanlış tԥqdim edildiyinin aşkar edilmԥsi

haqqında biliklԥr EXDİS-dԥn tԥhlükԥsiz istifadԥ üçün zԥruridir. Hazırlıq zamanı aşağıdakı

amillԥrԥ xüsusi diqqԥt yetirilmılidir:

.1 Avadanlığın istismar tԥlԥblԥri;

.2 Elektron xԥritԥlԥrdԥ radar mԥlumatların ԥks etdirilmԥsi, radar tԥsviri vԥ elektron xԥritԥ

arasındakı uyğunsuzluqların aradan qaldırılması;

.3 Elektron vԥ kağız xԥritԥlԥrin arasındakı mümkün plan uyğunsuzluqları;

.4 Elektron xԥritԥnin tԥsvirindԥ vԥ onun ilkin miqyasında mümkün miqyas

uyğunsuzluqları (hԥddindԥn artıq böyük vԥ hԥddindԥn artıq kiçik miqyas)

.5 Mövqenin müԥyyԥn edilmԥsi zamanı fԥrqli koordinat sistemlԥrindԥn istifadԥnin tԥsiri;

.6 Fԥrqli üfüqi vԥ şaquli verilԥn kԥmiyyԥtlԥrdԥn istifadԥnin tԥsiri;

.7 Dalğalanma zamanı gԥminin hԥrԥkԥtinin tԥsiri;

.8 rastr xԥritԥsinin ekran rejimindԥ EXDİS-in mԥhdudiyyԥtlԥri;

.9 tԥsvir edilmԥdԥ potensial xԥtalar:

.9.1 olduğu gԥminin mövqeyinin;

.9.2 radar mԥlumatları vԥ Avtomatik Radar Müşahidԥ Vasitԥlԥri(ARMV) vԥ

Avtomatim İdentifikasiya Sistemi (AİS) mԥlumatları;

.9.3 fԥrqli geodeziya koordinat sistemlԥri; vԥ

.10

mԥlumatlara qeyri-avtomatik vԥ avtomatik yolla edilԥn düzԥlişlԥrin nԥticԥlԥrinin

yoxlanılması:

.10.1

Xԥritԥdԥki mԥlumatların vԥ radar tԥsvirlԥrinin müqayisԥsi; vԥ

.10.2

Digԥr müstԥqil mövqemüԥyyԥnetmԥ sistemlԥrindԥn istifadԥ etmԥklԥ

olduğu gԥminin mövqeyinin yoxlanılması.

51 Mԥlumatın yanlış şԥrh edilmԥsi vԥ şԥrh etmԥ zamanı xԥtaların qarşısını almaq üçün hԥyata

keçirllԥn müvafiq tԥdbirlԥr izah edilmԥlidir. Aşağıdakıların nԥticԥlԥrinԥ xüsusi diqqԥt

yetirilmԥlidir:

.1 Ekranın hԥddindԥn artıq böyük miqyasını nԥzԥrԥ almamaq;

.2 Olduğu gԥminin mövqeyini tԥnqidi yanaşmadan qԥbul etmԥk;

.3 Ekran rejiminin qarışıqlığı;

.4 Xԥritԥnin miqyasına dair qarışıqlıq;

.5 Koordinat sistemlԥrinin qarışdırılması;

.6 Tԥsvirin müxtԥlif rejimlԥri;

304

.7 Istiqamԥtin stabilizasiyası üzrԥ müxtԥlif rejimlԥr;

.8 Coğrafi şimal ilԥ vԥ girokompas (radar) ilԥ müԥyyԥn edilԥn şimal arasındakı fԥrqlԥr;

.9 Eyni verilԥnlԥrdԥn ibarԥt koordinat sistemi;

.10

Müvafiq xԥritԥ miqyasından istifadԥ etmԥk;

.11

Mövcud situasiya vԥ şԥraitdԥ ԥn münasib ötürücülԥrdԥn istifadԥ etmԥk;

.12

Tԥhlükԥsizlik mԥlumatına dair düzgün ԥdԥdlԥri qeyd etmԥk:

.12.1

Olduğu gԥminin tԥhlükԥsiz izobatası,

.12.2

Tԥhlükԥsiz dԥrinlik (tԥhlükısiz sular), vԥ

.12.3

Hadisԥlԥr; vԥ

.13

mövcud mԥlumatlardan müvafiq qaydada istifadԥ etmԥk.

52 RXDS-nın yalnız naviqasiya avadanlığı olmasını vԥ RXDS rejimindԥ işlԥyԥrkԥn EXDİS

avadanlığının müvafiq yeni kağız xԥritԥ komplekti ilԥ birgԥ istifadԥ edilmԥsini anlamaq:

.1 SN.1/Circ.207/Rev.1 -

“RXDS vԥ EXDİS arasındakı fԥrqlԥr”dԥ tԥsvir edildiyi kimi

RXDS rejiminin istismarı zamanı fԥrqliliklԥri anlamaq; vԥ

.2 hazırlıq keçԥrkԥn EXDİS hԥr bir rejimdԥ müvafiq yeni kağız xԥritԥ komplekti ilԥ birgԥ

istifadԥ edilmԥlidir.

Sistemin işinԥ vԥ dԥqiqliyinԥ tԥsir edԥn amillԥr

EXDİS-in prinsiplԥri haqqında elementar anlayış ilԥ yanaşı, tam praktiki bilik ԥldԥ etmԥk:

.1 EXDİS-in işԥ salınması vԥ quraşdırılması; mԥlumat ötürücülԥrinin birlԥşdirilmԥsi: peyk

vԥ radio naviqasiya sistemlԥri üzrԥ qԥbuledicilԥr, radar, girokompas, laq, exolot; bu

ötürücülԥrin dԥqiqliyi vԥ çatışmazlıqları, o cümlԥdԥn ölçü xԥtalarının tԥsiri vԥ gԥminin

mövqeyinin dԥqiqliyi, gԥminin kursunun indikatorunun dԥqiqliyi

ԥsasında manevr

etmԥ, kursun ԥlamԥtlԥrinin dԥqiqliyi üzrԥ kompass xԥtaları, dayaz sularda laqın

fԥaliyyԥtinin dԥqiqliyi; hesablanan sürԥtin dԥqiqliyi

ԥsasında laqın düzԥldilmԥsi,

exolotun fԥaliyyԥtinin dԥqiqliyi ԥsasında yaranan dalğalanma (dԥnizin vԥziyyԥti); vԥ

.2 Elektron xԥritԥ displeyi vԥ informasiya sistemlԥrinԥ dair Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul

edilԥn texniki standartlar^.

Praktika

Ekranın quraşdırılması vԥ işinin tԥşkili

54 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 EXDİS mԥlumatı üzrԥ optimal tԥsviri ԥldԥ etmԥk üçün düzgün işԥ salınma prosedurları

haqqında;

.2 Tԥsvirin göstԥrilmԥ rejiminin seçilmԥsi (standart tԥsvir, tԥsvir bazası, tԥlԥb olduqda

fԥrdi olaraq tԥsvir edilԥn bütün digԥr mԥlumatlar);

.3 Mԥlumatın optimal tԥsviri mԥqsԥdilԥ radar/ARMV ekran idarԥetmԥlԥrinin bütün

parametrlԥrinin düzgün nizamlanması;

.4 Əlverişli konfiqurasiyanın seçilmԥsi;

.5 Zԥruri hallarda EXDIS-ԥ mԥlumatın daxil edilmԥsinԥ dair tԥlԥb edilԥn sürԥtin

seçilmԥsi;

.6 Vektorların vaxt şkalasının seçilmԥsi; vԥ

.7 Mövqenin, radar/ARMV, kompas, daxilolma sürԥti ötürücülԥri vԥ EXDİS-in texniki

fԥaliyyԥtinin yoxlanılması

^ Tԥşkilat rԥrԥfindԥn qԥbul edilԥn müvafiq/uyğun texniki standartlara baxın.

305

Elektron xԥritԥlԥrin praktiki istifadԥsi

55 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 EXDİS mԥlumatının tԥsvirinin

ԥsas xüsusiyyԥtlԥri vԥ navuqasiya vazifԥlԥri üzrԥ

müvafiq informasiyanın seçilmԥsi;

.2 Gԥminin mövqeyinin tԥsviri, istiqamԥt/ girokompas ilԥ müԥyyԥn edilԥn kurs, sürԥt,

tԥhlükԥsizlik dԥyԥrlԥri vԥ zaman kimi gԥminin tԥhlükԥsizliyinin yoxlanılması üçün tԥlԥb

edilԥn avtomatik funksiyalar;

.3 Qeyri-avtomatik funksiyalar (kursor, elektron hԥdԥf pelenqi, hԥdԥf halqaları)

.4 Elektron xԥritԥlԥrin mԥzmunun dԥyişdirilmԥsi;

.5 Miqyas (miqyasla kiçilmԥk vԥ miqyasla böyütmԥk);

.6 Şԥkilin ölçüsünün dԥyişdirilmԥsi;

.7 Olduğu gԥminin tԥhlükԥsizlik mԥlumatlarının parametrlԥri;

.8 Ekranın gündüz vԥ axşam vaxtı rejimindԥn istifadԥ edilmԥsi;

.9 Xԥritԥlԥrdԥki bütün işarԥ vԥ abreviaturaları oxumaq;

.10 Naviqasiyaya dair mԥlumatları ԥldԥ etmԥk üçün müxtԥlif qԥbildԥn olan kursorlardan vԥ

elektron panellԥrdԥn istifadԥ etmԥk;

.11 Dԥniz rayonlarını müxtԥlif istiqamԥtlԥrdԥ görüntülԥmԥk vԥ gԥminin olduğu yerԥ

qayıtmaq;

.12 Coğrafi koordinatları istifadԥ etmԥklԥ lazımi ԥrazini tapmaq;

.13 Naviqasiya şԥraitinԥ uyğun olan zԥruri mԥlumat sԥviyyԥlԥrinin tԥsviri;

.14 Lazımi vԥ dԥqiq mԥlumatın seçilmԥsi (mövqe, kurs, sürԥt vԥ s.);

.15 Dԥnizçi jurnalında qeydlԥrin aparılması;

.16 Şimal istiqamԥti tԥsvirindԥn vԥ digԥr istiqamԥtlԥrdԥn istifadԥ etmԥk;

.17 Hԥqiqi vԥ nisbi hԥrԥkԥt rejimlԥrindԥn istifaԥ etmԥk

Marşrutun planlaşdırılması

56 Bilik vԥ bacarıq ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 Gԥminin xüsusiyyԥtlrinin EXDİS-nԥ daxil edilmԥsi;

.2 marşrutun planlaşdırılması üçün dԥniz rayonunun seçilmԥsi:

.2.1 keçid üçün tԥlԥb edilԥn suyun miqdarını nԥzԥrdԥn keçirmԥk;

.2.2 xԥritԥnin miqyasının dԥyişdirilmԥsi;

.3 müvafiq vԥ yenilԥnmiş xԥritԥlԥrin mövcud olduğunu yoxlamaq;

.4 Loksodrom vԥ böyük çevrԥ qövsü ilԥ hԥrԥkԥti nԥzԥrԥ almaqla, qrafik redaktordan

istifadԥ edԥrԥk EXDİS vasitԥsilԥ ekranda marşrutun planlaşdırılması:

.4.1 Naviqasiya, hidrometeoroloji vԥ digԥr mԥlumatları ԥldԥ etmԥk üçün EXDİS

mԥlumat bazasından istifadԥ etmԥk;

.4.2 Xԥritԥnin miqyasında ԥks olunduqda, dönmԥ radiusunu vԥ şturvalın dönmԥ

nöqtԥlԥrini/xԥtlԥrini nԥzԥrԥ almaq;

.4.3 Tԥhlükԥli dԥrinliklԥri vԥ rayonları işarԥlԥmԥk, hԥmçinin izobatanı göstԥrmԥk;

.4.4 Hԥrԥkԥt mԥntԥqԥlԥrinin ԥlavԥ vԥ ԥvԥz edilmԥsi, o cümlԥdԥn silinmԥsi üsulları

ilԥ izobata vԥ yol kԥsişmԥlԥri zamanı kritik uzaqlaşma ilԥ kԥsişԥn hԥrԥkԥt

nöqtԥlԥrinin işarԥlԥnmԥsi;

.4.5 Tԥhlükԥsiz sürԥtin nԥzԥrԥ alınması;

306

.4.6 Naviqasiya tԥhlükԥsizliyi mԥqsԥdilԥ

ԥvvԥlcԥdԥn planlaşdırılmış marşrutun

yoxlanılması;

.4.7 Hԥyԥcan siqnalının vԥ xԥbԥrdarlıqların verilmԥsi;

.5 cԥdvԥl formasında olan hesablanmış marşrut planlaşdırılması, o cümlԥdԥn:

.5.1. hԥrԥkԥt mԥntԥqԥlԥrinin seçilmԥsi;

.5.2. hԥrԥkԥt mԥntԥqԥlԥrinin siyahısının bԥrpa edilmԥsi;

.5.3. planlaşdırmaya dair qeydlԥr;

.5.4. planlaşdırılmış marşrutun nizamlanması;

.5.5. naviqasiya tԥhlükԥsizliyi mԥqsԥdilԥ

ԥvvԥlcԥdԥn planlaşdırılmış marşrutun

yoxlanılması;

.5.6. alternativ marşrutun planlaşdırılması;

.5.7. planlaşdırılmış marşrutun saxlanılması, marşrutların yaddaşa yüklԥnilmԥsi vԥ

çıxarılması vԥ ya silinmԥsi;

.5.8. monitor ekranın qrafik surԥtinin hazırlanması vԥ marşrutun çap edilmԥsi;

.5.9. planlaşdırılmış marşrutun redaktԥ edilmԥsi vԥ dԥyişdirilmԥsi;

.5.10.

gԥminin ölçüsü vԥ manevr parametrlԥrinԥ uyğun olaraq tԥhlükԥsizliyԥ

dair prioritetlԥrin müԥyyԥn edilmԥsi;

.5.11.

geri qayıtma marşrutun planlaşdırılması; vԥ

.5.12.

bir neçԥ marşrutun birlԥşdirilmԥsi.

Marşruta nԥzarԥt

57 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 gԥminin mövqeyinԥ nԥzarԥt etmԥk üçün sistemdԥn asılı olmayan mԥlumatlardan vԥ ya

EXDİS daxilindԥ alternativ sistemlԥrdԥn istifadԥ etmԥk;

.2 ilkin baxış funksiyasından istifadԥ etmԥk:

.2.1 xԥritԥlԥri vԥ onların miqyaslarını dԥyişmԥk;

.2.2 naviqasiya xԥritԥlԥrini nԥzԥrdԥn keçirmԥk;

.2.3 vektor müddԥtinin seçilmԥsi;

.2.4 müԥyyԥn dövr üzrԥ gԥminin mövqeyinin ehtimal edilmԥsi;

.2.5 ԥvvԥlcԥdԥn planlaşdırılmış marşrutun dԥyişdirilmԥsi (marşrutun dԥyişdirilmԥsi);

.2.6 külԥk vԥ ya axın tԥsirilԥ baş verԥn dreyfin hesablanması üçün müstԥqil

mԥlumatın daxil edilmԥsi;

.2.7 hԥyԥcan siqnalına müvafiq qaydada cavab vermԥk;

.2.8 Geodeziya mԥlumatlarının qeyri-dԥqiqliyinԥ dair düzԥlişlԥrin daxil edilmԥsi;

.2.9 Gԥminin marşrutu üzrԥ vaxt nişanlarının göstԥrilmԥsi;

.2.10

Gԥminin mövqeyinin qeyri-avtomatik üsulla daxil edilmԥsi; vԥ

.2.11

Xԥritԥdԥ koordinatların, kursun, pelenqin vԥ mԥsafԥnin ölçülmԥsi.

Hԥyԥcan siqnalına cavab verilmԥsi

58 Aşağıdakı hallar zamanı, naviqasiya qԥbuledicilԥrinin (datçiklԥrin), indikatorların, mԥlumat

vԥ xԥritԥlԥrԥ dair hԥyԥcan siqnallarının vԥ indikator xԥbԥrdarlıqlarının, o cümlԥdԥn sԥs vԥ

vizual hԥyԥcam siqnalı sistemlԥrinin vı bu kimi hԥr növ sistemlԥrin şԥrh edilmԥsi vԥ bu

sistemlԥrԥ cavab verilmԥsi haqqında bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 EXDİS mԥlumat bazasında növbԥti xԥritԥnin mövcud olmaması;

307

.2 Tԥhlükԥsizlik izobatasını keçmԥk;

.3 Kԥsisԥn yolların limitinin artması;

.4 Planlaşdırılmış marşrutdan kԥnara çıxmaq;

.5 Hԥrԥkԥt mԥntԥqԥlԥrinԥ yaxınlaşmaq;

.6 Kiritik mԥntԥqԥyԥ yaxınlaşmaq;

.7 Hԥrԥkԥt mԥntԥqԥsinԥ çatmaq üçün hesablanmış vԥ real vaxt arasındakı

uyğunsuzluqlar;

.8 Hԥddindԥn artıq kiçik miqyas vԥ ya böyük miyqas nԥticԥsindԥ ԥldԥ edilmiş mԥlumat;

.9 dԥniz üzgüçülüyünün tԥhlükԥsizliyinԥ dair ayrı-ayrı tԥhlükԥlԥrԥ vԥ ya tԥhlükԥli

rayonlara yaxınlaşmaq;

.10 müԥyyԥn edilmiş ԥrazilԥrdԥn keçmԥk;

.11 geodeziya haqqında başqa mԥlumatın seçilmԥsi;

.12 digԥr gԥmilԥrԥ yaxınlaşmaq;

.13 müşahidԥnin(növbԥnin) dayandırılması;

.14 xronometrin dԥyişdirilmԥsi;

.15 yoxlama sisteminin xԥtası;

.16 EXDİS vasitԥsilԥ istifadԥ edilԥn mövqe müԥyyԥnetmԥ sisteminin nasazlığı;

.17 Naviqasiya hesablamalarında xԥtalar; vԥ

.18 Naviqasiya sistemindԥn istifadԥ etmԥklԥ gԥminin mövqeyini müԥyyԥnlԥşdirԥ

bilmԥmԥk;

Gԥminin mövqeyinin vԥ hԥrԥkԥt parametrlԥrinin qeyri-avtomatik düzԥldilmԥsi

59 Qeyri-avtomatik düzԥltmԥ üzrԥ bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 Peyk vԥ radio-naviqasiya qԥbuledici sistemlԥr söndürüldükdԥ, naviqasiya

hesablamaları rejimindԥ gԥminin mövqeyi;

.2 Avtomatik olaraq qԥbul edilԥn koordinatlar dԥqiq olmadığı zaman gԥminin mövqeyi;

.3 Kurs vԥ sürԥti.

Gԥmi jurnalında qeydlԥr

60 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 Sԥfԥr haqqında mԥlumatların avtomatik qeydiyyatı;

.2 Aşağıdakılar nԥzԥrԥ alınmaqla, keçmiş sԥfԥr haqqında mԥlumatların bԥrpa edilmԥsi:

.2.1 Qeydedici vasitԥlԥr;

.2.2 Qeydlԥr arasındakı fasilԥlԥr;

.2.3 Istifadԥ edilԥn mԥlumat bazasının yoxlanılması;

.3 Gԥminin elektron jurnalında qeydlԥrin nԥzԥrdԥn keçirilmԥsi;

.4 Gԥminin elektron jurnalında tԥxirԥsalınmaz qeydlԥr;

ԥlavԥ mԥlumatın daxil edilmԥsi;

.6 Gԥminin vaxtının dԥyişdirilmԥsi;

.7 Gԥminin elektron jurnalındakı mԥlumatların çap edilmԥsi;

.8 Avtomatik qeydlԥrin aparılması vaxtlarının nizamnlanması;

.9 Sԥfԥr haqqında mԥlumatların vԥ mԥruzԥlԥrin mԥzmunu;

.10 Sԥfԥr mԥlumatı qeydiyyatı cihazının (VDR) ԥlqԥlԥndirilmԥsi.

308

Xԥritԥnin yenilԥnmԥsi

61 Bilik vԥ bacarıq ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 Elektron xԥritԥlԥri qeyri-avtomatik şԥkildԥ yenilԥmԥk. Referens-ellipsoid ilԥ uyğunluğa

vԥ xԥritԥdԥ, elԥcԥ dԥ düzԥliş edilmiş mԥtndԥ istifadԥ edilԥn ölçü vahidlԥrinԥ uyğunluğa

xüsusi diqqԥt yetirilmԥlidir;

.2 Elektron xԥritԥ formasında elektron vasitԥlԥrdԥn ԥldԥ edilԥn mԥlumatlardan istifadԥ

etmԥklԥ, elektron xԥritԥlԥri yarıavtomatik şԥkildԥ yenilԥmԥk; vԥ

.3 Elektron mԥlumat kommunikasiya xԥtlԥri vasitԥsilԥ ԥldԥ edilԥn yenilԥnmiş fayllardan

istifadԥ etmԥklԥ elektron xԥritԥlԥri avtomatik şԥkildԥ yenilԥmԥk.

Kritik şԥrait yaratmaq üçün yenilԥnmԥmiş mԥlumatlardan istifadԥ edilԥn ssenarilԥr zamanı

hazırlıq keçԥn şԥxslԥr xԥritԥni sԥrbԥst şԥkildԥ yenilԥmԥlidirlԥr.

Radar/ARMV qoşulduğu zaman EXDİS-dԥn praktiki istifadԥ

62 Bilik vԥ bacarıq ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 ARMV-nin EXDİS-ԥ qoşulması

.2 Hԥdԥfin sürԥt vektorlarının göstԥrilmԥsi;

.3 Hԥdԥfin marşrutunun göstԥrilmԥsi;

.4 Hԥdԥfin marşrut üzrԥ mԥlumatlarının arxişlԥşdirilmԥsi;

.5 Hԥdԥf üzrԥ cԥdvԥllԥrin nԥzԥrdԥn keçirilmԥsi;

.6 Radar tԥsvirinin kartoqrafik işarԥlԥrlԥ uyğunlaşdırıldığını yoxlamaq;

.7 Bir vԥ ya bir neçԥ manevrin tԥqlid edilmԥsi;

.8 ARMV ilԥ çԥkilԥn oriyentirdԥn istifadԥ etmԥklԥ olduğu gԥminin mövqeyinin

düzԥldilmԥsi;

.9 ARMV kursoru vԥ elektron paneldԥn istifadԥ edԥrԥk düzԥlişlԥr etmԥk.

Hԥmçinin B-I/12 bölmԥsinԥ, Trenajorlardan istifadԥ edilmԥsi haqqında tԥlimata (radar vԥ

ARMV aid olan), xüsusilԥ 17-19-cu bԥndlԥr vԥ 36-38-ci bԥndlԥrԥ baxın.

Avtomatik İdentifikasiya Sistemi (AİS) qoşulduğu zaman EXDİS-dԥn praktiki istifadԥ

63 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 AİS ilԥ qarşılıqlı ԥlaqԥ;

.2 AİS mԥlumatının şԥrhi;

.3 Hԥdԥfin sürԥt vektorlarının göstԥrilmԥsi;

.4 Hԥdԥfin marşrutunun göstԥrilmԥsi; vԥ

.5 Hԥdԥfin marşrut üzrԥ mԥlumatlarının arxişlԥşdirilmԥsi.

Əmԥliyyat xԥbԥrdarlıqları, onların faydaları vԥ mԥhdudiyyԥtlԥri

64 Yanlış müdaxilԥlԥrin qarşısını almaq üçün hazırlıq keçԥn şԥxslԥr, mümkün olduğu tԥqdirdԥ,

EXDİS üzrԥ ԥmԥliyyat xԥbԥrdarlıqlarının ԥhԥmiyyԥti, faydaları vԥ mԥhdudliyyԥtlԥri, elԥcԥ dԥ

onların düzgün quraşdırılması haqqında anlayış ԥldԥ etmԥlidirlԥr.

Sistemdԥn istifadԥnin yoxlanılması

65 Bilik vԥ bacarıqlar ԥldԥ edilmԥlidir:

.1 EXDİS-nin nasazlıqlarının yoxlanılması üsulları, o cümlԥdԥn öz-özünԥ funksional

nԥzarԥt;

.2 Nasazlıq baş verdikdԥn sonra hԥyata keçirilԥn ehtiyat tԥdbirlԥri; vԥ

.3 Mԥlumatın saxlanması üzrԥ müvafiq tԥdbirlԥr (Mԥlumatın saxlanması sistemindԥn

istifadԥ etmԥklԥ hԥrԥkԥtԥ başlamaq vԥ üzmԥk).

309

Mԥşqlԥrdԥn sonra sorğu-sual aparmaq

66 Tԥlimatçılar hazırlıq keçԥn şԥxslԥrin tamamladığı bütün mԥşqlԥrin nԥticԥlԥrini tԥhlil vԥ çap

etmԥlidirlԥr. Sorğu-sual üçün sԥrf edilԥn vaxt trenajor mԥşqlԥri üçün istifadԥ edilԥn ümumi

vaxtın 10% vԥ 15%-ni tԥşkil etmԥlidir.

Факулtаtив tренаъорлара

(tялиm-mяшг аваданлыьына)

tювсийя олунан исtисmар tялябляри

67 Щазырлыг вя/вя йа bacarıqların гийmяtляндирилmяси цчцн исtифадя едилян факулtаtив tренаъор

(tялиm-mяшг) аваданлыьына исtисmар tялябляри ашаьыда верилmишдир. Беля tренаъор щазырлыьынын

форmалары, бунунла mящдудлашmайараг, ашаьыдакы tипляри юзцня дахил едир:

эяmисцрцжцлцйц вя нювбянин чякилmяси;

эяmини идаряеtmя вя mаневреtmя;

yük ԥmԥliyyatları vԥ yükün yerlԥşdirilmԥsi;

радиорабиtя; вя

баш вя йардыmчы mеханизmлярин исtисmары.

Эяmисцрцжцлцйц вя нювбя чякmя tренаъору

68 Эяmисцрцжцлцйцня вя нювбя чякmя цзря tренаъор аваданлыьы, А-I/12 бюлmясиндя шярщ

едилmиш бцtцн tяtбиг олунан исtисmар tялябляринин ижрасына ялавя олараг, капиtан кюрпцсцндя

навигасийа аваданлыьыны вя идаряеtmя органларыны, щансылар ки юз нювбясиндя Tяшкилаt

tяряфиндян^ гябул едилmиш tяtбиг олунан исtисmар tялябляриня жавабдещдирляр, mоделляшдирmяк

иmканына mалик олmалыдыр, бура сяс сигналлары верян гурьу да дахил едилир вя:

навигасийа mясяляляринин вя нювбя чякmя цзря mясялялярин ижрасина аид едилян

эяmисцрцжцлцйцнцн вя рабиtя жищаз вя аваданлыьынын идаря едилmяси дя дахил олmагла,

реал вахtда исtисmар mцщиtини йараtmалыдыр;

2 реал визуал щалы еля tяmин еtmялидир ки, бу щал капиtан кюрпцсцндян эцндцз вя йа эежя

шяраиtиндя дяйишян эюрцнmя бужаьы алtында, эяmинин идаря олунmасы вя mаневр

еtmясиня mцнасибяtдя tядрисин mягсяд вя mясяляляриня mцвафиг олараг секtорлары

mцшаидя едян hazırlıq keçԥn şԥxsԥ бцtцн mиниmал цвцги эюрmя сащясиндя олсун; вя

3 ачыг дяниздя, щава шяраиtини, габарmа, жярйан вя башга эяmилярля гаршылыглы

щярякяtдя шяраиtлярини ишя салmагла,

“юз эяmиси” динаmикасыны реалисtжясиня

жанландырmалыдыр; vԥ

4 Gԥmi vԥ sahil arasında gԥmilԥrin hԥrԥkԥtinin idarԥetmԥ sistemi üzrԥ kommunikasiya

prosedurlarını realistcԥsinԥ tԥqlid etmԥk.

Эяmинин идаря едилmяси вя mаневр еtmяси цчцн tренаъорлар

37-жи бянддя шярщ едилmиш исtисmар tялябляринин mцвафиглийиня ялавя олараг, эяmинин идаря

едилmяси цзря tренаъор аваданлыьы:

реал визуал щалы еля tяmин еtmялидир ки, бу щал капиtан кюрпцсцндян эцндцз вя йа

эежя шяраиtиндя дяйишян эюрцнmя бужаьы алtында, эяmинин идаря олунmасы вя mаневр

еtmясиня mцнасибяtдя tядрисин mягсяд вя mясяляляриня^ mцвафиг олараг секtорлары

mцшаидя едян юйрянжийя бцtцн mиниmал цвцги эюрmя сащясиндя олсун; вя

дайаз вя сащил еффекtини ишя салmагла, “юз эяmиси” динаmикасыны чяtин кечилян суларда

реалисtжясиня жанландырmалыдыр.

^ Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul edilԥn müvafiq/uyğun istismar qaydalarına baxın.

^ Kursların hazırlanmasında BDT-nin Model kurslarından istifadԥ edilԥ bilԥr.

310

70 Инсан tяряфиндян идаря едилян эяmилярин mоделляри эяmинин идаря едилmяси вя mанеvр

еtmяси цзря tренаъор щазырлыьы цчцн 68.3 вя 69.2 бяндляриндя шярщ едилmиш исtисmар tялябляриня

ялавя олараг исtифадя едилир, бу аваданлыг:

реал эяmинин дягиг юлчцлярини, сащясини, щяжmини вя суtуtуmуну, сцряtини, бужаг

алtында дюнmя сцряtини вя вахtыны эюсtярян mасшtаб яmсалларыны ишя салmалыдыр; вя

дцзэцн вахt mигйасында сцкан вя mцщяррикляри идаряедян органлары ишя салmалыдыр.

Йцк яmялиййаtы вя йцклярин йерляшдирилmяси цзря tренаъор щазырлыьы

71 Йцк яmялиййаtы цзря tренаъор аваданлыьы йцк яmялиййаtы цзря аваданлыьы вя бу

аваданлыьын, щансы ки Tяшкилаt^ tяряфиндян гябул едилmиш tяtбиг олунан бцtцн исtисmар

tялябляриня жаваб верир, идаряеtmясини жанландырmалыдыр вя ашаьыдакылар цчцн гурьулары ишя

салmалыдыр:

сяmяряли яtраф исtисmар mцщиtини йарадылmасы цчцн, конкреt йцк сисtеmи tипини

mоделляшдирmякдя лазыm ола биляжяк йцк яmялиййаtлары жищазларынын идаряеtmя

mянtягясини ишя салmагла;

йцкляmя вя бошалtmа яmялиййаtларынын mоделляшдирилmяси, щабеля йцк яmялиййаtы

цзря tапшырыгларын ижрасына вя гийmяtляндирилян бажарыьа mцвафиг олан эювдядя

эярэинлик вя даваmлылыг цзря эюсtярижилярин йарадылmасы цчцн; вя

бошалдылmа, йцклядилmя, балласt суйунун гябул едилmяси вя аtылmасы яmялиййаtларынын,

щабеля онларла баьлы даваmлылыьын, суйаоtуруmун, йана яйилmянин, узунуна

даваmлылыьын, зядя алmыш щалда щярлянmя анларынын вя даваmлылыьын mцвафиг

щесаблаmалары цчцн.

ГДФЯРС чярчивясиндя рабиtя цзря tренаъорлар

72 ГДФЯРС чярчивясиндя рабиtя цзря tренаъор аваданлыьы tяtбиг олунан Tяшкилаt^

tяряфиндян гябул едилmиш исtисmар tялябляриня жаваб верян ГДФЯРС рабиtя аваданлыьыны tяглид

едя билmялидир вя ашаьыдакылар цчцн гурьулар дахил олmалыдыр:

Mящдуд цзmя району серtификаtы олан операtор цчцн tяляб олундуьу киmи УГД, УГД-

РСЧ (рягяmли сечижи чаьырыш), NAVTEX, ГРН (гяза радио нишанэащлары) вя нювбяtчи

гябуледижи радио аваданлыьынын ишини tяглид еtmяк цчцн;

Цmуmи цзmя району серtификаtлы операtор цчцн tяляб олундуьу киmи INMARSAT

сtандарtларынын A, B вя C эяmи пейк сtансийаларынын, гыса дальаларда дарзолаглы

чапедижи аваданлыгларынын, РСЧ-нын гыса дальаларда, УГД, УГД-РСЧ, NAVTEX,

ГРН вя нювбяtчи гябуледижи радио аваданлыьынын ишини tяглид еtmяк цчцн;

кцй фонунда цнсиййяtи tяmин еtmяк цчцн;

хябяр mяtнляринин чапыны tяmин еtmяк цчцн;

реал вахtда исtисmар mцщиtини йараtmалыдыр, щансы ки инtеграллашдырыжы сисtеmлярдян

ибаряtдир, юзц дя, щеч олmазса, бир tялиmаtчы/иmtащанедижинин посtуна вя щеч

олmазса, ГДФЯРС эяmи вя йа сащил сtансийаларынын ики посtуна mаликдир.

Баш вя йардыmчы mеханизmлярин исtисmары цзря tренаъор аваданлыьы

73 Mашын шюбясинин tренаъор аваданлыьы баш вя йардыmчы mеханизmляр сисtеmини

жанландырmаг иmканына mалик олmалыдыр вя ашаьыдакылар цчцн гурьулары юзцндя

жяmляшдирmялидир:

рабиtя гурьулары иля дяниз вя лиmан яmялиййаtлары цчцн реал яtраф mцщиtи йараtmалы ,

mцвафиг баш вя йардыmчы эцж гурьуларыны, идаряеtmя панелинин жанландырmалыдыр;

^ Tԥşkilat tԥrԥfindԥn hԥr hansı standart müԥyyԥnlԥşdirilmԥmişdir.

^ Tԥşkilat tԥrԥfindԥn qԥbul edilmiş müvafiq/uyğun istismar qaylarına baxın.

311

mцвафиг йарыmсисtеmлярин жанландырылmасы, щансылара ки дахил олmалы, лакин tякжя онларла

mящдудлашдырылmаmалыдыр: газанхана, сцкан гурьусу, елекtрик енеръисинин цmуmи вя

пайлашдырыжы сисtеmи, йанажаг, су сойуtmа, сойудужу, чиркаб сулары вя балласt

сисtеmляри;

эцж гурьуларынын вя mясафядян идаряеtmя сисtеmляринин mцшащидяси вя ишинин

гийmяtляндирилmяси;

mашын вя аваданлыьын насазлыьынын жанландырылmасы;

жанландырылан яmялиййаtлара tясир эюсtярmяк mягсяди иля харижи шяраиtин дяйишдирилmяси:

щава шяраиtи, эяmинин суйаоtуруmу, дяниз суйунун tеmпераtуру вя щава;

tялиmаtчынын нязаряtи алtында харижи шяраиtин дяйишдирилmяси: эюйярtядя бухар, йашайыш

йерляриндя бухар, бузлу шяраиt, эюйярtя кранлары, арtырылmыш эцж, эяmи бурнунда йерля

сцрmя гурьусу, эяmинин йцклядилmяси;

tялиmаtчынын нязаряt еtдийи tренаъор динаmикасында дяйишиклик: эцж гурьусунун гяза

шяраиtиндя ишляmяси, просессляря реаксийа, эяmинин реаксийасы вя

mцяййян просесслярин дайандырылmасы цчцн васиtялярин tяmинаtы: сцряt, елекtрик

сисtеmляри, дизел йанажаьы сисtеmин, сцрtкц йаьы сисtеmи, аьыр йанажаг сисtеmи, дяниз

суйу сисtеmи, бухар сисtеmи, газанхананын вя tурбоэенераtорун айырдыьы газлар

сисtеmи, tялиm заmаны хцсуси mясялялярин ижрасы цчцн сисtеmляr^.

Бюлmя B-I/13

Сынагларын кечирилmясиня даир рящбярлик

(Mцддяалар йохдур)

Бюлmя B-I/14

Ширкяtлярин mясулиййяtи вя капиtанларын вя щейяt цзвляринин tювсийя олунан

mясулиййяtляриня даир təlimat

Ширкяtляр

1 Ширкяtляря лазыmдыр ки, ишя йени эюtцрцлmцш дянизчиляри онларын mясулиййяt сащяляриня аид

олан бцtцн проседуралар вя аваданлыгла tаныш едян заmан кюmяйин эюсtярилmясиня йюнялmиш

хцсуси эириш програmлары иля эяmини tяmин еtсинляр. Hԥmçinin şirkԥtlԥr tԥmin etmԥlidirlԥr:

.1 Suya sԥrbԥst endirilԥn xilasedici qayıqlar ilԥ tԥchiz edilԥn gԥminin bütün heyԥti, bu

kimi xilasedici qayıqlara minmԥk vԥ onların suya endirilmԥsi prosedurları üzrԥ

maariflԥndirici hazırlıq keçmԥlidirlԥr;

.2 Gԥmidԥ işԥ başlamazdan

ԥvvԥl suya sԥrbԥst endirilԥn xilasedici qayıqların

idarԥedilmԥsi vԥzifԥsinԥ tԥyin edilԥn dԥnizçilԥr, bu kimi qayıqlara minmԥk, onları suya

endirmԥk vԥ qaldırmaq üzrԥ müvafiq hazırlıqlar keçmԥli, o cümlԥdԥn suya sԥrbԥst

endirmԥ prosesindԥ ԥn azı 1 dԥfԥ iştirak etmԥlidir; vԥ

.3 QDFƏRS avadanlığını idarԥetmԥsi tԥlԥb edilmԥ ehtimalı olan işçi heyԥtin üzvü gԥmidԥ

işlԥmԥyԥ başladıqda vԥ daha sonra müvafiq intervallarla QDFƏRS üzrԥ maariflԥndirici

hazırlıq keçmԥlidirlԥr.

2 A-I/14 bölmԥsinin 3-cü bԥndi ilԥ tԥlԥb edilԥn tanışlıq, ԥn azı tԥyin olunan vԥzifԥyԥ, o

cümlԥdԥn öhdԥlik vԥ mԥsuliyyԥtԥ uyğun aşağıdakı bacarıqların

ԥldԥ edilmԥsini tԥmin

etmԥlidir:

^ Kursların hazırlanmasında BDT-nin Model kurslarından istifadԥ edilԥ bilԥr.

312

Konstruksiya və istismar məhdudiyyətləri

.1 Gԥmiyԥ dair hԥr hansı istismar mԥhdudiyyԥtlԥrini düzgün anlamaq vԥ müşahidԥ

etmԥk, hԥmçinin gԥminin sԥciyyԥvi xüsusiyyԥtlԥrinԥ dair mԥhdudiyyԥtlԥri, o cümlԥdԥn

insan hԥyatının, gԥminin vԥ yükün tԥhlüksizliyini tԥmin etmԥk üçün

ԥlverişsiz

hidrometeoroloji şԥraitdԥ sürԥt mԥhdudiyyԥtlԥrini anlamaq vԥ tԥtbiq etmԥk bacarığı.

Gəminin korpusundakı dəliklərin açılması, bağlanması və bərkidilməsi prosedurları

.2 Gԥminin burun hissԥsi, arxa hissԥsi vԥ yan qapılar, hԥmçinin rampaları açmaq,

bağlamaq vԥ bԥrkitmԥk prosedurlarını müvafiq qaydada tԥtbiq etmԥk, o cümlԥdԥn

ılaqıli sistemlԥri düzgün istismar etmԥk bacarığı.

Ro-Ro sərnişin gəmilərinə tətbiq edilən qanunvericilik, məcəllələr və razılaşmalar

.3 Gԥmiyԥ vԥ icra edilԥn öhdԥliklԥrԥ uyğun Ro-Ro sԥrnişin gԥmilԥrinԥ dair beynԥlxalq vԥ

milli tԥlԥblԥri anlamaq vԥ tԥtbiq etmԥk

Dayanıqlılıq və stressə dair tələblər və məhdudiyyətlər

.4 Sukeçirmԥzliyi tԥmin edԥn burun hissԥdԥki qapılar vԥ dilԥr bağlayıcı mexanizmlԥr kimi

gԥminin hԥssas hissԥlԥrinԥ zԥrbԥnin hԥdlԥrinin, hԥmçinin Ro-Ro sԥrnişin gԥmilԥrinin

tԥhlükԥsizliyinԥ tԥsir edԥ bilԥn dayanıqlılığa dair xüsusi mԥlԥlԥlԥrin müvafiq qaydada

nԥzԥrԥ alınması üzrԥ bacarıqlar;

Ro-Ro sərnişin gəmilərində xüsusi avadanlıqlara dair texniki xidmətin göstərilməsi

prosedurları

.5 Burun hissԥ, arxa hissԥ vԥ yan qapılar, habelԥ rampalar, şpiqatlar vԥ ԥlaqԥli sistemlԥr

kimi Ro-Ro sԥrnişin gԥmilԥri üçün sԥciyyԥvi olan avadanlıqlara gԥmidԥ texniki

xidmԥtin göstԥrilmԥsi prosedurlarını müvafiq qaydada tԥtbiq etmԥk bacarığı.

Yükləmə və yüklərin bərkidilməsinə dair təlimatlar və hesablamalar

.6 Bütün gԥmi tiplԥrinԥ vԥ tԥtbiq edildiyi tԥqdirdԥ dԥmiryolu vaqonlarına dair yüklԥmԥ vԥ

yüklԥrin bԥrkidilmԥsinԥ dair tԥlimatlardan düzgün istifadԥ etmԥk, habelԥ gԥmi

göyԥrtԥsi üzrԥ zԥrbԥnin hԥdlԥrinin hesablanması vԥ tԥtbiq edilmԥsi bacarığı.

Təhlükəli yük yerləri

.7 Tԥhlükԥli yüklԥr üzrԥ müԥyyԥn edilmiş yerlԥrdԥ tԥtbiq edilԥn xüsusi ehtiyat tԥdbirlԥrinԥ

vԥ mԥhdudiyyԥtlԥrԥ müvafiq qaydada riayԥt edilmԥsini tԥmin etmԥk bacarığı.

Fövqəladə hallara qarşı prosedurlar

.8 Aşağıdakılar üzrԥ hԥr hansı xüsusi prosedurların müvafiq qaydada tԥtbiq edilmԥsini

tԥmin etmԥk bacarığı:

.8.1 Suyun gԥminin göyԥrtԥsinԥ daxil olmasının qarşısını almaq vԥ ya onu

azaltmaq;

.8.2 Suyun gԥminin göyԥrtԥsindԥn kԥnarlaşdırılması; vԥ

.8.3 Suyun gԥminin göyԥrtԥsinԥ tԥsirinin minimuma endirilmԥsi.

3 A-I/14 bölmԥsinin 4-cü bԥndi ilԥ tԥlԥb edilԥn tanışlıq hazırlığı, ԥn azı icra edilԥcԥk vԥzifԥyԥ, o

cümlԥdԥn öhdԥlik vԥ mԥsuliyyԥtԥ uyğun olan bacarıqlara yiyԥlԥnmԥyi aşağıdakı qaydada

tԥmin etmԥlidir:

313

Dizayn və istismar məhdudiyyətləri

.1 gԥmidԥ istismara dair hԥr hansı çatışmazlıqları düzgün şԥkildԥ anlamaq vԥ müşahidԥ

etmԥk, insan hԥyatının, gԥminin vԥ yükün tԥhlükԥsizliyini tԥmin etmԥk mԥqԥsdilԥ ԥlverişsiz

hava şԥraitindԥ sürԥtin mԥhdudluğu daxil olmaqla, gԥminin fԥaliyyԥtindԥki mԥhdudiyyԥtlԥri

anlamaq vԥ tԥtbiq etmԥk bacarığı.

Sərnişin gəmilərinə tətbiq edilən qanunlar, məcəllələr və sazişlər

.2 Müvafiq gԥmiyԥ vԥ icra edilԥn vԥzifԥlԥr uyğun olan, sԥrnişin gԥmilԥrinԥ tԥtbiq edilԥn

beynԥlxalq vԥ milli tԥlԥblԥri anlamaq vԥ tԥtbiq etmԥk bacarığı.

Капиtан

4 Gԥmi kapitanları şirkԥtin A-I/14 bölmԥsinԥ uyğun verdiyi hԥr hansı göstԥrişi yerinԥ yetirmԥk

üçün bütün lazımi tԥdbirlԥri hԥyata keçirmԥlidir. Bu tԥdbirlԥr ehtiva etmԥlidir:

.1 Hԥr hansı vԥzifԥyԥ tԥyin edilmԥzdԥn ԥvvԥl gԥmidԥ işlԥmԥyԥ başlayan bütün yeni

dԥnizçilԥri müԥyyԥnlԥşdirmԥk;

.2 Bütün yeni dԥnizçilԥr üçün imkan yaratmaq:

.2.1

ԥsas vԥzifԥlԥrini yerinԥ yetirԥcԥklԥri yerlԥri ziyarԥt etmԥk;

.2.2 istismar vԥ ya istifadԥ edԥcԥklԥri avadanlıqların yeri, idarԥetmԥ vasitԥlԥri vԥ

ekran xüsusiyyԥtlԥri ilԥ tanış olmaq;

.2.3 mümkün olduqda avadanlığı işԥ salmaq vԥ avadanlığın idarԥetmԥ

vasitԥlԥrindԥn istifadԥ etmԥklԥ vԥzifԥlԥrini icra etmԥk; vԥ

.2.4 avadanlıq, prosedur vԥ digԥr tԥdbirlԥrlԥ tanış olan şԥxslԥri, hԥmçinin

dԥnizçiyԥ anladığı dildԥ mԥlumat ötürԥn şԥxslԥri müşahidԥ etmԥkvԥ suallar

vermԥk.

.3 Öz xidmԥti vԥzifԥlԥrini lazımi qaydada icra etmԥk üçün işԥgötürülԥn yeni dԥnizçinin

gԥmi avdanlıqları, istismar prosedurları vԥ digԥr tԥdbirlԥr ilԥ tanış olduğuna dair şübhԥ

yarandıqda, müvafiq dövr ԥrzindԥ nԥzarԥt etmԥk üçün tԥdbirlԥr görmԥk.

Щейяt цзвляри

3 Эяmийя илк дяфя tяйин олунmуш дянизчиляр онлара верилян бцtцн иmканлардан исtифадя

еtmялидирляр ки, хидmяtи вязифялярини лазыmынжа ижра едя билmяляри цчцн эяряк олан эяmи

аваданлыьы, исtисmар проседуралары вя башга tядбирляр вя гурьулар иля tаныш ола билсинляр. Эяmийя

илк дяфя эялян киmи щяр бир дянизчи эяmидяки иш шяраиtи иля, хцсусян дя онун цчцн йени вя йа

она наmялуm олан аваданлыг, проседура вя йа tядбир вя гурьу иля tаныш олmалыдыр.

4 О дянизчиляр ки, юз хидmяtи вязифяляринин ижрасы цчцн tяляб олунан биликляри tез ялдя едя

билmяmишляр, бу факt барядя mялуmаtы билавасиtя юз ряисляриня вя йа А- I/14 гайдасынын 2.2-жи

бяндиня mцвафиг олараг tяйин едилmиш щейяt цзвцня чаtдырmалы вя онун цчцн аз tанынmагда

галан щяр щансы бир аваданлыьы, проседура вя йа tядбири эюсtярmялидир.

Бюлmя B-I/15

Кечид mцддяалара даир təlimat

(Mцддяалар йохдур)

314

ФЯСИЛ II

КАПИTАН ВЯ ЭЮЙЯРTЯ ЩЕЙЯTИНЯ

DAİR TƏLİMAT

Бюлmя B-II/1

Цmуmи tуtуmу 500 tон вя даща арtыг олан эяmилярин капиtанларынын нювбя цзря кюmякчиляринин

серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

Щазырлыг

1 Капиtанын нювбя цзря кюmякчиси серtификаtыны алmаьа наmизяд олан щяр шяхс эяляжяк

коmандир щейяtи цзвцня А-II/1 жядвялиня mцвафиг олараг сяришtя сtандарtлары ялдя еtmякдя

кюmяйин эюсtярилmясиня йюнялmиш планлашдырылmыш вя сtрукtурлашдырылmыш щазырлыг програmыны

гурtарmалыдыр.

2 Щазырлыг програmынын сtрукtуру щазырлыг планында шярщ едилmялидир, план бцtцн жялб олунmуш

tяряфляр цчцн эяmидя вя йа сащилдя щяр бир щазырлыг mярщялясинин mягсядини дягиг ифадя едир.

Важибдир ки, эяляжяк коmандир щейяtинин цзвц, щазырлыьын рящбярляри, эяmинин щейяtи вя ширкяtин

щейяtи юзляри цчцн програmын сонунда ялдя едиляжяк сяришtяни вя онун tящсил, щазырлыг, эяmидя

вя сащилдя пракtики tяжрцбяни ялагяляндирmяк йолу иля нежя ялдя олунажаьыны дягиг tясяввцря

эяtиря билсинляр.

3 Эяmилярдя mяжбури иш сtаъы коmандир щейяtи цзвцнцн эяmидя иш билийи газанmасында вя

tяляб олунан tаm пешякарлыг сtандарtы ялдя еtmясиндя ян mцщцm аmилдир. Лазыmи шякилдя

эяmилярдя планлашдырылmыш вя сtрукtурлашдырылmыш иш сtаъы эяляжяк коmандир щейяtи цзвляриня

пракtикада бажарыг ялдя вя исtифадя еtmяйя иmкан верир вя гийmяtляндирилmяли олан пешякарлыг

сtандарtыны нцmайиш еtдирmяйя иmкан йарадажагдыр.

4 О щалларда ки, эяmидя щазырлыг tягдир едилmиш щазырлыг програmынын бир щиссясини tяшкил едир,

ашаьыдакы принсипляр эюзлянилmялидир:

эяmидя щазырлыг програmы цmуmи щазырлыг програmынын tяркиб щиссяси олmалыдыр;

эяmидя щазырлыг програmы дянизчинин ишляйяжяйи эяmини идаря едян ширкяt tяряфиндян

идаря едилmяли вя уйьунлашдырылmалыдыр;

коmандир щейяtинин эяляжяк цзвц щазырлыьын гейдиййаt киtабчасы* иля tяmин едилmялидир

ки, бурада пракtики щазырлыг вя эяmидя алынан tяжрцбя щаггында эениш гейдляр еtmяк

mцmкцн олсун. Щазырлыьын гейдиййаt киtабчасы еля tярtиб едилmялидир ки, бурада йериня

йеtириляжяк mясяляляр вя хидmяtи вязифяляр вя онларын ижрасы заmаны ялдя едилян

ирялиляmяляр щаггында яtрафлы mялуmаt олсун. Лазыmи шякилдя долдурулmуш щазырлыьын

гейдиййаt киtабчасы эяmидя сtрукtурлашmыш щазырлыг програmынын баша чаtдыьыны,

серtификаtын верилmяси цчцн сяришtянин гийmяtляндирилmясиндя нязяря алынажаьы барядя

фярди сцбуtу tяmин едяжякдир;

эяляжяк коmандир щейяtинин цзвц щяmишя эяmидя щазырлыг програmынын идарясиня эюря

жавабдещ ики конкреt шяхси tаныmалыдыр. Онлардан биринжиси ихtисаслы коmандир щейяtи

цзвцдцр ки, бундан сонра “эяmидя щазырлыьа эюря жавабдещ олан коmандир щейяtинин

цзвц” адланажаг, о, капиtанын рящбярлийи алtында щяр сяфяр ярзиндя щазырлыг програmыны

tяшкил вя онун ижрасына нязаряtи tяmин еtmялидир. Икинжи шяхс ширкяt tяряфиндян tяйин

олунур ки, бундан сонра “ширкяtин коmандир щейяtинин цзвц” адланажаг, о, бцtювлцкдя

щазырлыг програmына вя програmын tядрис ожаглары иля уйьунлашдырылmасына эюря

mясулиййяt дашыйыр;

ширкяt эяmидя щазырлыг програmынын эяmинин ади исtисmар tялябляри чярчивясиндя йериня

йеtирилmяси цчцн mцвафиг дюврляри mцяййянляшдирmялидир.

Рол вя mясулиййяt

315

5 Ашаьыдакы бюлmя эяmидя щазырлыьын tяшкилиня вя кечирилmясиня жялб едилmиш шяхслярин

ролларыны вя mясулиййяtлярини екунлашдырыр:

эяmидя щазырлыьа жавабде олан коmандир щейяtинин цзвц ашаьыдакылара эюря

mясулиййяt дашыйыр:

щазырлыг програmына цmуmи рящбярлик;

щазырлыьын эедиши ярзиндя эяляжяк коmандир щейяtи цзвляринин ирялиляйишиня

нязаряt вя mцшащидя; вя

tяляб олунарса, лазыmи эюсtяришлярин верилmяси вя бцtцн mараглы tяряфлярин юз

функсийаларыны ижра еtmяляринин tяmин олунmасы;

эяmидя щазырлыьа эюря жавабдещ олан коmандир щейяtинин цзвц ашаьыдакылара эюря

mясулиййяt дашыйыр:

эяmидя пракtики щазырлыг програmынын tяшкили;

щазырлыьын гейдиййаt киtабчасынын лазыmи шякилдя апарылmасына вя диэяр

tяляблярин йериня йеtирилmясиня нязаряt вя mцшащидянин tяmин едилmяси; вя

эяляжяк коmандир щейяtи цзвцнцн эяmидяки вахtыны, щазырлыг вя tяжрцбя

tоплаmаг бахыmындан, mцmкцн гядяр mаксиmуm файда иля кечирmясини,

щабеля бу вахtын щазырлыг програmынын mягсядляриня, щазырлыьын инкишафына вя

эяmинин исtисmар иmканларына mцвафиглийинин tяmин едилmяси;

капиtан жавабдещдир:

щазырлыьа жаваб верянлярин - эяmидяки коmандир щейяtинин цзвц иля ширкяtин

коmандир щейяtинин цзвц арасында рабиtянин tяmин олунmасына;

коmандир щейяtинин цзвц сяфяр заmаны бу ролдан азад едилярся, онун ролунун

ижрасына; вя

бцtцн mараглы tяряфлярин эяmидяки щазырлыг програmыны сяmяряли йериня

йеtирmяляринин tяmин олунmасына;

эяляжяк коmандир щейяtинин цзвц жавабдещдир:

щазырлыг програmына дягиг риайяt едилmяси;

бцtцн mцmкцн иmканлардан, онларын иш вя йа ишдянкянар вахtда

верилmясиндян асылы олmайараг, mаксиmуm исtифадя едилmяси; вя

щазырлыьын гейдиййаt киtабчасынын mцасир сявиййядя сахланылmасы вя йохлаmа

цчцн исtянилян вахtда ашкарлыьынын tяmин едилmяси.

Эириш tялиmаtы

6 Програmын яввялиндя вя башга эяmидя щяр сяфяр габаьы коmандир щейяtинин эяляжяк

цзвляри, онлардан ня эюзлянилдийи вя онларын щазырлыг програmынын нежя tяшкил олундуьу барядя

tаm mялуmаt вя рящбярлик алmалыдырлар. Эириш tялиmаtы эяляжяк коmандир щейяtи цзвлярини, эяmи

ишляринин tящлцкясиз tяжрцбясиня вя дяниз mцщиtинин горунmасына хцсуси диггяt йеtирmякля,

онларын щялл едяжякляри mясялялярин mцщцm аспекtляри иля tаныш еtmяйя иmкан йарадыр.

Эяmи щазырлыг програmы

7 Щазырлыьын гейдиййаt киtабчасына, гейрилярдян савайы, tящсил вя йа эяmилярдя tягдир

едилmиш щазырлыг програmынын бир щиссяси киmи ижра едиляжяк хидmяtи вязифяляр цзря кифайяt гядяр

mясяляляр дахил едилmялидир. Беля mясяля вя хидmяtи вязифяляр, щеч олmаса, ашаьыдакы сащяляря

аид олmалыдыр:

316

сцканла идаряеtmя сисtеmляри;

цmуmи дяниз tяжрцбяси;

кюрпцйя йаналmа, лювбяря дурmа вя лиmан яmялиййаtлары;

хиласедижи вя йаньынсюндцрян вясаиtляр;

сисtеmляр вя аваданлыглар;

йцкля иш;

капиtан кюрпцсцндя иш вя нювбя чякmя; вя

mашын шюбяси иля tанышлыг.

8 Сон дяряжя важибдир ки, коmандир щейяtинин эяляжяк цзвц, хцсусиля эяmидя щазырлыг

програmынын сон mярщяляляриндя, ихtисаслы коmандир щейяtи цзвцнцн нязаряtи вя mцшащидяси

алtында щярякяtдя навигасийа нювбяси чякmякдя tяжрцбя tоплаmаг цчцн кифайяt гядяр иmкана

mалик олсун.

9 Коmандир щейяtинин эяляжяк цзвц tяряфиндян щазырлыьын гейдиййаt киtабчасында сийащыйа

алынmыш щяр бир mясяля вя хидmяtи вязифянин ижрасына коmандир щейяtинин ихtисаслы цзвц ижазя

верmялидир, яэяр онун mцлащизясиня эюря эяляжяк коmандир щейяtи цзвц кафи пешякарлыг

сtандарtы ялдя еtmишдирся. Анлаmаг важибдир ки, коmандир щейяtинин эяляжяк цзвцня бир нечя

щадисядя юз габилиййяtини нцmайиш еtдирmяк лазыm ола биляр ки, ихtисаслы коmандир щейяtи цзвц

кафи сtандарtын ялдя едилmясиня яmин олсун.

Mцшащидя вя нязаряt

10 Рящбярлик вя нязаряt она эюря важибдир ки, коmандир щейяtинин эяляжяк цзвляри ялдя

еtдикляри ирялиляmя иля tаm tаныш ола билсинляр вя онларын эяляжяк програmына даир бирликдя гярар

гябул еtmяляри tяmин едилсин. Сяmярялийи tяmин еtmяк цчцн нязаряt щазырлыьын гейдиййаt

киtабчасындан вя mцвафиг олараг диэяр mянбялярдян алынан mялуmаtла баьлы олmалыдыр.

Щазырлыьын гейдиййаt киtабчасы рясmи олараг капиtан вя щяр бир сяфярин яввялиндя, ярзиндя вя

сонунда щазырлыьа эюря жавабдещ олан коmандир щейяtинин цзвц tяряфиндян йохланылmалы вя

tясдиг едилmялидир. Щазырлыьын гейдиййаt киtабчасы сяфярлярарасы да щазырлыьа эюря ширкяtин

жавабдещ олан коmандир щейяtинин цзвц tяряфиндян йохланылmалы вя tясдиг едилmялидир.

Щярякяtдя навигасийа нювбя чякmяси цчцн габилиййяt вя бажарыгларын

гийmяtляндирилmяси

11 Серtификаt алmаьа наmизяд, щансындан ки нювбя чякmяк цчцн mцвафиг щазырлыгдан

кечmяк вя габилиййяt вя бажарыгларынын гийmяtляндирилmяси tяляб олунур, tренаъор да, йа да

tягдир едилmиш эяmидя щазырлыг програmынын бир щиссяси киmи эяmидя нцmайиш йолу иля сцбуtлар

tягдиm еtmялидир ки, капиtанын нювбя цзря кюmякчисинин функсийаларыны ижра еtmяк цчцн бажарыг

вя mящаряt ян азы ашаьыда эюсtярилян сащялярдя газанылmышдыр:

кечидин щазырланmасы вя щяйаtа кечирилmяси, бура дахилдир:

хяриtялярдян алынан mялуmаtын tяфсири вя tяtбиги;

сащилбойу суларда жоьрафи mювгенин tяйин едилmяси;

габарmа жядвялляриндян вя башга навигасийа вясаиtляриндян алынан ясас

mялуmаtын tяtбиги;

идаряедижи кюрпцдя аваданлыьын йохланылmасы вя исtисmары;

mагниt вя гидрокоmпасларын йохланылmасы;

mювжуд mеtеоролоъи mялуmаtын гийmяtляндирилmяси;

чоьрафи mювгени tяйин еtmяк цчцн эюй жисиmляринин исtифадя едилmяси;

.8 асtороноmик mеtодларла вя йерцсtц орийенtирлярдян исtифадя еtmякля коmпасын

сящвляринин mцяййянляшдирилmяси;

317

24 сааtадяк цзэцчцлцк щесаблаmаларынын йериня йеtирилmяси;

радионавигасийа сисtеmляриндян алынан mялуmаtын исtифадя едилmяси вя tяtбиги;

радиолокаtорла вя САРП -ла иш вя эяmи сцрцжцлцйц вя tоггушmаларын гаршысыны алmаг

цчцн радиолокасийа mялуmаtынын tяtбиги;

эяmинин исtигаmяtиня вя сцряtиня нязаряt цчцн mцщяррик гурьусунун вя сцканын

идаряеtmя сисtеmиндян исtифадянин едилmяси;

щярякяtдя навигасийа нювбясини чякmя гайдаларынын вя проседурларынын tяtбиги;

суйа дцшmцш инсанын хиласы цчцн tяляб олунан mаневрлярин ижрасы;

лабцд гяза щадисясиндя (mясялян, йаньын, tоггушmа, сайа оtурmа

заmаны)

гязадан дярщал сонра щярякяt вя йа щярякяtлярин ижрасы;

аваданлыьын ясас говшагларынын вя йа гурьуларын (mясялян, сцкан

гурьусунун,

елекtрик енеръиси mянбяйинин, навигасийа сисtеmляринин)

дцзэцн ишляmядийи вя йа

дайандыьы щалда щярякяtин ижрасы;

ади вя гяза щалларында радиорабиtянин, визуал вя сяс сигналлашдырmасынын щяйаtа

кечирилmяси;

.10 нязаряt, mцшащидя вя эяmидахили рабиtя дя дахил олmагла, tящлцкясизлик сисtеmляринин

вя гяза-хябярдарлыг сигнализасийасынын исtисmары.

Щярякяtдя навигасийа нювбя чякmяси цчцн габилиййяt вя бажарыгларын гийmяtляндирилmяси:

А-II/1жядвялиндя эяmи сцрцжцлцйц функсийалары цчцн шярщ едилmиш сяришtянин

гийmяtляндирилmяси mейарлары ясасындащ яйаtа кечирилир;

tяmин еtmяк лазыmдыр ки, наmизяд нювбя чякmяк цзря вязифяляри

“Tящлцкясиз

щярякяtдя навигасийа нювбя чякmясинин принсипляри”ня (Бюлmя А-VIII/2, щисся 3-1) вя

“Щярякяtдя навигасийа нювбя чякmяси цзря” рящбярлийя (Бюлmя B-VIII/2, щисся 3-1)

mцвафиг олараг йериня йеtирсин.

Сяришtянин гийmяtляндирилmяси

13 Капиtанын нювбя цзря кюmякчисинин серtификаtландырылmасы цчцн ялдя едилmяси лазыm олан

сяришtя сtандарtы А-II/1 жядвялиндя шярщ едилmишдир.Сtандарt tяляб олунан биликляри вя бажарыглары

вя бу билик вя бажарыгларын эяmидя tяляб олунан иш сtандарtына tяtбиг едилmясини

mцяййянляшдирир.

14 Биликлярин щяжmи сяришtя консепсийасына mяхсусдур. Буна эюря сяришtянин гийmяtи ишя олан

илкин tехники tяляблярдян, бажарыг вя йериня йеtирилmяси лазыm олан mясялялярдян дя даща арtыьыны

ящаtя еtmяли вя эяmинин коmандир щейяtинин сяришtяли ишиндян эюзлянилянляря tаm щяжmдя

mцвафиг олmаг цчцн лазыm олан даща эениш аспекtляри якс еtдирmялидир. Бу, сяришtянин бцtцн

сявиййяляри цчцн mцхtялиф дяряжялярдя бцнюврянин ясасыны гойан mцвафиг биликляри, нязяриййяни,

принсипляри вя юйрянилян бажарыглары юзцня дахил едир. Бу, ейни заmанда ня еtmяк, нежя вя ня

вахt еtmяк, ня цчцн буну еtmяк лазыmдыр суалларынын mейдана чыхдыьы вахt исtифадя едилян

пешякар бажарыглары ящаtя едир. Дцзэцн tяtбиг олунан заmан бу, tяmин едя биляр ки, наmизяд:

mцхtялиф эяmилярдя вя шяраиtин эениш спекtериндя сяришtяли ишлясин;

фювгяладя щаллары габагжадан эюрсцн, щазыр олсун вя беля шяраиtдя ишляйя билсин;

йени вя дяйишян tялябляря уйьунлашсын.

15 Сяришtянин гийmяtляндирилmяси цчцн mейарлар (А-II/1 жядвялин 4-жц сцtуну) илк нювбядя

няtижяляря эюря сяришtяли ишин аспекtлярини mцяййянляшдирир. Бу аспекtляр еля ифадя олунmушдур

ки, наmизядин ишинин гийmяtи онларла mцгайися едиля билсин вя щазырлыьын гейдиййаt киtабчасында

сянядли суряtдя якс олунсун.

16 Сяришtянин гийmяtляндирилmяси просесдир:

наmизядин биликляринин кифайяt гядяр, щягиги вя еtибарлы сцбуtларынын, mясялялярин щялли

цчцн онун анлайыш вя пешякарлыьынын, А-II/1 жядвялинин

1-жи сцtунунда садаланан

хидmяtи вязифя вя mясулиййяtляринин tопланmасыдыр; вя

318

сцбуtларын сtандарtда эюсtярилян mейарлара уйьунлуьу барядя няtижянин

чыхарылmасыдыр.

17 Сяришtянин гийmяtляндирилmясинин tяшкили еля олmалыдыр ки, гийmяtляндирmянин mцхtялиф

mеtодларыны нязяря алmаг олсун, бунлар наmизядлярин сяришtяляринин mцхtялиф tип сцбуtларыны

tягдиm едя биляр, mясялян:

фяалиййяtин билавасиtя mцшащидя едилmяси (эяmилярдя иши дахил еtmякля)

бажарыгларын/ пешякарлыьын/ сяришtянин йохланmасы;

лайияляр вя tапшырыглар;

кечmиш tяжрцбядян сцбуtлар; вя

йазылы, шифащи вя коmпцtер сорьулары tехникасы*.

18 Йухарыда садаланан илк дюрд mеtодун бири вя йа даща чоху, деmяк олар ки бу,

гачылmаздыр, билик вя анлайышларын сцбуtларыны tягдиm еtmяк цчцн mцвафиг сорьу tехникасына

ялавя олараг, габилиййяtин сцбуtуну tяmин еtmякдя исtифадя олунmалыдыр.

Astronaviqasiya üzrԥ hazırlıq

19 Aşağıdakı sahԥlԥr astronaviqasiya üzrԥ tövsiyԥ edilԥn hazırlığı ümumilԥşdirir:

.1 Nizamlana bilԥn xԥtalar üçün sekstantı düzgün qurmaq;

.2 Göy cisimlԥrinin sekstant hündürlüyünün düzԥldilmiş dԥrԥcԥsinin müԥyyԥn edilmԥsi;

.3 Mԥqsԥdԥuyğun üsuldan istifadԥ etmԥklԥ görünüşün azalmasının dԥqiq hesablanması;

.4 Günԥşin meridian hündürlüyünün vaxtının hesablanması

.5 Qütb ulduzu vԥ ya günԥşin meridian hündürlüyü vasitԥsilԥ en dairԥsinin

hesablanması;

.6 Mövqe xԥtt(lԥr)inin vԥ mvqenin müԥyyԥn edilmԥsinin düzgün müşahidԥsi;

.7 Mԥqsԥdԥmüvafiq üsulla günԥşin görünԥn çıxış/batış vaxtlarının müԥyyԥn edilmԥsi;

.8 Alaqaranlıq zamanı ԥn ԥlverişli göy cisminin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ seçilmԥsi;

.9 Mԥqsԥdԥmüvafiq üsuldan istifadԥ etmԥklԥ, azimut vԥ ya amplituda vasitԥsilԥ

kompasdakı xԥtaları müԥyyԥn etmԥk;

.10 Yuxarıdakı 19.1-19.9 bԥndlԥrdԥ tԥlԥb edilԥn bacarıqları ԥsaslandırmaq üçün dԥnizçilik

astronomiyası.

20 Astronaviqasiya üzrԥ hazırlığa dԥnizçiliyԥ dair elektron tԥqvimlԥrdԥn vԥ astronaviqasiyaya

dair hesablama proqramından istifadԥ daxil edilԥ bilԥr.

Бюлmя B-II/2

Цmуmи tуtуmу 500 вя даща арtыг олан эяmилярин капиtанларыны вя капиtанларын бюйцк

кюmякчиляринин серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

(Бах. Бюлmя B-II/1 tԥlimat üçün.)

Бюлmя B-II/3

Цmуmи tуtуmу 500-дян аз олан эяmилярин капиtанларынын нювбя цзря кюmякчиляринин вя

апиtанларынын серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

(Бах. Бюлmя B-II/1 tԥlimat цчцн.)

319

Бюлmя B-II/4

Щярякяtдя навигасийа нювбяси чякян сырави щейяt цзвляринин серtификаtлаşдырылmасына даир

təlimat

1 Tяряфляр, tящлцкясизлик бахыmындан, бу Mяжяллянин А-II/4 жядвялиндя садаланmыш

tялябляря ялавя олараг, щярякяtдя навигасийа нювбяси чякян сырави щейяt цзвляринин

щазырланmасына ашаьыдакы суалларын дахил едилmясиня чаьырылырлар:

Дяниздя эяmилярин tоггушmасынын гаршысыны алmаьа даир 1972-жи ил tarixli düԥzlişlԥr

edilmiş Бейнялхалг гайдалар щаггында ясас биликляр;

дяниз бялядчиси tрапынын гойулmасы;

дяниз бялядчиляринин инэилис дилиндя сцкана вердикляри коmандаларын анлашылmасы;

хиласедижи шлйупка вя саллар вя нювбяtчи шлйупкалар цзря mцtяхяссислярин

щазырланmасы;

кюрпцйя йаналmа вя корпцдян узаглашmа вя йедякляmя цзря яmялиййаtлар ижра

едяркян йардыmчы вязифяляр;

лювбяря гойmа щаггында ясас биликляр;

tящлцкяли йцкляр щаггында ясас биликляр;

йцкцн йерляшдирилmяси проседуралары вя эяmийя ещtийаtларын чаtдырылmасы tядбирляри

щаггында ясас биликляри; вя

эюйярtя щейяtинин ишляри вя эюйярtядя исtифадя олунан аляtляр щаггында ясас биликляр.

Bölmԥ B-II/5

Ixtisaslaşmış matrosların sertifikatlaşdırılmasına dair təlimat

Gԥmidԥ keçirilԥn hazırlıq tԥsdiq edilmiş hazırlıq üzrԥ qeydiyyat kitabında sԥnԥdlԥşdirilmԥlidir.

ФЯСИЛ III

MАШЫН ЩЕЙЯTИНЯ DAIR TƏLIMAT

Бюлmя B-III/1

Komplektləşdirilmiş və ya komplektləşdirilməmiş mашын шюбясинdя mеханиклярин

серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

1 А-III/1 жядвялиндя адлары чякилян аляtляря ял аляtляри; ади юлчц аваданлыьы; tорначы, дялmя вя

фрезер дязэащлары; mцвафиг олараг гайнаг аваданлыьы дахил олmалыдыр.

2 Сащилдя еmалаtханаda keçirilԥn щазырлыг tядрис müԥssisԥsindԥ вя йа tяsдиq едилmиш

еmалаtханада кечириля биляр.

3 Эяmилярдя щазырлыг mцвафиг шякилдя qiymԥtlԥndirmԥni hԥyata keçirԥn ихtисаслы şԥxslԥr

tяряфиндян щазырлыьын гейдиййаt киtабчасында сянядляшдирилmялидир.

Бюлmя B-III/2

320

Баш mцщяррик гурьусунун эцжц 3000 кВt вя даща çox олан эяmилярин бюйцк вя икинжи

mеханикляринин серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

(Mцддяалар йохдур)

Gücü 1000 voltdan çox olan elektrik mühərrikinin istismarının və təhlükəsizliyinin idarəedilməsi üzrə

məsuliyyət daşıyan mexaniklərin hazırlığı üzrə təlimat

1 Gücü

1000 voltdan çox olan elektrik mühԥrrikinin istismarının vԥ tԥhlükԥsizliyinin

idarԥedilmԥsi üzrԥ mԥsuliyyԥt daşıyan mexaniklԥrin hazırlığı ehtiva etmԥllidir:

.1 Yüksԥkvoltlu dԥnizçilik sistemi üzrԥ funksional, istismar vԥ tԥhlükԥsizlik tԥlԥblԥri;

.2 Müxtԥlif növ yüksԥkvoltlu kommutasiya qurğularına texniki baxış keçirmԥk vԥ onları

tԥmir etmԥk üçün müvafiq ixtisaslı işçi heyԥtin tԥyin edilmԥsi;

.3 Yüksԥkvoltlu sistemlԥrdԥki nasazlıqlar zamanı lazımi tԥshihedici tԥdbirlԥrin

görülmԥsi;

.4 Yüksԥkvoltlu sistemlԥrin tԥrkib hissԥlԥrinin izolyasiyası üçün kommutasiyaya dair

strategiyanın hazırlanması;

.5 Yüksԥkvoltlu avadanlıqların izolyasiyası vԥ yoxlanılması üçün müvafiq aparatın

seçilmԥsi;

.6 Yüksԥkvoltlu dԥniz sistemlԥrinin kommutasiya vԥ izolyasiya prosedurlarını

tԥhlükԥsizlik sԥnԥdlԥrinԥ uyğun hԥyata keçirmԥk;

.7 Yüksԥkvoltlu avadanlıqlarda izolyasiyaya qarşı davamlılığın vԥ polyarizasiya

ԥmsalının sınaq yoxlamalarını hԥyata keçirmԥk.

Бюлmя B-III/3

Баш mцщяррик гурьусунун эцжц 750 кВt-дян 3000 кВt-дяк олан эяmилярdə бюйцк вя икинжи

mеханиклярин серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

(Mцддяалар йохдур)

Бюлmя B-III/4

Komplekləşdirilmiş və ya komplektləşdirilməmiş mашын шюбясинdя нювбя чякян сырави щейяt

цзвляринин серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

Tяряфляр, tящлцкясизлик бахыmындан, бу Mяжяллянин А-III/4 жядвялиндя эюсtярилян tялябляря

ялавя олараг, щярякяtдя навигасийа нювбяси чякян сырави щейяt цзвляринин щазырланmасына

ашаьыдакы суалларын дахил едилmясиня чаьырылырлар:

tюкmя гялиб, балласt вя йцк сисtеmляри иля ади яmялиййаtларын апарылmасы щаггында

ясас биликляр;

елекtрик гурьулары вя онларла баьлы tящлцкяляр щаггында ясас биликляр;

mашын вя mеханизmляря tехники хидmяtин эюсtярилmяси вя онларын tяmири, щабеля mашын

шюбясиндя исtифадя олунан аляtляр щаггында ясас биликляр; вя

эяmийя ещtийаtларын чаtдырылmасы tядбирляри вя йерляшдирилmяси щаггында ясас биликляр.

Bölmԥ B-III/5

Ixtisaslaşmış motorçuların sertifikatlaşdırılmasına dair tԥlimat

Gԥmidԥ keçirilԥn hazırlıq tԥsdiq edilmiş hazırlıq üzrԥ qeydiyyat kitabında sԥnԥdlԥşdirilmԥlidir.

Bölmԥ B-III/6

321

Komandir heyԥti üzrԥ elektro mexaniklԥrin hazırlığı vԥ sertifikatlaşdırılmasına dair

tԥlimat

Bu Mԥcԥllԥnin A-III/6 nömrԥli cԥdvԥlindԥ nԥzԥrԥ tutulan tԥlԥblԥrԥ

ԥlavԥ olaraq, Tԥrԥflԥrԥ hazırlıq

proqramlarında radioԥlaqԥnin tԥmin edilmԥsinԥ dair A.702(17) nömrԥli Qlobal dԥniz fԥlakԥt vԥ

ԥmniyyԥtli rabitԥ sistemi üzrԥ tԥlimat haqqında qԥtnamԥnin nԥzԥrԥ alınması tövsiyԥ edilir.

Bölmԥ- III/7

Elektriklԥrin hazırlığı vԥ sertifikatlaşdırılmasına dair tԥlimat

(Müddԥalar yoxdur)

ФЯСИЛ IV

РАДИОРАБИTЯ ВЯ РАДИОMЦTЯХЯССИСЛЯРЯ DAİR TƏLİMAT

Бюлmя B- IV/1

IV фяслин tяtбигиня даир təlimat

(Mцддяалар йохдур)

Бюлmя B- IV/2

Глобал дяниз фялакяt вя яmниййяtли рабиtя сисtеmи (ГДФЯРS) радио operatorlarının щазырlığına v

вя серtификаtлаşдырылmасына даир təlimat

БИРИНЖИ ДЯРЯЖЯЛИ РАДИОЕЛЕКTРОНЧУНУН СЕРTИФИКАTЫНА АИД ОЛАН ЩАЗЫРЛЫГ

Цmуmи mцддяалар

1 Щазырлыьа башлаmаздан яввял наmизяд саьлаmлыьынын вязиййяtиня, хцсусиля ешиtmя, эюрmя

вя nitq габилиййяtиня dair tялябляря жаваб верmялидир.

2 Щазырлыг DHDNÇ Mяжяллясинин, Бейнялхалг Telekommunikasiya Конвенсийаsına

(Радиoреглаmенtи) ялавя едилmиш Радиор реглаmенtинин вя Дяниздя инсан щяйаtынын mцщафизяси

щаггында Бейнялхалг Конвенсийанын (SOLAS) mцддяаларына уйьун olmalı, хцсуси диггяt

Глобал дяниз фялакяt вя яmниййяtли рабиtя сисtеmинин (ГДФЯРС) mцддяаларына йеtирилmялидир.

Щазырлыьа tялябляри ишляйиб щазырлайаркян, щеч олmазса, ашаьыдакы 3-14-жц бяндлярдяки билик вя

щазырлыьы нязяря алmаг лазыmдыр.

Нязяри щазырлыг

3 Глобал дяниз фялакяt вя яmниййяtли рабиtя сисtеmиндя tяляб олунан бцtцн йарыmсисtеmлярин

вя аваданлыьын tящлцкясиз вя сяmяряли исtифадяси цчцн лазыm олан цmуmи принсип вя ясас

аmилляр щаггында билик, щансы ки 13-жц бянддя эюсtярилян пракtики щазырлыьын mцддяаларынын ижрасы

цчцн кифайяtдир.

4 ГДФЯР йарыmсисtеmляринин исtифадяси, иш вя хидmяt районлары щаггында билик, бура пейк

рабиtя сисtеmинин харакtерисtикасы, навигасийа вя mеtеоролоъи хябярдарлыг вя лазыmи рабиtя

хяttинин сечиmи дя дахилдир.

6-10-жу бяндлярдя nԥzԥrdԥ tutulan mцддяаларын ижрасы цчцн кифайяt едяжяк ясас елекtрик

prinsiplԥri вя радио вя елекtроника нязяриййяси щаггында билик.

322

6 ГДФЯРС радиоаваданлыьы щаггында нязяри билик, бура дцз щярфчапедижи дарзолаглы tелеграф

аваданлыьы вя радиоtелефон верижиляри вя гябуледижиляри; рягяmли сечижи чаьырыш аваданлыьы; йерли

эяmи сtансийасы, гяза радионишанэащлары - cоьрафи mювге эюсtярижиляри (ГРН); дяниз анtеналары

сисtеmи; бцtцн йардыmчы гурьуларла бирликдя хиласедижи qayıq вя салларын радиоаваданлыьы, гида

mянбяйи,

щабеля адяtян радионавигасийа цчцн исtифадя едилян башга аваданлыьын иш принсипляринин цmуmи

билийи дахилдир, хцсуси диггяt исtисmар заmаны tехники хидmяtин вя аваданлыьын tяmириня йеtирилир.

7 Сисtеmлярин еtибарлыьына, онларын иш габилиййяtиня, tехники хидmяtя вя tяmир проседурларына

вя нязаряtедижи-юлчц аваданлыьындан дцзэцн исtифадяеtmя tясир эюсtярян аmилляр haqqında

biliklԥr

8 Mикропросессорлар вя mикропроссеорлардан исtифадя олунан сисtеmлярдя насазлыьын

диагносtикасы щаггында билик.

9 ГДФЯРС радиоаваданлыьында идаряеtmя сисtеmи щаггында билик, йохлаmа вя анализ дя

дахил едилmякля.

10 ГДФЯРС радиоаваданлыьы цчцн коmпцtер програmларындан вя програm tяmинаtынын

бошдайанmасына сябяб олан насазлыьын арадан галдырmа mеtодларындан исtифадяеtmя бажарыьы.

Гайдалар вя сянядляр

11 Билик:

SOLAS Конвенсийасы вя Радиорабиtя реглаmенtи щаггында, хцсусиля ашаьыдакылара

диггяt йеtирmякля:

.1.1 фялакяt щалларында, tяжили олдугда вя tящлцкясизлийин tяmин олунmасы цчцн

радиорабиtя;

.1.2 mанеялярин гаршысыны алmаг, хцсусиля фялакяt заmаны вя tящлцкясизлийи tяmин

еtmяк цчцн радиоmцбадиля апардыгда; вя

.1.3 ижазя верилmяmиш радиоверлишлярин гаршысыны алmаг.

фялакяtля баьлы проседурлара аид, tящлцкясизлийи вя цmуmи tяйинаtлы радиорабиtя

tяmинаtы цчцн башга сянядляр, бура хябярляр цчцн юдянишляр; навигасийа

хябярдарлыглары вя Дяниз mцtящяррик хидmяtи вя Дяниз mцtящяррик пейк хидmяtинин

щава щаггында mялуmаtлары да дахил едилир; вя

.3 Бейнялхалг сигналлар tоплусундан вя БДT-нин Дяниздя цнсиййяt цчцн сtандарt

жцmляляри иля явяз олунmуш Сtандарt дяниз навигасийа лцьяt-данышыг киtабчасындан

исtифадяеtmя.

Нювбянин чякилmяси вя рабиtя проседурасы

12 Билик вя щазырлыг:

радиорабиtя проседурларында вя ГДФЯРС йарыmсисtеmляриндя mанеялярин арадан

галдырылmасы цчцн фяндя;

рабиtя цчцн опtиmал tезликляри mцяййянляшдирmяк mягсяди иля радиодальаларын

йайылmасы щаггында mялуmаtларын исtифадя едилmяси проседурларында;

бцtцн ГДФЯРС йарыmсисtеmляриня аид олан радионювбянин чякилmясиндя,

радиоmцбадилянин щяйаtа кечирилmясиндя, хцсусиля фялакяt заmаны, tяжили олдугда вя

tящлцкясизлийин tяmин олунmасы цчцн проседурлара аид, щабеля радиосtансийанын

нювбяtчи ъурналынын апарылmасында;

бейнялхалг фонеtика ялифбасиндан исtифадяеtmядя;

фялакяt tезлийиндя mцшащидя, ейни заmанда, щеч олmазса, бир башга tезликдя

mцшащидя апарmагда вя йа ишляmякдя;

323

БЕЙНЯЛХАЛГ КОНВЕНСИЙА 1978 - 8