Avtoservisdə xidmətin texnologiyasi və təškili

Sükan idarԥsinin hissԥlԥrinin, qovşaqlarının vԥ mexanizmlԥrinin bԥrkidilmԥsini

qovuşan hissԥlԥri nisbi yerdԥyişmԥsinԥ vԥ bilavasitԥ qaykaların çԥkilmԥsinԥ görԥ

yoxlayırlar. Sükan idarԥsinin qovşaqlarının avtomobilin kuzovuna nԥzԥrԥn

konstruksiyada nԥzԥrdԥ tutulmayan yerdԥyişmԥlԥri olmamalıdır. Yerli birlԥşmԥlԥr

çԥkilmԥli vԥ etibarlı bağlanmalıdır. Hidrosistemin elementlԥrinin birlԥşmԥlԥri

hermetik olmalıdır.

Sükan idarΩsinin TQ zamanı yerinΩ yetirilΩn işlΩr

Xarici baxışla sükan idarԥsinin imtina vԥ nasazlıqları aşkar edilԥ bilԥr. Sükan

idarԥsinin TQ zamanı sükan çarxının lüftü, idarԥ olunan tԥkԥrlԥrin maksimal

dönmԥ bucaqlarını mԥhdudlaşdıran hissԥlԥrin vԥziyyԥti vԥ soşkanın bԥrkidilmԥsi

yoxlanılır. Sükan idarԥsinin işi vԥ onun hidrogüclԥndiricisinin hermetikliyi,

hidrogüclԥndiricinin oynaq birlԥşmԥlԥrindԥ vԥ sükan dartqılarında araboşluğu

mühԥrrik işlԥdilmԥklԥ yoxlanılır.

Növbԥti yoxlama sԥviyyԥsindԥ: soşkanın, oynaq barmaqlarının, dönmԥ

sapfalarının linglԥrinin qaykalarının bԥrkidilmԥsi vԥ şplintlԥnmԥsi, şkvorenlԥrin vԥ

qaykalarının stopor şaybalarının vԥziyyԥti, sükan çarxının vԥ sükan dartqılarının

oynaqlarının lüftü, sükan idarԥsinin kardan valının qaykalarının çԥkilmԥsi,

güclԥndiricisinin hidrosisteminin hermetikliyi vԥ çԥndԥ yağın sԥviyyԥsi

(lazım

gԥldikdԥ yağ ԥlavԥ olunur) yoxlanır.

TQ tam hԥcmdԥ yerinԥ yetirildikdԥ ԥlavԥ olaraq aşağıdakılar yoxlanılır: qabaq

tԥkԥrlԥrin qurulma bucaqları, lazım olduqda onlar nizamlanır, sükan idarԥsinin,

sükan dartqılarının oynaqlarının vԥ şkvoren birlԥşmԥlԥrinin araboşluqları,

şkovenlԥrin, sükan mexanizmi karterinin, sükan kolonkasının vԥ sükan çarxının

bԥrkidilmԥsi, dönmԥ sapfalarının vԥ dayaq yastıqlarının vԥziyyԥti, sükan

hidrogüclԥndiricisinin hissԥlԥrinin vԥ qovşaqlarının kipliyi vԥ bԥrkidilmԥsi, sükan

idarԥsinin kardan valının

ԥziyyԥti vԥ bԥrkidilmԥsi. Lazım gԥldikdԥ bԥrkidici

elementlԥr çԥkilir vԥ aşkar olunmuş nasazlıqlar aradan qaldırılır. Tԥlԥb olunduqda

sükan idarԥsi mexanizminin karterindԥ yağ dԥyişdirilmԥlidir.

Sükan idarΩsinin CT işlΩri

Sükan idarԥsi mexanizmlԥrinin CT ԥsasԥn hissԥlԥrin dԥyişdirilmԥsi ilԥ aparılır.

Sınmış vԥ zԥiflԥmiş yaylar, oynaq barmaqlarının yeyilmiş içliklԥri, eninԥ vԥ

boyuna (uzununa) dartqıların barmaqları dԥyişdirilir. Əyilmiş sükan dartqıları

düzԥldilir

(soyuq vԥ ya

800⁰C-yԥ qԥdԥr qızdırılmış vԥziyyԥtdԥ). Hissԥlԥrin

yeyilmiş yerlԥrini, mԥsԥlԥn, soşka valının boyunlarını xromlama ilԥ bԥrpa edirlԥr.

Soşka valının sonunda yivi yonub bu yeri qaynaqla doldurur vԥ yeni yiv açırlar.

Sükan mexanizmi karterinin yeyilmiş yastıq yuvalarını yonur vԥ yuvalara polad

halqalar preslԥyirlԥr.

TORMOZ SİSTEMİ

Tormoz sistemlΩrinin Ωsas nasazlıqları

Tormoz sistemlԥrinin ԥsas nasazlıqlarına aiddir: qeyri- effektiv tormozlanma, işçi

tormoz sisteminin pedalını buraxdıqdan sona tormoz qԥliblԥrinin ilişԥrԥk başlanğıc

vԥziyyԥtԥ qayıtmaması, tԥkԥrlԥrin tormoz mexanizmlԥrinin qeyri-bԥrabԥr tԥsiri,

hidravlik tormoz intiqalında sistemԥ hava düşmԥsi vԥ tormoz mayesinin axıb

itmԥsi, pnevmatik tormoz intiqalı sisteminin hermetikliyinin pozulması, tormoz

disklԥrinin vԥ ya barabanlarının çox qızması.

Avtomobilin tormoz sisteminin qeyri-effektiv işinin (tormoz yolunun artması)

sԥbԥblԥri aşağıdakılar ola bilԥr: hidravlik vԥ ya pnevmatik tormoz intiqalının

birlԥşmԥlԥrindԥ hermetikliyin pozulması, hidrosistemԥ hava düşmԥsi vԥ ya

sistemdԥ tormoz mayesinin az olması, tormoz intiqalı vԥ tormoz mexanizmlԥrindԥ

nizamlamaların pozulması, tormoz qԥliblԥrinin üzlüklԥrinin vԥ barabanların

(disklԥrin) yeyilmԥsi vԥ ya yağa bulaşması.

Tormoz pedalının ilişmԥsi aşağıdakı sԥbԥblԥrdԥn ola bilԥr: tormoz qԥliblԥrinin

dartıcı yaylarının sınması, friksion üzlüklԥrin pԥrçimlԥrinin qırılması vԥ onların

qԥlib vԥ baraban arasında qalması, qԥliblԥrin barabana yapışıb (donub) qalması,

tormoz silindrindԥ kompensasiya (hidrointiqalda) vԥ ya hava (pnevmointiqalda)

deşiklԥrinin çirklԥnmԥsi, tԥkԥr tormoz silindrlԥrindԥ porşenlԥrin pԥrçimlԥnmԥsi.

Tԥkԥrlԥrdԥ tormoz mexanizmlԥrinin eyni vaxtda işԥ düşmԥmԥsi sԥbԥblԥri

aşağıdakılar ola bilԥr: friksion üzlüklԥr vԥ tormoz barabanları arasında

araboşluqlarının ayrı-ayrı tԥkԥrlԥrdԥ müxtԥlif olması, üzlüklԥrin yağa bulaşması,

hidravlik tormoz intiqalında tԥkԥr tormoz silindrlԥrinin vԥ ya porşenlԥrin

yeyilmԥsi, boruların vԥ ya şlanqların çirklԥnmԥsi, tԥkԥrlԥrin hԥr hansı birinin

tormoz intiqalından hava vԥ ya tormoz mayesinin axıb itmԥsi.

Birlԥşmԥlԥrdԥ hermetikliyin pozulması hidravlik tormoz intiqalında mayenin sızıb

axmasına, pnevmatik tormoz intiqalında isԥ mühԥrrikin dayanmış vԥziyyԥtindԥ

hava itkisinԥ görԥ tԥyin edilir. Hava sızmasını eşitmԥ yolu ilԥ vԥ ya birlԥşmԥlԥri

sabunlu mԥhlulla islatmaqla tԥyin edirlԥr. Əgԥr pnevmosistemdԥ tԥzyiqin düşmԥsi

ancaq mühԥrrik işlԥyԥn zaman baş verirsԥ, demԥli kompressor nasazdır.

Hidravlik tormoz intiqalına hava düşmԥsi işçi tormoz sisteminin pedalının

sıxılmasına müqavimԥti hiss olunacaq dԥrԥcԥdԥ azaldır.

Tormoz sisteminin TQ zamanı yerinΩ yetirilΩn işlΩr

Tormoz sisteminin nasazlığının ԥsas ԥlamԥtlԥri tormoz yolunun artması (eyni sürԥt

vԥ eyni yol şԥraitindԥ müqayisԥ etdikdԥ) vԥ tormozlanma zamanı avtomobilin

sürüşmԥsi, tormoz barabanlarının vԥ disklԥrinin qızması ilԥ xarakterizԥ olunur.

Tormoz barabanlarının qızmasının sԥbԥbi aşağıdakılar ola bilԥr: bir vԥ ya bir neçԥ

tԥkԥrin qismԥn tormozlanması, tormoz qԥliblԥrinin dartıcı (qaytarıcı) yaylarının

zԥiflԥmԥsi vԥ ya sınması, hidravlik intiqalda tԥkԥr silindrindԥ porşenin ilişib

qalması, qԥlib üstlüklԥri vԥ barabanlar arasında araboşluğunun az olması.

Ehtiyat-tormoz sisteminin texniki vԥziyyԥti yol sınaqları zamanı vԥ ya tormoz

stendlԥrindԥ stend sınaqları ilԥ yoxlanılır. Tormoz sisteminin istismar şԥraitindԥ

işlԥmԥ qabiliyyԥtinԥ nԥzarԥt etmԥk üçün avtomobilin tormoz yolu, yavaşıma tԥcili

vԥ hԥr bir tԥkԥrdԥ tormoz qüvvԥsi ölçülür.

Nizamlama işlԥrinԥ -işçi tormoz mexanizmindԥ qismԥn vԥ tam nizamlama, işçi

tormoz pedalının sԥrbԥst gedişinin nizamlanması, dayanacaq tormozunun

nizamlanması aiddir.

Qismԥn nizamlama istismar prosesindԥ tormozların effektivliyini tԥmin etmԥk

üçün aparılır vԥ qԥliblԥrin üstlüklԥri vԥ barabanlar arasında araboşluğunun bԥrpa

etmԥkdԥn vԥ pedalın sԥrbԥst gedişinin nizamlanması, dayanacaq tormozunun

nizamlanması aiddir.

Tam nizamlama tormozların ԥmirindԥn sonra (mԥsԥlԥn, üstlüklԥri dԥyişdikdԥn

sonra) yerinԥ yetirilir.

Tormoz sistemindԥ CT işlԥri

Tormoz mexanizmlԥrinin CT zamanı bԥrpa tԥlԥb edԥn nasazlıqlarına aiddir

tormoz üstünlüklԥrinin hԥddindԥn artıq yağa bulaşması vԥ ya yeyilmԥsi, tormoz

barabanlarının, dayaq barmaqlarının yuvalarının, ayrıcı yumruqcuğun (pnevmatik

intiqalda), hidravlik intiqalın silindrlԥrinin, porşenlԥrinin vԥ manjetlԥrinin

yeyilmԥsi, tormoz qԥliblԥrinin qaytarıcı yaylarının zԥiflԥmԥsi vԥ sınması.

Yağa bulaşmış qԥliblԥr sodalı mԥhlulda qaynadılır vԥ ya benzinlԥ yuyulur. Çox

yeyilmiş qԥliblԥr vԥ üstünlüklԥr dԥyişdirilir. Tormoz barabanlarının daxili sԥthindԥ

cızıqlar vԥ yerli yeyilmԥ olduqda baraban xüsusi dԥzgahda yonulur. Belԥ

dԥzgahlarda tormoz qԥliblԥrin üstünlüklԥri dԥ yonula bilԥr.

Hidravlik intiqalda baş tormoz silindrinin porşeninin manjetlԥri şişԥ, onun

kompensasiya deşiklԥri çirklԥnԥ bilԥr

(bu, tormoz pedalının buraxılmış

vԥziyyԥtindԥ bütün tԥkԥrlԥrin qismԥn tormozlanmasına sԥbԥb olur), baş tormoz

silindrlԥrindԥ vԥ porşendԥ klapanların ilişib qalması, tԥkԥr işçi silindrlԥrindԥ

yeyilmԥ vԥ manjetlԥrin dağılması baş verԥ bilԥr.

Nasaz rezin manjetlԥr dԥyişdirilir, baş tormoz silindrinin kompensasiya deşiklԥri

vԥ klapanları tԥmizlԥnir vԥ yuyulur, klapanlar şişdikdԥ vԥ ya zԥdԥlԥndikdԥ onları

dԥyişdirirlԥr. Borular vԥ şlanqlarda sürtülmԥlԥr vԥ ya çatlar olduqda onlar

dԥyişdirilir.

Pnevmatik tormoz intiqalında tormoz kamerası vԥ tormoz kamerasında

diafraqma cırıla bilԥr. Nasaz diafraqma yenisi ilԥ dԥyişdirilir.

HƏRƏKƏT HİSSƏSİ ELEMENTLƏRİ VƏ QOVŞAQLARININ

ƏSAS NASAZLIQLARI VƏ ONLARA TEXNİKİ XİDMƏT

Avtomobilin çԥrçivԥsi yüksԥk sԥrtliyi saxlamalıdır, çünki bütün aqreqat vԥ

qovşaqların qarşılıqlı düzgün quraşdırılması bundan asılıdır. Asqı yerin

nahamarlığından tԥkԥrlԥrԥ tԥsir edԥn tԥkanları yumşaltmalı vԥ onların avtomobilin

çԥrçivԥsinԥ ötürülmԥsini zԥiflԥtmԥlidir. Tԥkԥrlԥr yolun nahamar yerlԥrindԥn

keçԥrkԥn yaranan rԥqslԥr amortizatorlarla tez söndürülür.

Avtomobilin qabaq tԥkԥrlԥrinin qurulma bucaqları tԥkԥrlԥrin stabillԥşmԥsini

yaxşı tԥmin etmԥlidir, yԥni tԥkԥrlԥr onlara verilԥn hԥrԥkԥt istiqamԥtini sabit

saxlamalıdır. Tԥkԥr diskindԥ vԥ tormoz barabanlarının millԥrindԥ ԥyilmԥ, disklԥri

bԥrkitmԥ deşiklԥrindԥ normadan artıq yeyilmԥ olmamalıdır.

Avtomobilin hԥrԥkԥt hissԥlԥrinin ԥsas nasazlıqlarına çԥrçivԥ tirlԥrinin çatlaması vԥ

ԥyilib qabarması, qabaq oxun

ԥyilmԥsi, oynaq birlԥşmԥ hissԥlԥrinin yeyilmԥsi

(şkroven, ressor barmaqları), qabaq tԥkԥrlԥrin qurulma bucaqlarının pozulması,

hԥmçinin amortizatorların nasazlıqları, ressorların vԥ asqı yaylarının sınması,

şinlԥrin zԥdԥlԥnmԥsi vԥ yeyilmԥsi aiddir.

Hԥrԥkԥt hissԥlԥrinin detal vԥ qovşaqlarının nasazlıqları avtomobilԥ xaricdԥn

baxışla, hԥmçinin TQ zamanı ayrı-ayrı qovşaqları yoxlayarkԥn aşkara çıxarılır.

Gündԥlik qulluq zamanı qabaq vԥ arxa ressorlar, ressor altlıqları, tԥkԥr vԥ şinlԥrin

vԥziyyԥti yoxlanılır.

hmumi texniki qulluq zamanı ressor bԥndlԥrinin vԥ ressor barmaqlarının

bԥrkidilmԥsi, tԥkԥr topları yastıqlarının vԥ dönmԥ sapfaları şkrovenlԥrdԥ

araboşluqları, çԥrçivԥnin vԥ qabaq ox tirinin vԥziyyԥti yoxlanılır.

øri hԥcmli texniki qulluq aparılarkԥn qabaq vԥ arxa körpülԥrin qurulmasının

düzgünlüyü, yedԥk quruluşunun vԥziyyԥti yoxlanılır, qabaq vԥ arxa ressorların

sırğalar, üzԥngilԥri, xamıtları vԥ barmaqları, ressor yastıqları vԥ amortizatorlar

bԥrkidilir. Bundan başqa, qabaq tԥkԥrlԥrin qurulma bucaqları, yayların vԥ qabaq

asqı linglԥrinin vԥziyyԥti yoxlanılır.

HΩrΩkΩt hissΩlΩri üzrΩ nizamlama işlΩri

Avtomobilin hԥrԥkԥt hissԥsi üzrԥ nizamlama işlԥri qabaq tԥkԥrlԥrin qurulma

bucaqlarının yoxlanılması vԥ nizamlanmasından, qabaq tԥkԥrlԥrin son kԥnar

vԥziyyԥtԥ dönmԥ bucağının, qabaq tԥkԥrlԥrin dönmԥ sapfası ilԥ tirin yuvaları

arasındakı oxboyu araboşluğunun, qabaq vԥ arxa tԥkԥr topu yastıqlarının vԥ

şkrovenlԥrin

yastıqlarının

nizamlanmasından

ibarԥtdir.

TΩkΩr vΩ şinlΩrin yoxlanılması vΩ texniki xidmΩti

Tԥkԥr çԥnbԥrinin xarici forması düzgün olmalıdır. Çԥnbԥr üzԥrindԥ çökԥklԥrin,

ԥziklԥrin vԥ ԥyilmԥlԥrin olmasına yol verilmir. Çԥnbԥrin üzԥrindԥ paslanma aşkar

olunarsa onu tԥmizlԥyir vԥ rԥnglԥyirlԥr. Avtomobil şinlԥrlԥ düzgün

komplektlԥşdirilmԥlidir, yԥni onun tԥkԥrlԥrinԥ çԥnbԥrin ölçüsünԥ vԥ avtomobilin

yükgötürmԥsinԥ uyğun gԥlԥn şinlԥr quraşdırılmalıdır. østismarda olmuş şinlԥrdԥn

istifadԥ edildikdԥ bir oxun tԥkԥrlԥrindԥ protektor naxışları vԥ yeyilmԥ dԥrԥcԥsi eyni

olan şinlԥr quraşdırılmalıdır. Protektorun yeyilmԥsindԥki fԥrq tԥkԥrin (pokrışkanın)

xarici diametri üzrԥ konkret şin üçün müԥyyԥn olunmuş normadan çox

olmamalıdır.

Şinin düzgün quraşdırılmasına fikir vermԥk lazımdır. Kamerin ԥzilmԥsinԥ, şinin

daxilinԥ qum vԥ palçıq düşmԥsinԥ yol verilmԥmԥlidir. Quraşdırma işlԥrindԥ yalnız

bundan ötrü tԥyin olunmuş xüsusi alԥtlԥr işlԥdilmԥlidir.

Şinlԥrdԥki tԥzyiq onlara düşԥn yükdԥn asılı olaraq nizamlanmalıdır. Avtomobilin

ayrı-ayrı şinlԥrindԥki tԥzyiqlԥr fԥrqi minik avtomobillԥri üçün

0,1 kq/m², yük

avtomobillԥri üçün isԥ 0,1 kq/m²-dan çox olmamalıdır.

Avtomobil istismar prosesi zamanı müԥyyԥn olunmuş nominal yükgötürmԥdԥn

artıq yüklԥnmԥmԥli vԥ yük kuzovda bԥrabԥr paylanmalıdır.

Şinlԥrdԥ batıb qalmış kԥnar cisimlԥr vaxtında çıxarılmalıdır. Rezinin dağılmasının

qarşısını almaq üçün şinlԥrin üzԥrinԥ benzin vԥ mineral yağların düşmԥsinԥ yol

vermԥk olmaz.

Şinlԥr quraşdırılan zaman onların protektorunun naxışını nԥzԥrԥ almaq lazımdır.

Protektoru müԥyyԥn istiqamԥtԥ yönԥldilmiş şinlԥr elԥ qoyulmalıdır ki, protektorun

naxışının istiqamԥti avtomobilin hԥrԥkԥt istiqamԥti üzrԥ düzgün saxlanıla bilsin.

Bu mԥqsԥdlԥ şinin yan tԥrԥfindԥ protektorun naxışının istiqamԥtinԥ yönԥldilmiş ox

olur. Şin düzgün quraşdırılarsa tԥkԥrin fırlanma istiqamԥti (irԥli hԥrԥkԥt) oxun

istiqamԥti ilԥ düz gԥlmԥlidir.

Şinin yeyilmԥsi vԥ müvafiq olaraq resursu avtomobilin texniki vԥziyyԥtindԥn çox

asılıdır. Şinin yeyilmԥsinԥ tԥsir edԥn başlıca amillԥr qabaq tԥkԥrlԥrin qurulma

bucaqlarının pozulması, tormozların düzgün nizamlanmaması, tԥkԥrlԥrin

Disbalansı, ressorların quraşdırılması, yağın kipgԥclԥrdԥn vԥ tԥkԥr toplarından axıb

şin sԥthlԥrinԥ düşmԥsidir. Mexaniki zԥdԥlԥri olan şinlԥr

(deşik vԥ kԥsiklԥr)

avtomobildԥn çıxarılmalı vԥ tԥmir edilmԥlidir. Şinin kiçik zԥdԥlԥri

(kamersiz

şinlԥrdԥ avtomobildԥn çıxarmadan) xüsusi vasitԥlԥrdԥn istifadԥ etmԥklԥ, iri

zԥdԥlԥr-isti vulkanizasiya ilԥ bԥrpa edilir.

AVTOMOBİLLƏRİN ELEKTRİK

AVADANLIĞINA TEXNİKİ XİDMƏT

Gündԥlik qulluq zamanı görülԥn yoxlama ԥmԥliyyatlarına aiddir: işıqlandırma vԥ

siqnalizasiya cihazlarını, sԥs siqnalını, şüşԥtԥmizlԥyԥni, külԥk şüşԥsini yuma

tԥrtibatını, ventilyasiya sistemini, nԥzarԥt-ölçü cihazlarını, qış vaxtı isԥ isidici

sistemin vԥ külԥk şüşԥsini qızdırma tԥrtibatının işini yoxlamaq, arxa fԥnԥrlԥri, stop-

siqnalı, nömrԥ vԥ şԥrti nişanları tԥmizlԥmԥk. Gündԥlik texniki xidmԥt işlԥri

avtomobilin sürücüsü tԥrԥfindԥn yerinԥ yetirilir.

hmumi texniki qulluq zamanı görülԥn işlԥr: şüşԥ tԥmizlԥyicilԥri, külԥk şüşԥsini

yuma qurğusunun işini, ventilyasiya sisteminin, qış vaxtı isԥ isidici sistemin vԥ

külԥk şüşԥsinin qızdırma vԥ üfürmԥ tԥrtibatlarının işini yoxlamaq, akkumulyator

batareyasını toz vԥ çirkdԥn vԥ elektrolit izlԥrindԥn tԥmizlԥmԥk, keçiricilԥrin

uclarının bԥrkidilmԥsini vԥ çıxış civlԥri (klemma) ilԥ möhkԥm vԥ kip birlԥşmԥsini

yoxlamaq, akkumulyator batareyasında elektrolitin sԥviyyԥsini yoxlamaq, sԥs

siqnalının, cihazlar lövhԥsinin lampalarının, faraların, kiçik fԥnԥrlԥrin, arxa

fԥnԥrlԥrin, stop siqnalı vԥ işıq çeviricilԥrinin, qış vaxtı isԥ isidici sistemin vԥ işԥ

salma qızdırıcısının elektrik avadanlığı cihazlarının işini yoxlamaq, generatorun

ötürücü qayışının vԥziyyԥtini vԥ tarımlığını yoxlamaq vԥ lazım gԥlԥrsԥ

nizamlamaq.

øri hԥcmli texniki qulluq zamanı elektrik avadanlığının ԥsas aqreqatları üzrԥ bir

sıra işlԥr yerinԥ yetirilir. Bu işlԥrin mövsümi TQ işlԥri ilԥ uyğunlaşdırılmasına

çalışmaq lazımdır.

øri hԥcmli texniki qulluq zamanı yerinԥ yetirilԥn işlԥrin sırasına aşağıdakılar

aiddir:

- akkumulyator batareyası üzrə: batareyasının elektrolitin sıxlığı vԥ elementlԥrin

yük altında gԥrginlik üzrԥ vԥziyyԥtini yoxlamaq vԥ lazım gԥldikdԥ doldurmaya

qoymaq üçün batareyasını çıxartmaq, akkumulyator batareyasını gövdԥ vԥ xarici

dövrԥ ilԥ birlԥşdirԥn elektrik naqillԥrinin bԥrkidilmԥsini vԥ vԥziyyԥtini,

akkumulyator batareyası açarının işini, hԥmçinin onun yuvada bԥrkidilmԥsini

yoxlamaq.

- generator, nizamlayıcı-rele və starter üzrə: generatoru, starteri, nizamlayıcı releni

yoxlamaq vԥ lazım gԥldikdԥ onların xarici sԥthlԥrini tozdan, çirk vԥ yağdan

tԥmizlԥmԥk, starteri, generatoru, nizamlayıcı-releni yoxlamaq vԥ lazım gԥldikdԥ

onları bԥrkitmԥk vԥ generatorun ötürücü qayışının tarımlığını nizamlamaq,

avtomobili

25-30 min km yürüşdԥn sonra qış istismarına hazırlayarkԥn: a)

mühԥrrikdԥn generatoru vԥ mühafizԥ lentini

(dԥyişԥn cԥrԥyan generatorunda

fırçatutanı) çıxarmaq, kollektorun

(kontakt halqalarının), fırçaların, yastıqların

vԥziyyԥtini yoxlamaq, lazım gԥldikdԥ generatoru sökmԥk vԥ yeyilmiş hissԥlԥri

(fırçaları, sıxma yaylarını) dԥyişdirԥrԥk, daxili boşluğa sıxılmış hava üfürmԥk,

generatoru yığmaq, yivli millԥri vԥ qasnağı bԥrkidԥn qaykanı çԥkib bağlamaq,

generatoru nominal yüklԥmԥ rejimindԥ yoxlamaq vԥ mühԥrrik üzԥrindԥ

quraşdırmaq, b) nizamlayıcı-relenin işini yoxlamaq vԥ ilin fԥslini nԥzԥrԥ alaraq

onun gԥrginliyini nizamlamaq, c) starteri mühԥrrikdԥn çıxararaq xarici sԥthini yağ

vԥ çirkdԥn tԥmizlԥmԥk, kollektoru, fırçaları vԥ starter relesinin kontaktlarının

vԥziyyԥtini yoxlamaq üçün starteri sökmԥk, aralıq yatağı bԥrkidԥn vintlԥri çԥkmԥk

vԥ ötürücü tԥrԥfdԥn qapaqdakı oymağın yeyilmԥsini yoxlamaq, starteri yığmaq vԥ

ötürücü dişli çarxın hԥrԥkԥtinin nizamlanmasını yoxlamaq, starterin işini stend

üzԥrindԥ boş işlԥmԥ vԥ tam tormozlanma rejimindԥ yoxlamaq, starteri mühԥrrik

üzԥrindԥ quraşdırmaq.

- alışdırma cihazları üzrə: alışdırma dolağının, alçaq vԥ yüksԥk gԥrginlik

mԥftillԥrinin vԥziyyԥtini yoxlamaq vԥ lazım gԥldikdԥ onların sԥthlԥrini toz, çirk vԥ

yağdan tԥmizlԥmԥk, alışdırma şamlarını burub çıxarmaq, onların vԥziyyԥtini

yoxlamaq, lazım gԥldikdԥ şamları yanıqdan tԥmizlԥmԥk vԥ elektrodlar arasındakı

araboşluğunu nizamlamaq vԥ ya şamları dԥyişmԥk, qırıcı-paylayıcını mühԥrrikdԥn

çıxartmaq vԥ yoxlamaq, onun xarici sԥthini toz, çirk vԥ yağdan tԥmizlԥmԥk,

qapağın daxili sԥthini tԥmizlԥmԥk kontaktların vԥziyyԥtini yoxlamaq, lazım

gԥldikdԥ onlar arasındakı araboşluğunu nizamlamaq

(kontaktların qapanma

vԥziyyԥtinin bucağını), valı, lingin oxunu vԥ yumrucuqlu oymağı yağlamaq, qırıcı-

paylayıcını mühԥrrikin üzԥrinԥ qurmaq, kontaktlı-tranzistorlu alışdırma sistemi

olarkԥn, qırıcı-paylayıcını mühԥrrikdԥn çıxarmadan, onun xarici sԥthini, toz, çirk

vԥ yağdan tԥmizlԥmԥk, qapağın daxili sԥthini tԥmizlԥmԥk, kontaktları silib

tԥmizlԥmԥk, valı, piltԥni, lingin oxunu vԥ yumrucuqlu oymağı yağlamaq.

Avtomobil 25-30 min km yürüşdԥn sonra qış istismarına (MQ) hazırlanarkԥn:

qırıcı-paylayıcını mühԥrrikdԥn çıxarmaq, sökmԥk, hԥrԥkԥt edԥn diskin yatağını,

qırıcının linginin val vԥ yumrucuğunun nԥzԥrdԥn keçirib yoxlamaq, qırıcı-

paylayıcını yığmaq, valı, piltԥni, lingin oxunu, yumrucuqlu, oymağı yağlamaq vԥ

qırıcının kontaktlarının qapanma vԥziyyԥti bucağını, qığılcım yaranmanın növbԥ

ilԥ ԥmԥlԥ gԥlmԥ bucağını, qığılcım ԥmԥlԥ gԥlmԥnin müntԥzԥmliyini, alışdırmanın

qabaqlanmasının mԥrkԥzdԥnqaçma vԥ vakuum avtomatlarının işini stend üzԥrindԥ

yoxlamaq, qırıcı-paylayıcını mühԥrrik üzԥrindԥ qurmaq.

- işıqlandırma və siqnalizasiya cihazları üzrə: kiçik fənərlərin, cihazlar lövhԥsi

lampalarının, arxa vԥ stop-siqnal fԥnԥrlԥrinin, dönmԥ göstԥricilԥrinin sԥs siqnalının

bԥrkidilmԥsini vԥ işini yoxlamaq, faraların qurulmasını, bԥrkidilmԥsini vԥ işini

yoxlamaq vԥ lazım gԥldikdԥ faraların işıq seli istiqamԥtini nizamlamaq, stop-siqnal

açarının sԥthini vԥ sıxaclarını çirkdԥn tԥmizlԥmԥk.

- işəsalma qızdırıcısı üzrə: avtomobil qış istismarına hazırlanarkԥn işԥ salma

qızdırıcısının vԥ mühԥrrikin işԥ salınmasını asanlaşdıran başqa kömԥkçi vasitԥlԥrin

vԥziyyԥtini vԥ işini yoxlamaq.

KUZOVUN BƏRPASI

Kuzovun bԥrpasına, tԥlԥbat hissԥlԥrin tԥbii yeyilmԥsi, materialların köhnԥlmԥsi,

korroziya vԥ qԥzalar nԥticԥsindԥ yaranır. Kuzovun çԥrçivԥsi, qapıların, qanadların,

kapotların, baqaj yerinin qapağı zԥdԥlԥnmiş yerlԥrin düzԥldilmԥsi, dağılmış

hissԥlԥrin kԥsilib çıxarılması vԥ onların yeni elementlԥrlԥ ԥvԥz edilmԥsi ilԥ bԥrpa

olunur.

Minik avtomobilinin kuzovu aparan konstruksiyaya

(ayrıca çԥrçivԥ yoxdur)

malikdir vԥ öz kütlԥsindԥn, yükdԥn, sԥrnişinlԥrdԥn vԥ aqreqatlardan yaranan

yüklԥnmԥlԥri qԥbul edir. Kuzovun çԥrçivԥsi müxtԥlif qaynaq növlԥri ilԥ

birlԥşdirilmiş hissԥlԥrdԥn ibarԥt olub sökülmԥyԥndir. Buna görԥ dԥ tԥmir zamanı

kuzovu hissԥlԥrԥ tam sökmürlԥr, lakin hԥr bir halda kuzovun sökülmԥsi elԥ hԥddԥ

qԥdԥr aparılmalıdır ki, zԥdԥlԥnmiş yerԥ baxmaq olsun vԥ zԥdԥlԥnmiş elementlԥri

dԥyişmԥk vԥ ya tԥmir etmԥk mümkün olsun.

Kuzovun sökülmԥsi ardıcıllığı onun konstruksiyası, zԥdԥnin xarakteri vԥ yeri ilԥ

müԥyyԥn olunur. Əhԥmiyyԥtli dԥrԥcԥdԥ zԥdԥlԥnmԥlԥr olduqda kuzovdan mühԥrrik

vԥ digԥr aqreqatlar çıxarılır. Çıxarılmış aqreqatlar, qovşaqlar vԥ hissԥlԥr (detallar)

xüsusi bağlı konteynerlԥrdԥ hԥr hansı bir hissԥsini tԥmir etmԥk lazımdırsa, bu halda

tԥmir olunacaq yerԥ çatmağa mane olan detallar vԥ qovşaqlar çıxarılır. Mԥsԥlԥn,

kuzovun qanadlarının tԥmiri zamanı bԥzԥk elementlԥri, qabaq vԥ ya arxa bufer,

elektrik avadanlığı vԥ siqnalizasiya cihazları, kuzovun daxili örtüyünün bir hissԥsi

çıxarılır.

Kuzovun tavanının tԥmiri zamanı tavanın örtüyü, elektrik avadanlığının detalları

çıxarılır. Qapını tԥmir etdikdԥ örtüklԥr, şüşԥqaldırıcının daxili vԥ xarici ԥl tutan

yerlԥri çıxarılır, lazım gԥldikdԥ qapı özü

<<hԥncama>>dԥn çıxarılır. Qapının

tԥmirinin son mԥrhԥlԥsi verstakda vԥ ya tԥrtibatda aparılır. Minik avtomobillԥrinin

qapılarının çıxarılması vԥ düzԥldilmԥsi üçün tԥrtibatların tԥtbiqi tԥmir olunan

hissԥsinin formasını, <<hԥndԥsԥsini>> tam bԥrpa etmԥyԥ imkan verir.

TXS-dԥ tԥmir olunan kuzovların ilkin formasının vԥ möhkԥmliyinin bԥrpası vԥ

onların saz vԥziyyԥtdԥ saxlanması üzrԥ yerinԥ yetirilir. Kuzov sahԥsindԥ tԥnԥkԥ-

qaynaq vԥ armatur-kuzov işlԥri hԥyata keçirilir. Bu işlԥrԥ kuzovun zԥdԥlԥnmiş

detallarının, mexanizmlԥrinin vԥ panellԥrinin sökülmԥsi, yığılması, düzԥldilmԥsi vԥ

qaynağı üzrԥ ԥmԥliyyatlar daxildir. TXS-dԥ kuzovların tԥmiri üzrԥ işlԥr ümumi iş

hԥcminin 60%-dԥn çoxunu tԥşkil edir. Bununla ԥlaqԥdar olaraq TXS-dԥ kuzovların

tԥmirinin sԥmԥrԥli, mütԥrԥqqi texnologiyası tԥtbiq edilmԥlidir. Tԥmirdԥn qabaq

kuzovun ilkin baxışı keçirilir, bu zaman tԥmirin mԥqsԥdԥuyğunluğu, mümkünlüyü

vԥ ԥmԥk tutumu tԥyin edilir. Bunun üçün avtomobil onun zԥdԥlԥnmԥ dԥrԥcԥsindԥn

asılı olaraq mexanikilԥşdirilmiş üsulla vԥ ya ԥllԥ yuyulur. Daha sonra avtomobilԥ

tam baxış keçirilir vԥ tԥmirԥ sifariş tԥrtib edilir.

Kuzovun ԥsası vԥ ya döşԥmԥnin lonjeronları qԥza nԥticԥsindԥ zԥdԥlԥndikdԥ,

hԥmçinin tԥmirin iş hԥcmini obyektiv müԥyyԥn etmԥkdԥ çԥtinlik olduqda kuzovun

hԥndԥsi parametrlԥri texniki sԥnԥdlԥrin tԥlԥblԥrinԥ uyğun olaraq

(<<mԥsԥlԥn,

Texniki xidmԥt stansiyasında minik avtomobillԥrinin şassisinin hԥndԥsԥsinin

yoxlanması>>) yoxlanılır.

TXS-dԥ kuzovun ayrı-ayrı detallarının: qanadların, qapıların, kapotun, baqaj

yerinin qapağının, qabaq vԥ arxa panellԥrin, lonjeronların, kuzovun dibinin ayrı-

ayrı hissԥlԥrinin, tavanın, yan hissԥlԥrin dԥyişdirilmԥsi vԥ ya tԥmiri, qapı, pԥncԥrԥ

yuvalarının, döşԥmԥsinin vԥ kuzovun digԥr elementlԥrinin çԥplԥşmԥsinin aradan

qaldırılması yerinԥ yetirilir.

Buna müvafiq olaraq kuzov sahԥsi lazım olan avadanlıqlarla, xüsusi çilingԥr vԥ

düzԥltmԥ alԥtlԥri dԥstlԥri ilԥ, kiçik mexaniklԥşdirmԥ vasitԥlԥri ilԥ tԥchiz edilir.

Kuzovdakı çԥplԥşmԥlԥri aradan qaldırmaq üçün stasionar stenddԥn istifadԥ edilir.

Kuzov vԥ ya avtomobil stenddԥ altlıqlarda yerlԥşdirilir vԥ zԥncir dartıcıların

kömԥyilԥ bԥrkidilir. Hidronasos vԥ tԥrtibatlar komplektindԥn istifadԥ edԥrԥk

pԥncԥrԥ, qapı yuvalarının, baqaj yerinin, kapotun vԥ s. çԥplԥşmԥlԥri aradan

qaldırılır. Bu

ԥmԥliyyatları yerinԥ yetirԥn zaman yuvaların formasına şablonlar

komplektri ilԥ nԥzarԥt edilir.

Xüsusi nԥzarԥt altlıqları olan stapelin tԥtbiqi kuzovun baza nöqtԥlԥrinin düzgün

vԥziyyԥtinԥ tԥminat verir, bu isԥ tԥmirin keyfiyyԥtini vԥ ԥmԥk mԥhsuldarlığını

xeyli yüksԥldir. Stapel ԥsas hissԥdԥn, avtomobilin (konkret modelin) kuzovunun

düzԥldilmԥsi üçün qurğudan, altlıqlar komplektindԥn vԥ alԥtlԥr dԥstindԥn ibarԥtdir.

Avtomobilin kuzovunun nԥzarԥt nöqtԥlԥri üzrԥ bԥrkidilmԥsi eninԥ tirlԥrdԥ

yerlԥşdirilԥn dԥyişdirilԥ bilԥn altlıqlar komplektinin quraşdırılması ilԥ tԥmin edilir.

Dԥyişdirilԥ bilԥn altlıqlar kuzovun detallarının dԥyişdirilmԥsinԥ imkan yaradır vԥ

bu halda kuzovun elementlԥrinin ԥsas qabarit ölçülԥrini tԥyin etmԥk üçün baza

kimi istifadԥ edilir. Bu hԥmçinin stapeli qaynaq işlԥri üçün konduktor kimi istifadԥ

etmԥyԥ imkan verir. Daha etibarlı bԥrkitmԥk üçün kuzovun dibinin bortları

tԥrԥfindԥn (yan tԥrԥfdԥn) iki sıxıcı tԥtbiq olunur.

Düzԥltmԥ tiri dayaq çԥrçivԥsinin kԥnarları üzrԥ istԥnilԥn yerdԥ pazvari sıxıcılarla

(tutqac, mԥngԥnԥ) bԥrkidilir. Ling tirlԥ oynaq vԥ hidrosilindr vasitԥsilԥ iki

nöqtԥdԥn bԥrkidilir. Lingin üfüqi vԥ şaquli müstԥvilԥrdԥ dönmԥ imkanı nasos

vasitԥsilԥ yaradılır.

Tԥmir olunacaq kuzov müvafiq altlıqlar üzԥrindԥ yerlԥşdirilir vԥ quraşdırma

barmaqları vԥ vintlԥri istifadԥ edilmԥklԥ bԥrkidilir. Zԥdԥlԥnmiş sahԥdԥ alԥtlԥr

dԥstindԥn seçilmiş, uyğun alԥt bԥrkidilir vԥ zԥncir linglԥ birlԥşdirilir. Nasosla

hidrosilindrin ştoku vԥ ling hԥrԥkԥtԥ gԥtirilir, ling zԥncir vasitԥsilԥ kuzovun

ԥzilmiş, batmış hissԥlԥrini lazım olan istiqamԥtdԥ lazımi ölçülԥrԥ qԥdԥr dartaraq

düzԥldir. Ayrı-ayrı elementlԥrin axıra qԥdԥr düzԥldilmԥsi üçün

ԥl alԥtlԥrindԥn

istifadԥ edilir. Əgԥr detalları dartmaq vԥ düzԥlmԥk mümkün deyilsԥ, onda bu

detalları dԥyişdirirlԥr. Tԥzԥ elementlԥri stapelin nԥzarԥt nöqtԥlԥri üzrԥ quraşdıraraq

onları qaynaq edirlԥr. Stendlԥ müqayisԥdԥ stapel kiçik qabarit ölçülԥrilԥ, kompakt

olması vԥ işlԥri yerinԥ yetirԥrkԥn mobil olması ilԥ fԥrqlԥnir. Stapel hԥndԥsi ölçülԥri

böyük dԥyişmԥlԥrԥ mԥruz qalmış kuzovları da bԥrpa etmԥyԥ imkan verir.

TXS-dԥ ԥmԥk mԥhsuldarlığını yüksԥltmԥk vԥ yerinԥ yetirilԥn tԥmir işlԥrinin

keyfiyyԥtini yaxşılaşdırmaq üçün xüsusi alԥtlԥr vԥ tԥrtibatlar istifadԥ olunur.

Böyük mexaniki zԥdԥlԥri vԥ korroziyalı dağılmaları olan hissԥlԥri (panel sahԥlԥrini,

kuzovun döşԥmԥ vԥ tavan elementlԥrini) kԥsib çıxarmaq keçԥn xüsusi kԥsicilԥr

komplekti olan pnevmoçԥkicdԥn istifadԥ edilir. Pnevmoçԥkic metalı kԥsdikdԥ

yüksԥk mԥhsuldarlığı tԥmin etmԥklԥ yanaşı kԥsilԥn hissԥnin qıraqlarının çox

dağılmamasına vԥ qeyd edilmiş ölçü nişanlarına dԥqiq ԥmԥl etmԥyԥ imkan verir.

Kuzovların metal panellԥrindԥ vԥ dayaq detallarındakı batıqlar düzԥltmԥ ilԥ, dԥrin

cızıq izlԥri isԥ ԥrinti (lehim) vԥ ya plastik kütlԥ ԥridib tökmԥklԥ aradan qaldırılır.

Kԥskin ԥyintilԥr vԥ metalın dartılması olmayan kiçik batıqlar taxta vԥ ya rezin

çԥkiclԥrin kömԥyi ilԥ düzԥldilir.

Dԥrin batıqlar olduqda detala ilkin formanı vermԥk üçün onu dartma vԥ

hamarlama (rixtovka) üsulu ilԥ bԥrpa edir, sonra sԥthi tԥmizlԥyirlԥr. Belԥ işlԥr üçün

müxtԥlif formalı metal vԥ taxta çԥkiclԥr, sağanacaqlar vԥ söykԥnԥcԥklԥr istifadԥ

edilir.

Sԥthi hamarladıqdan sonra çatlar vԥ deşikdԥn qaz qaynağı ilԥ qaynaq edilir.

Qanad cırılıbsa çatları qaynaq edir, sonra sԥthi düzԥldir vԥ tԥmizlԥyirlԥr. Qanadın

bortu dartılıb uzanıbsa artıq metalı dԥmir mişar ilԥ kԥsib çıxarır, kԥsiyin qırıqları

birlԥşdirir, çԥkic zԥrbԥlԥri ilԥ düzԥldԥrԥk qaynaq edilir.

Kuzov-tԥnԥkԥ işlԥrindԥ oksigen vԥ asetilԥn qarışığı tԥtbiq edilmԥklԥ qazqaynağı,

elektrik qövs qaynağı, qoruyucu mühitdԥ elektrik qövs qaynağı, elektrik kontakt

qaynağı geniş istifadԥ edilir. Qoruyucu mühit kimi karbon qazı (CO₂) vԥ ya arqon

(ԥridilԥn materialdan asılı olaraq) tԥtbiq edilir. Qaynaq işlԥri bu halda qaynaq

yarımavtomatların kömԥyilԥ aparılır, legirlԥnmiş qaynaq mԥftillԥri istifadԥ edilir.

Qoruyucu mühit kimi istifadԥ olunan mayelԥşmiş karbon qazı 5...6 MPa tԥzyiq

altında xüsusi balonlarda saxlanılır. Balondakı qaz 12

15 saat fasilԥsiz işԥ kifayԥt

edir. Karbon qazının tԥzyiqini işçi tԥzyiqԥ

(0,05

0,25 MPa) çatdırmaq üçün

reduktordan istifadԥ edilir. Qaynaq üçün yarımavtomat qurğudan istifadԥ edilmԥsi

qaynaq olunan hissԥlԥrin az qızmasına sԥbԥb olur: hissԥlԥrin qabarması azalır,

qaynaq işlԥrinin mԥhsuldarlığı iki dԥfԥ artır. Tԥmir zamanı kuzovun yığılmasının

xarakterik cԥhԥti ondadır ki, detalların

(qanadların, panellԥrin, yamaqların vԥ s.)

kuzova quraşdırılması onların öz yerlԥrinԥ uyğunlaşdırılması ilԥ ԥlaqԥdardır.

Detalları tez bԥrkitmԥk vԥ ayırmaq üçün xüsusi mԥngԥnԥlԥr dԥstinin istifadԥ

edilmԥsi detalların quraşdırılması zamanı kömԥkçi iş vaxtını azaltmağa imkan

verir. Mԥngԥnԥlԥr tutucu ağızları ilԥ fԥrqlԥnirlԥr. Mԥngԥnԥ müxtԥlif konfiqurasiyalı

detalların, mԥsԥlԥn, vԥrԥq vԥ dairԥvi çubuğun, dairԥvi çubuğun vԥ altıüzlünün bir-

birinԥ bԥrkidilmԥsi üçün tԥtbiq edilir. Mԥngԥnԥ qaynaq zamanı qabarmaların

qarşısını almaq mԥqsԥdi ilԥ iri panellԥri bԥrkitmԥk üçün nԥzԥrdԥ tutulmuşdur.

Mԥngԥnԥ praktiki olaraq kuzovun bütün elementlԥrini bԥrkitmԥk üçün istifadԥ

olunur. Kuzovların tԥmiri üçün xüsusi avadanlıqların istifadԥ edilmԥsi

ԥmԥk

mԥhsuldarlığını vԥ istehsalat mԥdԥniyyԥtini yüksԥltmԥklԥ yanaşı, TXS-dԥ

avtomobil sahiblԥrinԥ tԥqdim olunan xidmԥtlԥr siyahısını genişlԥndirmԥyԥ dԥ

imkan verir.

Kuzovun qapılarının panellԥrindԥ ԥzilmiş sahԥlԥr zԥdԥnin yerlԥşmԥ mövqeyindԥn

vԥ onun ölçülԥrindԥn asılı olaraq müxtԥlif üsullarla tԥmir edilir. Qapının xarici

panelindԥ kiçik batıqları düzԥltmԥk üçün qapının daxili panelindԥki deşiklԥr vԥ

montaj lyuklarından istifadԥ edilir, ya da açar dili ilԥ xüsusi deşik açılır. Mövcud

olan vԥ yeni açılmış deşiyԥ söykԥnԥcԥk, vintaçan vԥ ya uyğun qaşıq qoyulur vԥ

batıq yeri xarici panelin sԥthi düzԥlԥnԥ qԥdԥr sıxılır. Batığı axıra qԥdԥr düzԥltmԥk

üçün, lazım gԥlԥrsԥ lehim vԥ ya plastik kütlԥ doldurularaq sԥthlԥ bԥrabԥrlԥşdirir vԥ

panelin ԥsas metalı ilԥ bir sԥviyyԥdԥ tԥmizlԥyirlԥr.

Qapının xarici panelindԥ böyük batıqlar, metalın dartılması ilԥ

ԥyintisi, iti

keçidlԥrlԥ ԥyintilԥr vԥ ya çatlar vԥ cırılmalar olduqda onu qismԥn dԥyişmԥklԥ tԥmir

edilir. Bunun üçün dԥmir mişarı, dişli cilalama, zibil (dԥmir yonmaq üçün qԥlԥm)

vԥ ya qaz qaynağının kömԥyilԥ xarici üzlüyü kԥsir vԥ zԥdԥlԥnmiş paneli çıxarırlar.

Sonra qapının çԥrçivԥsini düzԥldir, çatları vԥ cırıqları qaynaq edir, lazım gԥldikdԥ

bu yerlԥri möhkԥmlԥndirirlԥr. Mövcud olan şablon üzrԥ tԥzԥ panelin pԥstahını kԥsir

vԥ onu yerinԥ yerlԥşdirirlԥr. Xarici paneli qaynaq vasitԥsilԥ ilԥ bir neçԥ yerdԥn

çԥrçivԥyԥ vԥ panelin qalan hissԥsinԥ bԥrkidirlԥr. Sonra kuzovun qapı yuvasına

uyğunlaşdırır vԥ yoxlayırlar. Bundan sonra panelin tԥzԥ hissԥsini qaz qaynağı ilԥ

son olaraq bԥrkidirlԥr (qaynaq edirlԥr). Xarici sԥthlԥrdԥ alınmış qaynaq tikişlԥrini

abraziv bülövlԥ emal edir, sonra son olaraq lehimlԥ vԥ ya plastik kütlԥ ilԥ

hamarlayırlar. Tԥmir zamanı qapıları bԥrkitmԥk üçün stendlԥrdԥn istifadԥ olunur.

Qanadlarda, kapotda, baqaj yerinin qapağında vԥ kuzovun digԥr detallarında

ԥzilmiş sahԥlԥri dartıb çıxarmaqla vԥ hamarlamaqla düzԥldirlԥr, lazım gԥldikdԥ

nahamarlıqları lehimlԥ vԥ ya plastik kütlԥ ilԥ doldurur, çox ԥzilmiş vԥ korroziyalı

(paslı) sahԥlԥri tԥzԥ elementlԥrlԥ dԥyişirlԥr.

Batıqların ilkin düzԥldilmԥsi aşağıda göstԥrilԥn ardıcıllıqla aparılır. Detalı batıq

sԥth tԥrԥfdԥn lövhԥnin üzԥrinԥ qoyur vԥ hamarlayıcı çԥkicin zԥrbԥlԥri ilԥ detalın

zԥdԥlԥnmԥmiş sԥviyyԥsinԥ qԥdԥr vurub çıxarırlar. Sonra taxta vԥ ya rezin çԥkiclԥ

sԥthi düzԥldirlԥr. ølkin düzԥltmԥdԥn sonra paneli sona qԥdԥr düzԥltmԥk vԥ ona

hamar sԥth vermԥk üçün hamarlama

ԥmԥliyyatı yerinԥ yetirilir. Detalı

ԥllԥ,

dԥzgahların vԥ pnevmatik çԥkiclԥrin kömԥyilԥ hamarlayırlar. Əllԥ hamarlama

zamanı hamarlayıcı çԥkiclԥr, söykԥnԥcԥklԥr, tԥmir olunan detalların ԥyri sԥthlԥrinin

profilinԥ uyğun söykԥnԥcԥklԥri olan stendlԥr tԥtbiq edilir. Söykԥnԥcԥyi stenddԥ

bԥrkidib işlԥdikdԥ tԥnԥkԥçinin

ԥl

ԥmԥyi xeyli yüngüllԥşir, çünki, söykԥnԥcԥyi

tutmağa ehtiyac olmur vԥ hamarlanacaq detalı söykԥnԥcԥyin sԥthi üzrԥ asanlıqla

hԥrԥkԥt etdirmԥk imkanı yaranır.

Kuzovun sԥthinin düzԥldilmԥsi, hamarlanması vԥ tԥmizlԥnmԥsi üçün ԥl alԥtlԥri

dԥstindԥn istifadԥ istifadԥ olunur. Əgԥr metal dartılmışsa asanlaşdırmaq üçün detalı

detalın yerli qızdırılması tԥtbiq edilir.

Çԥplԥşmԥni aradan qaldırmaq üçün ԥvvԥlcԥ onun qiymԥtini tԥyin etmԥk lazımdır.

Bunun üçün zԥdԥlԥnmiş yeri onunla eyni, lakin zԥdԥlԥnmiş yerlԥ vԥ yaxud

kuzovdakı yuvanın forması üzrԥ hazırlanmış şablonla müqayisԥ edirlԥr (mԥsԥlԥn,

qabaq-külԥk vԥ ya arxa şüşԥnin yuvası.) Ressorların qabaq kronşteynlԥrinin arxa

kronşteynlԥrԥ vԥ kuzovun oxunan nԥzԥrԥn çԥplԥşmԥsi şablonlarla yoxlanılır.

Çԥplԥşmԥlԥr, ԥsasԥn, soyuq halda sԥyyar mexaniki vԥ ya hidravlik çԥkib uzatma

stendlԥrinin (qurğularının) kömԥyilԥ düzԥldilir. Mexaniki qurğu uclarında biri sol,

digԥri sağ gizli oymaqlı qaykalar qaynaq edilmiş borudur. Uclarındakı bu

qaykalara bağlanmış vintlԥrin sԥrbԥst uclarına başlıqlar geydirilir vԥ konik ştiftlԥrin

kömԥyilԥ bԥrkidilir. Başlıqlar dartılıb uzadılan

(genԥldilԥn) sԥthlԥrin profilinԥ

uyğun formaya malik olur. Borunun ortasındakı iki tԥrԥfi açıq deşiyԥ taxılan

çubuqların kömԥyi ilԥ boru fırladılır, bu zaman vintlԥr müvafiq qaydada yaxınlaşır

vԥ ya uzaqlaşır.

Kuzovda çԥplԥşmԥlԥri düzԥltmԥk üçün hidravlik tԥrtibatlı dartıb uzatma

qurğusunun ԥsas hissԥsi hidravlik silindrdir. Buna bir tԥrԥfdԥn uzatma borusu, o

biri tԥrԥfdԥn isԥ rezin başlıqlı ԥlavԥ ling bağlanmışdır. Xarici ucuna rezin başlıq

oturdulmuş plunjer ԥl nasosu ilԥ yaradılan hidravlik tԥzyiqin tԥsiri ilԥ hԥrԥkԥtԥ

gԥtirilir. Əl nasosu hidravlik tԥrtibat 10 tona qԥdԥr qüvvԥ yarada bilԥr.

Çԥkib yığma qurğusu dartıb uzatma qurğusundan ancaq başlıqlara (sağanaqlara)

görԥ fԥrqlԥnir. Bu sağanacaqların işçi hissԥsi çԥkilib yığılmalı olan detalın profilinԥ

uyğun hazırlanır. Dartıb uzatma qurğusu kuzovda yerlԥşdirildikdԥ onun bir başlığı

kifayԥt qԥdԥr sԥrt bazaya söykԥnmԥli, o biri isԥ çԥplԥşmԥni düzԥltmԥyԥ imkan

vermԥlidir.

Qapaqlarda, baqaj yerinin qapağında ԥyintilԥrin bԥzi növlԥri müvafiq dayaqları

olan vintli mԥngԥnԥlԥrin kömԥyilԥ düzԥldilir. Mövcud olan vԥ ya dartılıb uzadılma

nԥticԥsindԥ yaranan çatlar, sınıq yerlԥr, çıxıntılar qaynaq olunur, qaynaq yerlԥri

tԥmizlԥnir, bundan sonra detalda son düzԥltmԥ aparılır. Kuzovun çatlamış

yerlԥrindԥ möhkԥmliyi artırmaq üçün qalınlığı

1-2 mm olan polad vԥrԥqdԥn

hazırlanmış vԥ kuzovun hԥmin yerinԥ uyğunlaşdırılmış bԥndlԥr astar tԥrԥfdԥn bu

yerlԥrԥ qaynaq edilir.

Avtomobilin kuzovunun tԥmiri vԥ yığılmasının rԥnglԥmԥyԥ qԥdԥr bütün prosesi

ayrı-ayrı ԥmԥliyyatlara bölünür. Kuzovun yığılma ԥmԥliyyatlarının ardıcıllığı onun

konstruksiyasından asılıdır vԥ sökülmԥyԥ ԥks qaydada yerinԥ yetirilir. ølkin olaraq

tԥmir olunmuş metal detallar vԥ ya tԥzԥ ehtiyat hissԥlԥri quraşdırılır, sonra kuzov

rԥnglԥnir, daxilindԥn vԥ xaricindԥn lazım olan yerlԥrԥ korroziyaya qarşı örtük

çԥkilir. Rԥnglԥnmiş kuzovda aqreqatların, elektrik avadanlığının, üzlüyün vԥ

armaturun quraşdırılması üzrԥ yekun

ԥmԥliyyatlar sökmԥ-yığma

ԥmԥliyyatları

yerinԥ yetirilԥn postlarda aparılır.

Kuzovun tԥmir olunmuş detalları: qapılar, qanadlar, kapot vԥ başqaları kuzova

quraşdırıldıqda lazım olan vԥziyyԥtin vԥ qovuşan detallar arasında texniki şԥrtlԥrԥ

uyğun araboşluqlarının tԥmin edilmԥsi üçün nizamlanır. Araboşluqlar ştangersirkul

vԥ ya şablonlarla yoxlanılır.

Avtomobilin kuzovu ağır zԥdԥlԥrdԥn sonra bԥrpa olunmuşsa stapeldԥ nԥzarԥt baza

nöqtԥlԥri üzrԥ xԥtkeşlԥr vasitԥsilԥ yoxlanılır. Kuzov vԥ ya onun detalları

rԥnglԥndikdԥn sonra rԥnglԥnmiş sԥthin rԥng tԥzadı, rԥnglԥnmԥnin keyfiyyԥti vԥ

rԥng qatının qalınlığı yoxlanılır. Çԥkilmiş qrunt, astar

(şpatlyovka) vԥ rԥng

qatlarının qalınlığı maqnit qalınlıq ölçԥnlԥ vԥ ya mikrometrlԥ yoxlanılır.

TEXNİKİ XİDMƏT STANSİYASININ TƏYİNATI

VƏ FUNKSİYASI

Avtoservis müԥssisԥsi (texniki xidmԥt stansiyası - TXS) istismar olunan

avtomobil nԥqliyyatı vasitԥlԥrinԥ texniki xidmԥt üçün nԥzԥrdԥ tutulur.

Avtoservis müԥssisԥsi avtomobil nԥqliyyatı hԥrԥkԥt tԥrkibinin TQ vԥ tԥmiri üzrԥ

istehsalat funksiyalarını yerinԥ yetirir.

Tԥcrübԥ göstԥrir ki, istehsalatın sԥmԥrԥsi ilk növbԥdԥ, onun irilԥşdirilmԥsi

hesabına yox, daha çox istehsalat çevik, yԥni avtomobillԥrin TQ vԥ cari tԥmirinin

iş növlԥrini müasir tԥlԥblԥrԥ tez uyğunlaşdırmaq qabiliyyԥti ilԥ müԥyyԥn olunur.

Çevik istehsalatın qurulması isԥ avtoservis müԥssisԥsinin yeni, daha effektiv

texnika vԥ avadanlıqla tԥchiz edilmԥsi, ԥl ԥmԥyinin payının azaldılması hesabına

mümkündür.

Avtoservis müԥssisԥsinin istehsalat gücünü müԥyyԥn edԥn ԥsas amillԥr işçi

postlarının sayı, xidmԥt olunacaq hԥrԥkԥt tԥrkibinin sayı vԥ onların mövcud texniki

vԥziyyԥtidir. Mԥsԥlԥn, şԥrti avtoservis müԥssisԥsi 13 işçi post ilԥ tԥqribԥn

1200...1500 avtomobilԥ xidmԥt edir. Müԥssisԥdԥ istehsalat zona vԥ sahԥlԥri müasir

texnoloji avadanlıqla qismԥn tԥchiz olunmuşdur. øşçilԥrin ԥmԥk şԥraitinin tԥlԥb

olunan sԥviyyԥdԥ olması üçün sanitar-gigiyenik normalara vԥ istehsalat prosesi

tԥlԥblԥrinԥ ԥmԥl olunmur. Lakin tԥhlil göstԥrir ki, bu sahԥdԥ ԥlavԥ tԥdbirlԥrin

görülmԥsinԥ ehtiyac var. Avtoservis müԥssisԥsinin fԥaliyyԥtinin müasir tԥlԥblԥrԥ

cavab verԥn, daha yüksԥk sԥviyyԥyԥ çatdırılması vԥ texnoloji layihԥ sԥnԥdlԥrinin

hazırlanması mԥqsԥdi ilԥ iş aparılmalıdır.

MİNİK AVTOMOBİLLƏRİNİN TEXNİKİ QULLUQ VƏ TƏMİR

SİSTEMİNİN STRUKTURU VƏ MƏZMUNU

TQ vԥ tԥmir sistemi, bu sistemԥ daxil olan mԥmulatların keyfiyyԥtini tԥlԥb

olunan sԥviyyԥdԥ saxlamaq vԥ bԥrpa etmԥk üçün lazım olan qarşılıqlı ԥlaqԥli

vasitԥlԥrin, sԥnԥdlԥrin vԥ icraçıların mԥcmusudur. Minik avtomobillԥrinin TQ vԥ

tԥmir sistemi onların istismarının fԥrqlԥndirici xüsusiyyԥtlԥrini vԥ avtomobil

sahiblԥrinin hüquqlarını nԥzԥrԥ almaqla formalaşır vԥ avtomobil nԥqliyyatı hԥrԥkԥt

tԥrkibinin ölkԥdԥ qԥbul edilmiş TQ vԥ tԥmir sisteminԥ ԥsaslanır.

Avtomobil yüksԥk tԥhlükԥ mԥnbԥyidir. Buna görԥ dԥ qüvvԥdԥ olan

qanunvericiliyԥ görԥ avtomobil sahibi ona mԥnsub olan nԥqliyyat vasitԥlԥrinin

texniki vԥziyyԥtinԥ vԥ istismarına tam mԥsuliyyԥt daşıyır. Avtomobillԥrin texniki

saz vԥziyyԥtdԥ saxlanılması vaxtında TQ vԥ tԥmir işlԥrinin aparılması ilԥ tԥmin

olunur. Minik avtomobillԥrinin TQ vԥ cari tԥmir (CT) işlԥri avtoservis

müԥssisԥlԥrinin ԥn geniş yayılmış növü olan avtomobillԥrin texniki xidmԥt

stansiyalarında yerinԥ yetirilir. TXS-lԥr öz tԥyinatına, tabeçiliyinԥ vԥ digԥr

ԥlamԥtlԥrԥ görԥ müxtԥlif ola bilԥr, lakin onlar yerinԥ yetirdiklԥri işlԥrin hԥcminԥ vԥ

keyfiyyԥtinԥ cavabdehdirlԥr.

Minik avtomobillԥrin TQ vԥ tԥmir sistemi strukturuna ԥsas elementlԥr, sԥnԥdlԥr

vԥ işlԥrin mԥzmununu müԥyyԥn edԥn mԥlumatlar aiddir.

Avtomobil istehsal mԥrhԥlԥsindԥn silinԥnԥ qԥdԥr periodik olaraq texniki

tԥsirlԥrin üç kompleksinԥ mԥruz qalır:

• satışdan qabaq hazırlıq zamanı TQ vԥ CT;

• istismarın tԥminatlı dövründԥ TQ vԥ CT;

• tԥminatlı dövrdԥn sonra istismar zamanı TQ vԥ CT.

Avtomobillԥrin texniki istismarının hԥr bir göstԥrilԥn dövründԥ işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi haqqında ԥsas müddԥalar, normativlԥr, işlԥrin siyahısı vԥ yerinԥ

yetirilmԥ şԥrtlԥri, avtomobil sahiblԥri ilԥ TXS arasında qarşılıqlı öhdԥliklԥr

müvafiq sԥnԥdlԥrdԥ öz ԥksini tapır.

østehsalçı-zavodlar öz mԥhsullarının (avtomobillԥrin vԥ s.) keyfiyyԥtinԥ

mԥsuliyyԥt daşıyırlar vԥ mԥhsulun daha da tԥkmillԥşdirilmԥsi üçün istismarçılardan

(texniki istismar sahԥsindԥn) obyektiv informasiya almağa maraqlıdırlar. Buna

görԥ dԥ satışdan qabaq hazırlıq vԥ tԥminatlı istismar dövründԥ mümkün ola bilԥcԥk

xԥrclԥr, adԥtԥn, avtomobilin satış qiymԥtinԥ daxil edilir.

AVTOMOBİLLƏRİN SATIŞDAN QABAQ HAZIRLANMASI

Satış zamanı avtomobilin keyfiyyԥti istehsalçı-zavodun texniki şԥrtlԥrinin vԥ

müԥyyԥn olunmuş qaydada tԥsdiq edilmiş digԥr normativ-texniki sԥnԥdlԥrin

tԥlԥblԥrinԥ uyğun olmalıdır.

Satışdan qabaq hazırlığın aparılması istehsalçı-zavodun öhdԥliklԥrini

(tԥhԥddüdlԥrinin) tԥmin olunması üçün mԥcburi şԥrtdir. Bu barԥdԥ servis

kitabçasında vԥ ya onu ԥvԥz edԥn sԥnԥddԥ müvafiq qeydiyyat aparılır.

Zavoddan satış üçün mağazaya gԥtirilԥn avtomobilԥ lak-rԥng örtüyünü qorumaq

mԥqsԥdilԥ qoruyucu antikorroziya tԥrkibi çԥkilir. Satışdan qabaq bu tԥrkib

avtomobildԥn tԥmizlԥnmԥlidir. Nԥqletmԥ zamanı avtomobilin kuzovunun sԥthi vԥ

salonun daxili çirklԥnir vԥ onların yuyulması, tԥmizlԥnmԥsi tԥlԥb olunur. Satışdan

qabaq avtomobil diqqԥtlԥ texniki baxışdan keçirilir, lazımi nizamlama vԥ yoxlama-

nԥzarԥt işlԥri yerinԥ yetirilir. Bu zaman hԥrԥkԥt tԥhlükԥsizliyini tԥmin edԥn sistem

vԥ qovşaqların diqqԥtlԥ yoxlanılmasına xüsusi fikir vermԥk lazımdır. Aşkar

olunmuş bütün imtinalar vԥ nasazlıqlar aradan götürülmԥlidir ki, alıcı istehsalçı-

zavodun texniki şԥrtlԥrinԥ müvafiq saz avtomobilԥ sahib olsun.

Minik avtomobillԥrinin satışdan qabaq hazırlanması üç növ kompleks işlԥrin

aparılmasını nԥzԥrdԥ tutur:

• mԥcburi işlԥr;

• tԥlԥbata görԥ nasazlıqların aradan qaldırılması;

• alıcının arzusuna görԥ yerinԥ yetirilԥn vԥ onun özü tԥrԥfindԥn haqqı ödԥnilԥn

ԥlavԥ işlԥr.

Mԥcburi işlԥr kompleksinԥ daxildir:

konversiya (qoruma) örtüyünün çıxarılması vԥ yığışdırma-yuma

ԥmԥliyyatlarının aparılması;

satış sԥnԥdlԥrindԥki (malı müşayiԥt edԥn) nömrԥlԥrin avtomobilin mühԥrriki,

şassisi vԥ kuzovunun nömrԥlԥri ilԥ uyğun gԥldiyindԥn (üst-üstԥ düşdüyünün)

yoxlanılması;

texniki sԥnԥdlԥrin, komplektlԥşdirici hissԥ vԥ lԥvazimatların yerindԥ

olmasının yoxlanılması;

hԥrԥkԥt tԥhlükԥsizliyini tԥmin edԥn qovşaq vԥ sistemlԥrin yoxlanılması;

mexaniki zԥdԥlԥrin aşkar edilmԥsi (mԥsԥlԥn, kuzovdakı cızıqlar vԥ batıqlar).

Avtomobilin modelindԥn asılı olaraq bu işlԥr kompleksinin tövsiyԥ olunan

ԥmԥk tutumu tԥqribԥn 4 adam saatdan çox olmur.

TΩlΩbata görΩ aparılan işlΩ kompleksinΩ elԥ nasazlıqlar (imtinalar) aiddir ki,

bunları birinci kompleksin nizamlama işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi zamanı

aradan qaldırmaq mümkün deyil. Tԥcrübԥ göstԥrir ki, bu işlԥr satılan

avtomobillԥrin cüzi bir hissԥsindԥ aparılmalı olur vԥ satış müԥssisԥlԥrinin

istehsalçı-zavodlarla müqavilԥlԥrinԥ uyğun qaydada yerinԥ yetirilir.

ƏlavΩ işlΩr kompleksinΩ, mԥsԥlԥn, avtomobildԥ ԥlavԥ güzgülԥrin, salonda

tԥhlükԥsiz bԥzԥk elementlԥrinin, avtomobildԥ oğurlanmaya (qaçırılmaya)

qarşı qurğuların vԥ s. quraşdırılması.

Satışdan qabaq hazırlıq işlԥrinin yüksԥk keyfiyyԥtlԥ aparılması üçün

minik avtomobillԥrinin texniki xidmԥt stansiyalarından vԥ ya

ixtisaslaşdırılmış mağazalardan satılması mԥqsԥdԥuyğundur. Buna görԥ dԥ

müasir, ehtiyat hissԥlԥrinin, avtomobilԥ müxtԥlif qulluq vasitԥlԥrinin

(yuyucu vasitԥlԥr, parıldatma vasitԥlԥri vԥ s.) vԥ lԥvazimatların satış üçün

mağazalar nԥzԥrԥ tutulur. Mağazalarda avtomobillԥrin satışdan qabaq

hazırlıq işlԥri üçün işçi postlar, lazımi avadanlıq, cihazlar vԥ alԥtlԥrlԥ tԥchiz

olunmuş istehsalat sahԥsi tԥşkil edir.

Satışa verilԥn yeni avtomobil istehsalat sahԥsindԥ lak-rԥng örtüyündԥki

antikorroziya qatından tԥmizlԥnir, kuzovu yuyulur, salondan toz vԥ çirk

yığışdırılır. Nizamlama işlԥri kompleksi qaldırıcılar vԥ digԥr lazımi

avadanlıq, alԥtlԥr, tԥrtibatlar istifadԥ edilmԥklԥ yerinԥ yetirilir. Tԥnԥkԥ-

qaynaq vԥ rԥnglԥmԥ kimi hԥcmli işlԥr TXS-in müvafiq istehsalat sahԥlԥrindԥ

(kuzov vԥ rԥnglԥmԥ şöbԥlԥrindԥ) aparılır. Yoxlanmış vԥ satışa hazırlanmış

avtomobil saxlanma vԥ tԥhvil zonasına göndԥrilir.

Satışdan qabaq hazırlıq prosesindԥ aşkar olunmuş imtinalar vԥ nasazlıqlar

haqqında istehsalçı-zavoda mԥlumat verilir. Bu isԥ istehsalçı-zavoda

avtomobillԥrin yığılma keyfiyyԥtini qiymԥtlԥndirmԥyԥ, hԥm dԥ gԥlԥcԥkdԥ

belԥ nasazlıqların baş vermԥmԥsi üçün ԥvvԥlcԥdԥn müvafiq tԥdbirlԥrin

görülmԥsinԥ imkan verir.

Avtoservisdə xidmətin texnologiyasi və təškili - 5