Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006)

qoymaqla şkalada fasonlu pԥncԥrԥnin açılması. Çap olunmuş şkala vԥ platoların

retuşlanması.

Bilmԥlidir: xidmԥt etdiyi avadanlığın iş prinsipini; çap üçün işığa hԥssas

emulsiyaların vԥ boyaların reseptini vԥ hazırlanma üsullarını; tԥtbiq olunan boyaların

vԥ lakların xüsusiyyԥtlԥrini; neqativlԥrin tԥyinatını vԥ onların hazırlanma qaydalarını;

şkalalara, platolara, cԥdvԥllԥrԥ vԥ lövhԥlԥrԥ verilԥn texniki tԥlԥblԥri; tԥtbiq olunan

materialların saxlanılma şԥrtlԥrini.

309. Trafaret, şkala vԥ plato hazırlayan

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Müxtԥlif cihazlar vԥ mԥmulatlar üçün çertyoj vԥ xüsusi şkala maşınlarında şkalaların

hazırlanması. Relyef tԥsvirli fotokimya-oyma metodu ilԥ kiçik cԥdvԥllԥr, lövhԥlԥr,

sxemlԥr, plastin vԥ panellԥrin hazırlanması. Düzsԥthli dԥzgahlarda, yarımavtomat vԥ

avtomatlarda platolar üzԥrindԥ şkala vԥ sxemlԥrin vԥ üzlük panellԥrin çapı.

Elektrolitlԥrin düzԥldilmԥsi. Tora bԥnzԥr trafaretlԥrin hazırlanması. Platoların

qalvanik emaldan sonra aşındırılması. Fotoçapların retuşlanması. øki tԥrԥfli çap

sxemlԥrinin surԥtinin çıxarılması. Müxtԥlif cihazların şkalalarına nişan, hԥrf, rԥqԥm vԥ

xԥtlԥrin yapışdırılması. Fotoaşındırma metodu ilԥ siferblatları çap etmԥk üçün

matrisanın hazırlanması. Xidmԥt edilԥn avadanlığın sazlanması.

Bilmԥlidir: xidmԥt etdiyi avadanlığın quruluşunu vԥ sazlama üsullarını; gördüyü işin

hԥcmindԥ kimya vԥ elektrotexnika üzrԥ ԥsas mԥlumatları; metalın qalvanik çökmԥ vԥ

aşılanma proseslԥrini; fotokimya-oyma üsullarını; aşınma üçün mԥhlulların tԥrkibini

vԥ hazırlanması üsullarını.

310. Trafaret, şkala vԥ plato hazırlayan

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Çap sxemlԥrinin, maskaların, rԥqԥmli vԥ hԥrfli trafaretlԥrin hazırlanması. Fotokimya,

elektrokimya vԥ birlԥşdirilmiş metodlarla platoların hazırlanması. Çap sxemlԥrinin

ferrit tԥdarüklԥrinԥ köçürülmԥsi. Çap platolarına mikroskop altında nԥzarԥt vԥ

düzԥldilmԥsi. Müxtԥlif cihazlar üçün manqanın folqa üzԥrindԥ sxemlԥrin vԥ qabarıq

tԥsvirli mԥmulatların fotokimya-oyma metodu ilԥ hazırlanması. Elektrolitlԥrin tԥrtilԥ

edilmԥsi.

Xidmԥt etdiyi avadanlığın sazlanması vԥ tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: xidmԥt etdiyi avadanlığın konstruksiyasını vԥ sazlanma qaydalarını;

müxtԥlif metodlarla platoların hazırlanma qaydalarını; çap platolarına nԥzarԥt vԥ

düzԥldilmԥ üsullarını; manqanın folqa üzԥrindԥ sxemlԥrin hazırlanma

xüsusiyyԥtlԥrini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ istifadԥ qaydalarını.

311. Transportyorçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Nԥqliyyat mexanizmlԥrinin lentli, vintli vԥ digԥr konveyerlԥrin (vintli vԥ çalovlu

elevatorlardan başqa) konveyer mexanizminin nasazlığının yoxlanılması. Onların işԥ

salınması vԥ dayandırılması. Xammal, yarımfabrikat, hazır mԥhsul vԥ materialların

texnoloji prosesi pozmadan istehsalata vaxtında verilmԥsinin tԥmin edilmԥsi.

Mexanizmlԥrin sazlığına nԥzarԥt edilmԥsi, sürԥtin tԥnzimlԥnmԥsi, zԥncirlԥrin

dartılması, kԥmԥr vԥ lentlԥrin tԥzԥdԥn tikilmԥsi. Mexanizmlԥrin işindԥ xırda

defektlԥrin aradan qaldırılması. Xidmԥt olunan avadanlığın tԥmizlԥnmԥsi vԥ

yağlanması.

Bilmԥlidir: elektrotexnika üzrԥ ԥsas mԥlumatları; materialların xidmԥt olunan sahԥyԥ

verilmԥsi qaydasını; nԥqliyyat mexanizmlԥrinin iş prinsipini vԥ quruluşunu;

mexanizmlԥrin işindԥki nasazlıqların sԥbԥbini vԥ onların aradan qaldırılması

vasitԥlԥrini; sürtkü materiallarının növlԥrini vԥ onlardan istifadԥ etmԥk qaydasını.

3-cü dԥrԥcԥ: vintli konveyer vԥ çalovlu elevatorlara xidmԥt zamanı.

312. Traktorçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Mühԥrrikin gücü 25,5 kVt-a (35 a.g.) qԥdԥr olan, maye yanacaqla işlԥyԥn traktorların

müxtԥlif yük, maşın vԥ mexanizm, metal konstruksiya vԥ müxtԥlif kütlԥli qurğuların

daşınması zamanı yedԥkli vasitԥlԥrdԥn istifadԥ etmԥklԥ idarԥ edilmԥsi. Daşınan yükün

yüklԥnmԥsinԥ, bԥrkidilmԥsinԥ vԥ boşaldılmasına nԥzarԥt. Traktorun yanacaqla

doldurulması, traktorun vԥ yedԥkli qurğuların yağlanması. Traktorun işindԥki

nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan qaldırılması, cari tԥmirin aparılması,

traktorların vԥ yedԥkli qurğuların müxtԥlif növ tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan traktorun iş prinsipini vԥ quruluşunu; küçԥ hԥrԥkԥti

qaydalarını; müxtԥlif növ yüklԥrin yüklԥnmԥsi, boşaldılması, bԥrkidilmԥsi

qaydalarını; traktorun işindԥ olan nasazlıqların aşkar edilmԥsi vԥ aradan

qaldırılmasını; mühԥrrikin gücünü; tԥhvil-qԥbul sԥnԥdlԥrinin tԥrtibi qaydasını.

3-cü dԥrԥcԥ: mühԥrrikinin gücü 25,7-dԥn 44,1 kVt-a qԥdԥr (35-60 a.g.) traktorun idarԥ

edilmԥsindԥ.

4-cü dԥrԥcԥ: mühԥrrikinin gücü 44,1-dԥn 73,5 kVt-a qԥdԥr olan traktorun idarԥ

edilmԥsindԥ.

5-ci dԥrԥcԥ: mühԥrrikinin gücü 73,5 kVt-dan yuxarı olan traktorun idarԥ edilmԥsindԥ.

Qeyd:

1. Buldozer maşinistlԥri bu bölmԥ ilԥ yox, gördüyü işlԥrin xarakterindԥn asılı olaraq

«Tikinti, quraşdırma vԥ tԥmir-tikinti işlԥri» bölmԥsi vԥ «Dağ-mԥdԥn işlԥri üzrԥ ümumi

peşԥlԥr» bölmԥsi üzrԥ tariflԥşdirilir.

2. Gԥmi tikintisi, quyuqazma, neft vԥ qaz emalı, geoloji kԥşfiyyat vԥ topoqrafiya-

geodeziya kԥşfiyyat işlԥrindԥ, poçt vaqonlarının daşınması, iri qabaritli ağır yüklԥrin

şԥhԥr içԥrisindԥ daşınması zamanı traktorçular traktorun gücünԥ ԥsasԥn 1 dԥrԥcԥ

yuxarı tariflԥşdirilir.

3. Qamışların biçilmԥsindԥ işlԥyԥn traktorçular bu bölmԥ ilԥ tariflԥşdirilmirlԥr.

313. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Pԥstahlara vԥ detallara ultrasԥs nԥzarԥti. Detalların vԥ qovşaqların ultrasԥs nԥzarԥtԥ

hazırlanması. Sadԥ defektoskopların işԥ salınması vԥ sazlanması. Metalın qalınlığının

ölçülmԥsi. Defektoskopda nԥzԥrdԥ tutulmuş qalınlıq dԥrԥcԥsindԥ saxlanmış cihazla

tԥbԥqԥlԥşmԥ zonalarının mövcudluğu vԥ ölçülԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Ultrasԥs

nԥzarԥti üzrԥ daha yüksԥk ixtisaslı defektoskopçunun rԥhbԥrliyi altında mürԥkkԥb

konfiqurasiyalı detallarda defektlԥrin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Uçot jurnalının

aparılması.

Bilmԥlidir: maili vԥ düz ultrasԥs defektoskoplarının vԥ dԥyişdiricilԥrin iş prinsipini;

defektoskopun ԥsas idarԥetmԥ orqanlarının tԥyinatını, elektrotexnika üzrԥ ԥsas

mԥlumatları.

øş nümunԥlԥri.

1. Poladdan olan flans pԥstahları - ultrasԥs nԥzarԥti.

2. Silindrik döyülmüş polad parçaları-ultrasԥs nԥzarԥti.

3. Tԥbԥqԥ polad - qalınlığının ölçülmԥsi vԥ tԥbԥqԥlԥşmԥnin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

314. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Karbonlu vԥ az aşqarlı yayma, tökmԥ, döymԥ vԥ qaynaq birlԥşmԥlԥrinԥ ultrasԥs

nԥzarԥti. Orta mürԥkkԥbli ultrasԥs defektoskoplarının etalonlar üzrԥ işԥ salınması vԥ

sazlanması. Dԥrinlik ölçԥnin göstԥricilԥrinin düzgün olub-olmamasının yoxlanılması,

defektoskopların, düzlԥndiricilԥrin yoxlanılması. Bir şuplu sxem üzrԥ düz vԥ mail

axtarıcılarla işlԥmԥk. Defektlԥrin koordinatlarının vԥ ölçüsünün müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Dԥyişdiricilԥrin başlıq vԥ birlԥşdirici kabellԥrin tԥmiri.

Bilmԥlidir: ultrabԥnövşԥyi defektoskopların vԥ dԥyişdiricilԥrin quruluşunu; ultrasԥs

defektoskopların vԥ dԥyişdiricilԥri yoxlamaq üçün standart vԥ sınaq nümunԥlԥrini;

ultrasԥs nԥzarԥt metodlarını; ԥks-sԥda-impuls, kölgԥ, güzgü-kölgԥ vԥ rezonans kimi

ultrasԥs metodların fiziki mahiyyԥtini; metalların qalınlığını vԥ tԥbԥqԥlԥşmԥsini

müԥyyԥn etmԥ metodikasını; dalğaların ԥsas tiplԥrini; ultrasԥs dalğaları doğuran vԥ

akustik kontaktı tԥmin edԥn üsulları; defektlԥrin növlԥrini; qaynaq birlԥşmԥlԥrin

tiplԥrini; nԥzarԥt sԥthinԥ verilԥn tԥlԥblԥri (nahamarlıqların parametrlԥrini);

elektrotexnika vԥ metalşünaslığın ԥsaslarını; müxtԥlif qalınlıqlı karbonlu vԥ az aşqarlı

poladdan yayma, tökmԥ, döymԥ vԥ qaynaq birlԥşmԥlԥrԥ nԥzarԥt etmԥ metodikalarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Yükqaldırma mexanizmlԥrin detalları-ultrasԥs nԥzarԥti.

2. Poladtökmԥ çalovları-ultrasԥs nԥzarԥti.

3. Şan konstruksiyaları - tikişlԥrin yapışmayan zonalarını aşkarlama.

4. Polad vԥrԥqԥlԥr-defektoskopun kömԥyi ilԥ defektlԥrin ölçüsünün vԥ

koordinatlarının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

5. Turbin rotorunun vԥ qazturbin mühԥrriklԥrinin kompressor bellԥri-haşiyԥyԥ ultrasԥs

nԥzarԥti.

6. Gԥmi korpusu konstruksiyalarının qaynaq damğa birlԥşmԥlԥri-ultrasԥs nԥzarԥti.

315. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Mürԥkkԥb poladlardan, ԥrintilԥrdԥn vԥ ԥlvan metallardan müxtԥlif qaynaq növü ilԥ

yerinԥ yetirilmiş müxtԥlif tipli qaynaq birlԥşmԥlԥrinԥ ultrasԥs nԥzarԥti. Mürԥkkԥb

ultrasԥs sԥyyar, laborator vԥ stasionar defektoskopların standart vԥ sınaq nümunԥlԥri

üzrԥ iş rejiminԥ sazlanması. Düz vԥ maili dԥyişdiricilԥrin yoxlanılması.

Defektoqramların açılması. Ultrasԥs nԥzarԥtinin nԥticԥlԥrinԥ vԥ texniki şԥrtlԥrԥ görԥ

yaymaların, tökmԥlԥrin, döymԥlԥrin vԥ qaynaq birlԥşmԥlԥrin keyfiyyԥtinin

qiymԥtlԥndirilmԥsi. Ultrasԥs defektoskopik aparatların ԥsas parametrlԥrԥ uyğun

olmasının yoxlanılması. Maili dԥyişdiricilԥrin giriş bucaqlarının hesablanması vԥ

eksperimental müԥyyԥn olunması.

Defektoskopların cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: defektoskopların kinematik vԥ elektrik sxemlԥrini; elektronikanın

ԥsaslarını; qaynaq növlԥrini vԥ üsullarını; yaymalarda, tökmԥlԥrdԥ vԥ qaynaq

birlԥşmԥlԥrindԥ rastlaşan defektlԥrin növlԥrini; iki mühitin sԥrhԥdindԥ müxtԥlif

materiallarda ultrasԥs titrԥyişlԥrinin sınma bucaqlarınmın hesablanmasını; ultrasԥs

titrԥyişinin materiallarda yazılmasının ԥsas qanunauyğunluqlarını; ultrasԥs keçԥn iki

mühit sԥrhԥdindԥ baş verԥn fiziki hadisԥlԥri; ԥsas nԥzarԥt parametrlԥrini; ultrasԥsin

detalların strukturunda, profilin dԥyişmԥsindԥ vԥ digԥr amillԥrdԥ ԥks olunması ilԥ

yaranan saxta siqnalları ԥsas siqnallardan fԥrqlԥndirmԥ üsullarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Yayma dԥzgahların valları-ultrasԥs nԥzarԥti.

2. Vertolyotun aparıcı vԥ sükan vintlԥrinin detalları-ultrasԥs nԥzarԥti.

3. Poladdan tökmԥ detallar-ultrasԥs nԥzarԥti.

4. Tԥbԥqԥ yaymalar-ultrasԥs nԥzarԥti.

5. Yüngül ԥrintilԥrdԥn külçԥlԥr-ultrasԥs nԥzarԥti.

6. Divarların qalınlığı 15 mm-dԥk olan qaynaq birlԥşmԥlԥr-ultrasԥs nԥzarԥti.

7. Şpanqout profillԥrin qoşmaları-ultrasԥs nԥzarԥti.

8. Korroziyaya davamlı poladdan qayrılmış vԥ ԥyilmԥ yerlԥrindԥ divarların qalınlığı 4

mm-dԥk olan borular-qalınlığın ölçülmԥsi.

316. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Əlvan metallardan, iri kristallı quruluşa malik poladdan olan detalların vԥ

mԥmulatların ultrasԥs nԥzarԥti. Xüsusi mürԥkkԥb vԥ dԥqiq defektoskopların vԥ

göstԥricilԥri mԥsafԥyԥ ötürԥn avtomatik ultrasԥs nԥzarԥt qurğularının standart vԥ sınaq

nümunԥlԥri üzrԥ iş rejiminԥ sazlanması. Sınaq nümunԥlԥrinin hazırlanması, eskizlԥrin

tԥrtibi. Nԥzarԥt nԥticԥlԥrinin yenidԥn işlԥnilmԥsi. Ultrasԥs nԥzarԥti cԥdvԥlinin vԥ

xԥritԥlԥrin tutulması. Diaqramlar üzrԥ: amplituda, mԥsafԥ, diametr-attenüatorun

kömԥyi ilԥ cihazların hԥssaslığının sazlanması. Ayrıcı-ԥvԥzedici dԥyişdiricilԥrlԥ

ultrasԥs nԥzarԥtinin aparılması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif quruluşlu cisimlԥrdԥ uzununa, eninԥ vԥ sԥthi ultrasԥs

titrԥyişlԥrinin yazılma qanunlarını; iki mühit sԥrhԥdindԥn keçԥn ultrasԥs titrԥyişinin

ԥsas ԥksolunma vԥ sınma qanunlarını; elektrovakuum vԥ yarımkeçirici cihazların

quruluşunu; xüsusԥn mürԥkkԥb vԥ dԥqiq ultrasԥs defektoskoplarının prinsipial

sxemlԥrini vԥ konstruktiv xüsusiyyԥtlԥrini; onların tԥnzimlԥmԥ vԥ yüstirlԥmԥ

üsullarını; cihazlar işlԥyԥrkԥn nasazlıqların yaranma sԥbԥblԥrini vԥ onların aradan

qaldırılma üsullarını; metalşünaslığın vԥ qaynağın ԥsaslarını.

øş nümunԥlԥri.

1. øçiboş silindrik avarlı vallar-ultrasԥs nԥzarԥti.

2. Avarlı vintlԥr-qaynaq yerlԥrin ultrasԥs nԥzarԥti.

3. Diyircԥkli yastıqların içliklԥri vԥ yastıqları-ultrasԥs nԥzarԥti.

4. Qazan kollektorlarının diblԥri-ultrasԥs nԥzarԥti.

5. Vԥrdԥnԥlԥnmiş kvadrat pԥstahlar-ultrasԥs nԥzarԥti.

6. Plastik kütlԥ, rezin-ultrasԥs nԥzarԥti.

7. Müxtԥlif formalı vԥ ölçülü döyülmüş metal parçaları-ultrasԥs nԥzarԥti.

8. Divarların qalınlığı 15 mm-dԥn yuxarı olan qaynaq birlԥşmԥlԥr-ultrasԥs nԥzarԥti.

9. Korroziyaya davamlı poladdan qayrılmış vԥ ԥyilmԥ yerlԥrindԥ divarların qalınlığı

44 mm-dԥn yuxarı olan borular-qalınlığın ölçülmԥsi.

10. Cüt çarxların elementlԥri-ultrasԥs nԥzarԥti.

317. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ defektoskopçu

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Müxtԥlif metodlarla möhkԥm titrԥyişlԥrin sönmԥ ԥmsallarının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

øki mühitin ayrılma sԥrhԥdindԥ ultrasԥsin ԥks olunma vԥ keçmԥ ԥmsallarının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Cihazın hԥssaslığının sazlanması vԥ nümunԥlԥrsiz, yaxud

standart vԥ sınaq nümunԥlԥrinin qısaldılmış sayında defektlԥrin ekvivalent ölçülԥrinin

qiymԥtlԥndirilmԥsi. Nԥzarԥt vԥ eksperimental nomoqramların qurulma metodikası

işlԥnԥrkԥn eksperimental işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Ultrasԥs nԥzarԥti üzrԥ istehsal

şԥraitindԥ rastlaşan bütün iş növlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi. Ultrasԥs nԥzarԥti aparmaq

üçün alԥtlԥrin hesablanması vԥ hazırlanması. Ultrasԥs titrԥyişlԥrinin sürԥtinin

ixtisaslaşdırılmış sԥnaye cihazları ilԥ ölçülmԥsi. Avtomatik qurğulardan alınan

defektoqramların açılması. Avtomatik qurğulardakı nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: avtomatik qurğuların kinematik vԥ elektrik sxemlԥrini; tԥtbiqi vԥ fiziki

mexanikanın, telemexanika vԥ metrologiyanın ԥsaslarını; nomoqramların

qurulmasında ԥsas olan akustika traktının tԥnliyini; ultrasԥsin sönmԥsinin vԥ yayılma

sürԥtinin müԥyyԥn olunması prinsiplԥrini; mövcud olan ultrasԥs defektoskopların,

qalınlıq ölçԥnlԥrin vԥ qurğuların tiplԥrini; lembi dalğalarının ԥsas yayılma

qanunauyğunluqlarını vԥ onların kömԥyi ilԥ ultrasԥs nԥzarԥtinin üsullarını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

318. Ultrasԥs texnikası üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Ultrasԥs dԥyişdiricilԥrin hesablanması, istehsal olunması, razılaşdırılması vԥ sınaqdan

keçirilmԥsi. Texnoloji vԥ fiziki emal effekti üzrԥ ultrasԥs titrԥyişlԥrin optimal

parametrlԥrinin tԥyin edilmԥsi. Metodik sԥnԥdlԥrin aparılması. Dalğa sԥthli düz

birpaketli ultrasԥs elektron akustik dԥyişdiricilԥrlԥ eksperimental sxemlԥr üzrԥ

verilmiş kompleks işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Akustik sistemlԥrin uzlaşan

elementlԥrinin hesablanması vԥ istehsalı, eksperimentin qoyulmasına aid metodikaya

vԥ qüvvԥdԥ olan normativ sԥnԥdlԥrԥ müvafiq daha yüksԥk ixtisaslı laborantın

rԥhbԥrliyi altında sınaqdan keçirilmԥsi.

Bilmԥlidir: metodika üzrԥ nԥzԥrdԥ tutulmuş eksperimentin qoyulmasına dair

energetik, akustik, elektrik ölçԥn, mexaniki, xüsusi laboratoriya avadanlığının,

cihazların vԥ aparatların quruluşunu vԥ sazlama qaydalarını; dalğa sԥthli düz

birpaketli xüsusi texnoloji tԥyinatlı elektroakustik dԥyişdiricilԥrin istehsal

texnologiyasını; akustik sistemlԥri elementlԥrinin onlara verilԥn tԥlԥblԥrԥ vԥ

eksperimentin qoyulmasına aid metodikaya müvafiq quraşdırılma texnologiyasını vԥ

uzlaşdırılma qaydalarını; eksperimental sxemin elementlԥrinin mԥmulatlar emalı

rejimindԥ uzlaşdırma qaydalarını; eksperimental sxemin elementlԥri olan elektrik ölçü

cihazlarının vԥ yazan qurğuların uzlaşdırma, kalibrlԥmԥ vԥ tԥnzimlԥmԥ qaydalarını;

izolԥedici materialların, lakların, yapışqanların, lehimlԥrin, flüslԥrin, hԥlledicilԥrin,

reaktivlԥrin tԥyinatını, emal texnologiyasını, işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi zamanı

onlardan istifadԥ qaydalarını ultrasԥs elektroakustik dԥyişdiricilԥrin istehsalı üçün

tԥtbiq olunan ԥsas materialların xarakteristikasını, tԥyinatını, emal qaydalarını;

energetik, elektrikölçԥn vԥ mexaniki avadanlığın cari tԥmirinin aparılma qaydalarını;

elektrotexnika, sԥnaye elektrotexnikası, cihazqayırma texnologiyasının ԥsaslarını;

müşahidԥ vԥ oturtmalara dair mԥlumatları, metallar fizikasının, metalşünaslığın,

qeyri-üzvi vԥ üzvi kimyanın elementar ԥsaslarını; rԥqs nԥzԥriyyԥsinin,

elektroakustikanın, hidroakustikanın, elektro vԥ radio ölçülԥrin, defektoskopiyanın,

optiki xԥtti ölçülԥrin vԥ bucaq kԥmiyyԥtlԥrin fiziki ԥsaslarını.

319. Ultrasԥs texnikası üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Birpaketli elektroakustik sistemlԥr üzrԥ verilmiş kompleks işlԥri yerinԥ yetirԥrkԥn

emalın texnoloji vԥ fiziki effektinԥ görԥ dalğa sԥthi mürԥkkԥb olan ultrasԥs rԥqslԥrin

optimal parametrlԥrinin müԥyyԥn edilmԥsi. Daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi

altında hidrodinamik dԥyişdiricilԥrin hesablanması, istehsalı, razılaşdırılması vԥ

sınaqdan keçirilmԥsi üzrԥ dalğa sԥthi düz vԥ ya hԥcmi-simmetrik olan çoxpaketli

elektroakustik sistemlԥr üzrԥ işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Akustik sistemlԥrin

uzlaşdırılan elementlԥrinin hesabı, istehsalı vԥ sınaqdan keçirilmԥsi.

Bilmԥlidir: dalğa sԥthi mürԥkkԥb olan birpaketli, dalğa sԥthi düz vԥ ya hԥcmi

simmetrik olan çox paketli xüsusi texnoloji tԥyinatlı hidrodinamik vԥ elektroakustik

sistemlԥrin istehsalı texnologiyasını; akustik sistemlԥrin uzlaşan elementlԥrinin

istehsalı texnologiyasını; hidrodinamik ultrasԥs dԥyişdiricilԥrin istehsalında tԥtbiq

olunan ԥsas materialların emalı texnologiyasını; akustik avadanlığın istismara

etibarlılığının sınaqdan keçirilmԥ metodlarını; müşahidԥ vԥ oturtmalar sistemlԥrini.

320. Ultrasԥs texnikası üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Verilmiş işlԥr kompleksini yerinԥ yetirԥrkԥn dalğa sԥthi düz vԥ hԥcmi simmetrik

xarakterdԥ olan vԥ pyezoelektrik, maqnitostriksion vԥ yaxud ferrit dԥyişdiricilԥr

ԥsasında hazırlanmış elementlԥrdԥn vԥ ya birlikdԥ qovşaqlardan ibarԥt dalğa sԥthi

mürԥkkԥb olan hidrodinamik dԥyişdiricilԥr vԥ çoxpaketli elektroakustik sistemlԥr üzrԥ

texnoloji vԥ fiziki emal effektinԥ görԥ ultrasԥs rԥqslԥrin optimal parametrlԥrinin

müԥyyԥn edilmԥsi.

Bilmԥlidir: xüsusi texnoloji tԥyinatlı dalğa sԥthi düz vԥ ya hԥcmi simmetrik

xarakterdԥ olan vԥ pyezoelektrik, maqnitostriksion, yaxud ferrit dԥyişdiricilԥr

ԥsasında hazırlanmış elementlԥrdԥn, qovşaqlardan ibarԥt dalğa sԥthi mürԥkkԥb olan

çoxpaketli hidrodinamik vԥ elektroakustik sistemlԥrin istehsalı texnologiyasını;

metodika ilԥ nԥzԥrdԥ tutulmuş formulalar üzrԥ koordinat oxlarında verilmiş

evolventlԥri; parabola, hiperbola, şar tipli bir-birinԥ bԥrkitmԥ vԥ şüavermԥ sԥthi olan

akustik elementlԥrin istehsalı texnologiyasını; metallar fizikasının metalşünaslıq, üzvi

vԥ qeyri-üzvi kimyanın ԥsaslarını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

321.Üzçԥkԥn

İşin xüsusiyyΩti.

1-ci dərəcə

Xarrat mԥmulatlarının tԥmiri zamanı üzlük materiallarının çıxarılması. Astar

materialın (tük, pambıq vԥ s.) işԥ hazırlanması. Yapışqanın hazırlanması. Bԥrk vԥ

yarıyumşaq mebelԥ yüksԥk ixtisaslı üzçԥkԥnin rԥhbԥrliyi altında üz çԥkilmԥsi.

Bilmԥlidir: adi xarrat mԥmulatlarından üzlük materialın sökülmԥsi vԥ çıxarılması

üsullarını; tikiş vԥ haşiyԥlԥrin ԥsas növlԥrini; sadԥ lԥvazimatların vԥ üz çԥkmԥ

alԥtlԥrinin istifadԥ qaydasını; üzlüklԥrin çԥkilmԥsi üçün lazım olan materialların

adlarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Pambıq knopka vԥ rozetkaların hazırlanması.

2. Yarıyumşaq mebelin dԥyişdirilmԥsi vԥ tԥmiri üçün sökülmԥsi.

322. Üzçԥkԥn

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Bԥrk vԥ yarıyumşaq mebelin rԥsm vԥ eskizlԥr üzrԥ ucuz qiymԥtli materiallarla

üzlԥnmԥsindԥ sadԥ vԥ orta mürԥkkԥbli işlԥrin aparılması. hzlük materialların ülgü

(biçim) vԥ şablonlar üzrԥ biçililԥ kԥsilmԥsi vԥ tikiş maşınlarında tikilmԥsi. Mԥftil

hörgünün yaylı ԥsasın altına dartılıb çԥkilmԥsi vԥ hörülmԥsi, yaylı ԥsasın altına

pambıq materialların döşԥnmԥsi. Sadԥ ülgülԥrin vԥ şablonların çԥkilmԥsi vԥ

hazırlanması. Defektlԥrin aradan qaldırılması vԥ üzlük materialların boyanması.

Bilmԥlidir: sadԥ bԥrk vԥ yarıyumşaq mebelin xarrat mԥmulatlarının quruluşunu;

üzlük materialların biçilmԥsi qaydasını; üzlük materialların növü vԥ tԥyinatını, istifadԥ

qaydasını; tikiş maşınlarının iş prinsipini; sadԥ tikiş növünü; üzlük materialların

düzԥldilmԥsi; görünmԥyԥn tikişlԥrin vԥ s. vurulması.

øş nümunԥlԥri.

1. Qapılar - üz çԥkilmԥsi.

2. Açılıb-yığılan çarpayı (taxt) - qalın kԥtan parça ilԥ üzlԥnmԥsi.

3. Yazı stollarının üstü - dermantin vԥ mahudla örtülmԥsi.

4. Kiş, qalın kԥtan, mahud-şablon vԥ ülgülԥrlԥ biçilmԥsi vԥ maşında düz tikişlԥ

tikilmԥsi.

5. Döşԥk, divan vԥ stul yayları - komplektlԥrinin seçilmԥsi, yığılması vԥ ԥsasa

bԥrkidilmԥsi.

6. Divan vԥ döşԥklԥr üçün çԥrçivԥlԥr - qalın kԥtanın dartılıb çԥkilmԥsi vԥ üzlԥnmԥsi.

7. Oturacağı vԥ söykԥnԥcԥyi möhkԥm vԥ tükdԥn olan stullar - üzlük çԥkilmԥsi.

8. Avtomobillԥrin oturacaqları, söykԥnԥcԥklԥri, döşԥkcԥlԥri - sadԥ, baha olmayan

materiallardan üzlük çԥkilmԥsi.

9. Açılıb-yığılan taburetkalar, yellԥncԥk vԥ şezlonqlar - qalın kԥtan vԥ xalçadan üz

çԥkilmԥsi.

10. Dairԥvi taburetkalar - üzlük çԥkilmԥsi.

323. Üzçԥkԥn

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Bԥrk vԥ yarıyumşaq mebelin üzlԥnmԥsi üzrԥ, mürԥkkԥb vԥ yumşaq mebelin çertyoj vԥ

eskizlԥr üzrԥ ucuz materiallarla üzlԥnmԥsi üzrԥ sadԥ vԥ orta mürԥkkԥbli işlԥrin yerinԥ

yetirilmԥsi. Ucuz materiallarla üzlԥnmiş yumşaq mebelin tԥmiri vԥ bԥrpası. Tikiş

maşınlarında drapirovka, pԥrdԥ vԥ s. tikilmԥsi. Ucuz materialların biçilmԥsi vԥ

kԥsilmԥsi. Yaşayış, istehsalat binalarının muzey vԥ s. daxildԥn üzlüklԥ işlԥnilmԥsi.

Çertyoj vԥ eskizlԥr üzrԥ mürԥkkԥb ülgü, şablon vԥ trafaretlԥrin hazırlanması. Bütün

sistemdԥn olan tikiş maşınlarının sazlanması.

Bilmԥlidir: yumşaq mebelin çeşidi vԥ quruluşunu; otaqların daxildԥn üzlԥnmԥsi

üsullarını; müxtԥlif üzlük materiallarının çeşidi, xüsusiyyԥti, keyfiyyԥti vԥ tԥyinatını;

üzlük alԥtlԥrinin vԥ lԥvazimatlarının ümumi vԥ xüsusi quruluşunu; tikiş maşınlarının

sazlanması yollarını; üzlük materiallarda defektlԥrin düzԥldilmԥsi üsullarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Minik, yük avtomobillԥri vԥ avtobuslar - maşınların kabinԥ vԥ oturacaqlarının

üzlԥnmԥsi.

2. Açıq vԥ kupeli, yük, poçt vԥ rayonlararası bԥrk vaqonlar - daxili üzlԥmԥ.

3. Dԥri ilԥ örtülmüş yaylı yastıqlar -hazırlanma.

4. Divan vԥ düz taxtlar, yaylı döşԥklԥr - yenilԥrinԥ ucuz materiallardan üz çԥkilmԥsi

vԥ köhnԥlԥrin tԥmiri.

5. Ambulatoriya üçün tüklԥ doldurulmuş yarıyumşaq taxtlar - dԥridԥn üz çԥkilmԥsi.

6. Hava ilԥ doldurulmuş xԥzlԥr (dԥmirçilikdԥ) - rezinli parçalardan hazırlanması.

7. Yaylı döşԥk, divan vԥ stullar - şpaqatla sarınması, oturdulması vԥ hörülmԥsi

(örtülmԥsi).

8. Saat qutuları, ölçü toxmaqları (bԥndlԥri), rԥsmxԥtt alԥtlԥrinin komplekti

(qotovalnya), zԥrgԥrlik vԥ digԥr mԥmulatlar üçün qutular - üz çԥkilmԥsi vԥ

yapışdırılması.

9. Şirmalar (pԥrdԥ vԥ ya örtük) - ucuz materiallardan üzlԥmԥ.

324. Üzçԥkԥn

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Çertyoj vԥ eskizlԥr üzrԥ bԥdii yumşaq mebelԥ üz çԥkilmԥsinԥ otaqların qiymԥtli

materiallarla dԥri, atlas, pluşla haşiyԥlԥnmԥsi (bԥzԥnmԥsi) üzrԥ mürԥkkԥb işlԥrin

yerinԥ yetirilmԥsi. Qiymԥtli materiallarla örtülmüş yumşaq mebelin tԥmir edilmԥsi vԥ

bԥrpası. Çertyoj vԥ eskiz üzrԥ qiymԥtli üzlük materiallarının biçilmԥsi. Bütün

sistemdԥn olan tikiş maşınlarının sazlanması. hzlük materialların rԥsm, naxış vԥ

tonlarının seçilmԥsi. hzlük materialların növü, xüsusiyyԥti vԥ keyfiyyԥtinin, görülԥn

iş üçün onların yararlı olmasının müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: bԥdii mebelin növü, stili vԥ konstruksiyasını; mürԥkkԥb üzlԥmԥ üçün

şablon vԥ ülgülԥrin hazırlanması üsullarını; hԥndԥsi qurumların ԥsasını; çertyoj vԥ

eskizlԥrԥ ԥsasԥn bԥdii üzlԥmԥ işlԥrinin yerinԥ yetirilmԥsi üsullarını vԥ metodlarını;

müxtԥlif tipli tikiş maşınlarının quruluşu vԥ sazlanma üsullarını.

øş nümunԥlԥri.

1. Minik avtomobillԥri, avtobuslar - salonların daxili işlԥnilmԥsi (haşiyԥlԥnmԥsi).

2. Yumşaq, kupeli vԥ xidmԥti vaqonlar - daxili üzlԥmԥ.

3. Kabinet divanları, yumşaq kreslolar - dԥridԥn üz çԥkilmԥsi.

4. Salonlarda, teatr vԥ klubların, muzeylԥrin foyesindԥ radiuslu vԥ bucaqlı, yumşaq, 2-

3 hissԥdԥn ibarԥt müxtԥlif kԥsiklԥrlԥ bԥzԥdilmiş divanlar - dԥri vԥ digԥr qiymԥtli

materiallarla sarmaşıq, yelpik vԥ ya dama formada üzlԥnmԥsi.

5. Yumşaq kreslo, stul, yarım kreslolar - dԥri, mԥxmԥr, atlas, ipԥklԥ üzlԥnmԥ, tesma

vԥ saçaqlar ilԥ haşiyԥlԥmԥ (bԥzԥmԥ).

6. Otaqlar - rԥng, rԥsm, naxışları seçmԥklԥ simmetrik vԥ düz tona riayԥt etmԥklԥ

drapirovkası, qiymԥtli parçadan üz çԥkilmԥsi.

7. Tԥyyarԥ, gԥmi kayutaları - daxili vԥ xarici üzlԥnmԥ, yapışdırma.

8. Divar, lövhԥ, vitrin-boyaq vԥ şԥkillԥrin seçilmԥsi ilԥ qiymԥtli parçalarla (plyuş,

mԥxmԥr) drapirovka.

9. Bԥdii şirmalar - şԥkillԥr dԥstindԥn vԥ bir neçԥ rԥng çalarından istifadԥ etmԥklԥ

qiymԥtli materiallarla üz çԥkilmԥsi.

325. Üzçԥkԥn

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Çertyoj, şԥkil vԥ eskizlԥrԥ ԥsasԥn müxtԥlif stildԥ bԥdii yumşaq mebelin hazırlanması

vԥ üzlԥnmԥsi üzrԥ xüsusԥn mürԥkkԥb işlԥrin yerinԥ yetirilmԥsi. Mürԥkkԥb

konfiqurasiyalı mebelin üzlԥnmԥsi vԥ tԥmiri. Daxili vԥ xarici üzlԥmԥ - qiymԥtli

sintetik materiallarla yapışdırma.

Bilmԥlidir: xüsusԥn mürԥkkԥb bԥdii mebelin tipi, stili vԥ konstruksiyasını; daxili vԥ

xarici üzlԥmԥni - daha mürԥkkԥb yumşaq mebelin yapışdırılması üsullarını; müxtԥlif

stilli drapirovka vԥ daha mürԥkkԥb pԥrdԥlԥr vԥ astarlı çexolların biçilmԥ vԥ tikilmԥ

texnikasını.

øş nümunԥlԥri.

1. Qapı vԥ mebel- «saykaª formasında üzlԥmԥ.

2. Müxtԥlif stilli bԥdii divanlar - dԥridԥn, mԥxmԥr, atlas vԥ ipԥkdԥn tesma vԥ

saçaqlarla haşiyԥlԥnԥrԥk üz çԥkilmԥsi.

3. Kareta vԥ muzey mebeli - bԥrpa etmԥ.

4. Kareta vԥ taxt-tac - üzlԥmԥ.

326. Fiziki-mexaniki sınaqlar üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Metalların, xammalın, mԥmulatların, ԥrintilԥrin, müxtԥlif materialların,

yarımfabrikatların vԥ hazır mԥhsulun nԥzarԥt-yoxlama qurğularında, Rokvell, Brinel

vԥ s. cihazlarda, qüvvԥdԥ olan tԥlimatlara müvafiq, möhkԥmliyԥ, uzanmaya,

ԥyilmԥyԥ, istiliyԥ davamlılığına, sıxılmağa, çıxma, götürmԥ vԥ tıxanma qüvvԥsinԥ,

qırılmağa, bԥrkliyԥ, hava keçirilmԥzliyԥ, suyadavamlığa, özlülüyԥ, tiftiklԥnmԥyԥ,

burulmaya, qalınlığa, nԥmliyԥ, yağlılığa vԥ digԥr keyfiyyԥt göstԥricilԥrinԥ görԥ fiziki-

mexaniki sınaqdan keçirilmԥsi. Elektrik müqavimԥtin körpü döşԥmԥ metodu vԥ

ampervoltmetr metodu ilԥ ölçülmԥsi. Hidrostatik çԥkilmԥklԥ sıxlığın

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Qovşaq vԥ birlԥşmԥlԥrdԥ sıxlığın vԥ özԥklԥrin ölçülԥrinin

yoxlanılması. Sıxılma vԥ yapışma faizinin müԥyyԥn edilmԥsi. Sınaqların müԥyyԥn

olunmuş yoxlama uçot yazılarının aparılması. Sınaqlar üçün nümunԥlԥrin

hazırlanması vԥ yağsızlaşdırılması. Cihazların vԥ aparatların seçilmԥsi vԥ sınağa

hazırlanması. Daha yüksԥk ixtisaslı laborantın rԥhbԥrliyi altında cihaz vԥ aparatların

sazlanması. Verilmiş resept üzrԥ aydınlaşdırıcının vԥ fiksajın hazırlanması,

fotokağızın, plyonka vԥ lövhԥciklԥrin emalı, fotoneqativlԥrdԥn şԥkillԥrin çıxarılması.

Bilmԥlidir: fiziki-mexaniki sınaqların tԥsnifatını; sınaqdan keçirilԥn metal vԥ

materialların ԥsas fiziki-mexaniki xassԥlԥrini; metalların vԥ qeyri-metaldan olan

materialların elektrik xassԥlԥrinԥ dair elementar mԥlumatları; xüsusi elektrik

müqavimԥtini; elektrolitdԥ sıxlığı müԥyyԥn etmԥ üsullarını; nümunԥlԥrin sınaq üçün

hazırlanma metodikasını; gördüyü işin hԥcmindԥ elektrotexnikanın ԥsaslarını;

fotomaterialların-kimya reaktivlԥri, fotokağız, fotoplastinkaların saxlanma vԥ

işlԥdilmԥ qaydalarını, resept üzrԥ aydınlaşdırıcı vԥ fiksajın hazırlanma üsullarını;

analiz aparılan material, xammal, yarımfabrikat vԥ hazır mԥhsulun növlԥri vԥ

xassԥlԥrinԥ görԥ nümunԥlԥrin seçilmԥ vԥ tԥrtilԥ etmԥ qaydalarını; xidmԥt etdiyi

avadanlığın iş prinsipini; analiz vԥ sınaqların keçirilmԥsi prosesindԥ onların işlԥdilmԥ

qaydalarını; sınaqlar üzrԥ nԥticԥlԥrin yazılma sistemini, sınaqların keçirilmԥsinԥ

dövlԥt standartlarını vԥ texniki şԥrtlԥri; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının, alԥtlԥrin tԥyinatını

vԥ onlardan istifadԥ qaydalarını.

327. Fiziki-mexaniki sınaqlar üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Xammalın, materialın, yarımfabrikatın vԥ hazır mԥhsulun fiziki-kimyԥvi sınaqdan

keçirilmԥsi vԥ aparılmış sınaqlar üzrԥ nԥticԥlԥrin ümumilԥşdirilmԥsi üzrԥ işlԥrin

yerinԥ yetirilmԥsi. Xammalın, materialın yarımfabrikatın vԥ hazır mԥhsulun keyfiyyԥt

göstԥricilԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi üzrԥ hesablamaların aparılması. Sınaqdan

keçirilԥn nümunԥlԥrin dövlԥt standartlarına vԥ texniki şԥrtlԥrԥ uyğun gԥlmԥsinin

müԥyyԥn edilmԥsi. Tԥcrübԥ nümunԥlԥrinin laboratoriya şԥraitindԥ hazırlanması.

Materialların üyüdülmԥ nazikliyinin, hԥcmin bԥrabԥr dԥyişmԥsinin, tutma

müddԥtlԥrinin vԥ hԥcm kütlԥsinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Nümunԥlԥrin istiliyԥ

davamlılığını sınaqdan keçirԥrkԥn, termoparın kömԥyi ilԥ temperaturun müԥyyԥn

edilmԥsi. Termoparın quraşdırılması. Soyuq lehimlԥmԥ temperaturuna düzԥlişlԥr

edilmԥsi. Normal möhkԥmlik modulun vԥ yerdԥyişmԥ modulun radiotexnika metodu

ilԥ tapılması, modulların tapılması üçün olan qurğunun etalonlaşdırılması. Maqnit

keçiciliyin ballistik qurğuda ölçülmԥsi. Nümunԥlԥrin hԥndԥsi ölçülԥrinԥ düzԥlişlԥrin

daxil edilmԥsi. Nümunԥnin uzunluğu boyu bԥrabԥr qızmasının tԥnzimlԥnmԥsi,

termoparalarla qızma temperaturuna nԥzarԥt. Termopar vakuummetrlԥ 174-1,3 Pa-dԥk

(1,31-10-2 mm c.st.-dԥk) olan seyrԥklԥnmԥnin ölçülmԥsi. Forvakuum nasosunda

yağın dԥyişdirilmԥsi. Sınaqların keçirilmԥsi prosesindԥ laboratoriya avadınlığın

yoxlanılması vԥ sazlanması. Xammalın, materialın vԥ yarımfabrikatların sınaq

partiyasının istehsalatdan keçmԥsinin müşahidԥ edilmԥsi. Sınaq nԥticԥlԥrinin qrafik

tԥsviri.

Bilmԥlidir: istismar edilԥn avadanlığın quruluşunu; sınaqdan keçilԥsi materialların,

xammalın, yarımfabrikatların vԥ hazır mԥhsulun reseptini, tԥyinatı vԥ

xüsusiyyԥtlԥrini; müxtԥlif mürԥkkԥb fiziki-mexaniki sınaqların, onların emalı vԥ

ümumilԥşdirilmԥsi üzrԥ işlԥrin aparılma qaydalarını; maqnit keçiciliyini müԥyyԥn

etmԥk üçün ballistik qurğuların iş prinsipini; forvakuum vԥ diffuziya nasosların,

termopar vakuummetrlԥrin vakuum sistemlԥrinin ԥsas qovşaqlarını; nümunԥlԥrin

fiziki xassԥlԥrinin müԥyyԥn edilmԥsindԥ ԥsas metodları; maqnit cisimlԥrin ԥsas

xassԥlԥrini; ԥrintilԥrin termik üsulla genişlԥndirilmԥsini; dilatometrlԥrdԥ xԥtti

genişlԥndirmԥ ԥmsallarını vԥ kritik nöqtԥlԥri müԥyyԥn etmԥ metodikasını; yüksԥk vԥ

aşağı temperaturlu termometrlԥrin kömԥyi ilԥ temperaturun ölçmԥ metodikasını;

metalların vԥ ԥrintilԥrin möhkԥmlik xassԥlԥrini; nümunԥlԥrin hԥndԥsi ölçülԥrinԥ

dԥyişikliklԥrin edilmԥsi qaydalarını; qrafiklԥrin qurulma metodlarını; aparılan

sınaqları qeydԥ alan sistemi vԥ nԥticԥlԥrini ümumilԥşdirmԥk üçün metodikanı.

328. Fiziki-mexaniki sınaqlar üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Maqnit hԥssaslığının, maqnit keçiciliyinin, qalıq induksiyanın koersitiv qüvvԥnin

müԥyyԥn olunması. Permeametrdԥn qisterezis ilmԥyinin çıxarılması. Mԥftilin (simin)

qomogenliyԥ vԥ etalonlarla termoelektrohԥrԥkԥt qüvvԥsinԥ yoxlanılması.

Termoparların soyuq lehimlԥrinin termostatlaşdırılması. Nümunԥlԥrin soyuma vԥ

qızma termik sikllԥrindԥn çıxarılması. Qurğularda yüksԥk vakuum yaradılması vԥ

onun vakuummetrlԥ ölçülmԥsi. østilik keçirmԥ, istilik tutumu vԥ elektrik keçiriciliyin

müԥyyԥn edilmԥsi. Vakuum dilatometrindԥ termik genişlԥnmԥ ԥmsallarının vԥ kritik

(böhranlı) nöqtԥlԥrin tapılması. Tԥtbiq edilԥn cihazların sazlanması. Diaqram üzrԥ

metalın son axıcılıq hԥddinin müԥyyԥn edilmԥsi. Hesab cԥdvԥllԥrinin tutulması.

Temperatur şkalasını hazırlamaq vԥ dԥqiqlԥşdirmԥk üçün termoparların vԥ

dilatometrlԥrin dԥrԥcԥlԥrԥ bölünmԥsi. Civԥli inersion termometrlԥrlԥ torpağın

temperaturunun ölçülmԥsi. Yoxlama sınaqlarının aparılması. øşıq-şüa ossilloqraflarla

işlԥmԥk. Lazımi vibratorun seçilmԥsi; onun maqnit blokuna quraşdırılması. Verilmiş

ölçülԥrԥ ԥsasԥn halqa metodu ilԥ qalıq gԥrginliyin hesablanması. Ossilloqrafın optik

sistemlԥrinin vԥ vaxt nişanlayıcılarının yüstirlԥnmԥsi. Ossilloqramların işlԥnilmԥsi.

Bilmԥlidir: permeametrlԥrin quruluşunu; daimi maqnit sahԥlԥrindԥ metalların maqnit

xassԥlԥrini müԥyyԥn etmԥk üçün qurğuları, temperatur nԥzarԥti üçün potensiometri,

istilik keçirmԥni, istilik tutumunu vԥ elektrik keçirmԥni müԥyyԥn etmԥk üçün

qurğuları, işıq-şüa ossilloqrafları, ionlaşdırıcı vԥ maqnitboşaldıcı manometrlԥri; ferro-,

dia- vԥ paramaqnit materialları; maqnit keçiciliyin sahԥdԥn asılılığını, maqnit

xassԥlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsindԥ ԥsas metodlarını; permometrdԥ, ferrotesterdԥ,

maqnit hԥssaslığını müԥyyԥn etmԥk üçün olan qurğularda işlԥmԥ metodikasını;

materialşünaslığın ԥsaslarını; yüksԥk vakuumu ölçmԥ metodlarını; sızmaları müԥyyԥn

etmԥ vԥ aradan götürmԥ metodlarını; metalların vԥ ԥrintilԥrin istilik xassԥlԥrini; istilik

keçirmԥ vԥ istilik tutumunu müԥyyԥn etmԥ metodlarını; metalşünaslığın vԥ istiliklԥ

emalın ԥssaslarını; sınaqdan keçirilԥn materiallara mümkün olan yüklԥnmԥnin vԥ

gԥrginliyin miqdarını; dartılma vԥ ԥyilmԥ zamanı möhkԥmlik vԥ axıcılıq hԥdlԥrini;

yorğunluq hԥdlԥrini, maksimum gԥrginlik dԥrԥcԥlԥrini.

329. Fiziki-mexaniki sınaqlar üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Bütün növ qaynaq birlԥşmԥlԥrin, müxtԥlif diametrli boruların, tԥbԥqԥ vԥ profilli

yaymanın fiziki-mexaniki sınaqdan keçirilmԥsi vԥ texniki tԥlԥblԥrԥ vԥ şԥrtlԥrԥ

müvafiq bütün xarakteristikaların alınması. Müxtԥlif qeyri-standart sınaqların

keçirilmԥsi, Hazır qovşaqların, mԥmulatların vԥ halqaların, zԥncirlԥrin sınağı,

fırlanma anına tԥnzim olunan xüsusi alԥtlԥrin tarasının tԥyin edilmԥsi. Qeyri-standart

sınaqlar üçün sxemlԥrin vԥ cihazların yığılması. Qeydԥ alan vԥ yazan aparatların

tarasının tԥyin olunması. Müxtԥlif tenzometrlԥr tԥtbiq etmԥklԥ sınaqların aparılması.

Yoxlama termoparları hazırlayarkԥn anizometrdԥn çox soyudulmuş austenitin,

parçalanma ԥyrilԥrinin vԥ temperatur ԥyrilԥrinin çıxarılması. Avtomat yüksԥk

temperaturlu dilatometrdԥ xԥtti genişlԥnmԥ ԥmsallarının müԥyyԥn olunması.

Elektronla qızdırılan kalorimetrdԥ maddԥlԥrin istilik xassԥlԥrinin müԥyyԥn olunması.

Aşağı tezlikli intervalda nümunԥlԥrin sönmԥ dekrementinin müԥyyԥn olunması. Maye

helium temperaturunda qalıq müqavimԥtini ölçmԥ metodu ilԥ zona ԥridilmԥsindԥn

sonra metalların saflığının müԥyyԥn olunması. Qabların sıxılmış vԥ mayelԥşdirilmiş

qazla doldurulması. østifadԥ olunan avadanlığın cari tԥmiri vԥ sazlanması.

Bilmԥlidir: müxtԥlif qaynaq birlԥşmԥlԥrin, boruların, yaymanın, hazır qovşaq vԥ

mԥmulatların mexaniki sınaqdan keçirilmԥ metodikasını; qeyri-standart, standart

sınaqlar üçün sxemlԥrin hesablanma vԥ tԥrtilԥ olunma prinsiplԥrini; işıq-şüa

ossiloqrafların, tenzometrlԥrin vԥ tenzometrik aparatların quruluşunu; avtomatik

yüksԥk temperaturlu dilometrlԥrin, metallarda daxili sürtünmԥni tԥyin etmԥk üçün

qurğuların, kalorimetrlԥrin, müxtԥlif tipli metallarda vԥ ԥrintilԥrdԥ qalıq

elektromüqavimԥti müԥyyԥn edԥn qurğuların, anizometrin quruluşunu; gördüyü işin

hԥcmindԥ dilatometriyanın ԥsaslarını; dԥmir karbonun vԥziyyԥtini ԥks etdirԥn

diaqramı; aşqarlı elementlԥrin, metalların vԥ ԥrintilԥrin fiziki xassԥlԥrinԥ tԥsirini;

yüksԥk temperaturlu dilatometrdԥ tԥsirsiz qazlar mühitindԥ termik genişlԥnmԥnin

müԥyyԥn olunma metodikasını; maye azot, yağ vԥ maye qalay vannalarından istifadԥ

edԥrԥk çox soyudulmuş austenitin aşağı vԥ yüksԥk temperaturlarda izotermik ayrılma

diaqrammın çԥkilmԥ qaydalarını; tԥsirsiz qazların xassԥlԥrini; eksperimental

mԥlumatların riyazi işlԥnilmԥsini; maye azotla işlԥmԥ qaydalarını; materialların fiziki

xassԥlԥrini müԥyyԥn etmԥ metodikasını.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

330. Fiziki-mexaniki sınaqlar üzrԥ laborant

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Mikron kԥsiyi olan nümunԥlԥrdԥ elektrik keçiriciliyini vԥ temperatur ԥmsalını

müԥyyԥn etmԥk üçün yüksԥk mürԥkkԥbli fiziki-mexaniki sınaqların aparılması.

Anizometrdԥ vԥ dilatometrdԥ - 196 S vԥ daha yuxarı temperaturlarda termokinematik

ԥyrilԥrin çıxarılması. Elektronla bombardman etmԥk metodu ilԥ maddԥlԥrin istilik

xassԥlԥrinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi. Yüksԥk temperaturlu qızdırıcıların qoşulması,

xidmԥt edilmԥsi vԥ söndürülmԥsi. Elektrik keçiriciliyin, istilik keçiriciliyin, termik

genişlԥnmԥ ԥmsalının, vakuumda vԥ tԥsirsiz mühitdԥ yüksԥk temperaturlar altında

qaralıq ԥmsalının ölçülmԥsi. Kriogen temperaturlar altında termoelektrod

materialların xarakteristikalarının çıxarılması. Yüksԥk tezlik vԥ yüksԥk temperatur

sahԥsindԥ sönmԥ dekrementinin müԥyyԥn edilmԥsi. Yeni ԥrintilԥrԥ metodikaların

işlԥnilԥ hazırlanmasında vԥ qurğuların metroloji attestasiyadan keçirilmԥsindԥ iştirak

etmԥk.

Bilmԥlidir: yüksԥk temperaturla qızdırılma prinsiplԥrini; qızma temperaturunun

istehlak olunmuş gücdԥn asılılığını; istiliyi qoruyan ekranların rolunu; elektronla

bombardman etmԥklԥ maddԥlԥrin qızdırılma prinsipini; elektron qızdırılmanın vԥ

nümunԥnin elektronla bombardman edilmԥsi zamanı temperaturun bölüşdürülmԥsinin

ԥsas qanunauyğunluqlarını; 1000 S-dԥn yuxarı temperaturda materialların fiziki

xassԥlԥrini müԥyyԥn etmԥ metodikasını; etalon pirometrlԥrin kömԥyi ilԥ yüksԥk

temperaturların ölçmԥ metodikasını; termoparların etalon pirometrlԥr üzrԥ dԥrԥcԥlԥrԥ

bölünmԥsi metodlarını; yüksԥk temperaturlu qurğuların quruluşundakı xüsusiyyԥtlԥri;

istilik itkilԥrini azaltmaq yollarını; istilik itkilԥrini uçota almaq üsullarını vԥ ölçü

nԥticԥlԥrinin riyazi üsulla işlԥnilmԥsi zamanı istilik itkilԥrinԥ düzԥlişlԥr edilmԥsini.

Orta ixtisas tԥhsili tԥlԥb olunur.

331.Forsunka

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Avadanlığın vԥziyyԥti vԥ verilmiş texnoloji rejimԥ uyğun olaraq sobanın vԥ ya

qazanların qızdırılması üçün istiliyin vԥ havanın daxil olmasının tԥnzimlԥnmԥsi.

Nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ nԥzarԥt. Forsunkaların vԥ onunla ԥlaqԥdar

kommunikasiyaların tԥmizlԥnmԥsi vԥ dԥyişdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: sobaların, forsunkaların, buxar hava yollarının vԥ neft xԥtlԥrinin

quruluşunu, onların işinin tԥnzimlԥnmԥsi üsullarını; forsunkaların çıxarılması,

qurulması vԥ tԥmizlԥnmԥsi üsullarını; forsunkaların tԥmizlԥnmԥsi üçün olan alԥt vԥ

cihazlardan istifadԥ etmԥ qaydasını vԥ quruluşunu.

332. Havabölüşdürücünün aparatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Daha yüksԥk ixtisaslı aparatçının rԥhbԥrliyi altında oksigenli vԥ oksigen-arqonlu

qurğulara xidmԥt. Quruducu batareyaların, rütubԥti ayıran hava kompressorlarının vԥ

karbonsızlaşdırıcıların üfürülmԥsi, maye oksigenin stasionar vԥ nԥqliyyat tanklarına

boşaldılması. Xidmԥt edilԥn avadanlığın yağlanması. Qurğu avadanlığının vԥ

aparaturasının cari tԥmirindԥ iştirak edilmԥsi. Rampadakı tԥzyiqin vԥziyyԥtinin

müşahidԥsi vԥ balonların doldurulmasında iştirak edilmԥsi. Balonların anbarlara

diyirlԥndirilmԥsi vԥ yerlԥşdirilmԥsi. Doldurulmuş qazdan asılı olaraq balonların

müxtԥlif rԥngԥ boyanması. Aparaturanın vԥ tutumların su vԥ hԥlledicilԥrlԥ yuyulması.

Balonların doldurulmasına aid sԥnԥdlԥrin aparılması. Balon pasportlarının

yoxlanılması vԥ doldurulması.

Bilmԥlidir: oksigen vԥ oksigen-arqon istehsalının texnoloji sxemi haqqında ԥn sadԥ

mԥlumatı; alınan qazların ԥsas xassԥlԥrini vԥ onların itkisinin müԥyyԥn edilmԥsi vԥ

aradan qaldırılması üsullarını; doldurucu rampanın işlԥmԥ prinsipini vԥ üstündԥki qaz

ventillԥrinin yerlԥrini; maye oksigenin tökülmԥsi üçün stasionar vԥ nԥqliyyat

tankların, mexanizmlԥrin quruluşunu vԥ onların işlԥnmԥ qaydalarını, balonların

quruluşunu vԥ doldurulma, sınaq vԥ saxlama qaydalarını; doldurulmuş qazdan asılı

olaraq balonların rԥnglԥrini vԥ balonların hԥcmlԥrini; ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ

tԥtbiqi şԥrtlԥrini.

333. Havabölüşdürücünün aparatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Saatda 100 kub metrԥdԥk oksigen istehsal edԥn oksigen qurğusunda (aqreqatda)

oksigen istehsalı üzrԥ texnoloji prosesin aparılması, Bölüşdürücü aparatın

tԥnzimlԥnmԥsi. Qaz analizinin aparılması. Qaz sayğaclarının vԥ diferensial

manometrlԥrin işinԥ, maye vԥ qaz şԥklindԥ olan oksigenin, azotun, arqonun vԥ maye

havanın buxarlandırıcıda dԥyişmԥsinԥ nԥzarԥt. Balonların doldurulması vԥ maye

oksigenin stasionar vԥ nԥqliyyat çԥnlԥrinԥ doldurulub boşaldılmasına nԥzarԥt.

Balonları mayelԥşdirilmiş vԥ sıxılmış qazla dolduran avtomatik cihazların işinin

tԥnzimlԥnmԥsi. Qurğu avadanlığının vԥ aparatların cari tԥmiri. Qurğunun işinԥ dair

nԥzarԥt-uçot qeydiyyatlarının aparılması. Doldurucu rampa vԥ bütövlükdԥ onun boru

kԥmԥrlԥrinin, ventilin vԥ nԥzarԥt-ölçü aparatlarının vԥziyyԥtinin tԥdqiq edilmԥsi.

Doldurulmuş balonların nԥql edilmԥsi vԥ saxlanılmasına nԥzarԥt.

Bilmԥlidir: oksigen istehsalında texnoloji sxemi; doldurucu rampanın quruluşunu;

oksigen qurğularının quruluşunu vԥ ayrı-ayrı qovşaqların tԥyinatını; nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının göstԥricilԥrinԥ görԥ aparatların tԥnzim olunma qaydasını; fizika, kimya vԥ

elektrotexnikaya dair ԥsas mԥlumatları; tԥsirsiz qazların xassԥlԥrini; qurğunun işi

haqqında nԥzarԥt-ölçü qeydiyyatlarının aparılma qaydasını; qazlarda tԥhlilin aparılma

metodlarını; maye oksigenin tanklara süzülmԥsi, balonların qazla doldurulması;

doldurulmuş balonlarla rԥftar vԥ onların saxlanma qaydasını; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu.

334. Havabölüşdürücünün aparatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Saatda 100-800 kub metr oksigen vԥ azot, 15 kub metrԥdԥk xam arqon vԥ 500 litrԥdԥk

maye oksigen vԥ azot istehsal edԥn oksigen, azot-oksigen vԥ oksigen-arqon

qurğularında (aqreqatlarda) xam arqonu seçilԥ qaz halında oksigen vԥ azot istehsalı

üzrԥ texnoloji prosesin aparılması. Hava bölüşdürücü blokun, asetilen adsorberlԥrinin

texnoloji qızdırılması. Adsorbsiya quruducu qurğuların regenerasiyası. Qazlarla bir

neçԥ tԥhlilin aparılması. Qazholderin, rampanın, maye oksigen nasosun, detanderin

vԥziyyԥtinin, kommunikasiya vԥ aparatların germetikliyi vԥ saz olmasının müşahidԥ

edilmԥsi. Qurğu avadanlığının vԥ aparatların orta vԥ ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak.

Qoruyucu qurğulara, ventilyasiyaya, telefon vԥ işıq-sԥs siqnalizasiyasına nԥzarԥt.

Bilmԥlidir: fizika, kimya vԥ elektrotexnikanın ԥsaslarını; arqon istehsalında texnoloji

sxemi; oksigen vԥ arqon qurğularının ayrı-ayrı aqreqatlarının vԥ avadanlıq

qovşaqlarının quruluşunu vԥ onların oksigen, arqon vԥ azot istehsalının ümumi

texnoloji sxemindԥ tԥyinatını; aparatların, avadanlığın vԥ hԥcmlԥrin yuyulma vԥ

sınaqdan keçirilmԥ üsullarını; qurğuların işindԥ nasazlıqların aşkar vԥ lԥğv edilmԥsi;

mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü cihazlarının, qoruyucu qurğuların vԥ siqnalizasiya

vasitԥlԥrinin quruluşunu vԥ tԥyinatını; buraxılan mԥhsulun keyfiyyԥtinԥ qoyulan

tԥlԥblԥri; avadanlığın, armatura vԥ aparatların tԥmiri üzrԥ işlԥrin görülmԥsi

qaydalarını.

335. Havabölüşdürücünün aparatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Saatda 800-dԥn 12000 kub metrԥdԥk oksigen vԥ azot, 15-dԥn 140 kub metrԥdԥk xam

arqon vԥ 500-dԥn 1000 litrԥdԥk maye oksigen vԥ azot istehsal edԥn azot-oksigen vԥ

oksigen-arqon qurğularında (aqreqatlarda) qaz halında oksigen vԥ azot istehsalı üzrԥ

texnoloji prosesin aparılması. Daha yüksԥk ixtisaslı aparatçının rԥhbԥrliyi altında

kripton-ksenon qatışığının istehsalı üzrԥ texnoloji prosesin aparılması. Oksigen

qurğuları avadanlıqlarının germetikliyinin yoxlanılması. Qurudulma, üfürülmԥ,

rütubԥti ayırma balonunun, kompressorun vԥ skrubberdԥ cԥrԥyanın dԥyişdirilmԥsi.

Qaz holderlԥrin oksigenlԥ, azotla vԥ arqonla doldurulması vԥ bu qazlarla doldurulma

dԥrԥcԥsinԥ, hԥmçinin elektrik, qaz sayğaclarının, manometrlԥrin, difmanometrlԥrin vԥ

qoruyucu qapaqların işinԥ nԥzarԥt. Süzgԥclԥrin yığılıb açılması.

Bilmԥlidir: azot istehsalının texnoloji sxemini; oksigen vԥ kripton qurğularında ayrı-

ayrı aqreqatların vԥ qovşaqların konstruksiyasını; qurğu aqreqatlarının işindԥ

nasazlıqların lԥğv edilmԥsini; oksigen qurğu avadanlığının vԥ aparatının

germetikliyinin yoxlanılması üsullarını; tԥzyiq altında işlԥyԥn borucuqların işlԥmԥ

qaydalarını; maye oksigen vԥ azot üçün stasionar vԥ nԥqliyyat tanklarının quruluşunu;

arqon qollarının (kolonkalarının), arqonun zԥrif kimyԥvi tԥmizlԥmԥ blokunun

quruluşunu.

336. Havabölüşdürücünün aparatçısı

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Saatda 12000 kub metrdԥn artıq oksigen vԥ azot, 140 kub metrdԥn artıq xam arqon vԥ

1000 kub litrdԥn artıq maye oksigen vԥ azot istehsal edԥn oksigen, azot-oksigen vԥ

oksigen-arqon qurğularında (aqreqatlarda), habelԥ iki rejimdԥ işlԥyԥrԥk eyni zamanda

beş-yeddi havanı bölüşdürüb yüksԥk dԥrԥcԥdԥ tԥmiz mԥhsul alınan qurğularda xam

arqonu seçilԥ tԥmizlԥmԥklԥ qaz halında oksigen vԥ azot istehsalı üzrԥ texnoloji

prosesin aparılması. Kripton-ksenon qatışığının istehsalı üzrԥ texnoloji prosesin

aparılması. Asetilen absorbentlԥrinin vԥ süzgԥclԥrin üfurülmԥ vԥ dԥyişdirilmԥsi,

elektrik vԥ ya su ilԥ işlԥyԥn qaz sayğaclarının, manometrlԥrin vԥ difmanometrlԥrin

işinԥ nԥzarԥt. Detander süzgԥclԥrinin yuyulması, açılıb yığılması üzԥrindԥ müşahidԥ,

hԥcmlԥrin vԥ balonların maye oksigenlԥ doldurulmasına nԥzarԥt.

Bilmԥlidir: qaz vԥ maye oksigenin, arqonun, azotun vԥ kriptonun texnoloji istehsal

sxemini; müxtԥlif tipli oksigen qurğularının quruluşunu vԥ yenidԥn qurulmasını;

oksigen qurğuları avadanlığının vԥ aparatların yuyulma üsullarını; istismar prosesindԥ

oksigen avadanlığının partlamamasının tԥmin olunması üsullarını.

337. Havabölüşdürücü qurğuların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Saatda 100 kub metrԥdԥk oksigen vԥ azot vermԥklԥ havabölüşdürücü qurğuya

(aqreqata) xidmԥt. øşԥ buraxılmazdan ԥvvԥl yoxlama avadanlığın işԥ salınması vԥ

onun işinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ görԥ tԥnzimlԥnmԥsi. Avadanlığın

işinin müşahidԥsi vԥ işindԥki kiçik nasazlıqların aradan qaldırılması. Qurğu

avadanlığının işlԥmԥsi haqqında nԥzarԥt-ölçü qeydlԥrinin aparılması, kompressorların

vaxtında yağlanması, nԥzarԥt vԥ hava bölüşdürücü qurğu avadanlığının tԥmirindԥ

iştirak.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan avadanlığın iş prinsipini; oksigenin alınmasında texnoloji

sxemi; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; sürtkü materiallarının

texniki şԥrtlԥrini vԥ xassԥlԥrini; tԥzyiq altında işlԥyԥn avadanlığa vԥ aparatlara xidmԥt

qaydalarını; qazların fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥri haqqında ԥsas mԥlumatları.

338. Havabölüşdürücü qurğuların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Saatda 100-dԥn 800 kub metrԥ oksigen vԥ azot, 15 kub metrԥdԥk xam arqon vԥ 500

litrԥdԥk maye oksigen vԥ azot vermԥklԥ bölüşdürücü aparatları olan havabölüşdürücü

qurğusuna xidmԥt. øşԥ buraxmazdan ԥvvԥl yoxlanılması, xidmԥt olunan avadanlığın

işԥ salınması vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ görԥ işinin tԥnzimlԥnmԥsi.

Avadanlığın işindԥki nasazlıqların müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi vԥ onların aradan

qaldırılması. Avadanlığın, qurğuların cari tԥmirinin aparılması. Avadanlığın vԥ

qurğuların işi haqqında nԥzarԥt-uçot qeydlԥrinin aparılması. Kompressorların, su, yağ

vԥ digԥr avadanlığın, yağlama vԥ soyutma sistemlԥri üzԥrindԥ müşahidԥ.

Bilmԥlidir: xidmԥt olunan havabölüşdürücü qurğunun kompressor, nasos vԥ digԥr

avadanlığının quruluşunu; xidmԥt olunan avadanlığın yağlama vԥ soyutma

sistemlԥrini; qazların fiziki vԥ kimyԥvi xassԥlԥri vԥ nԥzarԥt-ölçü cihazları haqqında

ԥsas mԥlumatları.

339. Havabölüşdürücü qurğuların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Saatda 800-dԥn 12000 kub metrԥdԥk oksigen vԥ azot, 15-140 kub metrdԥn yuxarı

arqon vԥ 500-1000 litrԥdԥk maye oksigen vԥ azot verԥn bölüşdürücü aparatı olan

havabölüşdürücü qurğulara xidmԥt. Yüksԥk ixtisaslı maşinistin rԥhbԥrliyi ilԥ kripton-

ksenon mԥhlulu istehsalı üzrԥ qurğulara xidmԥt. Xidmԥt edilԥn avadanlığın

yoxlanılması, işԥ salınması vԥ onun işinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥri üzrԥ

tԥnzimlԥnmԥsi. Kompressorların, su vԥ yağ nasoslarının vԥ digԥr mexanizmlԥrin

yağlanması vԥ soyudulması sisteminԥ nԥzarԥt etmԥk. Avadanlıq vԥ qurğuların işi

haqqında nԥzarԥt-uçot qeydlԥrinin aparılması. Qurğu avadanlıqlarının cari vԥ qԥza

tԥmirinin aparılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn havabölüşdürücü qurğunun nasos, kompressor vԥ digԥr

avadanlıqlarının quruluşunu; oksigenin, arqonun, azotun alınmasının texnoloji

sxemini; onların sıxılması vԥ bölüşdürülmԥsi prosesinin mahiyyԥtini.

340. Havabölüşdürücü qurğuların maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Saatda 12000 kub metrdԥn yuxarı oksigen vԥ azot, 140 kub metrdԥn yuxarı xam arqon

vԥ 1000 litrdԥn yuxarı maye oksigen vԥ azot verԥn bölüşdürücü aparatları olan

havabölüşdürücü qurğulara xidmԥt. Bütün mexanizm vԥ qurğuların yoxlanılması vԥ

işԥ hazırlanması. Xidmԥt edilԥn avadanlığın işԥ salınması vԥ dayandırılması. Kripton-

ksenon mԥhlulunun istehsalı üzrԥ qurğulara xidmԥt. Qurğu avadanlığının orta vԥ

ԥsaslı tԥmirindԥ iştirak etmԥk. Kompressor vԥ nasosların işindԥki nasazlıqları tԥyin

etmԥk vԥ onları aradan qaldırmaq. Avadanlıq vԥ qurğuların işi barԥdԥ istehsalat

jurnalında qeydlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn havabölüşdürücü qurğunun kompressor, nasos vԥ digԥr

avadanlığının quruluşunu; oksigen, arqon, azot vԥ digԥr qazların alınması üzrԥ

qurğuların işinin texnoloji sxemini; kompressor, turbo kompressorların,

havaüfürücülԥrin, su vԥ yağ nasoslarının sökülüb-yığılması vԥ tԥmirinin ardıcıllığını

vԥ qaydasını; fizikanın ԥsaslarını vԥ qazların sıxılması vԥ bölüşdürülmԥsi prosesinin

mahiyyԥtini.

341. Çatı quran

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Sadԥ mԥmulat, detal, uzunluğu 3 m-ԥ qԥdԥr olan meşԥ yükü vԥ kütlԥsi 5 t-a qԥdԥr olan

digԥr oxşar yüklԥrin qaldırılması, daşınması vԥ yerlԥşdirilmԥsi üçün çatın qurulması

vԥ bağlanması. Çatın bԥrkidilmԥsi. Kran maşinistinԥ siqnal verilmԥsi vԥ yükün

qaldırılması, daşınması vԥ qoyulması zamanı yükԥ nԥzarԥt edilmԥsi. Yükün kütlԥsi vԥ

ölçülԥrinԥ ԥsasԥn lazımi çatın seçilmԥsi. Çatıların yararlı olub-olmamasının

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsi.

Bilmԥlidir: daşınan yükün kütlԥsinin gözԥyarı müԥyyԥn edilmԥsini; çatı qurmağın

qaydasını; yük qaldırılan zaman şԥrti siqnalizasiya işarԥsini; çatıların tԥyinatını vԥ

tԥtbiqi qaydalarını; kranların vԥ çatıların yüklԥnmԥ mԥhdudiyyԥtini; yüklԥrin

daşınması üçün çatıların lazımi uzunluğu vԥ diametrini.

342. Çatı quran

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Sadԥ mԥmulat, detal, uzunluğu 3 m-ԥ qԥdԥr olan meşԥ yüklԥri vԥ kütlԥsi 5 t-dan 25 t-a

qԥdԥr olan digԥr oxşar yüklԥrin qaldırılması, daşınması vԥ qoyulması üçün çatın

qurulması vԥ bağlanması. Orta mürԥkkԥb vԥ uzunluğu 3 m-dԥn 6 m-ԥ qԥdԥr olan meşԥ

yüklԥrinin mԥmulat, detal vԥ birlԥşmԥlԥrin, onların dԥzgaha bԥrkidilmԥsi ilԥ, körpü vԥ

digԥr montaj vԥsaiti vԥ mexanizmlԥrinin, hԥmçinin kütlԥsi 5 t-a qԥdԥr olan digԥr oxşar

yüklԥrin qaldırılması, daşınması vԥ qoyulması üçün çatın qurulması vԥ bağlanması.

Yüklԥrin tez vԥ tԥhlükԥsiz çatı qurulması vԥ daşınması üçün üsulların seçilmԥsi.

Çatıların müxtԥlif düyünlԥrlԥ birlԥşdirilmԥsi vԥ bağlanması.

Bilmԥlidir: daşınan yüklԥrin gözԥyarı kütlԥsinin vԥ ağırlıq mԥrkԥzinin

müԥyyԥnlԥşdirilmԥsini; sadԥ ağır vԥ çox da mürԥkkԥb olmayan yüklԥrin çatının

qurulması, qaldırılması vԥ qoyulması qaydasını; yüklԥrԥ çatı qurmaq üçün ԥlverişli

yerlԥrin seçilmԥsini; çatıların istismar müddԥtini vԥ onların yükgötürmԥ qabiliyyԥtini;

çatıların birlԥşdirilmԥsi vԥ bağlanması üsullarını; yük tutucu vasitԥlԥrin iş prinsipini.

343. Çatı quran

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Sadԥ mԥmulat, detal, uzunluğu 3 m-ԥ qԥdԥr olan meşԥ yükü vԥ kütlԥsi 25 t-dan yuxarı

olan digԥr oxşar yüklԥrin qaldırılması, daşınması vԥ yerlԥşdirilmԥsi üçün çatının

qurulması vԥ bağlanması. Orta mürԥkkԥb yüklԥrin, uzunluğu 3-dԥn 6 m-ԥ qԥdԥr olan

meşԥ yüklԥrinin, mԥmulat, detal vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgaha, körpücüklԥrԥ vԥ digԥr

montaj vԥsaitinԥ qurulmaqla, hԥmçinin kütlԥsi 5-dԥn 25 t-a qԥdԥr olan oxşar yüklԥrin

qaldırılması, daşınması vԥ yerlԥşdirilmԥsi üçün çatın qurulması vԥ bağlanması.

Uzunluğu 6 m-dԥn artıq olan meşԥ yükünün, xüsusi ehtiyatlılıq tԥlԥb edԥn mԥmulat,

detal vԥ birlԥşmԥnin, texnoloji avadanlığın vԥ onunla ԥlaqԥdar olan konstruksiya,

mԥmulat, birlԥşmԥ, maşın vԥ mexanizmlԥrin yığılması, sökülmԥsi, hԥmçinin maşın,

aparat, bina vԥ qurğuların yığma elementlԥrinin konstruksiyalarının vԥ kütlԥsi 5 t-a

qԥdԥr olan oxşar mürԥkkԥb yüklԥrin qaldırılması, montajı, daşınması vԥ

yerlԥşdirilmԥsi üçün çatının qurulması vԥ bağlanması. Çatın uclarının toxunması.

Yüklԥrin kütlԥsi vԥ növündԥn asılı olaraq çatın seçilmԥsi.

Bilmԥlidir: ağır yüklԥrԥ çatın qurulması üsullarını; yüktutucu vԥsaitin quruluşunu;

çatıların birlԥşdirilmԥsi qaydası vԥ üsullarını; çatıların istismarı müddԥtini vԥ onların

yükqaldırma qabiliyyԥtini.

344. Çatı quran

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Orta mürԥkkԥbli yüklԥrin, uzunluğu 3 m-dԥn 6 m-ԥ qԥdԥr olan meşԥ yüklԥrinin,

mԥmulat, detal vԥ birlԥşmԥlԥrin dԥzgaha, körpücüklԥrԥ vԥ digԥr montaj vԥsaitlԥri vԥ

mexanizmlԥrinԥ qurulmaqla, hԥmçinin kütlԥsi 25 t-dan yuxarı olan oxşar yüklԥrin

qaldırılması, daşınması vԥ yerlԥşdirilmԥsi üçün çatın qurulması vԥ bağlanması.

Uzunluğu 6 m-dԥn artıq olan meşԥ yüklԥrinin, xüsusԥn mԥsul mԥmulat, birlԥşmԥ,

maşın vԥ mexanizmlԥrin bilavasitԥ yığılması vԥ sökülmԥsi, hԥmçinin kütlԥsi 5-dԥn 50

t-a qԥdԥr olan oxşar mürԥkkԥb yüklԥrin maşın, aparat, bina vԥ qurğuların yığma

elementlԥrinin konstruksiyalarının yığılması vԥ sökülmԥsi zamanı çatın qurulması vԥ

bağlanması.

Bilmԥlidir: yüklԥrin ԥyilmԥkdԥn vԥ xarab olmaqdan qorunması üçün qaldırılması vԥ

daşınması zamanı istifadԥ edilԥn vԥsaitlԥrin quruluşunu; çatıların sınağı metodu vԥ

müddԥtini.

345. Çatı quran

İşin xüsusiyyΩti.

6-cı dərəcə

Uzunluğu 6 m-dԥn artıq olan meşԥ yüklԥrinin, xüsusԥn mԥsul mԥmulat, birlԥşmԥ,

maşın vԥ mexanizmlԥrin bilavasitԥ yığılması vԥ sökülmԥsi, hԥmçinin kütlԥsi 50 t-dan

yuxarı olan maşın, aparat, bina vԥ qurğuların yığma elementlԥrinin konstruksiyasının

vԥ digԥr oxşar mürԥkkԥb yüklԥrin qaldırılması, montajı, daşınması üçün çatın

qurulması vԥ bağlanması.

Bilmԥlidir: xüsusԥn mԥsul yüklԥrԥ çatı qurulması qaydası vԥ üsullarını; mԥsul

yüklԥrin qaldırılması vԥ daşınması üçün istifadԥ edilԥn vԥsaitlԥrin konstruksiyasını.

346. Çirkab suların tԥmizlԥnmԥsi üzrԥ aparatçı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Sԥnaye çirkabının vԥ ya radioaktiv suların qarışıqlardan tԥmizlԥnmԥsi vԥ texnoloji

prosesindԥ istifadԥ etmԥk üçün çökdürmԥ, süzmԥ, neytrallaşdırma vԥ s. metodlarla

qiymԥtli maddԥlԥrin tutulması proseslԥrinin aparılması. Daha yüksԥk ixtisaslı

aparatçının rԥhbԥrliyi altında reagentlԥrin hazırlanması, daxil olan çirkabın

miqdarından vԥ tԥrkibindԥn asılı olaraq onların dozalaşdırılması vԥ aparatlara, yaxud

hovuzlara doldurulması. Tԥmizlԥnmiş suların, radioaktiv şlamın vԥ çöküntülԥrin

çԥkililԥ vurulması vԥ ayrılması. Aparatlarınn vԥ kommunikasiyaların şlamdan

tԥmizlԥnmԥsi. østehsalat jurnalında qeydlԥrin aparılması.

Bilmԥlidir: süzgԥclԥrin, qızdırıcıların, dozatorların vԥ nasosların iş prinsipini; sԥnaye

çirkabının vԥ radioaktiv suların tԥmizlԥnmԥsi prosesindԥ texnoloji rejimlԥr barԥdԥ adi

(elementar) mԥlumatları; sadԥ vԥ orta mürԥkkԥbli nԥzarԥt-ölçü cihazlarının tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; radioaktiv maddԥlԥrlԥ işlԥmԥyin sanitariya qaydalarını.

347. Çirkab suların tԥmizlԥnmԥsi üzrԥ aparatçı

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Sԥnaye çirkabının vԥ ya radioaktiv suların qarışıqlardan tԥmizlԥnmԥsi vԥ texnoloji

prosesindԥ istifadԥ etmԥk üçün çökdürmԥ, süzmԥ, neytrallaşdırma vԥ s. metodlarla

qiymԥtli maddԥlԥrin tutulması proseslԥrinin aparılması. Soda, ԥhԥng südü, aşındırıcı

natrium reagentlԥrinin hazırlanması, daxil olan çirkabın miqdarından vԥ tԥrkibindԥn

asılı olaraq onların dozalaşdırılması, aparatlara vԥ ya hövzԥlԥrԥ doldurulması. øonlu-

mübadilԥ süzgԥclԥrin regenerasiyası. Çirkabın tam tԥmizlԥnmԥsi üçün yoxlama

tԥhlillԥrinin aparılması, nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ vԥ tԥhlil nԥticԥlԥrinԥ

görԥ tԥmizlԥmԥ prosesinin aparılması. Avadanlığın vԥ kommunikasiyaların işindԥki

nasazlıqların aşkar vԥ lԥğv edilmԥsi. Avadanlığın tԥmirԥ hazırlanması vԥ tԥmirdԥn

sonra qԥbulu. Daha yüksԥk ixtisaslı aparatçının rԥhbԥrliyi altında çirkabların ionlu-

mübadilԥ tԥmizlԥnmԥ vԥ ya biokimyԥvi oksidlԥşmԥ prosesinin aparılması.

Bilmԥlidir: süzgԥclԥrin, qızdırıcıların, dozatorların vԥ nasosların quruluşunu;

tԥmizlԥmԥ prosesinin texnoloji rejimlԥrini - sԥnaye çirkabının vԥ radioaktiv suların

çökdürülmԥsi, süzülmԥsi vԥ neytrallaşdırılması, tԥmizlԥmԥ qurğularında istifadԥ

olunan kimyԥvi reaktivlԥri; sadԥ vԥ orta mürԥkkԥbli nԥzarԥt-ölçü cihazlarının

quruluşunu; analizlԥrin aparılması metodikasını; mühitin pH dԥyişmԥsinԥ görԥ

sorbsion siklinin müԥyyԥnlԥşdirilmԥsini; fizika vԥ kimyanın ԥsaslarını.

348. Çirkab suların tԥmizlԥnmԥsi üzrԥ aparatçı

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Sԥnaye çirkabının ionlu-mübadilԥ yolu ilԥ tԥmizlԥnmԥsi, yaxud biokimyԥvi

oksidlԥşdirmԥ metodu ilԥ qarışıqlarda tԥmizlԥmԥ prosesinin aparılması. Radioaktiv

suların buxarlandırıcı qurğularda buxarla tԥmizlԥnmԥsi. Qatran, maqnezit, ammonyak,

turşu vԥ s. reagentlԥrin hazırlanması, daxil olan çirkabın miqdarından vԥ tԥrkibindԥn

asılı olaraq onların dozalaşdırılması vԥ aparatlara doldurulması. Ammonyak

qollarında (kolonkalarında) qatranüstü sulardan ammonyakın ayrılması, uçan

ammonyakın üfürülmԥsi vԥ reaktorda qeyri-sԥrbԥst ammonyakın ayrılması

proseslԥrinin aparılması. Çirkabının ionlu-mübadilԥ süzgԥclԥrinԥ yaxud aerotanklara

qԥbulu, aerasiyanın intensivliyinin vԥ süzülmԥ prosesinin müşahidԥ edilmԥsi.

Radioaktiv suların texnoloji sorbsiya (tԥmizlԥmԥ) prosesinin tԥnzimlԥnmԥsi. Qatranın

vԥ yağların regenerasiyası. Qatranların regenerasiyası prosesindԥ kimyԥvi

preparatların dozalaşdırılması vԥ verilmԥ sürԥtinin tԥnzimlԥnmԥsi. Qatranın

generasiya mԥhlulundan yuyulub tԥmizlԥnmԥsi vԥ onların sonrakı mԥrhԥlԥyԥ

hazırlanması. Nԥzarԥt-ölçü cihazları vasitԥsi ilԥ tԥhlillԥrin nԥticԥlԥrinԥ görԥ

aerotanklar üzrԥ oksigenin daxil olmasına, çirkabın miqdarına, toksiki maddԥlԥrin

olmasına, çirkabın tԥmizlԥnmԥ dԥrԥcԥsinԥ, aerotanklardakı suyun üzԥrindԥ olan

köpüyün miqdarına, qԥlԥvi vԥ turşu mԥhlullarının qatılığına nԥzarԥt vԥ onların

tԥnzimlԥnmԥsi. Aerotanklarda ionlu-mübadilԥ süzgԥclԥrinԥ, kommunikasiyalar vԥ

armatura yerlԥşdiyi idarԥetmԥ qalereyasına, hԥmçinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarına xidmԥt

göstԥrilmԥsi. Avadanlığın işindԥ nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: çirkabın ionlu-mübadilԥ yolu ilԥ tԥmizlԥnmԥsi, biokimyԥvi oksidlԥşmԥ vԥ

aerasiya proseslԥrini, qatranın regenerasiyasının texnoloji rejimlԥrini; xidmԥt etdiyi

sahԥnin sxemini; ionlu-mübadilԥ, biokimyԥvi, mexaniki süzgԥclԥrin, buğlandırıcı

qurğuların, armatura vԥ kommunikasiyaların quruluşunu; mürԥkkԥb nԥzarԥt-ölçü

cihazlarının tԥyinatını vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; texnoloji tԥmizlԥmԥ rejiminin

parametrlԥrini vԥ prosesi tԥnzimlԥmԥ qaydalarını; istilik texnikası ԥsaslarını.

349. Çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Yüksԥk ixtisaslı maşinistin rԥhbԥrliyi altında hazır mԥhsulun vԥ mԥmulatın bükücü-

qablaşdırıcı maşınlarda bükülüb-qablaşdırma prosesinin aparılması. Bükülmԥ vԥ

etiketlԥrin yapışdırılmasına vaxtaşırı nԥzarԥt. Bükülmüş mԥmulatların hesab üzrԥ

sayının yoxlanılması. Müxtԥlif mԥmulatların ԥl ilԥ ötürülmԥklԥ bükücü maşın-

yarımavtomatlarda kağıza, sellofan vԥ digԥr bükmԥ materiallarına bükülmԥsi.

Müxtԥlif maye mԥhsulun bankaya, butulkaya, flakona, şüşԥyԥ, çԥnԥ, dozatora vԥ s.

süzülmԥsi vԥ yarımavtomatlarda ağzının bağlanması prosesinin aparılması. Taraların

doldurulma sԥviyyԥsinin tԥnzimlԥnmԥsi. Xidmԥt olunan avadanlığın işindԥki

nasazlıqların aradan qaldırılması.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn avadanlığın iş prinsipini; nԥzarԥt-ölçü alԥtlԥrinin tԥyinatını

vԥ tԥtbiqi şԥrtlԥrini; mԥhsulun keyfiyyԥtinԥ qoyulan tԥlԥblԥri; bükülmԥ vԥ

qablaşdırmaya qoyulan dövlԥt standartlarını vԥ texniki şԥrtlԥri; bükücü-qablaşdırıcı

materialların maşına salınması üsullarını; mayenin süzülmԥsi vԥ taranın

tıxaclanmasının texnoloji rejimini.

350. Çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

3-cü dərəcə

Dozalaşdırıcı, ölçücü, çԥkici, tԥlԥb olunan hԥcmdԥ vԥ ya sayda mԥhsulu (ԥmtԥԥni)

ayıran qurğuları olan çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı maşın, avtomat vԥ yarımavtomatlarda

verilmiş hԥcmdԥ, kütlԥdԥ vԥ sayda müxtԥlif növ bԥrk, pasta şԥkilli, dԥnԥvԥr vԥ tԥk-tԥk

mԥhsul (ԥmtԥԥ) vԥ mԥmulatların çԥkilib-bükülmԥsi vԥ qablaşdırılması prosesinin

aparılması. Mԥhsulun (ԥmtԥԥnin) porsiyalarla hazır paketlԥrԥ, qutulara, kisԥlԥrԥ vԥ s.

avtomatik qablaşdırılması. Paketlԥrin, kisԥ vԥ qutuların tikilmԥsi vԥ etiketlԥrin

yapışdırılması (bükülmԥsi). Dozalaşdırıcı qurğunun bunkerinԥ mԥhsulun yüklԥnmԥsi.

Dolayıcı-bükücü materialların - kağızın, perqamentin, folqanın, sellofanın vԥ digԥr

bükücü materialın bükücü maşın-avtomatlara, çԥkib-qablaşdırıcı aqreqatlara

salınması. Ayrı-ayrı mԥmulatların kağıza, folqaya, sellofana vԥ digԥr bükücü

materiala bükücü maşın-avtomatlarda, çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı aqreqatlarda

avtomatik qidalandırıcı, özü qatlayıb-açan vԥ digԥr nԥqliyyat qurğuları vasitԥsilԥ

ötürülԥrԥk bükülmԥsi. østehsal gücü saatda 12000 butulka olan avtomatik maşınlarda

müxtԥlif maye mԥhsullarının taraya süzülmԥsi vԥ tıxaclanması prosesinin aparılması.

Xidmԥt edilԥn avadanlığın cari tԥmiri.

Bilmԥlidir: xidmԥt edilԥn avadanlığın quruluşunu; mԥhsulun bükülmԥsi vԥ

qablaşdırılmasının keyfiyyԥtinԥ vԥ qablaşdırılmasının tԥrtibinԥ qoyulan tԥlԥblԥri;

dozatorların verilmiş hԥcmԥ, kütlԥyԥ vԥ kԥmiyyԥtԥ uyğun tԥnzimlԥnmԥsi qaydalarını;

çԥkilib-bükülmԥ prosesindԥ mԥhsulun vԥ bükücü materialın itkisinԥ qoyulan

normaları; avadanlığın işindԥ olan nasazlıqların aradan qaldırılması üsullarını; çԥkilib-

bükülԥn mԥhsulun assortimentini, say, kütlԥ vԥ hԥcm standartını vԥ çԥkililԥ

qablaşdırılan mԥhsulun fԥrqlԥndirici xüsusiyyԥtlԥrini; mԥmulatın bükülmԥsinԥ

qoyulan texniki şԥrtlԥri; mԥhsulun keyfiyyԥtinԥ vԥ butulkaların xarici tԥrtibatına

qoyulan tԥlԥblԥri.

351. Çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

4-cü dərəcə

Müxtԥlif növ maye mԥhsulun istehsal gücü saatda 12000 vԥ daha çox butulka olan

avtomat maşınlarda taralara doldurulması vԥ tıxaclanması (bağlanması). Çaxırın

çöküntüdԥn ayrılması vԥ şampanın filtrdԥn keçirilmԥsi vԥ tam doldurulması üçün

çaxır vԥ şampanın bir butulkadan digԥr butulkaya xüsusi aparat vԥ lԥvazimat

vasitԥsilԥ süzülmԥsi. Mԥhsulun avtomatlarda termik sıxılmış polietilen plyonkalara

qablaşdırılması, banderollaşdırılması prosesinin aparılması. Plyonkaların maşınlara

doldurulması. Maşınların mԥhsul kommunikasiyalarına birlԥşdirilmԥsi. Süzmԥ

xԥttinin avtomatik maşinlarına-dozalaşdırıcı, bükücü, süzücü, bԥrkidici,

çalxalandırıcı, etiketlԥyici, qoyucu, qablayıcı maşınlara xidmԥt. Süzülԥn mԥhsulun

temperaturunun vԥ tԥzyiqinin tԥnzimlԥnmԥsi. Mԥhsulun ölçülmԥsi vԥ çԥkilmԥsi. øş

rejiminin sԥrbԥst tԥyin edilmԥsi, avadanlığın tԥmirindԥ iştirak etmԥk.

Bilmԥlidir: avtomatik maşınlarda doldurulmanın texnoloji rejimini; xidmԥt edilԥn

maşın vԥ nԥqliyyat sisteminin quruluşunu; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu;

elektrotexnikanın ԥsaslarını; banderollaşdırılmış vԥ plyonkaya bükülmüş mԥhsulun

termik emalını.

352. Çԥkib-bükücü-qablaşdırıcı maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Pres-qablaşdırıcı maşınına xidmԥt. Xidmԥt avadanlığının yoxlanılması, işԥ

hazırlanması, işԥ salınması vԥ onun işinin nԥzarԥt-ölçü cihazlarının göstԥricilԥrinԥ

ԥsasԥn tԥnzimlԥnmԥsi. Boş paketlԥrin verilmԥsi vԥ qol borularına keçirilmԥsi.

Avtomat vԥ bloklama vasitԥlԥri cihazlarının işinԥ, yağın vԥ sıxılmış havanın tԥzyiqinԥ

nԥzarԥt. Xidmԥt olunan avadanlığın sazlanması. Maşınların yağlanması, maşın .vԥ

kömԥkçi vasitԥlԥrin işindԥki nasazlıqların aşkar edilmԥsi, orta vԥ ԥsaslı tԥmirdԥ iştirak

etmԥk.

Bilmԥlidir: hidravlik pres-qablaşdırıcı maşınların vԥ kömԥkçi aqreqatların,

mexanizmlԥrin, nasos, filtr, tԥrԥzi, qaytançԥkԥnlԥrin quruluşunu; yağ borularının

sxemini; yağlanma rejimini.

353. Şüşԥ mԥmulatlarının süni köhnԥlmԥsi laboratoriyasının laborantı

İşin xüsusiyyΩti.

2-ci dərəcə

Şüşԥdԥn olan mԥmulatların (termometrlԥrin—texniki, kimyԥvi, kontakt meteoroloji vԥ

s.) köhnԥlmԥ elektrik peçindԥ süni köhnԥlmԥ prosesinin aparılması. Mԥmulatların

elektrik peçinԥ yüklԥnmԥsi. Cihazların göstԥricilԥrinԥ görԥ vԥ termometrin

konstruksiyasından vԥ şüşԥnin markasından asılı olaraq peçlԥrin temperatur rejiminin

tԥnzimlԥnmԥsi.

Bilmԥlidir: elektrik peçin iş prinsipini; köhnԥlmԥnin temperatur rejimini;

temperaturun enib-qalxmasının köhnԥlmԥnin keyfiyyԥtinԥ tԥsirini; görülԥn işin

hԥcmindԥ elektrotexnikanın elementar ԥsaslarını; cihazların istehsalında istifadԥ

olunan şüşԥlԥrin ԥsas markalarını.

354. Ştabelformalaşdırıcı maşının maşinisti

İşin xüsusiyyΩti.

5-ci dərəcə

Dԥmir filizi xammalının, yüklԥrin kisԥlԥrdԥ, paketlԥrdԥ daşınması, proqramlaşdırıcı

qurğuların kömԥyi ilԥ müԥyyԥn olunmuş hündürlükdԥ yığılması zamanı

ştabelformalaşdırıcı maşının idarԥ olunması. Maşının işԥ hazır olması, onun

proqramlaşdırıcı qurğuların kömԥyi ilԥ avtomatik işԥ keçirilmԥsi. Maşının işinԥ,

havanın tԥzyiqinԥ vԥ yağın sԥviyyԥsinԥ nԥzarԥt. Hava filtrlԥrinin yoxlanılması vԥ

suyun oradan boşaldılması. Fotorelenin işinin yoxlanılması, onların sazlanması vԥ

linzaların tԥmizlԥnmԥsi. Dԥmir filizi xammalının, kisԥdԥ vԥ paketdԥ olan yüklԥrin

maşına vaxtında verilmԥsinԥ nԥzarԥt. Maşının işindԥ olan nasazlıqların aşkar edilmԥsi.

Maşının cari tԥmirinin aparılması.

Bilmԥlidir: ştabelformalaşdırıcı maşının quruluşunu, kinematikasını, idarԥetmԥ

sxemini, tԥnzimlԥmԥ vԥ yağlama qaydalarını; kömԥkçi mexanizm vԥ aqreqatların

qarşılıqlı ԥlaqԥsini; nԥzarԥt-ölçü cihazlarının quruluşunu; maşının tԥlԥb olunan iş

rejiminԥ sazlanması qaydalarını.

Fəhlə peşələri və işlərin Vahid Tarif-İxtisas Sorǧu Kitabçası (2006) - 6