СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

5.8.6 Кӛпірлерде, әдетте оның әрбір жағынан тротуар немесе сыртқы жақтарынан

биіктігі 1,10 м таяныштармен қоршалатын қызметтік ӛткелдер қарастыру керек.

Аралық құрылыстары ажыратылған кӛпірлерде тротуарлар мен қызметтік ӛткелдерді

әрбір аралық құрылыстың тек сыртқы жағынан (жол осіне қатысты алғанда) ғана
қарастыруға болады.

Жаяу жүргінші қозғалысынан оқшауланған жүк кӛлігі жолдарында орналасқан

кӛпірлерде,  қала  эстакадаларында,  жол  ӛтпелерінде,  сонымен  қатар  автомобиль
жолдарының  кӛпір  құрылыстарында  жаяу  жүргінші  қозғалысы  қарқындылығының  200
адам/тәулік  және  одан  кем  болуы  жағдайында  тек  қызметтік  ӛткелдер  қарастыруға  жол
беріледі.

Елді мекендерден тыс, жаяу жүргінші қозғалысының болмауы жағдайында 50 м

дейінгі кӛпір құрылыстарында қызметтік ӛткелдер қарастырмауға жол беріледі.

Қызметтік ӛткелдердің ені 0,75 м тең етіп қабылданады.
Тротуарлардың енін жаяу жүргінші қозғалысының келешекте орын алатын қарбалас

сәттегі есептік қарқындылығы шамасына тәуелді есептеу нәтижелері бойынша тағайындау
керек. Ені 0,75 м жаяу жүргінші жолағының есептік ӛткізу қабілеттілігін 1500 адам/сағ тек
етіп қабылдау керек. Кӛп жолақты тротуарлардың енін, әдетте 0,75 м шамасына еселікпен,
бір жолақты тротуарлардың енін кем дегенде 1,0 м түрінде тағайындау керек.

Қалаларда, ауылдарда және ауылдық елді мекендерде орналасқан кӛпірлерде

тротуарлардың енін кем дегенде 1,50 м түрінде қабылдау керек.

Конструктивтік ұйғарымдарға сәйкес, ені 0,75 м шамасына еселік болып

табылмайтын тротуарларды техникалық-экономикалық негіздеу және тапсырыс
берушімен келісу жағдайында тӛсеуге болады.

5.8.7 Жылдам жолдарда және магистраль кӛшелері мен жолдарында кӛлік

құралдарының жүретін тарапынан алғанда тротуарлар мен оқшауланған трамвай жолы
тӛсемі жүріс бӛлігінен келесідей қоршау құрылғыларымен:

- І-ІІІ санатты автомобиль жолдарындағы кӛпір құрылыстарында және қалаларда

биіктігі 0,75 м темір кедергілермен немесе темірбетон жақтаулармен;

- сол сияқты, IV, V, I-c, II-c санаттарындағы автомобиль жолдарындағы кӛпір

құрылыстарында, ауылдарда және ауылдық елді мекендерде биіктігі 0,6 м;

- ағаш кӛпірлерде биіктігі 0,25 м дӛңгелек қайтарғыш қырлы бӛренемен бӛлінуі тиіс
Қоршаулардың биіктігі түрінде жабын бетінен қоршаудың жоғарғы ұшына дейінгі

қашықтықты қабылдау керек.

Ӛнеркәсіптік кәсіпорындардың жолдарында орналасқан кӛпір құрылыстарындағы

қоршаулардың биіктігіне есептік автомобиль дӛңгелегінің кем дегенде 1/2 диаметрі, бірақ
кем дегенде 0,75 м түріндегі шама тағайындалуы тиіс.

Кӛпір құрылысында тротуарлар мен қызметтік ӛткелдердің болмауы жағдайында,

қоршаулар аралық құрылыс плитасының шетінен кем дегенде 0,5 м алшақ орнатылуы тиіс
және бұл ретте оларды барлық жағдайда орнатылуы кӛзделуі тиіс таянышты
қоршаулармен біріктіруге болады.

Бӛлу жолағында келесі жағдайларда қоршаулар қарастыру керек, егер:
- кіреберіс орындарының бӛлу жолақтарында қоршаулар болса;
- бӛлу жолағында кӛпір конструкцияларының элементтері, байланыс желісі,

жарықтандыру тіреулері және т.б. орналасатын болса;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

- бӛлу сызығының конструкциясы кӛлік құралдарының жолаққа шығуына

есептелмесе.

Кӛпір құрылыстарына кіреберіс орындарының қоршауларын құрылыстың басынан

соңына дейін кем дегенде 18 м ұзындық бойына орналастыру керек, бұл ретте бастапқы 6
м қашықтықта олар кӛпір құрылысындағы қоршаулармен бір сызық бойымен орналасуы
тиіс. Кӛпір құрылысында қарастырылатын кӛлбеу жол, қоршаулар жоспарында жол
жиектеріндегі қоршауларға қатысты алғанда 1:20 аспайтын тангенс түрінде бекітілуі тиіс.

5.8.8 Деформациялық жіктердің конструкциясы кӛлік құралдары қозғалысының

біркелкілігін бұзбауы және кӛпірдің тіреу алаңдары мен тӛмен орналасқан бӛліктеріне
судың және ластықтың түсуін болдырмауы тиіс.

Су ӛткізбейтін жіктерді қолдану кезінде:
- жік конструкцияларын жоғарыдан тексеру және жӛндеу мүмкіндігін;
-  кӛлбеулігі  кем  дегенде  50  ‰  науалардың  кӛмегімен  жіктер  арқылы  ӛтетін  судың

бұрылуын;

- науалардың ыңғайлы тексерілуін және тазалануын қарастыру керек.
Деформациялық жіктердің астындағы цементбетон жабындарды барлық жағдайда

бӛлу қажет.

Асфальтбетон жабындарды I–III, I-c, I-в, I-к, II-к санаттарындағы жолдарда

жіктердің 5 мм аспайтындай, одан тӛмен санатты жолдарда 10 мм дейін жылжуын
қамтамасыз ету арқылы үздіксіз орналастыруға болады.

Аралық құрылыстарда деформациялық жіктердің конструкциялары сенімді бекітілуі

тиіс. Қалқалаушы элементтерді, жылжымалы табақтар немесе плиталарды жиекке
серіппенің кӛмегімен немесе қалқалаушы жылжымалы элементтердің тығыз емес
жанасуын болдырмайтын ӛзге тәсілдермен қысуға болады.

5.9 Кӛпірлердің кіреберістермен тҥйіндесуі

5.9.1 Жер тӛсемі ірі темір жол кӛпірлерінің тіреулерінің артқы шеттерінен 10 м

ұзындық бойымен әр жағынан 0,5 м кеңейтілуі, автожол кӛпірлері мен қала кӛпірлерінде
оның ені таяныштар арасындағы қашықтықта әр жағынан 0,5 м қосқандағы шамаға тең
болуы тиіс. Ұлғайтылған еннен қалыпты енге бірқалыпты ӛту және оны 15-25 м ұзындық
бойымен жүзеге асыру қажет.

Үйіндінің темір жол кӛпірлерінің тіреулеріне жанасу орындарында топырақпен

кӛмілуін болдырмау мақсатында балласт призмасын ұстап тұру шараларын қарастыру
керек.

5.9.2 Автожол және қала кӛпірлерінің үйіндімен жанасу орындарында бір ұшы

тіреудің шкаф тәрізді қабырғасына, екінші ұшы кӛлденең шабаққа тірелетін ӛтуге
арналған темірбетон плиталардың тӛселуін қарастыру керек.

Ӛту плиталары құрылыстың тұтас ені бойымен тӛселеді. Тротуарлардың ені шегінде

ұзындығы қысқартылған плиталар тӛселеді.

Плиталардың ұзындығын үйіндінің биіктігіне және топырақтың плиталардың

кӛлденең шабағының астына 4-тен 8-ге дейінгі диапазонда болжалды шӛгуіне тәуелді
қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Тікелей үйіндіге тірелетін (диван типті) тіреулерден тұратын кӛпірлерде ӛту

плиталарының ұзындығын плитаның тіреу алаңдарының шӛгулерінің мүмкін болатын
айырмашылықтары негізінде қабылданған ӛту профилін сақтау қажеттілігін ескере
отырып тағайындау және кем дегенде 2 м түрінде қабылдау керек.

Плитаның кӛлденең шыбығының астындағы қиыршық тас тӛсемі қату тереңдігінен

тӛмен  дренажды  топыраққа  немесе  үйінді  топырағына  тірелуі  тиіс. Қиыршық тас  тӛсемі
үйінді  топырағынан  жақсы  желдетілетін  және  жылдам  лайланбайтын  ажыратқыш
материалмен бӛлінуі тиіс. Үйінді негізіндегі топырақтың нашар тапталуы жағдайында ӛту
плиталарының кӛлденең  шабақтары  мен  диван  типті  тіреулерді  арматураланған  топырақ
негізіне орнату керек.

Қиыршық тас тӛсемін сына қағу әдісімен түйірлі қиыршық тас кӛмегімен тӛсейді.

Қалыңдығы 50 мм тӛменгі қабат топырақпен тапталады.

Ӛту плиталарының беттері мен кӛлденең шабақ басым түрде сылау түрінде

гидрооқшаулануы тиіс.

Ӛту плиталарын әдетте, аязға тӛзімділігі құрылыс ауданына сәйкес келетін, су

ӛткізбеушілігі бойынша W6 таңбалы В30 класындағы бетоннан дайындалған құрама-
монолитті плиталар түрінде жасау қажет.

Ӛту плиталары шегінде жүріс бӛлігінің жабынын, мұндай жабынды бір уақытта

кӛпір құрылысына тӛсеу арқылы орналастыру керек.

5.9.3 Кӛпір конструкцияларын кіре беріс орындарындағы үйінділермен жанастыру

кезінде келесі шарттарды орындау қажет:

а) үйінді мен үйіндіге жанасып жатқан конустың шӛгуінен кейін тіреудің немесе

еркін  консольдің  (автожол  кӛпірлерінде)  бір  бӛлігі  конусқа  үйінді  биіктігінің  6  м  дейін
болуы  жағдайында  кем  дегенде  0,75  м  және  үйінді  биіктігінің  6  м  жоғары  болуы
жағдайында  кем  дегенде  1,00  м  (тӛсемнің  жиегі  деңгейінде  үйінді  конусының  жоғарғы
ұшынан конструкция үйіндісінің шеткі нүктесіне дейін) еніп тұруы тиіс;

б) конустардың құламалары ферма асты алаңынан (шкаф тәрізді қабырға

жазықтығында) және шкаф тәрізді бӛлікті қоршап тұратын бүйір қабырғалардың жоғарғы
ұшынан темір жол кӛпірлері үшін кем дегенде 0,50 м және автожол  және қала кӛпірлері
үшін  кем  дегенде  0,40  м  тӛмен  ӛтуі  тиіс.  Үйіндіге  шӛктірілмеген  тіреулерде  үйінді
конусының тӛменгі бӛлігі тіреудің алдыңғы шетінен шықпауы тиіс. Кӛпірлердің үйіндіге
шӛктірілген  тіреулерінде  конус  бетінің  тіреудің  алдыңғы  шетімен  қиылысу  сызығы
есептік  тасқын  (судың  кӛшуінсіз  және  толқындардың  келуінсіз  болатын)  суының
деңгейінен кем дегенде 0,50 м жоғары орналасуы тиіс;

в) үйіндіге шӛктірілмеген тіреулердің конустарының құламаларының кӛлбеулігі

бүкіл  конус  немесе  оның  барынша  жайпақ  бӛлігі  шегінде  үйінді  жиегіне  қатысты
жоғарыдан тӛмен қарай алғанда, алғашқы 6 м биіктікте 1:1,25, келесі 6 м биіктікте 1:1,50,
үйінді биіктігінің 12 м жоғары болуы жағдайында кем дегенде 1:1,75  шамасынан аспауы
тиіс.  Үйінді  конустарының  құламаларының  тіктігін  конустың  орнықтылығын  есептеу
(негізді тексеру кӛмегімен) арқылы анықтау керек;

г) үйіндіге шӛктірілген тіреулердің конустарының құламаларының кӛлбеулігі 1:1,5

шамасынан аспауы тиіс, бұл кӛрсеткіш үйінділердің биіктігінің 12 м жоғары болуы
кезінде орнықтылық деңгейін есептеу (негізді тексеру кӛмегімен) арқылы анықталуы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Сейсмикалық аудандар үшін конустардың құламаларының кӛлбеулігін ҚНжЕ II-7

талаптарына сәйкес тағайындау керек.

5.9.4 Ағаш кӛпірлердің тіреулерінің немесе тіреулердің бағаналарының шеткі қатары

тіреу осінен конус жиегіне дейін есептегенде, үйіндіге қарай кем дегенде 0,50 м шығып
тұруы керек, бұл ретте белағаштардың ұштары топырақпен жанасудан қорғалуы тиіс.

5.9.5 Конустардың үймелерін, сонымен қатар кӛпірлердің тіреулерінің артындағы

үйінділерді  жоғарыға  қарай  ұзындық  бойымен  алғанда  кем  дегенде  тіреу  артындағы
үйінді  биіктігіне  2,0  м  шамасын  қосқандағы  деңгейде  және  тӛменге  қарай  (топырақтың
табиғи  беті  деңгейінде)  кем  дегенде  2,0  деңгейінде,  сүзгілеу  коэффициенті
(нығыздалғаннан  кейін)  кем  дегенде  2  м/тәул.  болатын  құмды  топырақтан  немесе  ӛзге
дренаждаушы  топырақтан  қарастыру  керек.  Дренаждау  үйіндісін  кем  дегенде  0,98
түріндегі нығыздау коэффициентіне дейін нығыздау керек.

Ерекше

жағдайларда

тиісті

техникалық-экономикалық

негіздеу

кезінде,

конструктивтік және технологиялық шаралардың кӛмегімен (соның ішінде бекіткіш және
арматуралаушы синтетикалық материалдар мен торларды қолдану арқылы) тіреулердің,
конустардың және тіреулердің артындағы үйінділердің талап етілетін сенімділігі мен ұзақ
мерзімділігін қамтамасыз ету жағдайында сүзгілеу коэффициенті 2 м/тәуліктен тӛмен
құмдарды қолдануға жол беріледі.

5.9.6 Кӛпірлер мен жол ӛтпелеріндегі конустардың құламаларын бүкіл биіктік бойымен

нығайту  қажет.  Кӛпірлерге  келу  орындары  мен  құбырлардағы  су  басу  аймағы  шегінде
конустардың  құламалары  мен  табандарын  және  үйінділерді,  сонымен  қатар  реттеу
құрылыстарын нығайту түрлерін олардың тіктігіне, мұз жүру жағдайларына, толқындардың
әсеріне және тасқындар кезіндегі максималды су шығындарына жауап беретін: жалпы торап
темір  жолдарындағы  кӛпірлер  үшін  ең  жоғарғы  және  қалған  кӛпірлер  үшін  есептік
жылдамдықтағы  су  ағынына  тәуелді  тағайындау  керек.  Бекіту  орындарының  жоғарғы
бӛлігінің белгі сызықтары үйіндіге судың жылжуын және толқынның келуін есепке алғанда,
жоғарыда кӛрсетілген тасқындар кезінде орын алатын су деңгейлерінен:

- ірі және орташа кӛпірлерде – кем дегенде 0,50 м;
- шағын кӛпірлер мен құбырларда – кем дегенде 0,25 м жоғары болуы тиіс.

5.10 Суды бҧру

5.10.1 Конструкциялардың жүріс бӛлігін және су түсуі мүмкін ӛзге беттерін (соның

ішінде тротуарлар) кем дегенде 20 ‰, темір жол кӛпірлерінің балласт астауларын кем
дегенде 20 ‰ кӛлденең кӛлбеулікпен жобалау керек. Бұл ретте, кӛлденең профильді
жобалау кезінде жүріс бӛлігі мен тротуарлардың кӛлбеуліктерін жырмау қажет.

Автожол және қала кӛпірлерінде жүріс бӛлігі бетінің бойлық кӛлбеулігін кем

дегенде 5 ‰ түрінде қабылдау керек. Бойлық кӛлбеуліктің 10 ‰-дан асуы кезінде
кӛлбеуліктердің геометриялық қосындысының 20 ‰ кем емес болуы жағдайында
кӛлденең кӛлбеулікті кемітуге жол беріледі.

5.10.2 Жүріс тӛсеміндегі суды су бұру түтіктерімен немесе кӛлденең немесе бойлық

науалар арқылы бұру керек. Жүріс қабаты жабынының конструкциясында гидрооқшаулау
қабатының (ӛтімділігі ӛте нашар бетон негізіндегі гидрооқшаулау қабатынан бӛлек)
болуы жағдайында су бұру түтіктерін орнату міндет болып табылады. Суды тротуарлар

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

арқылы (аралық құрылыстың бүкіл ұзындығы бойымен) ұйымдаспаған түрде кетіруге жол
берілмейді.

Су бұру түтіктерінің үсті мен науалардың түбін су бұрылатын беттен кем дегенде

1 см тӛмен орналастыру керек.

Су бұру түтіктеріндегі су тӛменде жатқан конструкцияларға, сонымен қатар жол

ӛтпесінің астында орналасқан темір жолдарға, жүріс бӛлігіне және автомобиль
жолдарының тротуарларына түсіп кетпеуі тиіс.

Темірбетон және бетон конструкциялардың (шеткі арқалықтардың консоль

плиталары, тротуар блоктары, тіреулердің ұштары және т.б.) тӛменгі беттерінің әлсін-
әлсін ылғалдануын болдырмау үшін, қорғаныс тӛмпешіктері мен суағарлар орнату керек.

Аралық құрылыстағы суды кетіру орындарында үйінді конусына, кӛпір бойы

конусына су бұру науаларын орнату керек. Тіреулердегі суды кетіру үшін сенімді жұмыс
істейтін дренаж жүйесінің орнатылуын қарастыру қажет.

5.10.3 Су бұру түтіктерінің ішкі диаметрі кем дегенде 150 мм болуы тиіс.
Дренаж суларын бұруға арналған түтіктердің диаметрі кем дегенде 40 мм болуы

тиіс.

Темір жол кӛпірлерінің балласт астауларындағы су бұру түтіктерін 1 м

ағын

ауданына кем дегенде 5 м

түтік қимасы сәйкес келетіндей есеппен орнату керек.

Автожол және қала кӛпірлерінің жүріс бӛлігіндегі дренаж түтіктері арасындағы

қашықтық аралық бойына қатысты алғанда, бойлық кӛлбеуліктің 5 ‰ болуы кезінде кем
дегенде 6 м және бойлық кӛлбеуліктің 5-тен 10 ‰ дейінгі аралықта болуы кезінде 12 м
құрауы тиіс. Бұдан тік кӛлбеулерде түтіктер арасындағы қашықтықты арттыруға болады.
Бір аралықтағы түтіктер саны үштен кем болмауы тиіс.

Су бұру түтіктері мен дренаж түтіктерін конструкцияларды бетондау кезінде орнату

керек. Гидрооқшаулау орны түтік шұңқырына қаратылып, су қабылдау стақанымен
қысылуы тиіс. Түтіктердің конструкциялары оларды жылдам әрі қарапайым бұзуға және
тазалауға мүмкіндік беруі тиіс.

5.11 Эксплуатациялық жайластыру

5.11.1 Аралық құрылыстардың барлық бӛліктері, тіреулер мен құбырлардың

кӛрінетін  беттері  тексеру  және  күтім  жасау  үшін  қолжетімді  болуы  тиіс,  бұл  үшін
ӛткелдер, люктер, басқыштар, таянышты қоршаулар (биіктігі кем  дегенде 1,10 м), арнайы
қарау  жабдықтарын,  сонымен  қатар  қажеттілік  жағдайында  уақытша  тӛсеме  тақталарға
арналған  тӛсеу  бӛлшектерін  орнату  керек.  Арқалықтар  негізіндегі  аралық  қабаттар  мен
жылжымалы тіреу бӛлшектерінен тұратын кӛпірлерде тіреу бӛлшектерінің қалпын реттеу,
оларды  жӛндеу  және  ауыстыру  жұмыстарын  орындауға  қажетті  жағдайларды  қарастыру
керек.

5.11.2 Кӛпір құрылысының немесе құбырдың әрбір ұшынан, үйінді биіктігінің темір

жолдар үшін 2 м артық және автожол құрылыстары үшін 4 м артық болуы жағдайында,
әдетте, құламалар арқылы ені кем дегенде 0,75 м тұрақты басқыштар орналастыру керек.

5.11.3 Тоннель типті жол ӛтпелері мен темір жол кӛпірлерінде олардың

ұзындығының 50 м артық болуы жағдайында, шахмат тәртібінде орналасқан, жүріс
бӛлігінің әрбір тарапынан 50 м аралығында, темір жолдың жүріс бӛлігі деңгейінде

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

орналасқан күрке-алаңдар қарастыру керек. Кӛпір құрылысы ұзындығының 100 м дейін
жетуі кезінде күрке-алаңдарды жүріс бӛлігінің әрбір тарапына бір-бірден орнатуға жол
беріледі.

Пойыздардың 120 км/сағ артық қозғалу жылдамдығы кӛзделген тораптарда,

сонымен қатар ең суық бескүндіктегі сыртқы ауаның орташа температурасы минус 40 °С
тӛмен (қамтамасыз етілу кӛрсеткіші 0,98) аудандарда күрке-алаңдардың арасындағы
қашықтық 25 м аспауы тиіс.

5.11.4 Кӛпір құрылыстарының металл конструкцияларының барлығы, олардың

тұрақты тоқ байланыс желісінен 5 м кем қашықтықта және ауыспалы тоқ байланыс
желісінен 10 м кем қашықтықта орналасуы жағдайында, тиісті түрде жерге тұйықталған
болуы тиіс.

Сонымен қатар, байланыс желісін қолдап отыратын темірбетон және бетон

конструкциялар да жерге тұйықталуы тиіс.

5.11.5 Электрленген темір жолдар арқылы ӛтетін жол ӛтпелері мен жаяу жүргінші

кӛпірлерінде байланыс желісінің үстінен биіктігі 2,0 м қоршау және сақтандыру
қызметтерін атқаратын тік қалқалар (торлар) орнатылуын қарастыру керек. Кӛпірдің әрбір
тарапынан ұзындығы 1,5 м кем кӛлденең қалқалар (торлар) қолдануға жол беріледі.

5.11.6 Сұйық шойын және ыстық қож құйылған шӛміштерді тасымалдау

жолдарындағы  темір  жол  кӛпірлері  мен  жол  ӛтпелерінде  таяныштардың  орнына  арнайы
сақтандыру  қоршаулары  болуы  тиіс,  олардың  биіктігі  мұндай  шӛміштердің  үстіңгі
бӛлігінен  20  см  артық  болуы  қажет.  Бұл  ретте,  әр  тараптан  әрбір  50  м  сайын  шахмат
тәртібінде орналастырылатын күрке-алаңдар қарастыру керек.

Құйма, шойын немесе қож құрамдарының ӛту орындары орналасқан жол ӛтпесі

конструкцияларында қоршау конструкцияларының 100 °С жоғары температураға дейін
қызуын шектейтін арнайы экрандар болуы тиіс.

5.11.7 Кӛпірлердің барлығында мұнай құбырларын, мұнай ӛнімдері құбырларын

және кӛбінесе кернеулігі жоғары (кернеуі 1000 В жоғары) электр беріліс желілерін
жүргізуге жол берілмейді, кӛпірлерде газ құбырлары мен кәріз құбырларын, сонымен
қатар су жіберу тораптарын жүргізуге болмайды.

Арнайы техникалық-экономикалық негізделуі жағдайында, автожол, қала және жаяу

жүргінші кӛпірлерінде болат құбырлардың ішіне жұмыстық қысымы 0,6 МПа аспайтын
жылу желілерін, су құбыры желілерін, арын кәрізі мен газ құбырларын жүргізуге жол
берілмейді.

Кез келген жағдайда, құбыр желілері мен кабельдердің жарылуы немесе зақымдануы

кезінде кӛпірдің тұтастығын, сонымен қатар оның үстіндегі қозғалыстың үздіксіздігі мен
қауіпсіздігін  қамтамасыз  ету  шаралары  қарастырылуы  тиіс.  Бұл  үшін  әдетте  ірі  және
орташа  кӛпірлерде  жалпы  жағдайда,  ал  темір  жол  кӛпірлерінде  міндетті  тәртіпте  электр
тарату  желілері  мен  ӛзге  байланыстарды  кӛпірдің  қос  тарапынан  ӛшіруге  арналған
құрылғылар болуы тиіс.

ЕСКЕРТПЕ Негізделген жағдайда, кӛпірді ағымдағы қамту жұмыстарының қауіпсіздігінің

қамтамасыз етілуі жағдайында, елді мекендерде орналасқан қала автожол кӛпірлерінде кӛпірді
пайдаланушы ұйыммен немесе тапсырыс берушімен келісу арқылы жоғары кернеулі электр тарату кабель
желілерін жүргізуге жол беріледі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Кӛпірлер арқылы май толтырылған кабель желілері мен жоғары кернеулі әуе электр таратқыштарын

жүргізуге рұқсат етілмейді.

5.11.8 Ажыратылмалы аралықтардан тұратын темір жол және автожол кӛпірлері,

сонымен  қатар  жүріс  бӛлігі  біріктірілген  кӛпірлер  (рельсті  және  рельссіз  кӛлік
құралдарының  әртүрлі  уақытта  қозғалуы  үшін)  екі  жағынан  кӛпірлерге  кіреберіс
орындарынан  кем  дегенде  50  м  қашықтықта  орналасқан  қалқалау  сигналдарымен
қоршалуы тиіс.

Қалқалау сигналдарын ашу ажыратылмалы аралық қалпының ажыратылмауы

кезінде, сонымен қатар біріктірілген пойыздың жұмыссыз күйінде ғана мүмкін болуы тиіс.

Ажыратылмалы аралықтардан тұратын темір жол кӛпірлері, сонымен қатар екі

жолды бӛліктеріндегі бір жолды кӛпірлер сақтандыру (ұстау) тұйықтарымен немесе
жолды қоршау құрылғыларымен қорғалған болуы тиіс.

Ірі темір жол кӛпірлері үшін қоршау және хабарлау сигнализациясының, сонымен

қатар габариттік-бақылау құрылғыларының орнатылуын қарастыру керек.

Кӛпірлердің астындағы кеме жүретін аралықтар су жолдары арқылы

жарықтандырылатын кеме сигнализациясымен жабдықталуы тиіс.

5.11.9 Күзетілетін кӛпірлерде кӛпірді күзету қызметіне арналған үй-жайлар мен

тиісті құрылғылар қарастыру керек.

Ұзындығы 200 м асатын ірі темір жол кӛпірлерінің, сонымен қатар автожол және

қала кӛпірлерінің жанынан оларға қызмет кӛрсетуге арналған ауданы 16 — 25 м

үй-

жайлар, сонымен бірге негізделген жағдайларда компрессорлық қондырғыларға арналған
үй-жайлар қарастыру керек.

Ірі темір жол кӛпірлерінде ағымдағы қамту және жӛндеу жұмыстарын

механикаландыру  үшін  сызылған  ауа  мен  суды  беру  тораптарын,  сонымен  қатар  тоқты
бӛлу  нүктелерінен  тұратын  бойлық  бағытта  электрмен  қамсыздандыру  желілерін
қарастыру керек.

6 ЖҤКТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ ӘСЕРЛЕР

6.1 Жҥктемелер және әсерлердің тҥрлері

6.1.1 5-кестеге сәйкес қабылданатын кӛпірлер мен құбырлардың конструкцияларына

түсетін жүктемелер мен әсерлерді және олардың үйлесімдерін есептеу керек.

6.1.2 Есептік жүктемелердің бір уақытта пайда болуы ықтималдықтарының кемуін

есептейтін үйлесім коэффициенттерін



барлық есептеулерде:

а) № 1-6 тұрақты жүктемелері, № 17 жүктемесі және бос жылжымалы темір жол

құрамының салмағы үшін – 1,0;

б) уақытша жүктемелердің біреуінің ғана немесе ӛзге жүктемелерсіз бір-біріне

ілеспе жүктемелердің № 7-9 (№7, 8, 10) әрекетін есептеу кезінде – 1,0;

в) екі немесе одан кӛп уақытша жүктемелердің әсерін есептеу кезінде (№ 7-9 немесе №

7, 8, 10 жүктеме топтарын шартты түрде бір жүктеме деп есептеу арқылы) уақытша
жүктемелердің біреуіне – 0,8, қалғандары үшін – 0,7 тең етіп қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

5-кесте – Жҥктемелер мен әсерлер

Жүктеме

(әсер)

нӛмірі

Жүктемелер мен әсерлер

Аталған

жүктемемен

(әсермен)

үйлесімділік

кезінде

есептелмейтін

жүктеме (әсер)

Тҧрақты

1
2
3
4
5
6

Конструкциялардың меншікті салмағы
Алдын ала күш әсері (соның ішінде күштерді реттеуден кейін)
Үйінді салмағы әсерінен туындайтын топырақ қысымы
Гидростатикалық қысым
Бетонның шӛгуі мен жылжығыштығының әсері
Топырақтың шӛгуінің әсері

—
—
—
—
—
—

Уақытша

Жылжымалы құрама немесе жаяу жүргіншілер әсерінен туындайтын

7
8
9

10
11

Тік жүктемелер
Жылжымалы құрама әсерінен туындайтын топырақ қысымы
Ортадан тебу күшінен келетін кӛлденең жүктеме
Жылжымалы құрамның кӛлденең соққылары
Тежеуден немесе тарту күшінен келетін кӛлденең бойлық жүктеме

16, 17
16, 17

10, 16, 17

9, 11, 12, 16-18

10, 13, 14, 16, 17

Ӛзге

12
13
14
15
16
17
18
19

Жел әсерінен туындайтын жүктеме
Мұз әсерінен туындайтын жүктеме
Кемелердің келуі әсерінен туындайтын жүктеме
Температуралық климаттық әсерлер
Топырақтың аяздан қатуынан туындайтын әсерлер
Құрылыс жүктемелері
Сейсмикалық жүктемелер
Тірек бӛліктеріндегі үйкеліс және жылжу кедергісі

10, 14, 18

11, 14, 16, 18

11-13, 15-18

14, 18

7-11, 13, 14, 18

7-11, 14, 18

10, 12-17

11, 14, 18

ЕСКЕРТПЕ 1  Тӛзімділік есептері тұрақты жүктемелер мен әсерлерден бӛлек, № 7-9 уақытша жүктемелер де
кіретін  үйлесім  негізінде  жүргізіледі,  бұл  ретте  тротуарлардағы  жаяу  жүргіншілердің  тік  жүктемесі  мен
жылжымалы құрама әсерінен туындайтын тік жүктемені бірге есептеудің қажеті жоқ.
ЕСКЕРТПЕ 2  ІІ топтың шектік күйлері бойынша есептерді № 1-9, 15 және 17 жүктемелер мен әсерлердің үйлесімі
негізінде ғана жүргізу керек. Бұл ретте, темірбетон конструкциялардың жарыққа тӛзімділігін есептеу кезінде № 11
жүктемені, тіреулердің үстіңгі бӛлігінің кӛлденең жылжуларын есептеу кезінде № 10, 12 және 13 жүктемелерді де
есепке алу керек.
ЕСКЕРТПЕ  3  Жабық  типтегі  жаяу  жүргінші  кӛпірлері  үшін  ҚНжЕ  2.01.07  сәйкес  қардан  туындайтын
жүктемені де есепке алу керек.

ЕСКЕРТПЕ 1 № 12 жүктемеге оны барлық жағдайда № 7 жүктемемен бірге есептеу кезінде,

жүктемені туындататын жылжымалы құрамның түріне байланысты



коэффициентін:

а) жүктеменің:

1) бүйірлік жел әсерінен қорғалмаған жылжымалы темір жол құрамы мен метрополитен пойыздары

әсерінен туындауы жағдайында — 0,5;

2) бүйірлік жел әсерінен галереялармен қорғалған жылжымалы темір жол құрамы мен метрополитен

пойыздары әсерінен туындауы жағдайында — 1,0;

б) автокӛлік құралдары және трамвай вагондары әсерінен туындауы жағдайында — 0,25 түрінде

қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Автожол және қала кӛпірлері үшін бірнеше уақытша жүктеменің әсер етуі және олардың арасында №

7 жүктеменің болмауы жағдайында, № 12 жүктемеге



= 0,5 мәнін қабылдау керек.

ЕСКЕРТПЕ 2 Жүктемелердің кез келген үйлесімінде



коэффициенттерін: № 7-9 жүктемелі үшін

бірдей, № 11 жүктеме үшін – № 7 жүктеме үшін қолданылатын коэффициенттен аспайтындай етіп қабылдау
керек.

ЕСКЕРТПЕ 3 № 18 жүктемені № 7 жүктемемен және оған ілеспе жүктемелермен бірлесіп есептеу кезінде



коэффициенттерін № 18 жүктемесі үшін 0,8 түрінде, келесі кӛпірлерге түсетін қалған жүктемелер үшін:

- темір жол кӛпірлеріне (тек бір жолдан) — 0,7;
- автожол және қала кӛпірлеріне — 0,3 түрінде қабылдау керек.
ЕСКЕРТПЕ 4 уақытша жүктемелер мен әсерлердің әртүрлі комбинацияларына арналған



коэффициенттерінің мәні В қосымшасында келтірілген.

6.1.3 Барлық шектік күй топтары бойынша конструкцияларға есептер жүргізуге арналған

жүктемелер мен әсерлердің шамалары 6-кестеге сәйкес жүктеме бойынша сенімділік
коэффициенттерін



(тиісті нормативтік жүктемелер мен әсерлер үшін 6.2.7, 6.3.13 және

6.4.9 бойынша) және осы кестеге сүйене отырып 6.3.12-де кӛрсетілген 1+



немесе 1+2/3



динамикалық коэффициенттерін қолдану арқылы қабылданады.

6-кесте – Жҥктеме бойынша сенімділік коэффициенттері және динамикалық

коэффициенттер

Шектік күй

тобы

Есептеу түрі

Енгізілетін коэффициент

жылжымалы тік

жүктемеден ӛзге

барлық жүктемелер

мен әсерлерге

жылжымалы тік

жүктемеге*

а) «б» — «г» тізімі берілгендерден ӛзге
барлық есептеулер



; 1



б) Тӛзімділік есебі



= 1



= 1;

1 + 2/3



в) Орналасу қалпының тұрақтылығы
есебі



***

г) Сейсмикалық жүктемені қамтитын
үйлесімді есеп



Барлық есептеулер, соның ішінде
темірбетонда

жарықтардың

түзілуі

және оларды ашу есептері



= 1



= 1

__________
* Келісілмеген барлық жағдайда (6.4.7 бойынша крандардан түсетін жүктемені қоспағанда) динамикалық
коэффициентке 1+



= 1 мәнін қабылдау керек.

** Сейсмикалық жүктемелер үшін



= 1 мәнін қабылдау керек.

*** Бос темір жол құрамы мен метрополитен үшін



= 1 мәнін қабылдау керек.

6.2 Тҧрақты жҥктемелер мен әсерлер

6.2.1 Конструкциялардың меншікті салмағынан түсетін нормативтік тік жүктеме

мӛлшерін, сонымен қатар тұрақты қарау жабдықтарын, электрмен жабдықтау және

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

байланыс желілерінің тіреулері мен сымдарын, құбырлар мен т.б. заттарды жобада
кӛрсетілген кӛлемдерге сәйкес анықтау керек.

Арқалық негізіндегі аралық құрылыстар үшін олардың меншікті салмағынан түсетін

жүктеме мӛлшерін, егер оның мәні жекелеген бӛліктерде орташа мӛлшерден 10 %
аспайтындай шамаға ауытқитын болса, аралық ұзындығы бойымен біркелкі таралған
күйде қабылдау керек.

Бір темір жолдың кӛпірдегі тӛсемі салмағынан түсетін нормативтік жүктемені:
- ағаш арқалықтардың қолданылуы және тротуарлардың болмауы жағдайында —

6,9 кН/м жол;

- сол сияқты, тӛсемі металл консольдерден және темірбетон плиталардан құралған

екі тротуардың қолданылуы жағдайында;

- тротуарларсыз темірбетон балласт плиталарының қолданылуы жағдайында —

16,7 кН/м жол;

- сол сияқты, екі тротуардың болуы жағдайында — 22,6 кН/м жол мәніне тең етіп

қабылдау керек.

Дәнекерленген жіктердің, сонымен қатар беріктігі жоғары бұрандамалар мен

сомындардың және екі тығырықтың салмағын 7-кесте бойынша металлдың жалпы
салмағына қатысты пайыз түрінде қабылдауға жол беріледі.

7-кесте - Дәнекерленген жіктер мен тетіктердің металдың жалпы салмағына

қатысты салмағы

Металл конструкция

Дәнекерленген

жіктер, %

Беріктігі жоғары бұрандамалардың,

сомындар мен екі тығырықтың шығыңқы

бӛліктері, %

Дәнекерленген бұрамалы

Дәнекерленген

1,0
2,0

4,0

—

6.2.2 Конструкциядағы алдын ала қысымның (соның ішінде күштерді реттеуден

туындаған) нормативтік әсеріне қарастырылып отырған жұмыс кезеңіне сәйкес келетін
шығындардың нормативтік мӛлшерін ескере отырып, кӛзделген (бақыланатын) күш
негізінде белгілеу керек.

Темірбетон және болат-темірбетон конструкцияларда күштерді реттеу және олардың

қысымы бойынша жұмыстарды орындау технологиясына байланысты шығындардан
бӛлек, бетонның шӛгуі және жылжығыштығы әсерінен туындайтын шығындарды да
ескеру керек.

6.2.3 Үйінді салмағының әсерінен топырақтың кӛпір тіреулері мен құбырлардың

бӛлімдеріне түсіретін нормативтік қысымын келесі формулалар бойынша анықтау керек,
кПа:

а) тік қысым:
- кӛпірлердің тіреулері үшін

 

(3)

- құбырлардың бӛлімдері үшін







(4)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

б) кӛлденең (бүйірлік) қысым

x n

  

(5)

мұндағы

h, h

— кӛпірлердің тіреулері үшін Г қосымшасы бойынша, құбырлардың

бӛлімдері үшін Д қосымшасы бойынша анықталатын үйінді биіктігі, м;



— топырақтың нормативтік салыстырмалы салмағы, кН/м

;



— құбырлардың бӛлімдері үшін Д қосымшасы бойынша анықталатын тік қысым

коэффициенті;



— келесі формула бойынша анықталатын кӛпірлердің немесе құбыр бӛлімдерінің

жағалаудағы тіреулеріне үйілген үйінді топырағының нормативтік бүйірлік қысымының
коэффициенті:







 

 









(6)

мұндағы



— топырақтың ішкі үйкелісінің нормативтік бұрышы, градус.



және



мәндерін әдетте, құрылыстардағы үйінділерге қолдануға арналған

топырақ үлгілерінің зертханалық зерттеулері негізінде қабылдау керек.

Топырақтың нормативтік қысымын анықтауға арналған жобаларды қайта қолдану

кезінде үйінді топырағының салыстырмалы салмағын



= 17,7 кН/м

түрінде, ішкі

үйкелістің нормативтік бұрыштарын



- құмды (дренажды) топырақ үю жағдайында, тіреулер үшін — 35°;
- үйіндіде орналасқан құбыр бӛлімдері үшін — 30°;
- құбырлардың ұштары үшін — 25° түрінде қабылдауға жол беріледі.
Кӛпірлердің тіреулеріне топырақтың меншікті салмағынан түсетін бірдей әрекет етуші

нормативтік кӛлденең (бүйірлік) қысымды анықтау әдістемесі Г қосымшасында келтірілген.

6.2.4 Нормативтік гидростатикалық қысымды (судың ілінісу әсері) 11-тараудың

нұсқауларына сәйкес анықтау керек.

6.2.5 Бетонның шӛгуі мен жылжығыштығының нормативтік әсерін қатысты

деформациялар түрінде қабылдау және конструкциялардағы жылжулар мен күштерді
анықтау кезінде ескеру қажет. Бетонның жылжығыштығы тұрақты жүктемелердің әрекеті
негізінде ғана анықталады.

Қарастырылып отырған жұмыс кезеңі үшін шӛгу және жылжығыштық әсерінен

болған деформациялардың нормативтік мәндерін 7 және 9-тараулардың нұсқауларына
сәйкес, бетонның шектік қатысты шӛгу деформацияларының мәндері



және бетонның

жылжығыштықтан туындаған деформацияларының салыстырмалы мәндері

бойынша

анықтау керек.

6.2.6 Сыртынан статикалық анықтауға келмейтін жүйеге аралық құрылыстарды

қолдану кезінде кӛпірлердің тіреулерінің негізіндегі топырақтың шӛгуінен туындайтын
нормативтік әсерді есепке алу керек.

6.2.7 6.2.1-6.2.6-да кӛрсетілген тұрақты жүктемелер мен әсерлерге арналған жүктеме

бойынша сенімділік коэффициенттерін



8-кесте бойынша қабылдау керек. Бұл ретте, күш

түсірілетін бӛліктердің барлығында әрбір жүктеме үшін



мәндерін, күш түсірілетін әртүрлі

бӛліктер үшін



мәні 5.5.5 және 5.5.6-ға сәйкес қабылданатын орналасу қалпының

орнықтылығын есептеу әрекеттерін қоспағанда, барлық жағдайда бірдей етіп қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

8-кесте – Тҧрақты жҥктемелер мен әсерлерге арналған сенімділік коэффициенттері

Жүктемелер мен әсерлер

Жүктеме бойынша сенімділік

коэффициенттері



Берілген  кестеде  тӛменде  кӛрсетілгеннен  ӛзге  барлық  жүктемелер  мен
әсерлер
Темір  жолға,  сонымен  қатар  метрополитен  және  трамвай  жолдарына
арналған балластпен жүру кезіндегі кӛпір тӛсемінің салмағы
Бетон  және  темірбетон  плиталарда  орналасқан  трамвай  жолдарына
арналған кӛпірдің балласт тӛсемінің салмағы
Теңестіруші,  изоляциялық,  қорғаныс  қабаттарының,  таяныштардың
қоршауларының, автожол және қала кӛпірлері байланыстарының салмағы
Автожол  кӛпірлерінің  жүріс  бӛлігі  мен  тротуарларының  жабынының
салмағы
Сол сияқты, қала кӛпірлерінің;
Кӛпірлердегі ағаш конструкциялардың салмағы
Топырақтың үйінді салмағының әсерінен:
- кӛпірлердің тіреулеріне (бағаналарды қоса алғанда)
- құбырлардың бӛлімдеріне түсетін кӛлденең қысымы.
Гидростатикалық қысым
Бетонның  шӛгуі  мен  жылжығыштығының  және  арматураның  алдын  ала
қысымының конструкцияларға әсері және күштерді реттеу
Топырақтың шӛгуінің әсері

1,1 (0,9)

1,3 (0,9)

1,2 (0,9)

1,3 (0,9)

1,5 (0,9)

2,0 (0,9)
1,2 (0,9)

1,4 (0,7)
1,3 (0,8)
1,1 (0,9)
1,1 (0,9)

1,5 (0,5)

ЕСКЕРТПЕ 1 Ішкі шаруашылық жүргізу автомобиль жолдары үшін



мәндерін жалпы қолданыстағы

автомобиль жолдарындағы кӛпірлер үшін қолданылатын



мәндерімен бірдей етіп қабылдау керек.

ЕСКЕРТПЕ 2

Жақшадағы



мәндерін жүктемелерді үйлестіру кезінде конструкция элементтеріне тиімсіз

әсердің әрекет етуі жағдайларында қабылдау керек.

6.3 Жылжымалы қҧрамадан және жаяу жҥргіншілерден тҥсетін уақытша

жҥктемелер

6.3.1 Темір жолдардың жылжымалы құрамасынан түсетін нормативтік уақытша тік

жүктемені (СК) салмағы 24,5 К (кН) дейінгі шоғырландырылған жүктердің жекелеген
топтарынан алынған жалпы максималды балама жүктеме



, кН/м жол, және қарқындылығы

9,81 К (кН/м жол) бірқалыпты таралған жүктеме түрінде (темір жолдардың кӛлік
құралдарының даму келешектерін ескере отырып) қабылдау керек.

К кӛрсеткіші белгіленетін жүктеменің класын білдіреді, ол:
- күрделі құрылыстар үшін — 14;
- ағаш кӛпірлер үшін — 10-ға тең етіп қабылданады.
Нормативтік жүктеменің



қарқындылығы кестесі және кӛрсетілген жүктеменің әсер ету

сызығына күш түсіру ережесі Е қосымшасында келтірілген. Бұл ретте λ – әсер ету сызығының
күш түсіру бойының ұзындығы, м;



/λ — әсер ету сызығының үстіңгі бӛлігінің қатысты

орналасу қалпы;

— әсер ету сызығының жоғарғы бӛлігінен оның соңына дейінгі ең кіші

қашықтығының проекциясы, м мәндері қабылданған.

1 м жолға сәйкес келетін жүктеме салмағын



/λ = 0,5 жағдайында



мәндеріне

тең, бірақ 19,62 К (кН/м жол) аспайтындай етіп қабылдау керек.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Бос жылжымалы құрамадан түсетін уақытша тік жүктемені 13,7 кН/м жол мәніне тең

етіп қабылдау керек.

Аса ауыр жылжымалы темір жол құрамының келуі кӛзделген ӛнеркәсіптік

кәсіпорындардың темір жол тораптарындағы кӛпірлер мен құбырлардың жеке
кӛрсеткіштерін есептеу үшін нормативтік жүктемені оның салмағын ескере отырып
қабылдау керек.

Тӛменде кӛрсетілген жағдайларда, СК жүктемесін пойыздарда перспективалы

локомотивтер мен вагондардың болуын, сонымен қатар ауыр транспортерлердің
жоқтығын ғана есептейтін





1 коэффициенттерін қолдану арқылы есептеу қажет.



СК жүктемесін:

- шыдамдылықты есептеу;
- темірбетон конструкциялардағы жарықтардың жайылу кӛрсеткіштерін, сейсмикалық

жүктемелерге қатысты шамаларды есептеу, сонымен қатар бүкіл күш түсірілетін жолдардағы
аралық құрылыстардың иілімдері мен тіреулердің жылжуларын анықтау; қалған ӛзге
жағдайларда екінші және үшінші жолдарға күштердің түсуі кезінде қабылдау қажет.



коэффициентінің мәнін 9-кесте бойынша анықтау керек.

9-кесте -



коэффициенттері

Күш түсіру сызығының ұзындығы



, м



коэффициенті

5 және одан кем

10-нан 25-ке дейін

50 және одан артық

1,00
0,85
1,00

ЕСКЕРТПЕ 1 Егер есептеулерде



коэффициентінен бӛлек динамикалық коэффициент (1+μ

немесе 1+2/3μ) есепке алынса, олардың кӛбейтіндісін бірден кем болмайтындай қабылдау керек.
ЕСКЕРТПЕ 2 Аралық мәндер



үшін



коэффициентін интерполяция бойынша анықтау керек.

6.3.2 Автомобиль жолдарындағы (жалпы қолданыстағы, ауыл шаруашылығында

маманданған ұйымдар мен кәсіпорындардың ішкі шаруашылық жүргізу жолдары), қалалардың,
ауылдардың және ауылдық елді мекендердің кӛшелері мен жолдарындағы жылжымалы
құрамадан түсетін нормативтік уақытша тік жүктеменің сызбасын (келешектегі жағдайды
ескере отырып):

а) автокӛлік құралдары үшін — әрқайсысы осьтік жүктемесі 9,8 К (кН/м) түріндегі

бір қос осьті арбадан және қарқындылығы



(екі жолда да) 0,98К (кН/м) түріндегі

бірқалыпты таралған жүктемеден тұратын АК сызықтары түрінде (1-сурет, а), мұндағы

— дӛңгелектің жүріс бӛлігі бетімен жанасу ұзындығы, м қабылдау керек.

АК жүктемесі трамвай жолдарының оқшауланбаған тӛсемде орналасуы жағдайында

оларға да әсер етеді.

I-IV санаттарына жататын жолдардағы кӛпірлер мен құбырлар үшін К жүктемесінің

класын 14-ке тең, V санатындағы жолдардағы шағын және орташа кӛпірлер үшін 11-ге тең
етіп қабылдау керек.

Қалалардың демалу және табиғатты қорғау аймақтарында орналасқан ағаш кӛпірлер

үшін жүктеме класын 11-ге тең етіп қабылдау керек.

Автокӛлік

құралдары

үшін

қолданыстағы

кӛпірлер

мен

құбырларды

реконструкциялау жұмыстарын жобалау кезінде, құрылыстарды жаңасына ауыстыру

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

жағдайында К жүктеме класын 14-ке тең және құрылыстың қолданыстағы
конструкцияларын толық немесе ішінара қолдану жағдайында 11-ге тең етіп қабылдау
керек;

б) ҚР СТ 1380 бойынша келесідей жобаланатын кӛпірлер мен құбырларға түсетін

НК бірлік ауыр жүктемелері үшін:

- А14 жүктемесінің әсер етуі жағдайында – оське түсетін жүктемесі тиісінше 196 кН

және 294 кН болатын алты осьті арбалар түрінде (1-сурет, в, г);

- А11 жүктемесінің әсер етуі жағдайында – оське түсетін жүктемесі 196 кН болатын

тӛрт осьті арба түрінде (1-сурет, б) қабылдау керек;

в) метрополитеннің әрбір жолдан жүріп ӛтетін жылжымалы құрамасы үшін – есептік

ұзындықты кескіндеуге арналған, әрбір жүк тиелген вагонының жалпы салмағы 588 кН
болатын тӛрт осьті вагондардан тұратын пойыз түрінде (1-сурет, д). Бір белгілі екі немесе
одан кӛп бӛліктен тұратын әсер ету сызығына күш түсіру кезінде оларды бӛліп тұрған жол
бӛліктеріне әрқайсысының салмағы 294 кН болатын бос вагондарды қою керек;

г) әр жолдағы трамвайлар үшін (трамвай жолдарының жеке қоршалған немесе

оқшауландырылған  тӛсемде  орналасуы  жағдайында)  –  әрбір  жүк  тиелген  вагонының
жалпы  салмағы  294  кН  және  бос  вагонының  салмағы  147  кН  болатын  тӛрт  дӛңгелекті
вагондардан  тұратын  пойыздар  түрінде  (1-сурет,  е);пойыздардағы  вагондар  саны  және
пойыздар  арасындағы  қашықтық:  бір  пойыздағы  вагондар  саны  тӛрттен  артық  емес;
жақын  орналасқан  пойыздардың  шеткі  осьтері  арасындағы  қашықтық  8,5  м  кем  емес
түріндегі шектеулердің қойылуы жағдайында ең жағымсыз күш түсіру әсеріне тӛтеп беруі
тиіс.

Кӛпірлерге кӛрсетілген жүктемелердің күш түсіруі есепке алынатын элементтерде

жоғары күш мәндерін, нормаларда белгіленген конструкцияның орналасу орындарында –
максималды жылжу әрекеттерін (деформациялар) туындатуы тиіс. Бұл ретте, АК
жүктемері үшін барлық жағдайда келесі шарттар орындалуы тиіс:

- белгілері әртүрлі үш немесе одан да кӛп бӛліктерден тұратын әсер ету

сызықтарының болуы жағдайында, арба қарастырылатын белгі үшін ең жоғарғы күш
(жылжу) мәнін беретін бӛлікке күш түсіреді, ал аталған белгінің күш түсіруіне
(жылжуына) себепкер болатын бӛліктердің барлығына бірқалыпты таралу күші түсіріледі
(ұзындық бойынша қажетті үзілістерімен);

- кӛпірге

енгізілетін жүктеме жолақтарының саны белгіленген қозғалу

жолақтарының санынан аспауы тиіс;

- аралас жүктеме жолақтары осьтерінің арасындағы қашықтық 3,0 м кем емес болуы

тиіс;

- әр бағытта кӛп жолақты қозғалыстың орын алуы және кӛпірде бӛлу сызығының

болмауы  жағдайында  әр  бағыттағы  ішкі  шеткі  жүктеме  жолағының  осі  осьтік  сызыққа
немесе  қозғалыс  бағытын  бӛлу  сызығына  қатысты  алғанда  1,5  м  қашықтықтан  жақын
орналаспауы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

a) – қарқындылығы ν болатын бірқалыпты таралған жүктеме сызығы және оське

түсетін қысымы

болатын бірлік арба түріндегі АК автомобиль жүктемесі; б), в), г) -

НК-80, НК-120, НК-180 бірлік ауыр жүктемелері; д) – метрополитен пойыздары;
е) – трамвай пойыздары.

1-сурет – автожол және қала кӛпірлерінің ӛлшемдерін есептеуге арналған кӛлік

қҧралдарынан тҥсетін жҥктемелер сызбасы

НК-120

НК-180

г)

=294кН

в)

=196кН

0,8

2,7

0,2

1,5

0,2

1,5

0,6

1,0

НК-80

б)

=196кН

0,8

2,7

С=0,2

1,2

1,5

=0,2

АК

а)

=9,8К

=0,98К

0,6

1,9

P P

2,1

10,5

2,1

4,5

2,1

4,5

P P

10,5

19,2

д) Нагрузка на ось 147кН

5,6

1,9

16,2

е) Нагрузка на ось 73,5кН

1,9

6,8

P P

16,2

P P

не менее

8,5

Ос

ь пол

осы

наг

ру

зки

Оське түсетін жүктеме 147 кН

үк

те

ола

ғы

ны

ос

Оське түсетін жүктеме 73,5 кН

кем емес

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

Кӛпір конструкцияларының беріктігі мен орнықтылығына қатысты есептеулер

жүргізу кезінде АК жүктемесінің әсер етуінің екі жағдайын қарастыру керек:

бірінші

— қозғалыс жолақтарының санынан аспайтын жүктеме жолақтары

санының жүріс бӛлігінде (қауіпсіздік жолақтары кірмейді) тиімсіз орналасуын қарастыру
жағдайы;

екінші

— тротуарларға күштің әсер етпеуі кезінде жүріс тӛсемінің (қауіпсіздік

жолақтары кіретін) бүкіл ені бойымен екі жүктеме жолағының (бір жолақты кӛпірлерде –
бір жүктеме жолағының) тиімсіз орналасуын қарастыру жағдайы.

Бұл ретте, шеткі АК жүктеме сызықтарының осьтері бірінші жағдайда жүріс

бӛлігінің жиегінен, екінші жағдайда жүріс тӛсемінің қоршауынан кем дегенде 1,5 м алшақ
орналасуы тиіс.

Конструкциялардың тӛзімділігіне және екінші топтың шектік күйлеріне есептеулер

жүргізу кезінде АК жүктемесінің әсер етуінің тек бірінші жағдайын ғана қарастыру керек.

Қарастырылатын қимада бірнеше күш факторларының бірлескен әсерін анықтау

кезінде әрбір фактор үшін АК жүктемесіне ең жағымсыз орналасу қалпын белгілеуге жол
беріледі.

Метрополитен жолдарының астынан салынатын кӛпірлерге (біріктірілмеген) бірінші

топтың  шектік  күйлері  бойынша  есептеулер  жүргізу  кезінде  жолдардың  біріне
динамикалық  әсер  туындатпайтын,  бірақ  ұзындығы  есептік  пойыздың  ұзындығынан
асатын  (2  есеге  дейін)  пойыздың  күш  түсіруі  тексерілуі  тиіс.  Бұл  ретте,  екі  жолды
кӛпірлердің екінші жолына есептік ұзындықтағы пойыздың күш түсіруі тексерілуі тиіс.

НК-80 және НК-120 бірлік жүктемелері жүріс бӛлігі шегінде (бұған қауіпсіздік

жолақтары кірмейді) орналастырылады. НК-180 жүктемесі кӛпір құрылысының жүріс
бӛлігінің осі бойынша орналастырылады.

ЕСКЕРТПЕ 1 Егер кӛпірде ені 3 м және одан асатын қоршауларсыз бӛлу жолағы қарастырылса, онда

кӛпірге уақытша тік жүктемелер түсіру кезінде келешекте қозғалысқа арналған бӛлу сызығын қолдану
мүмкіндігін ескеру керек.

ЕСКЕРТПЕ 2 НК жүктемесі тротуарлардағы уақытша жүктемемен, сейсмикалық жүктемелермен

бірге, сонымен қатар конструкциялардың тӛзімділігін есептеу кезінде, ал аса ауыр НК-180 жүктемесі екінші
топтың шектік күйлері бойынша есептеулер жүргізу кезінде де бірлесіп есепке алынбайды.

ЕСКЕРТПЕ 3 Трамвай жолдарына автокӛлік құралдарынан туындайтын уақытша жүктеме түсіру

кезінде (6.3.2, а) АК жүктемесі жолақтарының осін трамвай жолдарының осімен біріктіру керек.

ЕСКЕРТПЕ 4 Жүріс бӛлігі қабатының қалыңдығы шегінде қысымның таралу бұрышын 45° түрінде

қабылдау керек.

6.3.3 Автомобильдердің аса ауыр жүктерді кӛтеруі кӛзделген және жалпы

тағайындаудағы  автокӛлік  құралдарының  салмақтық  және  габариттік  параметрлерінің
шектеулері  таралмайтын  ӛнеркәсіптік  кәсіпорындардың  автомобиль  жолдарындағы
жылжымалы  құрамадан  түсетін  нормативтік  тік  жүктемені  10-кестеде  берілген
параметрлер арқылы АБ екі осьті автомобильдерінің екі бағанасы түрінде қабылдау керек.

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 3