СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

4567

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс
саласындағы мемлекеттік нормативтер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области
архитектуры, градостроительства и строительства
СВОДЫ ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

КӚПІРЛЕР ЖӘНЕ ҚҰБЫРЛАР

МОСТЫ И ТРУБЫ

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013
СП РК 3.03-112-2013

Ресми басылым
Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Құрылыс,
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын
басқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального хозяйства и
управления земельными ресурсами
Министерства национальной экономики Республики Казахстан

Астана 2015

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

АЛҒЫ

СӚЗ

ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ, «АЗДИ» ЖШС

ҰСЫНҒАН:

Қазақстан

Республикасы

Ұлттық

экономика

министрлігінің

Құрылыс,

тұрғын

үй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару
комитетінің

Техникалық

реттеу

және

нормалау

басқармасы

БЕКІТІЛІП,

ҚОЛДАНЫСҚА

ЕНГIЗІЛДІ:

Қазақстан

Республикасы

Ұлттық

экономика

министрлігінің

Құрылыс,

тұрғын

үй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару
комитетінің 2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ
бұйрығымен 2015 жылғы 1-шілдеден бастап

ПРЕДИСЛОВИЕ

РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСА» , ТОО «АЗДИ»

ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением

технического

регулирования

нормирования Комитета по делам строительства,
жилищно-коммунального

хозяйства

управления

земельными ресурсами Министерства национальной
экономики Республики Казахстан

УТВЕРЖДЕН
И

ВВЕДЕН

ДЕЙСТВИЕ:

Приказом  Комитета  по  делам  строительства,  жилищно-
коммунального  хозяйства  и  управления  земельными
ресурсами  Министерства  Национальной  экономики
Республики Казахстан от  29.12.2014  № 156-НҚ с 1 июля
2015 года

Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және

құрылыс істері жӛніндегі уәкілетті мемлекеттік органының рұқсатысыз ресми басылым ретінде
толық немесе ішінара қайта басуға, кӛбейтуге және таратуға болмайды

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично

воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без разрешения
уполномоченного государственного органа по делам архитектуры, градостроительства и
строительства Республики Казахстан

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

III

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ……………………………………………………………………………… VIII

1  ҚОЛДАНУ САЛАСЫ........................................................................................................... 1
2  НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР .......................................................................................... 1
3  ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР .............................................................................. 5
4  БЕЛГІЛЕУЛЕР ...................................................................................................................... 8
5  ЖАЛПЫ ТАЛАПТАР .......................................................................................................... 8
  5.1  Кӛпірлер мен құбырлардың орналасуы ......................................................................... 8
  5.2  Конструкцияларға қойылатын негізгі талаптар .......................................................... 10
  5.3  Габариттері ..................................................................................................................... 12
  5.4  Кӛпірлер мен құбырлардың су ағынына әсерін есептеу ............................................ 15
  5.5  Кӛтергіш конструкцияларды және кӛпірлер мен құбырлардың
негіздерін есептеу ......................................................................................................... 18
  5.6  Конструкциялардың ӛзгеруі, жылжуы, бойлық профилі ........................................... 19
  5.7  Темір жол кӛпірлеріндегі жолдардың жоғарғы құрылысы ....................................... 22
  5.8  Автожол және қала кӛпірлерінің кӛпір тӛсемі ............................................................ 23
  5.9  Кӛпірлердің кіреберістермен түйіндесуі ..................................................................... 26
  5.10  Суды бұру ..................................................................................................................... 28
  5.11  Эксплуатациялық жайластыру ................................................................................... 29
6  ЖҮКТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ ӘСЕРЛЕР .................................................................................... 31
  6.1  Жүктемелер және әсерлердің түрі ................................................................................ 31
  6.2  Тұрақты жүктемелер және әсерлер .............................................................................. 34
  6.3  Жылжымалы құрамадан және жаяу жүргіншілерден түсетін
уақытша жүктемелер ....................................................................................................... 36
  6.4  Ӛзге уақытша жүктемелер және әсерлер ..................................................................... 53
7  БЕТОН ЖӘНЕ ТЕМІРБЕТОН КОНСТРУКЦИЯЛАР .................................................... 62
  7.1 Негізгі есептеу талаптары .............................................................................................. 62
  7.2 Бетонға қойылатын талаптар ......................................................................................... 67
  7.3 Арматураға қойылатын талаптар .................................................................................. 75
  7.4 Бірінші топтың шекті күйлері бойынша есептеу ......................................................... 85
    7.4.1 Беріктігі және орнықтылығы бойынша есептеу ..................................................... 85
    7.4.2 Элементтің бойлық осіне дұрыс қиманың беріктігі бойынша есептеу ................ 90
    7.4.3 Иілетін темірбетон элементтерін есептеу ............................................................... 92
    7.4.4 Орталықтан тыс сығылған бетон элементтерін есептеу ........................................ 94
    7.4.5 Орталықтан тыс сығылған темірбетон элементтерін есептеу ............................... 95
    7.4.6 Орталықта созылған элементтерді есептеу ........................................................... 100
    7.4.7 Орталықтан тыс созылған элементтерді есептеу .................................................. 100
    7.4.8 Элементтің бойлық осіне кӛлбеу қималардың беріктігі бойынша есептеу ....... 101
    7.4.9 Элементтің бойлық осіне кӛлбеу қималардың кӛлденең күшке
  әсерін есептеу .......................................................................................................... 101
    7.4.10 Элементтің бойлық осіне кӛлбеу қималардың иілу моменттеріне
әсерін есептеу ......................................................................................................... 104
  7.4.11 Түйісулердің жылжуын есептеу ........................................................................... 105

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

7.4.12 Жергілікті сығуды (жапыруды) есептеу .............................................................. 106

7.4.13 Тӛзімділікті есептеу .............................................................................................. 107

7.5  Екінші топтың шекті күйлері бойынша есептеу  ....................................................... 110
  7.5.1 Жарықшақтануға тӛзімділігін есептеу .................................................................. 110
  7.5.2 Жарықшақтардың түзілуін есептеу ....................................................................... 113
  7.5.3 Жарықшақтардың ашылуын есептеу ..................................................................... 115
  7.5.4 Майысуларды және бұру бұрыштарын анықтау .................................................. 119
7.6  Конструктивті талаптар ................................................................................................ 121

7.6.1 Элемент қималарының минималды ӛлшемдері ................................................... 121
7.6.2 Кернеуленбеген арматураның ең кіші диаметрі .................................................. 122
7.6.3 Бетонның қорғаныш қабаты .................................................................................. 123
7.6.4 Арматура элементтерінің арасындағы минималды арақашықтықтар ............... 125
7.6.5 Кернеуленбеген арматураны анкерлеу ................................................................. 126
7.6.6 Кернелетін арматураны анкерлеу  ........................................................................ 127
7.6.7 Элементтерді бойлық арматуралау ....................................................................... 128
7.6.8 Элементтерді кӛлденең арматуралау .................................................................... 129
7.6.9 Арматураларды дәнекерлеп жалғау ...................................................................... 132
7.6.10 Кернелмейтін арматураның айқасқан (дәнекерсіз) түйісулері......................... 134
7.6.11 Құрама темірбетон конструкция элементтерінің түйісулері ............................ 134
7.6.12 Алдын ала кернелген темірбетон элементтерді конструкциялау
   бойынша қосымша нұсқаулар  ............................................................................. 135
7.6.13 Бекіткіш бұйымдар ............................................................................................... 136
7.6.14 Тіректерді конструкциялау .................................................................................. 137
7.6.15 Конструкцияларды гидрооқшаулау .................................................................... 138

8 БОЛАТ КОНСТРУКЦИЯЛАР ........................................................................................ 139

  8.1  Жалпы талаптар ........................................................................................................... 139
  8.2  Материалдар мен жартылай дайын ӛнімдер ............................................................. 140
  8.3  Материалдар мен қосылыстардың есептік сипаттамалары ..................................... 144
  8.4  Болат конструкцияларды есептеу .............................................................................. 151

8.4.1 Жалпы ережелер .................................................................................................... 151

8.4.2 Беріктігін есептеу .................................................................................................. 153
8.4.3 Болат арқандардың беріктігін және жылжығыштығын есептеу ...................... 159

8.4.4 Орнықтылығы бойынша есептеу .......................................................................... 160
8.4.5 Қатаңдық қырымен бекітілмеген элементтердің сӛрелері мен
  қабырғаларының орнықтылығы бойынша есептеу .............................................. 165
8.4.6 Қатаңдық қырымен бекітілген элементтердің сӛрелері мен
  қабырғаларының орнықтылығы бойынша есептеу .............................................. 168
8.4.7 Есептеу ұзындықтары ............................................................................................ 168
8.4.8 Шыбық элементтерінің шекті иілгіштігі  ............................................................. 174
8.4.9 Болат  конструкциялардың  және  олардың  қосылыстарының  элементтерінің

тӛзімділігін есептеу........................................................................................................................ 175

8.4.10 Кӛтергіш элементтерді және қосылыстарды есептеу ерекшелігі .................... 178

8.5 Конструктивік талаптар ................................................................................................ 194

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

8.5.1 Жалпы ережелер ...................................................................................................... 194
8.5.2 Конструкция элементтерінің қимасы .................................................................... 195
8.5.3 Тегіс иілетін арқалықтардың қатаңдық қыры ...................................................... 197
8.5.4  Алдын ала кернелген аралық құрылыстар .......................................................... 200
8.5.5  Дәнекерленген, фрикциялы және бұрандама қосылыстар ................................. 200
8.5.6  Конструкция бӛлшектері ....................................................................................... 202
8.5.7  Тақтайшалардың және перфорирленген табақтардың конструкциясы ............ 204
8.5.8  Бұрандамамен дәнекерленген аралық құрылыс
  конструкцияларының ерекшеліктері...................................................................... 205
8.5.9 Жүру бӛлігінің ортотропты плита конструкциясы .............................................. 206
8.5.10  Тірек бӛліктерінің конструкциясы ..................................................................... 206

9 БОЛАТТЕМІРБЕТОНДЫ КОНСТРУКЦИЯЛАР .......................................................... 207
9.1 Жалпы талаптар ........................................................................................................... 207

9.2 Болаттемірбетонды конструкцияларды есептеу....................................................... 212

9.2.1 Беріктігін есептеу .................................................................................................... 212
9.2.2 Тӛзімділігін есептеу ................................................................................................ 217
9.2.3 Жарықшақтануға тӛзімділігін есептеу .................................................................. 219
9.2.4 Темірбетон плитаны болат конструкциямен біріктіруді есептеу ....................... 220
9.2.5 Кӛлденең жүктемелер бойынша қаттылығын тексеру, құрылыстық кӛтеруді

анықтау және есептеу .............................................................................................. 222

  9.3  Конструктивтік талаптар  ............................................................................................ 222
10 АҒАШ КОНСТРУКЦИЯЛАР ......................................................................................... 224
  10.1  Материалдарға қойылатын талаптар ....................................................................... 224
  10.2  Материалдар мен қосылыстардың есептік сипаттамалары ................................... 225
  10.3  Ағаш конструкцияларды есептеу ............................................................................. 230
  10.3.1 Күштер мен моменттерді анықтау ....................................................................... 230
  10.3.2 Сығылған элементтердің есептік ұзындығы және элементтердің иілгіштігі .. 231
  10.3.3 Конструкция элементтерін есептеу ...................................................................... 233
  10.3.4 Қосылыстарды есептеу .......................................................................................... 236
  10.4  Конструктивтік талаптар ........................................................................................... 238
  10.4.1 Негізгі талаптар ...................................................................................................... 238
  10.4.2 Элементтердің ең кіші ӛлшемдері және олардың рұқсат етілген иілгіштігі ... 239
  10.4.3 Түйісулер және қосылыстар ................................................................................. 240
  10.4.4 Аралық құрылыс және тірек элементтері ............................................................ 242
11 НЕГІЗДЕР ЖӘНЕ ІРГЕТАСТАР ................................................................................... 243
  11.1  Жалпы талаптар ......................................................................................................... 243
  11.2  Есептеулер .................................................................................................................. 244
  11.3  Іргетастарды құрастыру ............................................................................................ 247
А ҚОСЫМШАСЫ (

ақпараттық

) Белгілеулер ................................................................ 248

Б ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Жалпы қолданыстағы автомобиль жолдарындағы,

   ішкі шаруашылық автомобиль жолдарындағы, ауыл шаруашылық
   кәсіпорындарындағы, ӛнеркәсіптік кәсіпорындардың ішкі
       автомобиль жолдарындағы, сонымен қатар қалалардағы, ауылдар

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

мен ауылдық елді мекендердегі кӛшелер мен жолдардағы кӛпір
құрылыстары конструкцияларының жақындау габариттері ........... 259
В ҚОСЫМШАСЫ (

ақпараттық

) Уақытша жүктемелер мен әсерлер үшін η үйлесу

коэффициенттері .............................................................................. 267
Г ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Топырақтың ӛз салмағынан кӛпірдің тіректеріне

түсетін тең әсерлеуші нормативтік кӛлденең (бүйірлік) қысымды
анықтау әдістемесі ............................................................................. 271
Д ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Құбырлардың буындарын (секцияларын) есептеу

кезінде грунттың тік қысымының коэффициентін анықтау
әдістемесі ......................................................................................... 274
Е ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Темір жол жылжымалы құрамнан СК түсірілетін

нормативтік уақытша тік жүктеме және онымен әсер ету
желісін жүктеу ережелері ............................................................... 275
Ж ҚОСЫМШАСЫ (

ақпараттық

Жалғыз автомобильдерден, тұрған және қозғалып

келе жатқан автомобильдер легінен АБ жүктемесінің балама
жүктемесі .......................................................................................... 281
И ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Жағалық тіректерге (тіреулерге) темір және

автомобиль жолдарының кӛлік құралдарынан түсірілетін
грунттың кӛлденең (бүйірлік) қысымын анықтау әдістемесі ..... 282
К ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Маңдай кедергісінің аэродинамикалық

коэффициенті ................................................................................... 286
Л ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Нормативтік мұз жүктемесі .......................................... 288

М ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Арматураның бастапқы кернеуін жоғалтуы ............... 291

Н ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Дӛңгелек темірбетон құбырлардың қатты

буындарының есептелуі .................................................................. 295
П ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Бетонның жылжығыштығын ескерумен майысулар

мен бұру бұрыштарын есептеу үшін темірбетон элементтері
қималарының қатаңдығын анықтау ............................................... 296
Р ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Арқандардың жұмыс шарттарының коэффициенті ..... 299

С ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Шыбықтар мен арқалықтардың орнықтылығы

бойынша есептеуге арналған коэффициенттер ............................. 300
Т ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Қатаңдық қырларымен бекітілген элементтердің

сӛрелері мен қабырғаларының орнықтылығын есептеу ............... 304
У ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Тӛзімділігін есептеуге арналған коэффициенттер ...... 314

Ф ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Жүру бӛлігінің ортотропты плитаны беріктігі және

орнықтылығы бойынша есептеу ..................................................... 322
Х ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Бетонның жылжығыштығын, дірілді

жылжығыштығын және болаттемірбетон
конструкцияларындағы кӛлденең жіктерді сығуды есептеу ....... 330
Ц ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Болаттемірбетонды арқалықтардағы бетонның

шӛгуінен және температура әсерлерінен болатын кернеуді
анықтау ............................................................................................. 334
Ш ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Күрделі әсер ету жағдайларында темірбетон

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

VII

плитаны және болат конструкцияларды біріктіру жігі
бойынша қозғалту күштерін тарату ............................................... 336
Щ ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Иілгіш тіреуіштермен және анкерлермен

темірбетонды және болатты біріктіру беріктігін есептеу ............ 338
Э ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Темірбетонды қысып тұратын жоғары тӛзімді

бұрандаларды қолдану арқылы жасалған темірбетонды және
болатты біріктіру беріктігін есептеу ............................................... 340
Ю ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Негіз топырақтарының осьтік сығылуға кедергісін

есептеу ............................................................................................. 342
Я ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Таяз салынған шартты іргетас сияқты қадалардағы

немесе түсірмелі құдықтағы іргетас топырағы бойынша
кӛтергіш қабілеттігін тексеру әдістемесі ....................................... 345
1 ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Топырақтың тӛсеуіш қабатының кӛтергіш

қабілеттігін тексеру әдістемесі ....................................................... 348
2 ҚОСЫМШАСЫ (

міндетті

) Ұстын негізіне кӛпір алдындағы үйіндінің жанасу

бӛлігінің салмағынан түсетін қосымша қысымды анықтау
әдістемесі .......................................................................................... 350
3 ҚОСЫМШАСЫ (

ақпараттық

) Темірбетон элементтерінің дӛңгелек

қималарының орталықтан тыс сығылу беріктігін есептеу ........... 352
Библиография ....................................................................................................................... 354

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

VIII

КІРІСПЕ

Осы ережелер жинағы «Темір жол кӛлігінің инфрақұрылымының қауіпсіздігі

туралы» және «Автомобиль жолдарының қауіпсіздігі» техникалық регламенттері
ережелерінің, «Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен
бұйымдарының

қауіпсіздігі

туралы»

техникалық

регламентінің,

Қазақстан

Республикасының және техникалық дамыған елдердің қолданыстағы нормативтік-
техникалық құжаттарының негізінде әзірленеді.

Осы ережелер жинағы ӛзін тәжірибеде дәлелдеген, қажетті толықтығымен ресми

танылған  ретінде  ережелер,  есептеу  әдістері,  сонымен  қатар  жобалау,  құрылыс  және
реконструкциялау  объектінің  параметрлерін  құрайды,  олар  мемлекеттік  нормативтердің
міндетті  талабын  сақтауды  қамтамасыз  етуге  мүмкіндік  береді  және  қоғамның
қажеттілігін қанағаттандыруға кӛмектеседі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

Осы ережелер жинағы:
- автомобиль жолдарындағы, соның ішінде ауыл шаруашылығы және ӛнеркәсіптік

кәсіпорындардың ішкі шаруашылық жүргізу жолдарындағы, елді мекендердің кӛшелері
мен жолдарындағы;

- жолаушы пойыздарының 200 км/сағ жылдамдықпен қозғалуы кезінде табан

аралығы 1520 мм түріндегі темір жолдардағы, метрополитен және трамвай
тораптарындағы;

- кӛлік құралдарының – автомобильдер мен темір жол пойыздарының, трамвайлар

мен метрополитен жолының бірлескен қозғалыстарына арналған жолдарда;

- жаяу жүргінші жолдарындағы жаңа және реконструкцияланатын тұрақты кӛпір

құрылыстары мен құбырларға таралады.

Осы нормалар:
- кӛпірлердің ажыратылған аралықтарындағы механизмдерге;
- ағаш  дайындау  және  орман  шаруашылығы  ұйымдарының  жалпы  қолданыстағы

жол ӛтпелеріне және су жолдарына шықпайтын ішкі автомобиль жолдарындағы кӛпірлері
мен құбырларын;

- галереяларды, селдерді ӛткізу конструкцияларын, қызметтік эстакадаларды;
- кӛлік құралдары мен жаяу жүргіншілерді ӛткізуге арналмаған байланыстыру

кӛпірлерін жобалауға таралмайды.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелер жинағын қолдану үшін келесі сілтемелік нормативтік құжаттар қажет:
ҚР ҚН 3.03-12-2013 Кӛпірлер жэне кұбырлар.
ҚР ҚН 5.04-01-2002 Болат

конструкцияларды

зауытта

жасау

кезінде

механикаландырылған және қолмен дәнекерлеу технологияларын қолдану жӛніндегі
нұсқаулық.

ҚР ҚНжЕ 2.03-30-2006 Сейсмикалық аудандардағы құрылыс.
ҚР ҚНжЕ 2.04-01-2001 Құрылыс климатологиясы.
ҚР ҚНжЕ 3.03-01-2001 Табан аралығы 1520 мм темір жолдар.

Ресми басылым

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

КӚПІРЛЕР ЖӘНЕ ҚҦБЫРЛАР

МОСТЫ И ТРУБЫ

Енгізілген кҥні – 2015-07-01

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

СП РК 3.03-112-2013

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

ҚР ҚНжЕ 5.04-18-2002 Металл конструкциялар. Жұмыстарды жүргізу және

қабылдау ережелері.

ҚР ҚНжЕ 5.04-23-2002 Болат конструкциялар. Жобалау нормалары.
ҚНжЕ 2.01.07-85* Жүктемелер мен әсерлер.
ҚНжЕ 2.03-01-84* Бетон және темірбетон конструкциялар.
ҚНжЕ 2.05.11-83 Ұжымшарлардағы, кеңшарлардағы және ӛзге ауыл шаруашылығы

кәсіпорындары мен ұйымдарындағы ішкі шаруашылық жүргізу автомобиль жолдары.

ҚНжЕ 2.06.04-82* Гидротехникалық құрылыстарға түсетін жүктемелер мен әсерлер

(толқын, мұз және кемелер әсерінен).

ҚНжЕ II-7-81* Сейсмикалық аудандардағы құрылыс.
ҚНжЕ II-25-80 Ағаш конструкциялар.
ҚР ҚБҚ 1.02-04-2013 Аумақтың құрылысын жүргізу және қала құрылысын

жоспарлау объектілерін жауапкершілік деңгейлеріне жіктеу.

ҚР ЕЖ 2.01-101-2013 Қүрылыс конструкцияларын тот басудан қоргау.
ҚР ЕЖ 3.01-101-2013 Қала құрылысы. Қалалық және ауылдық елді мекендерді

жоспарлау және құрылысын салу.

ҚР ЕЖ 3.03-122-2013 Ӛнеркәсіптік кӛлік.
ҚР ЕЖ 3.03-101-2013 Автомобиль жолдары.
ҚР ЕЖ 5.01-101-2013 Жер имараттары, іргелер мен іргетастар.
ҚР ЕЖ 5.01-102-2013 Ғимараттар мен имараттардың іргелері.
ҚР ЕЖ 5.01-103-2013 Қадалық іргетастар.
ҚР ЕЖ 5.03-107-2013 Күш түсетін жэне қоршау конструкциялары.
ҚР СТ 1379-2005 Автомобиль жолдарындағы кӛпір құрылыстары мен су жіберу

құбырлары. Конструкцияларды жақын орналастыру габариттері.

ҚР СТ 1380-2005 Автомобиль жолдарындағы кӛпір құрылыстары мен су жіберу

құбырлары. Жүктемелер мен әсерлер.

ҚР СТ 1412-2010 Жол қозғалысын ұйымдастырудың техникалық құралдары. Жол

белгілерін, таңбаларды, бағдаршамдарды, жол қоршаулары мен бағыттау құрылғыларын
қолдану ережелері.

ҚР СТ 2068-2010 Жалпы қолданыстағы автомобиль жолдары. Орналастыру

элементтері. Жалпы талаптар.

ҚР СТ МСТ Р 52606-2010 Жол

қозғалысын

ұйымдастырудың

техникалық

құралдары. Жол қоршауларын жіктеу.

ҚР СТ МСТ Р 52607-2006 Жол

қозғалысын

ұйымдастырудың

техникалық

құралдары. Автомобильдерге арналған бүйірлік тіреу түріндегі жол қоршаулары. Жалпы
техникалық талаптар.

МСП 3.04-101-2005 Негізгі есептік гидравликалық сипаттамаларды анықтау.
МСТ 9.401–91* Коррозия мен қартаюдан бірыңғай қорғаныс жүйесі. Лакпен боялған

беттер. Климат факторларының әсеріне тӛзімділікті жылдам сынаудың жалпы талаптары
мен әдістері.

МСТ 380–2005 Әдеттегі сапалы кӛміртекті болат. Таңбалары.
МСТ 535–2005 Әдеттегі сапалы кӛміртекті болаттан дайындалған сұрыпты және

қалыпқа келтірілген прокат. Жалпы техникалық шарттар.

МСТ 977–88 Болат құймалар. Жалпы техникалық шарттар.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

МСТ 1050–88* Сұрыпты, калибрленген, беті кӛміртекті сапалы конструкциялық

болатпен арнайы ӛңделген прокат. Жалпы техникалық шарттар.

МСТ 1759.4-87 Бұрандамалар, бұрамалар және түйреуіштер. Механикалық

сипаттары және сынау әдістері.

МСТ 1759.5-87 Сомындар. Механикалық сипаттары және сынау әдістері.
МСТ 2695–83* Жапырақты түрлердің кесілген ағаш материалдары. Техникалық

шарттар.

МСТ 2770–74* Ағашқа сіңдіруге арналған таскӛмір майлар. Техникалық шарттар.
МСТ 3064–80 ТК конструкциясы түріндегі бір рет ӛрілген арқан 1×37 (1+6+12+18).

Сұрыпталымы.

МСТ 3067–88* ТК конструкциясы түріндегі екі рет ӛрілген арқан 6×19

(1+6+12) + 1×19 (1+6+12). Сұрыпталымы.

МСТ 3068–88 ТК конструкциясы типіндегі екі рет ӛрілген болат арқан 6×37

(1+6+12+18) + 1×37 (1+6+12+18). Сұрыпталымы.

МСТ 3090–73* Болат арқандар. Сым конструкциясының бір қабатынан және ТК

түріндегі біліктен тұратын күш түсірілетін жабық арқан. Сұрыпталымы.

МСТ 4028–63* Құрылыс шегелері. Конструкциясы және ӛлшемдері.
МСТ 4543–71* Қосындыланған конструкциялық болаттан дайындалған прокат.

Техникалық шарттар.

МСТ 4784–97* Алюминий және деформациялық алюминий қорытпалары.

Таңбалары.

МСТ 5632–72* Жақсы қосындыланған болаттар және коррозияға тӛзімді, қызуға

тӛзімді және қызуға берік қорытпалар. Таңбалары.

МСТ 5781–82* Темірбетон конструкцияларды арматуралауға арналған ыстықтай

жаймаланған болат. Техникалық шарттар.

МСТ 5915-70 В дәлділік класындағы алты қырлы сомындар. Конструкциясы және

ӛлшемдері.

МСТ 6713–91 Кӛпір құрылысына арналған нашар қосындыланған конструкциялық

прокат.

МСТ 7348–81* Алдын ала күш түсірілген темірбетон конструкцияларын

арматуралауға арналған кӛміртекті болаттан дайындалған сым.

МСТ 7675–73* Болат арқандар. Сына тәрізді сымның бір қабатынан және Z-тәрізді

сымның бір қабатынан және ТК түріндегі біліктен тұратын күш түсірілетін жабық арқан.
Сұрыпталымы.

МСТ 7676–73* Болат арқандар. Сына тәрізді сымның екі қабатынан және Z-тәрізді

сымның бір қабатынан және ТК түріндегі біліктен тұратын күш түсірілетін жабық арқан.
Сұрыпталымы.

МСТ 7798-70 В дәлділік класындағы алты қырлы ұштығы бар бұрандамалар.

Конструкциялары және ӛлшемдері.

МСТ 8479–70* Конструкциялық кӛміртекті және қосындыланған болаттан

дайындалған соғылмалар. Жалпы техникалық талаптар.

МСТ 8486–86 Қылқан жапырақты түрлердің кесілген ағаш дайындамалары.

Техникалық шарттар.

МСТ 8509-93 Ыстықтай жаймаланған тең сӛрелі болат бұрыштар. Сұрыпталымы.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

МСТ 8510-86 Ыстықтай жаймаланған тең сӛрелі емес болат бұрыштар.

Сұрыпталымы.

МСТ 9128–2009 Жолға, аэродром жолдарына арналған асфальтбетон қоспалар және

асфальтбетон. Техникалық шарттар.

МСТ 9238–83 Құрылыстар мен табан аралығы 1520 (1524) мм темір жолдардың

жылжымалы құрамасын жақын орналастыру габариттері.

МСТ 9462–88* Жапырақты түрлердің дӛңгелек кесілген ағаш материалдары.

Техникалық шарттар.

МСТ 9463–88 Қылқан жапырақты түрлердің дӛңгелек кесілген ағаш материалдары.

Техникалық шарттар.

МСТ 9467–75* Конструкциялық және жылуға тӛзімді болаттарды қолмен имектеп

дәнекерлеуге арналған қапталған металл электродтар. Типтері.

МСТ 10060.0–95 Бетондар. Аязға тӛзімділікті анықтау әдістері. Жалпы талаптар.
МСТ 10060.2–95 Бетондар. Бірнеше мәрте қатыру және жібіту кезінде аязға

тӛзімділікті анықтаудың жедел әдістері.

МСТ 10180-2012 Бетондар. Бақылау үлгілері бойынша беріктікті анықтау әдістері.
МСТ 10605-94 В дәлділік класындағы, бұрандасының диаметрі 48 мм жоғары алты

қырлы сомындар. Техникалық шарттар.

МСТ 10884–94

Темірбетон

конструкцияларға

арналған

термомеханикалық

орнықтырылған арматура болаты. Техникалық шарттар.

МСТ 10922–90 Дәнекерленген арматуралы және тӛселмелі бұйымдар, темірбетон

конструкциялардың тӛселмелі бұйымдары мен арматуралардың дәнекерленген
байланыстары. Жалпы техникалық шарттар.

МСТ 13726–97* Алюминийден және алюминий қорытпаларынан дайындалған

таспалар. Техникалық шарттар.

МСТ 13840–68* Арматуралы болат арқандар 1×7. Техникалық шарттар.
МСТ 14098–91 Темірбетон конструкциялардың тӛселмелі бұйымдары мен

арматуралардың дәнекерленген байланыстары. Типтері, конструкциялары және
ӛлшемдері.

МСТ 14637–89* Әдеттегі сапалы кӛміртекті болаттан дайындалған қалың табақты

прокат. Техникалық шарттар.

МСТ 16483.10–73* Ағаш. Талшықтардың бойымен қысу кезінде беріктік шегін

анықтау әдістері.

МСТ 19281–89* Беріктігі жоғары болаттан дайындалған прокат. Жалпы техникалық

шарттар.

МСТ 21437–95 Мырышпен қапталған үйкелуге қарсы қорытпалар. Таңбалары,

техникалық талаптар және сынау әдістері.

МСТ 21631–76* Алюминийден және алюминий қорытпаларынан дайындалған

табақтар. Техникалық шарттар.

МСТ 22353-77 В

дәлділік

класындағы

беріктігі

жоғары

бұрандамалар.

Конструкциясы және ӛлшемдері.

МСТ 22354-77 В дәлділік класындағы беріктігі жоғары cомындар. Конструкциясы

және ӛлшемдері.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

МСТ 22355-77 Беріктігі жоғары бұрандамаларға арналған С дәлділік класындағы

тығырықтар. Конструкциясы және ӛлшемдері.

МСТ 22356-77 Беріктігі жоғары бұрандамалар мен сомындар және тығырықтар.

Жалпы техникалық шарттар.

МСТ 23279–85 Темірбетон конструкциялар мен бұйымдарға арналған дәнекерленген

арматуралы торлар. Жалпы техникалық шарттар.

МСТ 23961–80 Метрополитендер. Құрылыстарды, жабдықты және жылжымалы

құраманы жақын орналастыру габариттері.

МСТ 24379.0-80* Іргетасқа арналған бұрандамалар. Жалпы техникалық шарттар.
МСТ 24379.1-80 Іргетасқа арналған бұрандамалар. Конструкциясы және ӛлшемдері.
МСТ 25100–95 Топырақтар. Жіктелуі.
МСТ 26607–85 Құрылыстағы геометриялық параметрлердің дәлдігін қамтамасыз ету

жүйелері. Функционалдық шектер.

МСТ 26633–91 Ауыр және ұсақ түйірлі бетондар. Техникалық шарттар.
МСТ 26775–97 Ішкі су жолдарындағы кӛпірлердің кеме жүретін аралықтарының

кӛпір асты габариттері. Нормалар және техникалық талаптар.

МСТ 26804–86 Кедергі түріндегі металл жол қоршаулары. Техникалық шарттар.
МСТ 27751–88* Құрылыс конструкциялары мен негіздерінің сенімділігі. Есептеуге

қатысты негізгі ережелер.

МСТ 28450-90 Кӛпірге арналған ағаш қырлы бӛренелер. Техникалық шарттар.
МСТ 30244–94 Құрылыс материалдары. Жанғыштығын сынау әдістері.
МСТ 30247.0–94 Құрылыс конструкциялары. Отқа тӛзімділігін сынау әдістері.

Жалпы талаптар.

МСТ 30247.1–94 Құрылыс конструкциялары. Отқа тӛзімділігін сынау әдістері. Күш

түсірілетін және қоршау конструкциялары.

МСТ 31015–2002 Асфальтбетон қоспалары және қиыршық тасты-шайырлы

асфальтбетон. Техникалық шарттар.

ЕСКЕРТПЕ Осы мемлекеттік нормативті қолдану кезінде ағымдағы жылдағы мәліметтер бойынша

жыл сайын басып шығарылатын ақпараттық «Қазақстан Республикасы аумағында әрекет ететін сәулет, қала
құрылысы және құрылыс саласындағы нормативтік-құқықтық және нормативтік-техникалық актілер тізімі»,
«Қазақстан  Республикасының  стандарттау  бойынша  нормативтік  құжаттарының  кӛрсеткіші»  және
«Мемлекетаралық  нормативтік  құжаттар  кӛрсеткіші»  бойынша  сілтемелік  нормативтік  құжаттардың
әрекетін  тексеру  ойға  қонымды  болып  табылады.  Егер  сілтемелік  құжат  алмастырылса  (ӛзгертілсе),  онда
осы  нормативті  қолдану  кезінде  алмастырылған  (ӛзгертілген)  құжатты  басшылыққа  алған  жӛн.  Егер
сілтемелік  құжат  ӛзгертілмей  алынып  тасталған  болса,  онда  құжатқа  сілтеме  берілген  ереже  берілген
сілтемені ескерместен қолданылады.

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы ережелер жинағында тиісті анықтамалары берілген келесі терминдер

қолданылады:

3.1

Бетон

конструкциялар:

Арматурасыз

немесе

нашар

(конструктивті)

арматураланған бетоннан дайындалған ғимараттар мен құрылыстардың элементтері.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

3.2

Су жіберу қҧбыры:

Су ағынын жүріс бӛлігі деңгейінен тӛмен жол арқылы

ӛткізуге арналған дӛңгелек, доға немесе тік бұрышты қималы құрылыс.

3.3

Шыдамдылық:

Материалдар мен конструкциялардың қайталанатын (циклдік)

жүктемелердің әрекетіне қарсыласу қабілеті.

3.4

Кӛпір габариті:

Жүріс бӛлігінің, қауіпсіздік сызықтарының, бӛлу сызығы мен

тротуарлардың енін қамтитын кӛпірдің жүріс бӛлігіне перпендикуляр қашықтық.

3.5

Конструкцияларды жақын орналастыру габариті:

Ішіне конструкция (кӛпір,

тоннель және т.с.с.) элементтерін немесе оларда (олардың ішінде) орналасқан құрылғы
элементтерін кіргізуге болмайтын жолдың немесе кӛпір құрылысының бойлық осіне
перпендикуляр еркін аралықтың шектік кӛрінісі.

3.6

Гидрооқшаулағыш:

кӛтергіш конструкцияларды беттік және жер асты

сулардың әсерінен қорғайтын конструктивтік элемент.

3.7

Қҧрылыстың жҥк кӛтергіштігі:

Конструкцияның күш түсіру қабілеті тӛтеп

беретін берілген құрылымның эксплуатациялық жүктемесінің ең жоғарғы класына сәйкес
келетін шама.

3.8

Ағаш конструкциялар:

Толық немесе басым түрде ағаштан дайындалған

конструкциялар (арқалықтар, фермалар, жақтаулар және т.б.). Ағаш конструкциялардың
элементтері бір бірімен шаппалармен, буаттармен, нагельдермен, бұрандалармен, металл
бекіткіштермен қысу, сонымен қатар жапсыру арқылы байланыстырылады.

3.9

Диафрагма:

Орнықтылықты қамтамасыз ету және уақытша жүктемеден келетін

күшті бӛлу мақсатында орнатылатын аралық құрылыстың біріктірілетін элементтерінің
бірыңғай осіне перпендикуляр немесе бұрыш бойымен орналастырылған табақ (болат
кӛпірлерде) немесе қабырға.

3.10

Темірбетон конструкциялар:

Бірлесіп жұмыс істейтін болат арматуралы

қаңқадан және бетоннан дайындалған монолитті немесе құрама конструкциялар.

3.11

Қаттылық:

Материалдардың, элементтердің, конструкциялар мен олардың

байланыстарының деформациялардың түзілуіне қарсыласу қабілеті.

3.12

Қорғаныс

қабаты:

Зақымданулардан

сақтандыру

мақсатында

гидрооқшаулағышқа тӛселетін әртүрлі материалдардан (цементбетон, асфальтбетон және
т.б.) дайындалатын жүріс беті қабатының элементі.

3.13

Әсер ету сызықтары:

Ординаталары жылжытылатын күштің қалпына тәуелді

ретте жүйенің берілген нүктесіндегі күштердің немесе жылжулардың мәндерін кӛрсететін
график.

3.14

Бетонның аязға тӛзімділігі:

Бірнеше мәрте алма-кезек қатыру және жібіту

кезінде бетонның физика-механикалық сипаттарын сақтау қабілеті.

3.15

Кӛпір беті:

Кӛлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің қозғалу қауіпсіздігінің

нормативтік шарттарын қамтамасыз етуге, сонымен қатар кӛпір бетінің жабынынан және
оған  келу  орындарының  байланыстарынан  суды  кетіруге  арналған,  аралық  құрылыста
орналасқан  барлық  элементтердің  жиынтығы.  Жүріс  бетінің  қабатынан,  тротуарлардан,
қоршау  құрылғыларынан,  су  бұру  құрылғысынан,  жылыту  және  жарықтандыру
құралдарынан,  деформациялық  жіктер  мен  кӛпірдің  оған  келу  орнымен  байланысу
жіктерінен тұрады.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

3.16

Кӛпір қҧрылыстары:

Жолды, арнаны немесе құбырды табиғи немесе жасанды

кедергіден (кӛпір, ӛткізу құбыры, эстакада, виадук, сужетек, галерея) ӛткізуге арналған
жасанды құрылыс.

3.17

Қоршау:

Кӛлік құралдарының кӛпір шектерінен шығып кетуін болдырмауға

және қоршаумен соқтығысу кезінде қозғалыс траекториясын түзеуге арналған жүріс
бӛлігінің шеттеріне орнатылатын кӛпір бетінің конструктивтік элементі.

3.18

Тіреу:

Аралық құрылыстарды қолдап отыратын және олардағы жүктемелерді

негізге беретін кӛпір құрылысының күш түсірілетін элементі.

3.19

Тіреу бӛлігі:

Аралық құрылыстың тірек қысымдарын тіреулерге жіберетін және

аралық құрылыстың бұрыштық және сызықтық немесе тек сызықтық қозғалыстарын
қамтамасыз ететін кӛпір элементі.

3.20

Қауіпсіздік сызығы:

Жүріс бӛлігінің шеті және қоршау немесе автомобиль

дӛңгелегін кері қайтару құралы арасында орналасқан және олардың есептік
жылдамдықпен қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз етуге арналған сызық.

3.21

Жҥріс бӛлігі:

Ені қозғалыс сызықтарының ендерінің қосындысына тең, кӛлік

құралдарының кӛпір арқылы қозғалуына арналған сызық.

3.22

Аралық қҧрылыс:

Кӛпір беті элементтерінен, кӛлік құралдарынан және жаяу

жүргіншілерден  түсетін  жүктемені  қабылдайтын  және  оны  тіреулерге  тарататын  кӛпір
құрылысының  барлық  немесе  оның  екі  немесе  бірнеше  тіреулері  арасындағы  кеңістігін
жауып тұратын кӛтергіш конструкциясы.

3.23

Беріктік:

Материалдардың, элементтердің, конструкциялар мен олардың

байланыстарының сыртқы күштердің әсерінен туындайтын ішкі қысымдарының
әрекетінен орын алатын бүлінуге қарсыласу қабілеті.

3.24

Жол ӛтпесі:

Автомобиль немесе темір жол не болмаса кӛше арқылы ӛтетін

кӛпір құрылысы.

3.25

Ростверк:

Әдетте темірбетон арқалық немесе бағаналарды біртұтас қылып

біріктіретін тақта түрінде келетін бағаналы іргетастың жоғарғы бӛлігінің конструкциясы.
Жүктемелерді бағаналарға бірқалыпты бӛлу қызметін атқарады.

3.26

Бағана:

Кӛтеру қабілетін арттыру үшін әлсіз негізге қадалатын немесе

батырылатын күш түсірілетін элемент.

3.27

Сейсмикалық тӛзімділік:

Ғимараттар мен құрылыстардың эксплуатациялық

сапаларды жоғалтпастан сейсмикалық әсерлерге қарсы тұру қабілеті.

3.28

Болат конструкциялар:

Элементтері болаттан дайындалған және дәнекермен,

қапсырмалармен немесе бұрандалармен байланыстырылған конструкция ғимараттары мен
құрылыстары.

3.29

Қҧрылыстағы дӛңес:

Аралық құрылыстың немесе оның конструктивтік

элементтерінің (негізгі және бойлық арқалықтар) кӛлік құралдарының бірқалыпты жүрісін
қамтамасыз ету мақсатында уақыт жүктемесінің тұрақты және уақыт мезетіндегі иілуіне
қарама-қарсы нысандағы иілу түрі.

3.30

Жарыққа тӛзімділік:

Материалдардың, элементтердің, конструкциялар мен

олардың байланыстарының оларға әсер ететін жүктемелерді жарықтар түзбестен
қабылдау қабілеті.

3.31

Кӛпір тротуары:

Жаяу жүргіншілердің жүруіне арналған кӛпір бетінің бір

бӛлігі.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

3.32

Тӛзімділік:

Материалдардың, элементтердің, конструкциялар мен олардың

байланыстарының  конструкцияны  пайдалануға  жарамсыз  ететін  немесе  оның  бүлінуіне
әкеп  соқтыратын  қалдық  деформациялардың  орын  алу  мүмкіндігін  болдырмай  пішінін
сақтау қабілеті.

3.33

Суыққа тӛзімділік:

Материалдардың, элементтердің, конструкциялар мен

олардың байланыстарының қоршаған ортаның тӛменгі температураларында морт
бүлінулерге тӛтеп беру қабілеті.

4 БЕЛГІЛЕУЛЕР

Осы нормативтік құжатта қабылданған белгілеулер А қосымшасында келтірілген.

5 ЖАЛПЫ ТАЛАПТАР

5.1 Кӛпірлер мен қҧбырлардың орналасуы

5.1.1

Жоспар мен профильде құрылыстың

орналасу орнын, ӛту жолын таңдау

кӛпірлерді аралықтарға бӛлу әрекеттерін жолды тарту шарттарын, қабылданған қала
құрылысы-жоспарлау

шешімдерін,

әртүрлі

нұсқалардың

құрылыстық

және

эксплуатациялық  кӛрсеткіштерін,  сонымен  қатар  қауіпті  геологиялық  процестерді,
арналық,  гидрогеологиялық,  экологиялық,  ландшафтық  және  ӛзге  тиісті  жол  (торап)
бӛлігінің  техникалық-экономикалық  және  эксплуатациялық  кӛрсеткіштеріне  әсер  ететін
жергілікті жағдайларды ескере отырып жүргізу керек.

Кеме жүретін ӛзендер арқылы кӛпір ӛткелінің орналасу орнын таңдау кезінде мүмкін

болғанынша:

кӛпірді тұрақты арналы тік сызықты бӛлікте су ағынына перпендикуляр

(10° аспайтын кӛлбеулікпен), кең емес (аз су басқан) алқап бойымен, қайраңдардан кеме
немесе салдың есептік құрамының 1,5 ұзындығынан кем емес қашықтықта алшақ
орналастыру керек;

кеме жүретін аралықтардың ортасын кӛпірдің есептік қызмет ету мерзімінде

аңғардың мүмкін болатын қайта құрылымдануы мен жылжуын ескере отырып тиісті кеме
жолының осімен байланыстыру керек;

- кеме жүрісі осінің, кеменің жүретін аралықтарының тарапына қаратылған су ағыны

мен тіреу жазықтықтарының ӛзара параллель орналасуын қамтамасыз ету керек;

кеме жүрісінің параллель сызықтан және ӛзен ағысының бағытынан ауытқу

кӛрсеткішін 10° аспайтындай етіп қабылдау керек;

есептік кеме жүрісі деңгейіне қатысты алғанда, кӛпір ӛткелін салудан туындаған

арнадағы су ағыны жылдамдығының табиғи жағдайларда су ағының 2 м/с болуы кезінде 20 %
жоғары,  2,4  м/с  асатын  жылдамдық  кезінде  10  %  жоғары  кӛрсеткішке  артуын  болдырмау
қажет (табиғи жағдайларда су ағыны жылдамдығының 2 м/с артық болуы жағдайында, 2,4 м/с
шамасына  дейін  орташа  жылдамдықтың  рұқсат  етілетін  ұлғаю  пайызын  интерполяция
бойынша анықтау керек);

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 1