IBM Cognos Workspace Advanced (10.2.1.1). Пайдаланушы нүсқаулығы (2013)

v Диаграмманы негізгі мазм ныны б йірліктерінен, орнату ашы ты ында

жазбаны к рсету шін Бетбелгі тізімінен Диаграмманы! негізгі мазм нына

атысты п рменді н ы ыз.

v Есеп рнегінен орнату ашы ты ында жазбаны к рсету шін Бетбелгі

тізімінде Есеп рнегі п рменін н ы ыз ж не к п ніктені(...)н ы ыз.

т ймешік жанында рнек ж не Есеп рнегі тіл атысу терезесінде рнекті

енгізі із.

6. М тінді деу шін, жазба нысанына жа ын орналас ан

диаграммасында

м тінді декі рет н ы ыз.

Егер жазба рамында м тіндік емес элементтер я ни, есептеулер немесе

лшемдер сия ты бар болса, сіз е алдымен Бет Жаса тамасы к рінісіне

ауыстыруы ыз керек (К рініс, Бет Жаса тамасы ).

Диаграмма(а негізгі сызы ты осу

Негізгі сызы тар диаграммалар ар ылы иып алынатын к лдене немесе тік

сызы тар, деректерде негізгі б лімшелерді к рсетеді.

Мысалы, сіз негізгі сызы ты сату квотасын ж не залалсыз к рсеткішті к рсету шін

оса аласыз.

@рбір негізгі сызы білікте м нге с йкес келеді.

Диаграмма т ріне байланысты негізгі сызы ты орналастыру шін сіз келесі

параметрлерді олдана аласыз.

Опция

Сипаттама

Санды м&н

Т ра ты санды м нді олданады.

М&н

К рсетілген осьтегі барлы сызыл ан дерек

м ндеріне негізделген стандартты ауыт у

санына плюс немесе минус статикалы м нді

пайдаланады.

Процентиль (%)

Т ра ты процентильді олданады.

Осьтегі пайызы (%)

Білік ау ымыны барлы пайызды

к рсеткішін олданады.

Мысалы, егер білік ау ымы -500 ден 1100- а

дейін болса, Білік бойынша пайыз (%) м ні

25 пайыз а, ал тіреу ба ыттауыш -100 те .

(25% ау ым, 1600).

Егер сіз бір негізгі сызы а емес бірнеше негізгі сызы тар а олдау к рсетсе із,есеп

орындал анда сіз андай рет бойынша оларды сызыл анды ын аны тай аласыз.

Олар жо арыдан т менге дейін салын ан. Егер сізде бірдей координаталары бар екі

негізгі сызы тар болса, оны бірі тізімде бірінші болып салынады ж не келесі

ал аш ысыны жо ар ы жа ында салынады.

@депкі бойынша, негізгі сызы ж не оларды белгісі м ндік белгілерде пайда болады.

Негізгі сызы тар т сті м лдірлікті олдамайды.

Процедура

1. Диаграмма нысаны параметрін та да ыз.

Б лім 5. Диаграммалар

2. Сізді диаграмма ыз а ж не негізгі сызы т ріне байланысты Сипаттар

аума ына ос ы ыз келсе, Санды негізгі сызы тар немесе негізгі сызы тар

санаты т ймешегін н ы ыз.

жа а т ймешегін н ы ыз ж не тізімнен негізгі сызы ты т рін та да ыз.

4. Негізгі сызы орны шін ажетті шарттарды к рсеті із.

5. Негізгі сызы сипаттары п рменіні астын ы б лігінде, негізгі сызы шін

белгіні тері із ж не сызы т рін к рсеті із.

Ке!ес: М ндік белгілерден негізгі сызы ты жою шін, белгіні жойы ыз.

6. Егер сіз бір негізгі сызы емес ал бірнеше негізгі сызы тарды осса ыз, к рсеткіні

жо ары а немесе т менге олдануды ретін к рсеті із.

Ке!ес: негізгі сызы ты жою шін

жою т ймешегін н ы ыз.

7. Негізгі сызы ты деу шін, диаграммада негізгі сызы ты та да ыз ж не

Сипаттар аума ында сипаттарды де із.

Тренд сызы тарын А(ымды Lдепкі диаграммаларында

рсету

Тренд сызы тары, сондай-а , с йкестік немесе регрессия сызы тары ретінде танымал,

деректер атарында трендтерді к рнекі т рде к рсетеді ж не диаграмма болжамдары

орта пайдаланылады. Тренд сызы ы деттегі сызы немесе осылатын немесе екі не

одан да к п н ктелер ар ылы атарда ткізілетін тренді к рсететін исы сызы .

Тренд сызы тарын а ымда ы депкі жола , сызы ты , аума ты , к піршік ж не

н ктелік диаграммаларды к рсетеді.

Тренд сызы тарыны т мендегі т рлерін аны тай аласыз:

v Сызы ты

Деректер м ндері т ра ты ба ада ы тікелей сызы бойынша к тірілгенде немесе

азай анда сызы ты тренд сызы ын пайдаланы ыз. Мысалы, егер диаграмма уа ыт

те келе нім ар ылы табыста ы т ра ты т сімді к рсетсе, сызы ты тренд сызы ы

с йкес келуі м мкін.

v К п м шелі

Деректер м ндері к терілгенде ж не азай анда, к п м шелі тренд сызы ын

пайдаланы ыз. Мысалы, егер диаграмма уа ыт те келе нім ар ылы табыста ы

артулар ж не кемулер екеуін де к рсетсе, к п м шелі с йкестік тренд сызы ы

с йкес келуі м мкін.

v Логарифмдік

Деректер м ндері жылдам арт анда немесе азай анда ж не сосын де гейлер

т мендегенде, логарифмдік тренд сызы ын пайдаланы ыз. Мысал, егер диаграмма

уа ыт те келе нім ар ылы табыста ы жылдам кемуді ж не сосын платоны

к рсетсе, логарифмдік тренд сызы ы с йкес келуі м мкін.

v Айнымалы орташа м&н

Деректер м ндері згергенде ж не трендтерді к ру шін иыс жа дайларды жаты

ая тау а болады. Мысалы, егер диаграмма уа ыт те келе нім т сімі ар ылы

табыста ы лкен ауыт уларды к рсетсе, біра кейбір деректер н ктелеріні иы

жа дайлар екенін білсе із, айнымалы орташаны тренд сызы ы с йкес келуі

м мкін.

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Тренд сызы ыны т рін пайдалануды білмесе із, деректер н ктелеріне к бірек

с йкес келетінді к ру шін р т рмен рекет жаса ыз. Мысалы, сызы ты тренд

сызы ы деректер н ктелерінде ке інен таратыл ан н ктелік диаграммада ы к бірек

н ктелерге с йкес келмейді.

Тренд сызы тар т с м лдірлігін олданбайды.

Процедура

1. Диаграмма нысаны параметрін та да ыз.

2. Сипаттар аума ында Тренд сызы ы параметрін басы ыз.

3. Жа а т ймешікті

басы ыз ж не тренд сызы ыны т рін басы ыз.

4. Т мендегі параметрлерді аны тау ар ылы тренд сызы ын аны та ыз.

/ол жетімді параметрлер сіз та а ан трен сызы тарыны т ріне байлансты.

v Ретін немесе к п м шелі тренд сызы ыны де гейін Рет жола ында орнату

шін, 2 ж не 6 аралы ында ы м нді тері із.

/осылатын алды ы кезе дерді санын айнымалы орташаны тренд сызы ын

есептеу кезінде, м нді Кезе!дер жола ында тері із.

v Егер диаграммада бір не одан да к п атар бар болса, Негізделген тізіміндеlist,

тренд сызы ы шін пайдаланылатын деректерді басы ыз.

v Осы тренд сызы ыны м нерін те шеу шін, Сызы м&нерлері т ймешігін

басы ыз ж не сызы т сін, енін, м нерін ж не м лдірлігін те шейді.

v Тренд сызы ыны жапсырмасын м ндік белгілерде те шеу шін, Жапсырма

т ймешігін басы ыз ж не Ешбір, Автоматты параметрін немесе Те!шелетін

параметрін та да ыз.

v Те дікті тренд сызы ын к рсету шін, Те!дікті к рсету т ймешігін басы ыз.

v Тренд сызы ыны R-квадрат м ні R-квадрат м&нін к рсету т ймешігін

басы ыз.

Деректер м-ндерін жолда, ба(анда, сызы та ж-не

диаграммалар аума(ында к рсету

Сіз деректер белгілерін немесе деректер м ндерін диаграммада к рсете аласыз.

Zйткені диаграммада деректер м ндері к біне аны ыра к рінеді.

Мысалы, рбір ба анны на ты биіктігін к рсету шін, ба ан диаграммасында рбір

ба анны стінде сіз деректер м ндерін к рсете аласыз.

Процедура

1. Диаграммада #атар т ймешегіні астында диаграмма т рі белгішесін та да ыз.

2. Сипаттар аума ында М&ндерді к рсету сипатын екі рет н ы ыз.

3. Деректер белгісі пішімін аны тау шін М&ндер тізімінде к рсету шін кез келген

м ндерді та да ыз.

v Жо деректер м ндерін к рсетпейді.

v На па- на деректерді на па- на м нін к рсетеді.

v Жина тау деректерді жина талатын м нін к рсетеді.

4. Деректер белгілерінен сызы тар к рсеткішін деректер та балауышына к рсету

шін, олар К рсеткіш жолдарын к рсету сбелгісін та дауды олданады.

5. Диаграммада к рсетілетін белгілер ж не м ндер бар жерді к рсету шін, М&н

орны тізімін басы ыз да, ала ан орынды та да ыз.

Б лім 5. Диаграммалар

6. Егер белгілерді орындары диаграмманны абаттасуында, олар алай

к рсетілетінін аны тау шін #а ты ысу К йі тізімінде келесі к йлерді бірін

н ы ыз :

v Жо т ймешегі депкіде орындарын ж не м мкін болатын абаттастыруда

белгілерді пайда болуын к рсетеді.

#алыпты т ймешегі(д гелек ж не са ина диаграммалар шін) деректер

та балауыштары немесе диаграмма нысандары оларды тиісті стінгі б лігінде

орналастырыл ан белгілерді к рсетеді. М нда а ты ысу табылмайды,

сонды тан белгілерді абаттастыру а р сат бар.

v Т рпайы орналасу оларды деректер та балауыштарына ж не сатылына

жа ыныра орналастырыл ан белгілерді к рсетеді, сонды тан олар

абаттастырылмайды. /а ты ысу к йі Д&л орналасу п рменіне ара анда

к рсету шін аз уа ытты алады, біра белгілерде оларды тиісті деректер

та балауыштарынан ашы тау болу н тижесін беруі м мкін.

v Д&л орналасу орналастырыл ан белгілерді к рсетеді, сонды тан белгілерді

абаттастыру а р сат жо . /абаттасуынсыз, белгілер деректер

та балауыштарына м мкіндігінше жа ын орналас ан. /а ты ысу к йі

Т рпайы орналасу п рменіне ара анда к рсету шін к п уа ытты алады,

біра белгілерде оларды тиісті деректер та балауыштарына жа ыныра

орналасуы н тижесін беруі м мкін.

Д гелек ж-не са ина диаграммаларда деректер

м-ндерін к рсету

Сіз деректер белгілерін немесе деректер м ндерін диаграммада к рсете аласыз.

Zйткені диаграммада деректер м ндері к біне аны ыра к рінеді.

Мысалы, д гелек диаграммада, рбір д гелек б лікті на ты лшемін сіз білетін

рбір д гелек б лік деректер м ндерін к рсетеді.

Процедура

1. Диаграмманы та да ыз.

2. Сипаттар аума ында М&ндерді к рсету сипатын екі рет н ы ыз.

3. д гелекті рбір б лігінде деректер белгілерін к рсету шін К рсету

т ймешегіні т менгі б лігінде Б лік атаулары сбелгісін та да ыз.

4. Деректер белгілерінен сызы тар к рсеткішін б ліктерге к рсету шін, олар

К рсеткіш жолдарын к рсету сбелгісін та дауды олданады.

5. Деректер белгісі пішімін аны тау шін М&ндер тізімінде к рсету шін кез келген

м ндерді та да ыз.

v Жасыру деректер м ндерін к рсетпейді.

v На па- на деректерді на па- на м нін к рсетеді.

v Пайыз д гелек диаграммалады барлы б ліктеріні пайызын к рсетеді.

v На па- на ж&не Пайыз на па- на м н ретінді д гелек диаграммалады

барлы б ліктеріні пайызын к рсетеді.

6. Орын тізімінде деректер белгілеріні орналастырылуын та да ыз.

Бас а диаграммаларда деректер м-ндерін к рсету

Сіз деректер белгілерін немесе деректер м ндерін диаграммада к рсете аласыз.

Zйткені диаграммада деректер м ндері к біне аны ыра к рінеді.

Мысалы, рбір к піршікті на ты м нін к рсету шін, сіз к піршікті диаграммаларда

рбір к піршікті стінде деректер м ндерін к рсете аласыз.

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Дерекер м ндерін келесі диаграмма т рлері шін к рсете аласыз: Парето,

прогрессивті, н ктелік ж не к піршікті.

Процедура

Диаграмманы та да ыз.

Сипаттар аума ында М&ндерді к рсету сипатын екі рет н ы ыз.

Санаттар, атарлар немесе к рсеткіштерді рбірі шін тек м ндерді, м ндерді

ж не белгілерді к рсетуді екеуіні бірін немесе еш айсысын та да ыз.

Деректер белгілерінен сызы тар к рсеткішін деректер та балауышына к рсету

шін, олар К рсеткіш жолдарын к рсету сбелгісін та дауды олданады.

Егер белгілерді орындары диаграмманны абаттасуында, олар алай

к рсетілетінін аны тау шін #а ты ысу К йі тізімінде келесі к йлерді бірін

н ы ыз :

v Жо т ймешегі депкіде орындарын ж не м мкін болатын абаттастыруда

белгілерді пайда болуын к рсетеді.

#алыпты т ймешегі(д гелек ж не са ина диаграммалар шін) деректер

та балауыштары немесе диаграмма нысандары оларды тиісті стінгі б лігінде

орналастырыл ан белгілерді к рсетеді. М нда а ты ысу табылмайды,

сонды тан белгілерді абаттастыру а р сат бар.

v Т рпайы орналасу оларды деректер та балауыштарына ж не сатылына

жа ыныра орналастырыл ан белгілерді к рсетеді, сонды тан олар

абаттастырылмайды. /а ты ысу к йі Д&л орналасу п рменіне ара анда

к рсету шін аз уа ытты алады, біра белгілерде оларды тиісті деректер

та балауыштарынан ашы тау болу н тижесін беруі м мкін.

v Д&л орналасу орналастырыл ан белгілерді к рсетеді, сонды тан белгілерді

абаттастыру а р сат жо . /абаттасуынсыз, белгілер деректер

та балауыштарына м мкіндігінше жа ын орналас ан. /а ты ысу к йі

Т рпайы орналасу п рменіне ара анда к рсету шін к п уа ытты алады,

біра белгілерде оларды тиісті деректер та балауыштарына жа ыныра

орналасуы н тижесін беруі м мкін.

Сызы ты диаграммада жолдар мен дерек н ктелерін

те шеу

Тек жолдарды,тек дерек н ктелерін немесе екеуінде к рсету шін сызы ты

диаграммада ы жолдарды те шей аласыз.

Дерек н ктелері Y-осіндегі р санат шін сериялар м ндерін сынады. М ндерді ашу,

жо ары, т мен ж не жабу сия ты статистикалы ма ызды м ндерді сынатын

арнайы дерек та балауыштарын к рсете аласыз.

Сондай-а , дерек н ктелерін т мендегілерді біреуімен байланыстыратын жолды

кескінін згерте аласыз:

v Н кте-н кте параметрі тік жолдар ар ылы байланыс ан дерек н ктелерін

к рсетеді,

v Н ктедегі адам параметрі дерек н ктелерінде басталатын ж не ая талатын

адамдар ар ылы байланыс ан дерек н ктелерін к рсетеді.

v Н ктелер арасында ы адам дерек н ктелері арасында басталатын ж не

ая талатын адамдар ар ылы байланыс ан дерек н ктелерін к рсетеді.

v Тегіс тегіс исы тар ар ылы осыл ан деректер н ктелерді к рсетеді.

Сызы ты диаграмманы те шелімі (Сериялар т рі) Yлестік немесе 100% лестік

параметріне орнатылса, дерек параметрлерін к рсете алмайсыз.

Б лім 5. Диаграммалар

Процедура

1. Жол нысанын та дау.

2. Тек жолды, жол мен дерек н ктелерін немесе тек дерек н ктелерін к рсету

керектігін та дау шін, Сипаттар аума ында Жалпыастында, Жол дисплейіні!

т рі тізіміндегі параметрді та да ыз.

3. Арнайы дерек та балауыштарын к рсету шін М&н та!балауыштары параметрін

басы ыз. /ос ы ыз келген арнайы дерек та балауыштарына арнал ан ж не р

та балауыш а арнал ан сбелгіні та да ыз, т с пен кескінді аны та ыз.

М&н та!балауыштары параметрінде к рсеткен параметрлер Жол дисплейіні!

т рі арнал ан параметрлерін айта жазады.

4. Дерек н ктелерін байланыстыратын жолды кескінін згерту шін, Жол кескіні

тізімінен параметрді та да ыз.

5. Жолдарды немесе дерек н ктелеріні т сін згерту шін, Боя ыш параметрін

басы ыз.

/осымша а парат алу шін, “Диаграммманы т сті боя ыштарын те шеу” бетте

78 б лімінен ара ыз.

Диаграммаларды матрицасын жасау

Жолдар мен ба андарда реттелген к п кіші диаграммаларды к рсету шін, матрицада

немесе арама- айшылы рамында кірістірілген атарлары ж не санаттары бар

к рделі диаграмманы к ре аласыз.

Жолдарда диаграммалар атарлар мен санаттарыны сырт ы кірістірілген

де гейлерді к рсетеді ж не ба андарда диаграммалар санаттарды к рсетеді. /атарлар

мен санаттарыны сырт ы кірістірілген де гейлерінде рбір деректер элементі б лек

диаграммалар а айналады. Барлы диаграммаларды санды ке ейтімі д л сондай,

сонды тан сіз оларды о ай салыстыра аласыз.

Д гелек, лшеуіш ж не та балауыш диаграммалармен ж мыс жаса ан кезде, егер

санаттарда деректер элементін іске осса ыз, сіз автоматты т рде диаграммаларды

матрицасын жасайсыз. Санатта рбір деректер элементі шін бір диаграмма

к рсетіледі. Прогрессивті немесе та балауыш диаграммалармен ж мыс жаса ан

кезде, егер атарларда деректер элементі іске осылса, сіз автоматты т рде

диаграммалар матрицасын жасайсыз.

Мысалы, келесі ба ан диаграммасы рбір жыл сайын ы (санаттарда немесе

х-білігінде) рбір аума тарда ы ж не нім жолдары ( атарларда немесе у-білігінде)

табысын к рсетеді. Б л диаграмманы ыну те к рделі ж не иын.

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Матрица жолдары сия ты сырт ы кірістірілген атарларды к рсету немесе

Матрица ба андары сия ты сырт ы кірістірістірудік рсету сбелгілерін

та да ыз (немесе екеуінде атар.)

Матрица де!гейлері жола ында матрица ба андары мен жолдарын іске осатын

кірістірілген де гейлерді сандарын та да ыз.

Егер диаграмма осымша санаттарды олдаса, матрицада ы негізгі мазм ндар

диаграммасында, ал ан кірістірілген де гейлер к рсетіледі. Д гелек, лшеуіш

ж не та балауыш диаграммалар осымша санаттарды олдамайды. Та балауыш

ж не прогрессивті ба ан диаграммалары осымша атарларды олдамайды.

Мысалы, диаграммадан жо ары, Аума тар Zнім Жолыны т менгі б лігіне

кірістіріледі. Матрица диаграммасында 1- ші Матрица де!гейі ай ын

к рсетіледі. Сонымен атар, Zнім Сызы ы матрица жолдары сия ты к рсетіледі

ж не Аума тар негізгі мазм ндар диаграммасында к рсетіледі.

Егер сіз рбір диаграммада белгілерді матрица жолдары ж не ба андары шін

к рсетілгенін аласа ыз Белгілер жолын к рсету немесе Белгілер ба анын

к рсету сбелгісін та да ыз.

Белгілер орны тізімінде, рбір диаграммада кірістірілген белгілер айда к рінуі

тиіс екенін та да ыз.

@депкі орын ба андар шін т менде ж не жолдар шін сол жа бетте орналас а.

Егер белгілер тe за болса #ию т ймешегін н ы ыз ж не м тінні айда

иылуын аны та ыз немесе м тінні лшемін згертуді иыстыру шін

Автоматты т рдегі лшем аріптері сбелгісін та да ыз.

Белгілерді аріпін, т стін ж не деректер пішімін згерту шін М&нер

т ймешегін н ы ыз.

Жол немесе ба ан білігінде та ырыпты к рсету шін Жол та ырыбын к рсету

немесе Ба ан та ырыбын к рсету сбелгісін та да ыз.

10.

Ерег матрица диаграмма ызда тек жолдар немесе ба андар болса ж не оларды

тасымалда ы ыз келсе, М мкін болса жолдарды ж&не ба андарды тасымалдау

сбелгісін та да ыз.

Калибрлі диаграммаларды те шеу

Диаграмманы о у а же іл етіп жасау шін, калибрлі жиек, осьтер, сызы тар,

жиынты ж не инені те шей аласыз.

Пайдаланушы интерфейсінде к рсетілмейінше, барлы лшемдер е жо ар ы р сат

етілген пайызы болады.

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Егер калибрлі диаграммалар жиекті, осьті зын белгілері, 250,000,000

амтыса,

калибрлі жиекпен абасттасуы м мкін ж не о у а иын болады. Осы проблемадан

аула болу шін, калибрлі диаграмма лшеміні деректер пішімін те ше із ж не аз

н лдер к рсетілетіндіктен масштабты кішірейті із. Болмаса калибрлі жиекті т сін

немесе лшемін згерті із немесе жиекті алып таста ыз.

Процедура

1. Калибрлі диаграмма нысанын басы ыз.

2. Жиынты ты орталы н ктесіні лшемін, кескінін ж не т сін згерткі із келсе,

Сипаттар аума ында Калибрлі жиынты параметрін басы ыз ж не м нерді

аны та ыз.

3. Калибрді айналасында ы жиекті те шегі із келсе, Сипаттар аума ында

Калибрлі жиек параметрін басы ыз.

4. Калибрлі осьтегі к рсеткіштерді згерткі із келсе, диаграммада ы калибрлі ось

нысанын та да ыз ж не т мендегілерді орында ыз:

v Сипаттар аума ында калибрлі инелерді те шеу шін, Калибрлі ине

параметрін басы ыз ж не м нерді аны та ыз

v Сипаттар аума ында деректер аума ыны орындарын к рсететін т сті

бауларды згерту, осу немесе жою шін, Калибр осіні! т стері параметрін

басы ыз ж не т с бая ышын аны та ыз.

v Сипаттар аума ында тор сызы тарды згерту шін, Тор сызы тар немесе

Кіші тор сызы тар параметрлерін басы ыз ж не м нерді аны та ыз.

v Калибрлі ось сызы тарыны пайда болуын згерту шін Ось сызы ы

параметрін басы ыз ж не м нерді аны та ыз.

Н ктелік ж-не та балауыш диаграммаларда м-тін

бойынша т сті аны тау

Н ктелік ж не та балауыш диаграммаларда, сіз деректер н ктелері ж не

та балауыштары к срететін, т рлі т стерде негізделген осымша к рсеткіштер

немесе фактіні аны тай аласыз. Н ктелік ж не та балауышты т стері лкен

деректерді лшемінде атынастарды к руге к мек теседі.

Мысалы, келесі та балауыш диаграмма білікті ба асы ж не сату ба асыны білігі

арасында ы атынастарды к рсетеді. Та балауыштарды к лемі жалпы пайданы

к рсетеді,ал та балауыштарды т сін жо ары ы (сары) немесе т менгі (жасыл)

1,000,000 бірліктері сатыл ан к лемді к рсетеді.

Б лім 5. Диаграммалар

Процедура

К рсеткішті Т с апару айма ына К рсеткіштер т ймешегіні т менгі б лігіне

апару ж не к рсеткішті та дау.

Сипаттар аума ында М&н бойынша т сті т ймешегін н ы ыз.

На ты м ндерді орнына пайыздар бойынша т стерді аны тау шін Пайыз

сбелгісін та да ыз.

Мысалы Пайыз сбелгісін та далынса ж не м ндері ізді ау ымы 25- тен

( ызыл) 50- ге (жасыл) болса, 25 пайыздан т менгі м ндер ызыл, ал 50 пайыздан

жо ары м ндер жасыл болады, ж не 25 ж не 50 пайыз арасында ы м ндер сары

т ске сайтын инретполяциялау т сте болады.

Егер сіз дайындама т сті боя ыштарды олдан ы ыз келсе Боя ыштар

т ймешегін н ып ж не сіз олдан ы ыз келген боя ышты та да ыз.

Егер т сті боя ыштарды немесе жиектеу м нді те шегі із келсе, Боя ыштар

жола ында боя ышты енгізуді та да ыз, т сті ж не м лдірлікті аны та ыз да,

жа а жиектеу м нді енгізі із.

Боя ыш сипатыны т сті ж не м лдірліктігін згерту шін:

Жа а боя ышты енгізуді осы ыз, жа а енгізуді ос ы ыз келген боя ышты

енгізуді т менде та да ыз, жа а боя ышты енгізу т ймешегін н ы ыз

ж не Т с т ймешегін н ы ыз.

Егер диаграмма ызда сызы тар немесе та балауыштар болса, М&нер т ймешегі

астында, та балауыш кескін, сызы м нері ж не сызы салма ын орнаты ыз.

Жо немесе null м ндер шін т сті ж не м лдірлікті та дау шін М&ндері жо

т ймешегі астында Т с т ймешегін н ы ыз ж не М лдірлік жола ында м нді

енгізі із.

гелек графиканы д гелек диаграммадан жасау

Д гелек графиканы жасау шін д гелек диаграмманы ортасына тесік оса аласыз.

Содан кейін компания логотипі, есептеуіш немесе м ндік белгілері сия ты н рсені

тесікте к рсете аласыз.

Процедура

1. Д гелек диаграмма нысанын та да ыз.

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

2. Сипаттар аума ында, Тесік лшемі (%) сипатын тесікті зі із ала ан

д гелекті пайызына орнаты ыз.

Ке!ес: Сіз м нді Тесік лшемі (%) тізімінен та дай аласыз немесе тізімде жо

м нді енгізе аласыз.

Д гелек диаграммада д гелек б ліктерді б лектеу

Сіз д гелек б ліктерді д гелекті б тін б ліктерінен бірін б ліп арау ар ылы

б лектей аласыз.

Zйткені, д гелек б ліктер деректер элементтерін к рсетеді, егер деректер

элементіні орынын ауыстырып немесе жойса ыз, б лік д гелектен за ыра емес

б лектелінеді де айта орнына оралады.

Мысалы, келесі диаграмма the Outdoor Protection б лінген б лігімен бірге нім

сызы ы бойынша табысты к рсетеді.

Процедура

1. Сіз ала ан д гелек б лікті б лектету шін о жа т ймешегінде ж не Б лікті

иып алу т ймешегін н ы ыз.

Диаграммадан б лік ажыратыл ан.

2. Д гелекке б лінген б лікті айта орнына орналастыру шін, о жа

т ймешегіндегі д гелек нысан диаграммасын н ы ыз ж не #иып алын ан

б ліктерді жою т ймешегін н ы ыз.

Та балаушысы диаграмманы те шеу

Диаграмманы р аннан кейін,та балауыш диаграмманы кескінін ж не та балауыш

ж не ма сатты к рсетіштері лшемін те шей аласыз.

@дебкі бойынша, та балаушысы диаграмманы

інде уш с р т стегі аума тар бар.

Сіз боял ан аума тарды дей аласыз(Сипаттар аума ында, Боял ан аума тар).

Б лім 5. Диаграммалар

Процедура

1. Та балауышты нысан диаграммасы п рменінен та да ыз.

2. Кескінді, т сті ж не та балауыш ж не ма сат лшемін згерту шін, келесіні

орында ыз:

v Сипаттар аума ында Та!балауыш к рсеткіштер т ймешегін н ы ыз.

v Та!балауыш т ймешегіні т менгі б лігінде та балауышты к рсету шін

аны та ыз.

Жолды! ені жиыны, атынаулы бос орынны пайызы ретінде, та балауыш

та тасыны енін аны тайды. Мысалы, сіз 50 пайзды к рсетсе із, жол

атынаулы бос орынны тек жартысын ана олданады. Егер сіз 100 пайзды

к рсетсе із, жол атынаулы бос орынны барлы ын олданады.

v Ма сатты т ймешегіні т менгі б лігінде ма сатты к рсету шін аны та ыз.

3. Диаграмма ба дарын згерту шін Сипаттар аума ында Диаграмма ба дары

т ймешегіні т менгі б лігінде Тігінен немесе К лдене! п рменін та да ыз.

зара байланысты тапсырмалар:

“Диаграмма а т сті аума тарды осу” бетте 83

Сіз т сті аума тарды диаграмманы м тінінде аны тай аласыз.

100

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Б лім

6. Ке

ейтілетін к ріністер

Ке ейтілген к ріністерді IBM Cognos есептерінде деректерді к рсету шін пайдалана

аласыз.

К ріністерді IBM Cognos кімшілігіне импорттау ажет. К рініс жиынты ы кімші

к ріністерді импорттамайынша ж не сіз шін оларды ол жетімді етпейінше бос

болады. Тек ана арнайы есеп авторлары шін р сатты шектеу ма сатында

р саттарды орнату а болады.

К ріністер AnalyticsZone (https://www.analyticszone.com) торабынан алынады.

@кімшілік ж не к ріністер туралы осымша а паратты алу шін, IBM Cognos Business

Intelligence кімшілік ж не ауіпсіздік н с аулы ын ара ыз.

К ріністер ке ейтілетіндіктен, оларды ажетті да дылармен автор ар ылы те шеуге

болады. Есеп т тынушылары веб желіге осылма ан кезде де оны іске оса алатын

клиенттік к ріністерді жасай аласыз. =ялы рыл ылар бойынша к ріністерді де

олдану а болады.

Есептерге осу а болатын к ріністерді кейбірі тарма ты карталар, жылулы

карталар, бумалан ан к піршікті к ріністер ж не желі диаграммалары болады.

@рбір к рініс т рі шін ол жетімді сипаттарды да орнату а болады. Осы сипаттар

к рініс аны тамасы ар ылы аны талады. Осы ан сас, ені, биіктігі, анимация сері

ж не с йкестендірілген ось шкаласы сия ты сипаттарды орнату а болады.

К ріністер ж не оларды олдану туралы осымша а паратты Many Eyes

(http://www-958.ibm.com) торабына ті із.

Назар аудары!ыз: К ріністерді арау шін Microsoft Internet Explorer

ба дарламасын олданса ыз, Microsoft Silverlight 5 компьютерде орнатылу ажет.

Firefox немесе iPad пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

Есепке к

рініс осу

Деректерді тиімді к рсету шін к ріністі есепке осу а болады.

Бастаудан б рын

@кімшілер К рініс жиынты ы ішінде к ріністерді ол жетімді ету ажет.

К ріністерді арау шін, Microsoft Internet Explorer ба дарламасын олданса ыз,

компьютерде Microsoft Silverlight 5 орнатыл ан болу керек. Firefox немесе iPad

пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

Осы тапсырма туралы

Деректер элементтерін т сіру айма тарына кірістіру ар ылы деректерді осасасыз.

Барлы ажетті т сіру айма тарында деректер элементтері амтылмайынша

к ріністер іске осылмайды.

Zлшемдік деректер к здерімен ж мыс істеген кезде, к рініс деректерді амту а

атысты к рсеткішті амтымаса, біреуін беру ажет. Мысалы, м ндерді т сіру

ы тары 2005, 2013

101

айма ына жал ыз м шені осса ыз, мысалы, '2012', депкі к рсеткішті т сіру айма ы

к рсеткіш кірістірілу ажет орында к рсетіледі.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

Процедура

1. Жа а есеп ры ыз немесе бар есепті ашы ыз.

# ралдар жиыны ойындысынан

К рініс белгішесін

ж мыс айма ына

с йреп апары ыз.

3. К рініс жиынты ы параметрінен к ріністі та дап, OK т ймешігін басы ыз.

4. К з ойындысынан

элементтерді деректер контейнеріндегі с йкес орын а

с йреп апары ыз.

5. К ріністі іске осы ыз.

Тарма ты карта к рінісін осу

Hлгілерді ж не иыс жа дайларды аны тау шін, есептерде тарма ты карта к рінісін

олдану а болады.

Тарма ты карталар кірістірілген тікб рыштарды жина ында лшемді ж не т с

кодын олдану ар ылы рамдас б ліктерді лкен сандары арасынд ы атынастарды

к рсетеді.

Санат ар ылы боял ан тарма ты карта т с ар ылы 1 де гей санатын аны тайды.

Тікб рыштарды лшемдері м ндерді береді. М н ар ылы боял ан тарма ты картада

тікб рыштарды лшемдері м ндерді бірін береді, ал т с м ндерді екінші жина ын

береді.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

102

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Сурет 8. Тарма ты карта к$рінісі

Бастаудан б рын

@кімшілер К рініс жиынты ы ішінде к ріністерді ол жетімді ету ажет.

К ріністерді арау шін, Microsoft Internet Explorer ба дарламасын олданса ыз,

компьютерде Microsoft Silverlight 5 орнатыл ан болу керек. Firefox немесе iPad

пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

Осы тапсырма туралы

Деректер элементтерін т сіру айма тарына кірістіру ар ылы деректерді осасасыз.

Барлы ажетті т сіру айма тарында деректер элементтері амтылмайынша

к ріністер іске осылмайды.

Zлшемдік деректер к здерімен ж мыс істеген кезде, к рініс деректерді амту а

атысты к рсеткішті амтымаса, біреуін беру ажет. Мысалы, м ндерді т сіру

айма ына жал ыз м шені осса ыз, мысалы, '2012', депкі к рсеткішті т сіру айма ы

к рсеткіш кірістірілу ажет орында к рсетіледі.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

Процедура

# ралдар жиыны ойындысынан

К рініс белгішесін

ж мыс айма ына

с йреп апары ыз.

2. К рініс жиынты ы параметрінен тарма ты карта белгішесін н ы ыз:

Б лім 6. Ке ейтілетін к ріністер

103

v Жал ыз к рсеткішті олданса ыз, санат ар ылы боял ан тарма ты картаны

та да ыз.

v Екі к рсеткішті олданса ыз, м н ар ылы боял ан тарма ты картаны

та да ыз.

3. OK т ймешігін басы ыз.

4. К з ойындысынан

элементтерді деректер контейнеріндегі с йкес орын а

с йреп апары ыз:

a. М&ндер тарма ыны астында тікб рыштарды лшемі мен т сін аны тау шін

элементтерді лшем ж не Т с параметріне с йреп апары ыз.

b. Санаттар тарма ыны астында элементтерді р т рлі де гейлерге с йреп

апары ыз. @рбір де гей келесі де гейлер кірістірілетін санатты к рсетеді.

Мысалы, де гейлер жыл, нім жолы ж не нім т рі болуы м мкін.

Жылулы карта к рінісін осу

Жылулы карталар матрицада амтыл ан жеке м ндерді к рсету шін т стерді

олданады.

Тарма ты карталар а сас, лгілер мен иыс жа дайларды аны тау шін жылулы

карталарды олдану а болады. Тарма ты карталардан б лек тікб рыштарды

лшемдері м ндерге пропорционал болмайды.

Сурет 9. Жылулы карта к$рінісі

Бастаудан б рын

@кімшілер К рініс жиынты ы ішінде к ріністерді ол жетімді ету ажет.

К ріністерді арау шін, Microsoft Internet Explorer ба дарламасын олданса ыз,

компьютерде Microsoft Silverlight 5 орнатыл ан болу керек. Firefox немесе iPad

пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

104

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Осы тапсырма туралы

Деректер элементтерін т сіру айма тарына кірістіру ар ылы деректерді осасасыз.

Барлы ажетті т сіру айма тарында деректер элементтері амтылмайынша

к ріністер іске осылмайды.

Zлшемдік деректер к здерімен ж мыс істеген кезде, к рініс деректерді амту а

атысты к рсеткішті амтымаса, біреуін беру ажет. Мысалы, м ндерді т сіру

айма ына жал ыз м шені осса ыз, мысалы, '2012', депкі к рсеткішті т сіру айма ы

к рсеткіш кірістірілу ажет орында к рсетіледі.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

Процедура

# ралдар жиыны ойындысынан

К рініс белгішесін

ж мыс айма ына

с йреп апары ыз.

2. К рініс жиынты ы параметрінен Жылулы карта белгішесін н ып, OK

т ймешігін басы ыз.

3. К з ойындысынан

элементтерді деректер контейнеріндегі с йкес орын а

с йреп апары ыз:

a. М&ндер тарма ыны астында тікб рыштарды т с к ле кесін аны тау шін

к рсеткішті немесе жал ыз м нді с йреп апары ыз.

b. Санаттар астында элементтерді Y санатына ж не X санатына с йреп

апары ыз.

Ке!ес: Y санатында ы ж не X санатында ы элементтерді р т рлі

лшемдерден келетінін тексері із.

Бумалан(ан к піршікті к ріністі жасау

Бумалан ан к піршікті к рініс тор айналасында таратыл аннан к піршіктерді м ият

бумалау шін к піршікті диаграмма а сас болады. Кішкентай орында деректерді

лкен м лшерін к рсету шін бумалан ан к піршікті к ріністі олдану а болады.

Б лім 6. Ке ейтілетін к ріністер

105

Сурет 10. Бумалан ан к$піршікті к$рініс

Бастаудан б рын

@кімшілер К рініс жиынты ы ішінде к ріністерді ол жетімді ету ажет.

К ріністерді арау шін, Microsoft Internet Explorer ба дарламасын олданса ыз,

компьютерде Microsoft Silverlight 5 орнатыл ан болу керек. Firefox немесе iPad

пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

Осы тапсырма туралы

Деректер элементтерін т сіру айма тарына кірістіру ар ылы деректерді осасасыз.

Барлы ажетті т сіру айма тарында деректер элементтері амтылмайынша

к ріністер іске осылмайды.

Zлшемдік деректер к здерімен ж мыс істеген кезде, к рініс деректерді амту а

атысты к рсеткішті амтымаса, біреуін беру ажет. Мысалы, м ндерді т сіру

айма ына жал ыз м шені осса ыз, мысалы, '2012', депкі к рсеткішті т сіру айма ы

к рсеткіш кірістірілу ажет орында к рсетіледі.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

Процедура

# ралдар жиыны ойындысынан

К рініс белгішесін

ж мыс айма ына

с йреп апары ыз.

2. К рініс жиынты ы параметрінен Бумалан ан к піршік белгішесін н ып, OK

т ймешігін басы ыз.

106

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

3. К з ойындысынан

элементтерді деректер контейнеріндегі с йкес орын а

с йреп апары ыз:

a. К рсеткішті немесе жал ыз м нді М&ндер тарма ыны астында ы к рсеткішке

с йреп апары ыз.

b. Санаттар тарма ыны астында к піршіктер сия ты олдану шін элементті

с йреп апары ыз.

#атарлар тарма ыны астында санат ретінде олдану шін элементті с йреп

апары ыз. Санатта ы рбір элемент т с лгісінен р т рлі т сті алады.

Желі диаграммасын осу

Есептерде желі диаграммасын жасуа а болады. Т йіндер деректер контейнері бірге

байланыстырылатын элементтерді аны тайды. Сілтемелер деректер контейнері бірге

байланыстырылатын элементтерді арасында ы атынасты аны тайды.

Сурет 11. %ызметкерлері айма бойынша к$рсететін белсенді есептегі желі

диаграммасы

Бастаудан б рын

Желі т йінін т сіру айма тары тек ана санды деректер элементтерін алады. Барлы

деректер к здерінде желі диаграммасын жасау шін с йкес деректер болмайды.

@кімшілер К рініс жиынты ы ішінде к ріністерді ол жетімді ету ажет.

К ріністерді арау шін, Microsoft Internet Explorer ба дарламасын олданса ыз,

компьютерде Microsoft Silverlight 5 орнатыл ан болу керек. Firefox немесе iPad

пайдаланушыларына Silverlight ажет емес.

Осы тапсырма туралы

Деректер элементтерін т сіру айма тарына кірістіру ар ылы деректерді осасасыз.

Барлы ажетті т сіру айма тарында деректер элементтері амтылмайынша

к ріністер іске осылмайды.

Б лім 6. Ке ейтілетін к ріністер

107

Zлшемдік деректер к здерімен ж мыс істеген кезде, к рініс деректерді амту а

атысты к рсеткішті амтымаса, біреуін беру ажет. Мысалы, м ндерді т сіру

айма ына жал ыз м шені осса ыз, мысалы, '2012', депкі к рсеткішті т сіру айма ы

к рсеткіш кірістірілу ажет орында к рсетіледі.

Назар аудары!ыз: К рініске арнал ан олдау сипаттары к рініс аны тамасы

ар ылы аны талады.

Процедура

# ралдар жиыны ойындысынан

К рініс белгішесін

ж мыс айма ына

с йреп апары ыз.

2. К рініс жиынты ы тарма ынан желі диаграммасы белгішесін н ып, OK

т ймешігін басы ыз.

3. К з ойындысынан

элементтерді деректер контейнеріндегі с йкес орын а

с йреп апары ыз:

a. Nodes1 деректер контейнерінде элементтерді Т йін (санды ) ж не Атау

тарма тарына с йреп апары ыз. Т йіндер деректер контейнері ызметкерлер

сия ты ызметкер коды ар ылы аны тал ан бірге байланыстырылатын

элементтерді аны тайды.

b. Links1 деректер контейнерінде Т йіннен (санды ) ж не Т йінге (санды )

параметріне элементтерді с йреп апары ыз. Байланыстар деректер контейнері

ызметкерлер мен менеджерлер сия ты біргей байланыстырылатын

элементтер арасында ы атынасты аны тайды.

К ріністі

лшемін згерту

К ріністі лшемін згертуге болады.

Процедура

1. К ріністі т менгі о жа б рышын н ып, с йреп апары ыз.

2. К рсеткішті орналастыру шін к ріністі лшемін згерткен кезде, Shift пернесін

басып т ры ыз.

#алып тарма ыны астында ы Сипаттар аума ында лшемі згертілген

к ріністі биіктігі мен енін згертуді арап шы у а болады.

К рсетілетін ау ым м-ндерін к рсету

К ріністе к рсетілетін м ндерді ау ымын к рсетуге болады.

Осы тапсырма туралы

К рсетілетін м ндерді ау ымын бас ару шін келесі та даулар ау ымны е кіші

ж не е шкен м ндерін есептеу шін ол жетімді болады.

v Барлы деректер

Осы та даумен е кіші ж не е лкен м ндер кірістірілген к рсеткіш м ндерін

к рсету шін есептеледі.

v Барлы егжей-тегжейлі м ліметтер

Б л та дау тек б лімдерді жаса анда ол жетімді болады. Осы та даумен,

к рсетілген деректер ау ымы рбір б лімде бірдей болады.

v К рсетілген м ндер

Осы та даумен к ріністе к рсетілетін е кіші ж не е лкен м ндерді к рсеті із.

108

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Ескерту: К ріністе к рсетілетін е кіші ж не е лкен м ндер к рсетілген

м ндерден б лек болуы м мкін. Мысалы, 0 ден 195 дейінгі ау ымды к рсетсе із,

IBM Cognos BI 0 ден 200 дейінгі ау ымды к рсете алады.

Процедура

К рсетілген м ндерді ау ымын к рсету шін, осы адамдарды орында ыз.

1. К рініс деректері контейнерінде к ріністегі м ндерді беретін М&ндер б лімінде

деректер элементін басы ыз. Мысалы, бумалан ан к піршікті к ріністе лшем

жола ында кірістірілген деректер элементін та да ыз.

2. Сипаттар аума ында М&н ау ымы сипатын екі рет н ы ыз.

3. Ау ым т рі жола ында ол жетімді та дауларды бірін та да ыз.

4. Барлы деректер немесе Барлы егжей-тегжейлі деректер т ймешігін басса ыз

ж не м ндерді ау ымында н л бол анын аласа ыз, Н лі бар ау ым сбелгісін

ойы ыз.

5. К рсетілген параметрі та далса, Е! кіші ж не Е! лкен сбелгілеріне

ау ымны е лкен ж не е кіші м ндерін енгізу ажет.

К ріністерді жа арту

К рініс аны тамасына згеріс енгізілгенде, к ріністерді жа арты ыз.

Осы тапсырма туралы

К ріністі кез келген б лігі к рініс аны тамасына жасал ан згерістер ар ылы

жарамсыз болса, жарамсыз б лігі жойылады. Мысалы, рісті атауы згертілсе,

рістегі дерек элементтері жойылады. К ріністі іске осу шін дерек элементтерін

атауы згертілген ріске осу керек.

Процедура

Есепті жа а Cognos Workspace Advanced терезесінде ашы ыз.

Б лім 6. Ке ейтілетін к ріністер

109

Б лім 7. Тізімдер

Деректер базасында ы толы м ліметтерді к рсету шін есептерді тізімдеуді

пайдаланы ыз.

Есептер тізімі деректерді жолдар мен ба андарда к рсететі есеп. @рбір ба ан

деректер базасында ы дерек элементтеріні барлы м нін к рсетеді немесе есептеу

деректер базасында ы дерек элементтеріне негізделеді.

Есеп тізімі жалпы жиынты ты т менгі жол а автоматты т рде осады. @депкі

жиынты олданылады.

Сіз тізімдегі кез келген топтар а арнал ан жина ж не т менгі деректеме тізіміндегі

жалпы жина тама жина ын автоматты осуды IBM Cognos Workspace Advanced

параметрлеріндегі Тізімдерге арнал ан автоматты топ ж&не жина т&ртібі

параметрін та дау ар ылы к рсете аласыз. Бірлескен деректер к зінде к рсетілген

ретінде депкі жина олданылады. /осымша а парат алу шін, “Есеп параметрлері”

бетте 28 ішін к рі із.

зара байланысты тапсырмалар:

“/атысты деректерді жиындарды есептеу” бетте 118

Деректерді есептерде жалпы, есептеу, орташа, е аз,е к п ж не та ы бас аларды алу

шін топта ыз.

“Zлшемдік деректерді топтау” бетте 151

Деректерді есептерде жалпы, есептеу, орташа, е аз,е к п ж не та ы бас аларды алу

шін топта ыз.

“Ай ас кесте ішінде тізімді ауыстыру” бетте 54

Ай ас кесте ішінде тізімді ауыстыры ыз, оны т рлі перспективадан деректері ізді

к ресіз.

Деректер тобы

Тізім есебіндегі деректер элементтерін к шірме м ндерді жою шін топта ыз.

Мысалы, сізде сатып алын ан німдерді к рсететін есеп бар. @р нім шін,сондай-а ,

нім т рі к рсетілген. Тізімдегі р нім т ріні тек бір данасын к рсету шін, нім

т ріні ба анын топтайсыз.

Ба анды автоматты т рде топтау, оны бірінші ба ан ретінде сол а жылжытады. Келесі

ба анды топтау оны со ы топтал ан ба ан а орында ан а дейін оны сол а

жылжытады. Ба анды топтан шы ар анда, оны со ы топтал ан ба ан а орында ан а

дейін оны о а жылжытады.

ы тары 2005, 2013

111

Ба ан топтал аннан кейін, сіз оны есепті кез келген жеріне жылжыта аласыз.

Топтау а оса, сіз дерек элементтеріні с рып ретін к рсете аласыз. Тізімдерде,

деректер элементін топтар а с рыптай аласыз, сонымен атар элементтерді

топтардан шы ара аласыз. Ай ас кестеде жол мен ба ан элементтерін с рыптай

аласыз.

Процедура

1. Топтау керек ба анды басы ыз.

Ба ан та ырыбын немесе ба ан яшы тарыны бірін баса аласыз.

Ке!ес: Бірнеше топтауды бір уа ытта орындау шін, Ctrl+басу немесе

Shift+басу т ймешіктерін басы ыз.

топтау/топтамау т ймешігін басы ыз.

зара байланысты тапсырмалар:

“/атысты деректерді с рыптау” бетте 119

Элементтерді сізді сын ан реті ізде к ру шін с рыптпй аласыз.

“Деректерді б лімдерге б лу” бетте 180

Деректер элементіне арнал ан б лек тізімді, диаграмманы немесе ай ас кестені

к рсету шін есепте б лімдер жаса ыз.

112

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

Реляциялы деректерді тізім бойынша сын ан тиімді. Б л деректер IBM Cognos

Workspace Advanced ж йесінде с рау элементтері ар ылы йымдастырыл ан.

Реляциялы есепте,тізімде деректерді жалпы санын шы ару шін сті гі ж не

т менгі дерек атауыларын пайдаланасыз. Жиынты пен немесе толы с згімен

реляциялы есептеуде дерекке шо ырланасыз.

IBM Cognos Query Studio реляциялы дерекпен ж мыс жасау а ол жетімді.

Реляциялы

есептеулерді олдану

А параттарды дерек к здерінен алып пйдалану ар ылы есептерді м ндірек етіп

есептеулерді орнату а болады. Мысалы, сіз есепті шотын жасап жатырсыз ж не

рбір тапсырыс жасал ан нім шін сатылымны орта сомасын к ргі із келеді.

Zнімба асын тапсырыл анына к бейтетін сана ыш ба ан жаса ыз.

Функцияларды олдана ортырып рнектерді т зету шін есептер жасай аласыз.

Егер есептеулерде бірнеше есептер олданылса немесе т рлі есеп авторлары ар ылы

болса, модельдеуден есепті модеь ішінен о шаулан ан нысан жасап ж не оны с йке

келетін бума а осуын с ра ыз.

Есептеу тапсырысын шешу

Есепті жолдарда ж не ба андарда ы есептеулері иылысатын болса, есептеу келесі

ретпен дайындалады:

осу немесе азайту

v к бейту немесе б лу

v жина таушы (жыйма)

ал ан арифметикалы функциялар: абсолюттік, д гелек, т мен д гелек, орта

есеппен, е аз, е к п, орташа, м лшер

v пайыз, % айырмашылы

( су) немесе % барлы ыны

v ранг, квартиль, квантиль немесе процентиль

Егер екі есептеуде де бірдей басымдылы болса, мысалы, егер олар екеуі де

к сіпкерлік функция болса, онда жол есептеулері басым болады.

Егер сізде тиісті р сат бар болса, есепті IBM Cognos Report Studio ба дарламасынан

аша аласыз ж не басымдылы ретін сипат ретін згерту ар ылы шеше аласыз. К бірек

м лімет алу шін, Report Studio ралында ы Пайдаланушы н с аулы ын к рі із.

Есептеулердегі шектеулер

IBM Cognos Workspace Advanced ба дарламасына ол жетімді рнектер мен

функцияларды ана пайдаланып, оларды синтаксисі бойынша ж мыс жаса ыз.

Жа сы н теже алу шін, Report Studio ба дарламасынан шы ан есептеулермен

салыстырмай, немесе жиынты тар мен есептемелер рама ыз.

ы тары 2005, 2013

113

Есептеулер шін минималды тексерулер іске асады. Егер есепте д рыс емес

рнектерді олданса ыз, есебі із к тілмеген н тижелі м нді беруі м мкін.

Осы ан осымша, жиынты м шелерін келесідегідей аны тауы ыз керек:

summary_function (currentMeasure элементтері set_reference) ішінде

set_reference де гей бол ан кезде немесе Дерекк з ойындысына кірістірілген

жиынты

орнына бол анда.

Осылай болма ан жа дайда жиынты _функция статистикалы функция ретінде

олданы ыз. Егер ай ын жиынты функциясын олданса ыз, кейбір кедергілерге

кездесуі із м мкін я ни лшемдер мен сценарий немесе м шелер лшемдерін

есептеу (жа тау арасы табысы, т рлі есептер т.б) олар к рделі жиынты тардан

т рады немесе м шелер жиынты талмайды.

Zз деректері ізді біле отырып ж не текшені иесін на тыла ыз ол жина тауышта

автоматты т рде ауіпсіздікте болады.

Шектеутді к п бол анды ынан, есептеу т жырымдары сенімді м ндер бере алмауы

м мкін. /олайлылы шін, сіз жол жиынты тары ж не есептелген м шелер

ба аналары иылыс ан есептер ра аласыз. М ндай есептерде иылыстар к тпеген

м ндерден т руы м мкін. /арсы жа дайда, есеп жолдары мен ба аналар

жиынты ыны иылысы, жиынты функцияларында олданылады, сонымен атар

олар ауіпсіз болып табылады, себебі есептер еркін ауіпсіз м ндерде ндіріледі.

Егер кешенді рнектер жасау керек болса, Report Studio ралын пайдаланы ыз.

%арапайым есептеулерді ру

Сіз есебі ізде элементтерді та дайсыз ж не арапайым есептеулерді расыз.

/осымша, арапайым арифметикалы есептеулерге, сіз санды , жол, к ні, уа ыты

ж не есептеулер аралы ын орындай аласыз.

Келесі кесте ол жетімді санды есептеулерді аны тайды.

Есептеу

Сипаттама

- деректер элементі

Сіз бір санды деректер элементін та да ан

кезде, теріс а ымда ы м нді кірістіріледі.

На па- на

Санды деректер элементтері шін, на па-

на м н кірістіріледі.

Д !гелек

Санды деректер элементтері шін, б тін

сан а жа ын т р ан санды д гелектеуді

кірістіреді.

Жо ары жа а арай д !гелектеу

Санды деректер элементтері шін, б тін

сан а жа ын т р ан санды д гелектеуді

кірістіреді.

Т менгі жа а арай д !гелектеу

Санды деректер элементтері шін, рі нолге

жа ын ж не б тін сан а жа ын т р ан санды

д гелектеуді кірістіреді.

114

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Есептеу

Сипаттама

Жиынты

Белгіленген немесе жиынты , иерархияда ы

барлы м ндер.

Екінші элементті пайызы ретінде

та далын ан бірінші элементті м нін

есептеп шы арады.

% Айырмашылы

Пайыз ретінде екі элементтер арасында ы

айырмашылы ты есептеп шы арады.

жалпы %

Есеп шін жалпы пайызды к рсеткіш ретінде

элементті м нін есептеп шы арады.

Ескерту: Zрнек аны тамасы: total(х) /

total(total(х) for report)

% - ды негіз

Та далын ан бірінші элементті А жиегінен

ж не та далын ан екінші элементті В

жиегінен алады. Негізгі пайызды есептеу

н тижесі А ж не В элементтеріні иылысу

м ніне дейінгі, А элементі шін м ніні

барлы ын салыстырады.

Ескерту: Б л есептеулер егер сіз рбірі т рлі

жиектерден, т рлі иерархиялардан та дайтын

екі элементтерге ана ол жетімді.

Те!шелім

Те шелім арапайым арифметикалы

есептеулер орындал анда, сізді зіндік

м ні ізді аны тау а р сат береді. Сонымен

атар, сізге операндтарды ретін згерту

шін р сат береді немесе жа а есептелетін

жол немесе ба ан шін пайдаланушыны

атын енгізі із.

Келесі кесте ол жетімді жол есептеулерді аны тайды.

Есептеу

Сипаттама

Бос орындарды жою

Жол деректер элементтері шін, жолда ы

со ы та бадан кейін пайда болатын кез

келген осымша орындарды жояды. С здер

арасында ы бос орындар жойылмайды.

/осымша бос орындар кейде сіз с рыптау,

с згілеу немесе іздеу ж мыстары барысында

к тілмеген н тижелерге келіп со тырады.

Ал аш ы ? та!балар

Жол деректер элементтері шін, сіз

аны тайтын тек ал аш ы та баларды санын

к рсету шін м тінді ыс артады.

Со! ы ? та!балар

Жол деректер элементтері шін, сіз

аны тайтын тек со ы та баларды санын

к рсету шін м тінді ыс артады.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

115

Келесі кесте ол жетімді к ні мен уа ыт есептеулерді аны тайды.

Есептеу

Сипаттама

#осу ? жылдар

Бір к нді немесе уа ыт деректер элементін

та да ан кезде, жылды , айды , к нні ,

#осу ? айлар

са атты , минутты немесе секундты

та дал ан санын та далын ан м нге осады.

#осу ? к ндер

Жыл, Ай, К н, Са ат, Минут ж не Секунд

Бір к нді немесе уа ыт деректер элементін

та да ан кезде, жыл, ай санын, к н санын,

са атты, минутты немесе секунд м нін

к рсетеді.

Келесі кесте ол жетімді аралы есептеулерді аны тайды.

Есептеу

Сипаттама

К ндер

Аралы деректер элементтері шін, екі к ндер

арасында ы к ндерді сандары ретінде

Егер сіз математикалы рекеттерді олданатын бірнеше ке ейтілген есептеулерді

жаса ы ыз келсе, с рау есептеулерін жаса ы ыз келсе.

Процедура

1. Есептеуді ж ргізу шін есебі ізде элементтерді та да ыз.

Ке!ес: К п элементтерді та дау шін Shift пернесі + н у немесе Ctrl

пернесі+н у.

2. есептеулер т ймешегін кірістіру шін н ы ыз

ж не орындалатын

есептеулерді та да ыз.

Ескерту: Тек есептеулер сіз та да да анда ана к рінетін элементтер шін

олданылады.

3. Операндтарды ретін немесе есепке осыл ан есептелетін элементті атын

згерту шін Пайдаланушы п рменін н ы ыз.

Н-тижелер

Есебі ізде есептеулер жа а жолды немесе ба анды к рсетеді.

С рау есептеулерін кірістіру

С рау есебін есебі ізге жа а жол немесе ба анды есептеуге негізделген м ндермен

бірге осу шін кірістірі із. Мысалы, сіз айырбас ба амы ар ылы олда бар доллар

лшемін к бейту ар ылы долларларды еуро а т рлендіретін Еуролар деп аталатын

с рау есептеуін жаса ыз. Еуролар б лек жол немесе ба анда ы со ы

пайдаланушылар а содан кейін к рсетілуі м мкін.

116

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

%ызмет к рсеткіштеріні сапасы

Дерек к здеріні барлы ы функциялар а бірдей жолда олдау к рсете бермейді.

Дерек модельдеуі функцияларда ызмет к рсеткіштері і сапасын функцияларды

асиеті туралы к рнекі к рінісін беру шін те шей алады. Есепте андай функция

олданатынын аны тау шін есеп авторлары ызмет аны тауыштарыны сапасын

олдана алады. /ызмет аны тауыштарыны сапасы т мендегідей:

ол жеткізгісіз (X)

Б л функция бумада ы дерек к зіні еш айсына ол жетімді емес.

v шектеулі ол жетімділік (!!)

Б л функция бумада ы дерек к здеріні кейбіріне ол жетімді емес.

v шектеулі олдау (!)

Б л функция бумада ы дерек к здеріні барлы ына ол жетімді, біра ол нашар

німділік пен к тпеген н тижелерге келетін дерек к зіне олданылмайды.

v бос ( сбелгі белгісі)

Б л функция бумада ы дерек к здеріні барлы ына ол жетімді.

Литерал жолдарында тырна шаларды олдану

Zрнекке литерал жолдарын ой анда, ол жолды бір тырна шамен оршайсыз. Жолда

тырна ша болса, ол згертілуі керек. Мысалы, егер ab'c жолын ой ы ыз келсе, онда

'ab''c' деп жазуы ыз керек.

С рау есептеуішін кірістірі із

С рау есебін есебі ізге жа а жол немесе ба анды есептеуге негізделген м ндермен

бірге осу шін кірістірі із.

Ма!ызды: Жапония сия ты екі байтты ортада пайдаланылатын рнекті жаса ан

кезде, тек ж мыс істейтін арнайы та балар - ASCII-7 ж не ~ -- || - $ ¢ £ ¬.

Ке!ес:

#ол жетімді рамдастар аума ын к рсету немесе жасыру шін, аума ты о

жа ына к к к рсеткішті басы ыз.

v А парат аума ын к рсету немесе жасыру шін, аума ты стіндегі к к

к рсеткішті басы ыз.

рнек аны тамасы аума ында рнек рамдастарын к шіру ж не ою шін,

к шіру т ймешігін

ж не ою т ймешігін

пайдалана аласыз.

Процедура

# ралдар жиыны ойындысынан

С рау есебі параметрін есепке апары ыз.

2. Атау терезесінде рнегі із шін ма ызды атауды енгізі із.

Мысалы, 2007 жылды табысы мен 2006 жылды табысыны арасында ы

айырмашылы ты есептегі із келсе, сіз рнегі ізге атау бере аласыз 2007 - 2006

Табысы.

#ол жетімді рамдастар аума ында есептеуішті аны та ыз:

v Есепте к рсетілмеген дерек элементтерін осу шін, к з ойындысында

дерек элементтерін екі рет басы ыз.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

117

v Есептеуіш сия ты есептегі, біра міндетті т рде лгідегі емес деректер

элементтерін осу шін, деректер элементтерін деректер элементтеріні

ойындысында

екі рет басы ыз.

v Функцияларды, жиынты тарды ж не операторларды функциялар

ойындысында

осу шін, элементтерді екі рет басы ыз.

Ке!ес: #ол жетімді рамдастар аума ында к рінетін функцияларды,

жиынты тарды ж не операторларды с згілеу шін, с згілеу т ймешігін

басы ыз ж не функцияны не айтар анын немесе функцияны рекетін

функция т рі бойынша с згіле із.

Ке!ес: Сондай-а , сіз есептеуішті тікелей рнек аны тамасы терезесіне енгізе

аласыз. К н м ндерін енгізген кезде, к н пішімі сізді дерек ор т рі із шін

д рыс екендігіне к з жеткізі із.

4. Тексеру т ймешігін

басы ыз.

Кез келген тексеру ателері А парат аума ыны

#ателер ойындысында пайда

болады.

%атысты деректерді жиындарды есептеу

Деректерді есептерде жалпы, есептеу, орташа, е аз,е к п ж не та ы бас аларды алу

шін топта ыз.

Жиынты жолдарды немесе ба андарды ос аннан кейін, оларды есепте бас а

орын а жылжыту ар ылы жылжыту а болады.

Жиынты функцияларды те шелетін есептеулерде пайдалану а да болады.

Т мендегі кесте ол жетімді жиындарды аны тайды.

Жиынты

Сипаттама

Авмоматты жиынты

Деректер к зінде к рсетілгендей деректер

элементі шін депкі жиынты ты

пайдаланады.

Мысалы, есепті депкі жиынты ретінде

пайдалан андай б лік н мірлерін к рсететін

деректер элементі.

Жалпы

Бос ж не жо м ндерден бас а барлы

м ндерді осады.

Санау

Бос ж не жо м ндерден бас а барлы

м ндерді есептейді.

Орташа м н

Барлы м ндерді осады ж не сосын бос ж не

жо м ндерден бас а м ндерді есептеуі

ар ыды б леді.

Минимум

Бос ж не жо м ндерден бас а е кіші м нді

та дайды.

Максимум

Бос ж не жо м ндерден бас а е лкен

санды та дайды.

118

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Жиынты тарды арсы ойындылар а немесе диаграммалар а ос анда, депкі м ні

м лімет жиынты тарын пайдалану болып табылады. М лімет жиынты ы тек арсы

ойындыда немесе диаграмма рылымында к рінетін деректерді топтау а

тырысады. Егер есеп бір ма ыналы кірістіруді амты анда деректерді топтау жолы

т сініксіз болмаса, есеп еш андай м нді (--) к рсетпейді немесе аты орын алады.

Процедура

1. Топталатын жолды немесе ба анды басы ыз.

/ ралдар та тасында, топтау т ймешігін басы ыз

ж не жиынты т рін

та да ыз.

Жиынты жа а жол немесе ба ан ретінде шы ады.

3. Жиынты жапсырмасын згерту шін, жапсырманы тінтуірді о жа ын басы

ыз

ж не Жалпы (А пан сатылымдары) сия ты жа а атты тері із.

Ке!ес: Жиынты ты алып тастау шін, жиынты жапсырмасын та да ыз ж не

жою т ймешігін басы ыз

зара байланысты т сініктер:

“Реляциялы есептеулерді олдану” бетте 113

А параттарды дерек к здерінен алып пйдалану ар ылы есептерді м ндірек етіп

есептеулерді орнату а болады. Мысалы, сіз есепті шотын жасап жатырсыз ж не

рбір тапсырыс жасал ан нім шін сатылымны орта сомасын к ргі із келеді.

Zнімба асын тапсырыл анына к бейтетін сана ыш ба ан жаса ыз.

%атысты деректерді с рыптау

Элементтерді сізді сын ан реті ізде к ру шін с рыптпй аласыз.

@депкі бойынша IBM Cognos Workspace Advanced ба дарламасы элементтерді

дерекк зде аны тал ан ретпен шы арып алады. /атысты дерек к здеріні рдайым

аны тал ан реті болмауы м мкін. Деректер лгісі лгідегі с рыптау параметрін

аны тайды. Деректерді лгілеу туралы осымша а парат алу шін, IBM Cognos

Framework Manager User Guide ара ыз.

Процедура

1. С рыптау шін ба ан немесе жолы та да ыз.

2. С рыптау белгішесін

басы ыз.

3. Орналасуда с рыптау астында Артуы бойынша реттеу немесе Кемуі бойынша

реттеу параметрін басы ыз.

Ке!ес: С рыптау ретін жою шін, С рыптамау параметрін басы ыз.

Бірнеше жолдарды немесе ба(андарды немесе топтал(ан

ба(андарды с рыптау

Егер бір немесе одан да к п жолды немесе ба анды с рыптаса ыз, олар с рыптал ан

ретті згертуге болады. Сондай-а , топтал ан ба андарды тізімде с рыптау а болады.

Процедура

1. Ба аны немесе жол та ау.

2. С рыптау белгішесін

басы ыз ж не Орналасу с рптауын

!еу.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

119

3. Топ ішіндегі тізім ба анын с рыптау шін, т мендегілері орында ыз:

a. Топтар аума ында, Топтар алтасыны астына, топтал ан ба анны алтасын

ке ейті із.

b. Деректер элементтері аума ында, дерек элементтерін С рыптау тізімі

алтасына с рыптау шін апары ыз. Сондай-а , деректер элементтерін Тізім

бойынша м&ліметтер с рыптау алтасынан жылжыту а болады.

c. С рыптау реті т ймешігін

арту немесе арту бойынша ретін к рсету

шін басы ыз.

4. Бірнеше ба андар с рыптал анда с рыптау ретін згерту шін, Топтар

та тасында, топты Тізім бойынша с рыптау алтасында немесе Тізім бойынша

м&ліметті с рыптау алтасында ба андарды ретін згерті із.

Ке!ес: Элементтерді Тізім бойынша м&ліметті с рыптау алтасына топтар емес

элементтерді с рыптау шін осы ыз.

зара байланысты тапсырмалар:

“Деректер тобы” бетте 111

Тізім есебіндегі деректер элементтерін к шірме м ндерді жою шін топта ыз.

Мысалы, сізде сатып алын ан німдерді к рсететін есеп бар. @р нім шін,сондай-а ,

нім т рі к рсетілген. Тізімдегі р нім т ріні тек бір данасын к рсету шін, нім

т ріні ба анын топтайсыз.

Есепте емес деректер элементі негізінде тізімдерді

с рыптау

Сіз тізімде жо деректер элементі негізінде с рыптау шін негізгі тарма тан деректер

элементін олдана отырып тізімде ба андарды с рыптай аласыз.

Мысалы, сізді нім жолы ызда ы тізім барлы німдерді к рсетеді. Сіз оларды

ндіріс ба асы к рсеткішін есепке алмай, ндіріс ба асы бойынша с рыпта ы ыз

келеді.

Байланыс ан деректер к здері шін,сіз к рсеткішті олдана аласыз

ж не с рау

элементтерін с згілеу шін

олдану.

Zлшемдік деректер к здері шін,сіз к рсеткішті олдана аласыз

ж не

де гейлерді с рыптау.

Процедура

1. Ба анды та дау.

2. Негіз ойындысында

о жа т ймешегімен к рсеткіш, с рау элементі

немесе де гейді н у ж не Есепке арнал ан с рыптау т ймешегін н у.

3. Деректер элементтері ба анынан Топтар ба анында Толы С рыптау Тізіміне

деректер элементін жылжыту.

4. С рыптау реті белгішесін н у

артуы немесе кемуі реті бойынша аны тау.

120

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

%атысты деректерді пішімдеу

О ылуын жа сарту шін есептегі деректерді пішімде із. Мысалы, жыл, ай, к н

ретіндегі барлы к н м ндерін к рсете аласыз. Егер пішімдеуді к рсетпесе із,

деректер лгідегі сипаттар жиынына с йкес пішімделеді. Егер сипаттар лгіде

орнатылмаса, деректер ICU пішімдеріне с йкес пішімделеді.

Сондай-а , шарт а негізделген деректерді пішімдей аласыз.

Деректер пішімдері б лінген м тінде (CSV) ж не XML есеп шы арылымдарында

олданылмайды.

Процедура

1. Ж мыс айма ында, деректер элементін т ймешікті о жа ымен басы ыз ж не

М&нер, Деректер пішімі т ймешігін басы ыз.

Ке!ес: Сондай-а , сіз ралдар та тасыны м неріндегі деректер пішіміні

т ймешігін

пайдалана аласыз.

2. Пішім т рі жола ында, пішім т рін басы ыз.

Сипаттар жола ында шы атын та дал ан пішім т рі шін орнатылатын сипаттар.

/ала ан сипаттарды орнаты ыз.

К ндер шін ЖЖЖЖ-АА-КК сия ты а паратты на ты т рлерін к рсететін

мета та баларды теретін сипаттар шін, мета та балар есеп шін к рсетілген

жасау тіліне байланысты ажет етіледі.

Егер Fшекей сипаты шін м нді к рсетсе із, барлы бас а пішімдеу сипаттары

келесі иыс жа дайлар а байланысты еленбейді:

v Н лдік м&н та!балары

v Теріс лгі

Кейбір сипаттар тіл регистрі болып табылатынын білі із.

Н-тижелер

Деректерді пішімдеу сипаттары олданылады. Егер деректер элементінде бірнеше

валюталарда ы м ндер бар болса, біра тек сол валюталарды ішкі жиынында

аны тал ан пішімдер бар болса, ж мыс істеп жат ан тілді депкі пішімі еш андай

пішім к рсетілмеген м ндерге олданылады.

зара байланысты т сініктер:

“/осба ытты мазм н шін олдау” бетте 182

Сіз осба ытты мазм н шін олдау к рсететін есептерді жасай аласыз. Сіз негізгі

м тін ба ытын, санды кескіндеуді ж не контейнер ба ытын к рсете аласыз.

Онды белгі м лшерін санды т рде к рсету

Онды белгіні санын к рсету кезінде, IBM Cognos Business Intelligence

ба дарламасы стандартты IEEE 754 д гелектенген жарты к йін олданады.

Д гелектеуді ескере отырып, д гелектенген сандар жа ын орналас ан

ыс артыл ан м нге арай жылжыты ыз, дегенмен екі ыс артыл ан м ндер де

те дей ашы ты та орналас ан, б ндай жа дайда м ндерді ая талуы сандар ішінде

келесідегідей та дал ан:

v Егер сандарды н тижесі 5 тен к п болып к рінсе жедел т рде сандар жо ары

арай д гелектенеді.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

121

v Егер сандарды н тижесі 5 тен аз болып к рінсе, жедел т рде сандар т мен арай

д гелектенеді.

v Егер алдын ы сан та бол ан жа дайда ж не олар д гелектенген болса, сан на ты

5 балса, сандар кему ба ытында д гелектенеді.

Мысалы, 78.5 саны 78 болып д гелектенеді, сонымен атар 73.5 саны 74 болып

д гелектенеді.

Осы ан оса, егер максималды онды сандар на ты сандардан т мен болса онда

сандар онды сандарды максималды санына д гелектенеді.

Тілдік ескеру сипаттары

IBM Cognos Workspace Advanced ж йесіні р т рлі тілде с йлейтін р т рлі

айма ты пайдаланушыларына бейімделген те шелген сипаттарды ке кітапханасы

бар. Мысалы, моделдеу к рсетілген дерек к зі валюта екенін аны таса, ондас сіз тек

д рыс а ша белгісін к рсетуі із міндетті. Есептер жасал ан кезде, Cognos Workspace

Advanced ба дарламасы автоматты т рде валюта сандары пішімін рбір

пайдаланушы а IBM Cognos Connection ж йесінде к рсетілген мазм н тіліне с йкес

бейімдейді..

Hлгілеушілер немесе есеп авторлары сипаттарды к рсеткенде, ол сипаттар

пайдаланушы алауларын ж не бас а м дениет пайдаланушылары шін келісілмеген

пішімдеуді жасау т уекелін айта аны тайды. @детте пішімдеуді Cognos Workspace

Advanced ж йесіні орында аны же ілірек ж не ауіпсіздеу болады. Мысалы, к н

пішіміні т рі шін р т рлі айма тарда к н б лгішін белгілеу шін

р т рлі та балар

олданылады. Егер к н б лгішті аны таса ыз, бас а айма тарда ы т

тынушыларды

шатастыруы ыз м мкін.

Келесі деректерді пішімдеу сипаттары тілдік - ескерулер:

v А ша белгісі орны

v К н б лгіші

v Тапсырыс к ні

v К нтізбе т рі

v Уа ыт б лгіші

v AM/PM белгілерін к рсету

v Са ат

v Б лгіш белгі

v Теріс белгі орыны

v Мы!ды б лгіш

v Топ лшемі (сандар)

v екінші реттік топ лшемі(сандар)

v Н лдік м&н та!балары

v Yлгі

v Теріс лгі

Диаграммаларда(ы санды кескіндеу

/осба ытты мазм нмен ж мыс жаса анда сіз диаграмма де

гейінде санды

кескіндеуді к рсете алмайсыз. Сіз санды кескіндеуді диаграммаларда ы нысандар а

к рсете аласыз.

122

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Санды кескіндеу диаграммаларда алай олданылатынын т сіну шін сіз

диаграмманы андай нысандары м тін ж не андай нысандары санды м н ретінде

арастырылатынын білуі із керек.

Т мендегі тізім м тін ретінде арастырылатын диаграмма нысандарын сипаттайды.

v диаграмма та ырыбы

v та ырыпша

v т менгі деректеме

v ескертулер

v м ндік белгілер элементі

v м ндік белгілер та ырыбы

v регрессия белгісі

v та балауыш белгісі

дік сурет белгісі

v ось та ырыптары

v б лек ось белгісі (мысалы, санат осіні белгісі, x-осі)

v тірек ба ыттауыш белгілері

Т мендегі тізім санды м н ретінде арастырылатын диаграмма нысандарын

сипаттайды.

v санды ось белгісі (мысалы, лшем осіні белгісі, y-осі)

v м ндік белгілерде кездесетін санды м ндер (сіз р м ндік белгілер элементі шін

бірінші, со ы, е лкен, е кіші м нді к рсетуді та дай аласыз)

v диаграммада кездесетін санды м ндер

Т мендегі тізім р т рлі санды кескіндеу параметрлері мен санды кескіндеу

диаграммаларда алай олданылатынын сипаттайды.

v Та ырыптар, т менгі деректемелер ж не белгілерді амтитын м тін нысандары

шін санды кескіндеу параметрлері @депкі, Жо , =лтты ж не М тінм ндік

болып табылады. Санды м ндер шін санды кескіндеу параметрлері @депкі, Жо

ж не =лтты болып табылады. Санды м ндер шін М тінм ндік параметр

болмайды.

@депкі бойынша санды кескіндеу м тін деп танылатын нысанда кездесетін

сандар а олданылмайды. Мысалы, егер диаграмма x-осінде жылды деректі

к рсетсе, ал IBM Cognos Connection ж йесінде к рсетілген мазм н тілі Араб

(Мысыр) тілі болса, санды кескіндеу олданылмайды, себебі x-осіні белгісі жол

деп танылады.

Т мендегі тізім мазм н тілі Араб (Мысыр) тілі бол анда диаграммалар шін депкі

санды кескіндеу мінез- л ын сипаттайды.

v Онды не валюта сия ты ерекше пішімге ие санды м ндер Араб-Hнді тілі ретінде

к рсетіледі.

v Санды ось белгілері matrix диаграммаларынан бас ала диаграммалар шін

еурпалы сандармен к рсетіледі.

Б л диаграммаларды к рсетілу т ріне атысты. Диаграммаларды к рсетуге

арнал ан ж йе санды ось белгілеріне еш андай пішімдеу ж ргізбейді. Еш андай

жергілікті а парат берілмейді, сонды тан белгілер еуропалы сандармен

к рсетіледі. Белгілерді Араб-Hнді тілінде к рсету шін санды кескіндеу

параметрін =лтты деп та да ыз.

Matrix диаграммалары сандарды пішімдеу шін Юникод шін Халы аралы

рамдастарды (ICU) олдану ар ылы к рсетіледі. Жергілікті а парат беріледі

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

123

ж не сандар тиісінше кескінделеді. Мысалы, мазм н тілі Араб (Мысыр) тілі

бол анда, ICU сандарды Араб-Hнді тілдерінде к рсетеді.

v М тін белгілері ішіндегі сандар сол алпында к рсетіледі. Я ни санды кескіндеу

олданылмайды.

Т мендегі тізім мазм н тілі Тай тілі бол анда диаграммалар шін депкі санды

кескіндеу мінез- л ын сипаттайды.

v Онды не валюта сия ты ерекше пішімге ие санды м ндер еуропалы сандар

ретінде к рсетіледі.

v М тін белгілері ішіндегі сандар сол алпында к рсетіледі. Я ни санды кескіндеу

олданылмайды.

зара байланысты т сініктер:

“/осба ытты мазм н шін олдау” бетте 182

Сіз осба ытты мазм н шін олдау к рсететін есептерді жасай аласыз. Сіз негізгі

м тін ба ытын, санды кескіндеуді ж не контейнер ба ытын к рсете аласыз.

%атысты деректерді с згілеу

/аланба ан деректерді есептерден жою шін с згілерді пайдаланы ыз. С згілеу

шартына с йкес келсе ана, деректер есепте к рсетіледі. /атысты деректер к здерімен

ж мыс істеген кезде, ол жетімді с згілеу параметрлері сіз та да ан деректер ар ылы

аны талады.

Екі немесе бірнеше с згілерді к рделі с згіге біріктіруге, м тінм ндік с згі жасау а

ж не жо ар ы немесе т менгі с згілерді жасау а болады.

Егер с згі м ндері ал ымалы н кте сандары болса, д гелектеуге немесе деректерді

ию а байланысты на ты с згілеу н тижелерін беруі м мкін. /ал ымалы н кте

сандары деректер к зінде са талу жолына ара анда есепте рт рлі шы уы м мкін.

Н тижелерді на тылы ын тексеру шін, с згі шарты д гелектеу с ра тарын

назарда стауы керек.

@депкі бойынша, к рсеткіштердегі с згілер автоматты т рде біріктіруден кейін

олданылады. Сіз жина тау

!деу с згілері параметрін пайдалан ан а дейін не

кейін андай с згілер олданылатынын згерте аласыз.

Сондай-а , сіз есебі іздегі бос яшы тарды жасыру шін с згілерді пайдалана аласыз.

С згілерді пайдалану есептеулерді н л басуды назарына алатынына сенімді

тудырады. Жасыру олданыл ан а дейін есептеуіштерді орында ы ыз келсе, Жасыру

параметрін пайдаланы ыз.

Процедура

1. Сіз с зуді жаса ы ыз келген деректер элементін та да ыз.

Ке!ес: Екі немесе одан да к п элементтерді та дайтын болса ыз, ау ымды

пайдалану ар ылы с згілей аласыз.

с згілеу белгішесін басы ыз.

3. Тізімнен с згілеу шартын та да ыз.

4. OK т ймешігін басы ыз.

124

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

зара байланысты т сініктер:

“/атысты ж не лшемдік есептеу м нерлері” бетте 19

Сіз IBM Cognos Workspace Advanced ішінде зі із олданып отыр ан деректер к зіне

байланысты атысты есептеу м нерін немесе лшемдік есептеу м нерін пайдалану

ар ылы есептер жасай аласыз.

зара байланысты тапсырмалар:

“Zлшемдік есептеудегі бос яшы тарды басу” бетте 150

Сиретілген деректер бос яшы тарды к рсету кезінде арсы ойындыларда

н тижесін беруі м мкін. Мысалы, ызметкерлерді нім н тижелерімен табыс лшем

бірлігіне арнал ан бос м ндерді к птеген жолдарында егер ызметкер сол німдерді

сатпаса салыстырады.

Те

шелетін с згіні жасау

Есеп ішінде с згі шарттарында пайдаланылу а тиіс м ндер орын алма ан кезде

реттелмелі с згілер жаса ыз.

Есебі ізде ша ыруларды жасау шін с згілерді олдана аласыз. Ша ырулар есепте

оларды талаптарына с йкес а патартты те шеу шін, пайдаланушылар а

к мектесетінс ра тарды сынады. Мысалы, сіз ша ыруды жасай аласыз, сонымен

пайдаланушылар аума ты та дай алады. На ты аума шін есепте тек деректер

алынады ж не к рсетіледі.

Процедура

Сіз с зуді жаса ы ыз келген деректер элементін та да ыз.

Ке!ес: Егер екі немесе одан к п элемент та далса, ау ымды пайдалану ар ылы

с зуге болады.

/ ралдар та тасында с згі белгішесін н ы ыз

Те!шелетін с згіні жасау.

Шарт т ймешегіні т менгі б лігінде ала ан шартты т рін та да ыз.

/осымша: Кілтс здер жола ына ізделетін м тінді енгізі із. Сондай-а , тізім

м ндерін электронды кестеден Кілтс здер жола ына к шіріп ою а болады.

/алау бойынша, Кілтс здер т ймесі асында ы к рсеткіні басу ар ылы іздеу

шарттарын згертуге болады. Артынша Іздеу т ймесін басы ыз.

/осымша: Егер атысты деректер туралы есеп жасауда болса ыз, осымша м тін

негізіндегі с згі опцияларын пайдалану а болады.

a. С згі шарты шін арнайы дерек элементтері м ндерін та дау шін М&ндер

жола ынан Арнайы м&ндер тарма ын басып, с згіге атысты м ндерді

та да ыз.

Ке!ес: М ндерді Кілтс здер жола ына м тін енгізу ар ылы іздеуге болады.

Іздеу т ймесіні асында ы к рсеткіні басып, пайдалан ы ыз келген іздеу

параметрлерін та да ыз. Кілт с з б лгіші ретіндегі #ойындыны пайдалану

опциясын та дайтын болса ыз, ойындыны Кілт с здер терезесіне тек

ойындыны (немесе ішіндегі ойындыда іздгі із келетін тарма ты)

/ойындаптер ретіндегі бас а бір ба дарламадан об ж не к шіру ар ылы оса

аласыз.

b. М ндерді рнек негізінде с зу шін М&ндер жола ында Келесімен

басталады:, Келесімен ая талады:, # рамы, немесе SQL лгісіне сай

параметрлерін та дап, рнекті М&н жола ына тері із.

SQL лгісіне сай параметрін та дау ар ылы, SQL олдау к рсететін лгі

жасау шін м ндерді стандартты SQL синтаксисін пайдаланып с зуге болады.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

125

Н л немесе бірнеше та баны алмастыру шін % (пайыз) та басын

пайдалану а болады, ал бір жеке та баны алмастыру шін _ (асты ы сызы )

белгісін пайдалану а болады. Мысалы, '%a_b_c%' рнегі жолды кез келген

жеріндегі келесі реттіліктегі кез келген м нді айтарады: "a, андай да бір

та ба, b, андай да бір та ба, c".

/ рамында "%" немесе "_" та балары бар рнек іздеу керек болса,

escape-та баны Escape-та!ба (міндетті емес) жола ында к рсеті із. М н бір

та бадан т ру а тиіс. К рсетілген кезде, escape-та ба табыл ан сайын, одан

кейінгі та ба арнайы белгі емес, м тін ретінде арастырылады. Мысалы, егер

"\" escape-та ба ретінде к рсетілсе, М н жолына TEST\% шарты енгізілсе,

"TEST" деп басталып, кез келген та бамен жал асатын жолды орнына

"TEST%" жолдары ізделеді. Осы ан сас, TEST\\\% енгізу н тижесінде

"TEST\%" деп басталатын жолдар ізделеді.

С згі шартында регистрді ескерілуі немесе ескерілмеуі пайдаланушы

тарапынан аны талады. Дерек к зі регистрді ескеретін с згіге олдау к рсетсе

ана ондай с згіні пайдалану а болады.

Ескерту: Zрнек негізіндегі с згі ша ыру а т рлендірілсе, есеп іске осыларда

пайдаланушылардан рнек аны тау талап етіледі.

М&ндер т ймешегі астын ы б лігінде м ндері ізді та да ыз. Егер сіз санды

деректерге с згі жасаса ыз,сіз р ы ыз келген с згі шартыны т рін та да ыз:

На ты м&ндер, Салыстыру немесе Ау ым.

Егер олар есепті орында ан кезде пайдаланушыларды ша ырыл анын аласа ыз

#арап шы у ралында есеп орындал ан кезде м&ндер шін

ша ыру сбелгісін та да ыз.

Егер сіз с згі null м ндерін іске ос анын аласа ыз жо м&ндерді(NULL) іске

осу сбелгісін та да ыз.

%атысты пайдаланушы топтарды жасау

@лде ашаннан бар дерек элементтерін сіз шін ма ызды болып табылатын топтар а

санаттау шін пайдаланушы топтарын жаса ыз.

Санды м ндерді ке ірек санаттар а т рлендіру шін пайдаланушы топтарын

пайдалана аласыз. Мысалы, сатылым н тижелерін т менгі, орташа ж не жо ар ы

санаттар а б ле аласыз. Немесе м ндерді санын кішірек ма ынасы бар топтар а

азайта аласыз. Мысалы, ызметкерлерді тізімін б лек топтар а немесе б лімдерге

згерте аласыз.

Пайдаланушы топтарды тізімде жаса ан кезде, жа а ба ан есепке дерек элементі

атауымен бірге осылады (Пайдаланушы). Сіз б л жа а ба анды есепті топтау

немесе с рыптау шін пайдалана аласыз. Тек жа а топтарды ана к рсеткі із келсе,

бастап ы ба анды жоя аласыз.

Процедура

1. Топтастыр ы ыз келген ба анды басып, Деректер м зірінен Есептеу >

Реттелмелі топтарды аны тау тарма ын басы ыз.

Ке!ес: Ба ан та ырыбын немесе ба ан яшы тарыны бірін баса аласыз.

2. Жа!а пайдаланушы топ белгішесін

басы ыз.

3. Сіз та да ан м ндер бойынша топтау шін Жа!а та!дау м&ндеріні! топтары

параметрін басып, Жа!а топ атауы параметрін енгізі із, ажетті м ндерді

М&ндер терезесінен та да ыз ж не м ндерді Та!дал ан м&ндер терезесіне

жылжыты ыз.

126

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

4. М ндерді ау ымы бойынша топтау шін Жа!а ау ым тобыпараметрін басы ыз,

Жа!а топ атауыпараметрін енгізі із ж не Бастап пен Дейін м ндерін енгізі із.

5. Топ атауы бас а м ндерде пайда бол анын аламаса ыз, #ал ан м&ндерді

к рсетпеу параметін басы ыз. Осы параметрді басу ар ылы ал ан м ндерде бос

яшы тар жасалады.

6. Топ атауы ал ан м ндерде р м нге с йкес бол анын аласа ыз, Fр ал ан

м&нді топ атауы ретінде пайдалану параметрін басы ыз.

7. Жеке тобы ызды атауын барлы ал ан м ндерге к рсеткі із келсе, #ал ан

м&ндерді бір топ а топтау параметрін та да ыз ж не ала ан атауды енгізі із.

8. Пайдаланушы топтарын тізімге осса ыз, Жа!а дерек элементіні!

атауыастында депкі дерек элементіні атауын немесе жа а дерек элементіні

атауын енгізі із.

С згі шарттарын біріктіру

К рделі с зуді жасау шін, екі немесе оданда к п с зу шарттарын біріктіру ар ылы

жасай аласыз. Біріктірілген с згілер сізге AND немесе OR шарттарымен топтас ан

рамдас шарттарды жасау а р сат береді.

Мысалы, егер сіз есепте Zнім сызы ы ба андарын ж не Жылды с зуді жаса ы ыз

келсе. Сіз жауап бергі із келген на ты деректер 2010 жыл ы сатыл ан Camping

Equipment саны ж не 2009 жылы сатыл ан Golf Equipment саны болып табылады.

М ны жасау шін, с згі шарттарымен бірігетін к рделі с згіні жасауы ыз шарт.

Процедура

/ ралдар та тасында с згі белгішесін н ы ыз

2. С згілерді

!деу п рменін н ы ыз.

жа а т ймешегін н ы ыз ж не Біріктірілген т ймешегін та да ыз ж не

OKбатырмасын н ы ыз.

4. С згіні жасау терезесінде сіз с зуді жаса ы ыз келген деректер элементін

та да ыз ж не OK батырмасын н ы ыз.

5. Шарт т ймешегіні т менгі б лігінде ала ан шартты т рін та да ыз.

6. М&ндер т ймешегі астын ы б лігінде м ндері ізді та да ыз. Егер сіз санды

деректерге с згі жасаса ыз,сіз р ы ыз келген с згі шартыны т рін та да ыз:

На ты м&ндер, Салыстыру немесе Ау ым.

7. Егер олар есепті орында ан кезде пайдаланушыларды ша ырыл анын аласа ыз

#арап шы у ралында есеп орындал ан кезде м&ндер шін

ша ыру сбелгісін та да ыз.

8. Егер сіз с згі null м ндерін іске ос анын аласа ыз жо м&ндерді(NULL) іске

осу сбелгісін та да ыз.

9. С згілер арасында пайда бол ан амалда ышты н ы ыз ж не Ж&не, Немесе

немесе Жо т ймешіктерін н ып оларды біріктірі із.

10. Жа а шартты т ймешікті н ы ыз

ж не екінші с згілеу шартты к рсеті із.

11. С згілер арасында пайда бол ан амалда ышты н ы ыз ж не Ж&не, Немесе

немесе Жо т ймешіктерін н ып оларды біріктірі із.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

127

Есептегі емес тек деректер элементеріне с йене отырып

с згілеу

Есебі ізде жо негізгі тарма та деректер элементін пайдалану ар ылы с згіні жасай

аласыз.

Мысалы, арама- айшылы рбір жыл сайын ы сізді барлы нім сызы ы ызды

сатылым табысын к рсетеді. Есебі ізде пайда болмайтын тек бір мемлекет ж не

аума а табысты к рсету шін, сіз арама- айшылы ты с згілегі із келді.

Байланыс ан деректер к здері шін,сіз к рсеткішті олдана аласыз

ж не с рау

элементтерін с згілеу шін

Процедура

Деректер контейнерін та да ыз (тізім, арама- айшылы немесе диаграмма)

немесе сіз с згілегі із келген контейнердегі деректер элементі.

Негіз ойындысында

о жа т ймешегімен к рсеткіш, с рау элементі

немесе де гейді н у ж не Есепке арнал ан с згі т ймешегін н у.

Шарт т ймешегіні т менгі б лігінде ала ан шартты т рін та да ыз.

/осымша: Егер атысты деректер туралы есеп жасауда болса ыз, осымша м тін

негізіндегі с згі опцияларын пайдалану а болады.

a. С згі шарты шін арнайы дерек элементтері м ндерін та дау шін М&ндер

жола ынан Арнайы м&ндер тарма ын басып, с згіге атысты м ндерді

та да ыз.

Ке!ес: М ндерді Кілтс здер жола ына м тін енгізу ар ылы іздеуге болады.

Іздеу т ймесіні асында ы к рсеткіні басып, пайдалан ы ыз келген іздеу

параметрлерін та да ыз. Кілт с з б лгіші ретіндегі #ойындыны пайдалану

опциясын та дайтын болса ыз, ойындыны Кілт с здер терезесіне тек

ойындыны (немесе ішіндегі ойындыда іздгі із келетін тарма ты)

/ойындаптер ретіндегі бас а бір ба дарламадан об ж не к шіру ар ылы оса

аласыз.

b. М ндерді рнек негізінде с зу шін М&ндер жола ында Келесімен

басталады:, Келесімен ая талады:, # рамы, немесе SQL лгісіне сай

параметрлерін та дап, рнекті М&н жола ына тері із.

SQL лгісіне сай параметрін та дау ар ылы, SQL олдау к рсететін лгі

жасау шін м ндерді стандартты SQL синтаксисін пайдаланып с зуге болады.

Мысалы, '%a_b_c%' рнегі жолды кез келген жеріндегі келесі реттіліктегі кез

келген м нді айтарады: "a, андай да бір та ба, b, андай да бір та ба, c".

С згі шартында регистрді ескерілуі немесе ескерілмеуі пайдаланушы

тарапынан аны талады. Дерек к зі регистр ескерілетін с згіге олдау к рсетсе

ана ондай с згіні пайдалану а болады.

Ескерту: Zрнек негізіндегі с згі ша ыру а т рлендірілсе, есеп іске осыларда

пайдаланушылардан рнек аны тау талап етіледі.

М&ндер т ймешегі астын ы б лігінде м ндері ізді та да ыз. Егер сіз санды

деректерге с згі жасаса ыз,сіз р ы ыз келген с згі шартыны т рін та да ыз:

На ты м&ндер, Салыстыру немесе Ау ым.

128

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Ке!ес: Егер сіз м тін деректерге с згі жасауда ж не осы жа дайда сіз з м ні ізді

олдана аласыз Та!далын ан М&н т ймешегі б лігі астында жа а т ймешікті

н ы ыз

ж не м ні ізді аны та ыз.

6. Егер олар есепті орында ан кезде пайдаланушыларды ша ырыл анын аласа ыз

#арап шы у ралында есеп орындал ан кезде м&ндер шін

ша ыру сбелгісін та да ыз.

7. Егер сіз с згі null м ндерін іске ос анын аласа ыз жо м&ндерді(NULL) іске

осу сбелгісін та да ыз.

С згілерді деу

С згілерді автоматты т рде бірігуден б рын немесе кейін олдануын, не оларды

ажеттілігін аны тай аласыз..

Процедура

/ ралдар та тасында

с згілеу т ймешігін басы ыз.

2. С згілерді

!деу п рменін н ы ыз.

3. Бар с згіні деу шін, дегі із келген с згіні та да ыз ж не деу т ймешегін

н ы ыз

Ке!ес: Жа а с згілерді осу шін

жа а т ймешегін н ы ыз.

4. С згіні ажеттілігін аны тау шін Пайдалану жола ында параметрді та да ыз.

5. С згілерді автоматты т рде бірігуден б рын немесе кейін олдануын аны тау

шін Ба дарлама жола ында параметрді та да ыз.

С згілерді жою

Егер с згілер есебі ізде за уа ыт а дейін керексіз болып табылса, сіз жал ыз немесе

барлы с згілерді жоя аласыз.

Процедура

/ ралдар та тасында с згі белгішесін н ы ыз

2. Есебі ізден барлы с згілерді жою шін Барлы с згілерді жою т ймешегін

н ы ыз.

3. Жал ыз с згіні жою шін С згілерді

!деу т ймешегін н ы ыз.

4. Жой ы ыз келген с згіні та да ыз ж не жою белгішесін н ы ыз

%атысты есептеудегі бос яшы тарды жасыру

Сиретілген деректер бос яшы тарды к рсету кезінде арсы ойындыларда

н тижесін беруі м мкін. Мысалы, ызметкер німді сатпа анда, арсы ойынды

ызметкерлерді ж не німдерді бос яшы тарда ы табысты лшем бірлігімен

к рсетеді.

Н л, жо ж не толу м ндері бойынша б лінуге негізделген жолдарды, ба андарды

немесе жолдарды ж не ба андарды басу а болады. Деректерсіз жолдарды немесе

ба андарды басу есепті ыс ара к рінісін береді.

Б лім 8. Байланыс ан деректерді зерттеу

129

IBM Cognos Workspace Advanced ба дарламасы тыйым салуды олданбас б рын

есептеулерді орындайды. Егер бірнеше арсы ойындылар немесе диаграммалар бар

болса, басу параметрлеріне кіру шін бірін та дау керек.

Басу м мкіндігіне кіру лгілеу рамдас б лігіндегі, IBM Cognos Transformer,

Framework Manager ж не IBM Cognos Administration ба дарламасында ы

параметрлерге байланысты болады.

Процедура

1. Деректер м зірінен Жасыру

ж не Жасыру параметрлері басы ыз.

2. Жасыру астында ай б лімді жасыру керектігін та да ыз.

3. Т мендегілерді жасыру астында ай м ндерді жасыру керектігін басы ыз.

SAP BW Дерек К здерінде Бос яшы тарды пішімдеу

кезіндегі шектеулер

SAP BW дерек к зімен ж мыс жасау кезінде,егер SAP BW сервер бас арушысы

те шелген т тынушы пішімдеуін бос яшы тар шін SAP BW серверінде жасаса,

т тынушы пішімдеуіIBM Cognos Business Intelligence ба дарламасы есптерінде

к рінбейді. Бас арушыдан те шелімдерді бос яшы тарда пішімдеуді с ра ызIBM

Cognos BI.

Мысалы - Бар есепте жолдарда ж-не ба(андарда

н лдерді жасыру

Спорт жабды тарын сатумен айналысатын The Sample Outdoors компаниясында сіз

есеп жазушысы болып табыласыз. Сізде а ымда ы жылды деректері мен алды ы

жылды деректерін салыстыратын есеп бар. Есеп ішіндегі н лдерді ыс а ету шін

бас ы ыз келеді. Жасыру де гейін орнату шін н лдік жасыру ралын

пайдаланасыз.

Процедура

1. Sample Outdoors компаниясыны

2012 жыл ы 31-желто санда ы есебіні

балансын ашы ыз.

2. Деректер м зірінен Жасыру

ж не Жасыру параметрлері басы ыз.

3. Т мендегілерді жасыру астында Жолдар мен ба андарды басы ыз.

4. М&ндерді! келесі т рлерін жасыру т ймешегі астында Н лдік м&ндер

сбелгісін та да ыз.

5. Есепті іске осы ыз.

Жолдар ж не ба андарда жасырыл ан н лдер бар.

130

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Б лім 9. лшемдік деректерді зерттеу

К п лшемді деректер к зіне OLAP ж не лшемді-модельденген реляциялы

(DMR)

деректер к зі жатады. Мазм ндар ойындысында ы К з ойындысы

деректерді

м шеге ба ыттал ан к рінісін к рсетеді.

Zлшемдік ж не аралас лгі дерек к здері шін бума б та тарын к ру т ймесін

мазм н б лігіндегі К з ойындысынан

басу ар ылы толы деректер б та ын

к ре аласыз. Тек- лшемдік деректер тарма ына м шелер тарма ын к ру т ймешігін

басып

басу ар ылы ауыса аласыз.

Ескерту: Zлшемдегі де гей ж не м шелерді аттары лгіден келеді. Ма ыналы

аттармен амтамасыз ету лгілеушіні міндеті.

1. Бума

Есепке кірістіре алатын элементтерден т ратын бумалар, іш жиындарды лгісі.

2. Zлшем

Zлшемдер бизнесті негізгі ырлары, німдер,деректер немесе нары тар туралы

бейнелік деректерді ке ейтілген категориялары.

3. Иерархия де гейі

На тыра топтарды лшемдегі иерархиялы де гейі. Мысалы, Жылдар лшемі

шін, деректерді Жылдар, А ымда ы ай ж не ткен ай етіп реттеуге болады.

4. М шені алтасы

М шені алтасы иерархия немесе де гей шін ол жетімді м шелерден т рады.

Мысалы, Жылдар де гейі иерархиясына арнал ан #алта ішінде Жыл, То сан

ж не Ай де гейлерінде табылатын барлы н рселер бар.

ы тары 2005, 2013

133

5. Де гей

Де гейлер лшемдік иерархияда ы д л сондай ретпен орналас ан толы

м ліметтер мен жалпы т лбелгілері бар к йі. Деігей иерархиясында т бірлік

де гейден бастап бірнеше де гейлер болуы м мкін. Мысалы, Жылдар де гей

иерархиясыны т мендегідей с йкес де гейлері бар.

Де!гей

Де!гей аты

Сипаттама

Т бірлік

Жылдар

Т бірлік де гей.

Бірінші

Жыл

Жылдар, Жылдар т бірлік де гейінде.

Мысалы, 2004, 2003, ж не 2002.

Екінші

То сан

@рбір жылды то сандары Жыл де гейінде.

Мыцсалы, 2004 Т1, 2004 Т2, ж не 2004 Т3.

Hшінші

Ай

@рбір то сан айлары То санде гейінде.

Мысалы, /а ., А п., ж не Нау.

Ке!ес: лшемдер лшемі ол жетімді к рсеткіштерден т рады.

6. М ше сипаты

М ше сипаттары рбір м шені абілеті бар т лбелгілері. Мысалы, жыныс барлы

ріптестік м шелері шін сипат болып табылады. /осымша а парат алу шін,

“М ше сипаттамасын кірістірі із” бетте 137 ішін к рі із.

Бастап ы тарма ты те шеу

Zлшемдік деректерді пайдалан анда, деректерді бастап ы тарма та к ру жолын

те шеуге болады. Zлшемдерді, иерархияларды, де гейлерді, м ндетті емес м шелер

алтасын ж не м ше сипаттарын к рсететін толы бума тарма ыны к рінісін

та дау а болады.

Болмаса тек IBM Cognos Analysis Studio ба дарламасыны тарма м шелеріне

арнал ан к ріністі та дау а болады. Б л к рініс есепте тек м шелерді осу а

м мкіндік береді.

Процедура

1. К з ойындысын

басы ыз.

2. Тек тарма м шелеріне арнал ан к ріністі арау шін, м шелер тарма ын арау

т ймешігін басы ыз

3. Толы бума тарма ын арау шін, бума тарма ын арау т ймешігін басы ыз

4. Тарма та осыл анды згерту шін, тінтуірді о жа ын басы ыз ж не Бума

тарма ыны! параметрлері т ймешігін басы ыз.

Алдын ала арау аума ын с йкес параметрлерді та дау шін пайдаланы ыз.

134

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

М шені кірістіру

@депкі бойынша сіз есебі ізге бастап ы тарма тан IBM Cognos Workspace Advanced

ба дарламасымен м шелерді кірістіргенде, м шелер здеріні балаларымен ж не

жиындар ретінде кірістіріледі. М шелерді кірістіру жолын згертуге болады.

Мысалы, м шелерді оны тарма тарынсыз кірістіруге болады немесе тек м шені

тарма тарын кірістіруге болады.

Есепке б рын кірістірілген м шені екі рет шерткенде, м шені тарма тарын кірістіру

шін есеп параметрлеріне орнату а болады. Тарма тарды б рын немесе кейін

кірістірілгенін, ендірілгенін немесе лі ендірілмегенін бас ару а болады. Осыны

жасау шін, # ралдар м зірінен Параметрлер т ймешігін басы ыз ж не сосын

!деу ойындысында параметрді та да ыз.

Жеке т йіндерді алмастыру шін, толы жа тауды алмастыру шін немесе кез

келгенді ауыстырмау шін, ауыстырмалы м шелер шін депкі рекетті орнату а

болады. Осыны жасау шін, # ралдар м зірінен Параметрлер т ймешігін басы ыз

ж не сосын

!деу ойындысында параметрді та да ыз.

Ескерту: Сіз виджетті IBM Cognos Workspace ж мыс ке істігінен Cognos Workspace

Advanced ж мыс ке істігінде деу шін аш анда жо ары м ше кірістірілуі мен

рекетті ауыстыруды згерте алмайсыз. Осы жа дайда, м шені екі рет шерту т менге

жылжытады ж не ауыстырмалы м шелер толы жа тауды ауыстырады.

М шелерді арсы ойынды а кірістіргенде, бірдей иерархияда ы м шелерді арсы

ойынды жа тауыны тек бірінде кірістірілгеніне сенімді болы ыз. Егер бірдей

иерархияда ы м шелерді арсы ойындыны екі жа тауында да кірістірсе із,

к птеген н тижелерге кеп со тыруы м мкін. Мысалы, жолдарда жылдардан ж не

ба андарда то сандардан пайдаланылатын есеп о у шін те иын болуы м мкін,

себебі пайдалы м шелер к бінесе бос яшы тарды лкен аума ында таратылады.

Деректер к зіндегі есептелген м шелер бастап ы тарма та да пайда болады.

Дегенмен, Microsoft SQL Server Analysis Services (SSAS) текшелерінде к бейтілген

м шелер с рауда ы рпа тар тізімінде пайда болмайды. Егер осы есептелген

м шелерді есепте немесе с зк мекте пайда бол анын аласа ыз, оларды на ты

кірістіру керек.

Процедура

1. К з ойындысынан

, м шені осымшалармен кірістіру т ймешігін

басы ыз ж не м шелерді алай кірістіру керектігін та да ыз.

2. Егер жиында ы м шелерді кірістіруді орнына жеке м шелерді кірістіргенді

аласа ыз, жеке м шелерді кірістіру т ймешігін басы ыз

3. Келесілерді бірін істе із:

v Бас а м шеден жо ары немесе т мен кірістіру шін, жа а м шені яшы тан

жо ары немесе т мен жылжыты ыз.

Жа а м шені жылжытатын жыпылы таушы ара терезе пайда болады.

v Толы жа тауды ауыстыру шін, жа а м шені ауыстырылатын м шедегі

яшы а жылжыты ыз.

Жа а м шені жылжытатын жыпылы таушы ара терезе пайда болады.

Б лім 9. Zлшемдік деректерді зерттеу

135

М шені іздеу

/ажет деректерді жылдам табу шін, м шелерді іздеуді орындай аласыз.

М шені к рсету есебін шекте (бастап ы тарма та) параметрі шін м нді к рсету

ар ылы іздеуде айтарылатын м шелерді санын бас ару а болады.

Процедура

1. К з ойындысынан

, иерархияны

немесе де гейді

та дап,

тінтуірді о жа батырмасын басы ыз ж не Іздеу параметрін басы ыз.

2. С здер терезесінде, іздеу керек с здерді немесе та баларды енгізі із.

3. Іздеу параметрін пайдалану шін басы ыз.

4. Жылдам тарма тарды орнына барлы осымша элементтерді іздеу шін, Барлы

осымша элементтерді іздеу сбелгісін ойы ыз.

Мысалы, иерархияда іздеуді орында ан кезде, осы сбелгіні та дау иерархияны

барлы де гейлерінде табыл ан м шелерді айтарады.

5. Іздеу параметрін басы ыз.

Н-тижелер

Іздеу н тижелері Іздеу ойындысыны

иерархиялы рылымында пайда

болады. М шелерді т менгі де гейлерді зерттеу шін иерархияларды шола аласыз.

Ке!ес: Сіз м шелерді тікелей Іздеу ойындысынан есепке кірістіре аласыз. Б л сізді

уа ыты ызды немдейді, себебі сізге с згілеуді аны тауды ажеті жо . Мысалы,

нім жолы парметрін К з ойындысынан кірістіруді ж не Туристтік жабды тар

шін с згіні осуды орнына, Туристтік Жабды параметрін Іздеу ойындысынан

кірістіре аласыз.

М шелерді енгізу

М шелерді есепке кірістірген кезде, есепті пайдалану а о ай етіп жасау шін оларды

бас а жол мен ба ан а кірістіргі із келуі м мкін. Т рлі лшемдерден м шелерді

енгізе аласыз. Сондай-а , сіз орнатылымдарды енгізе аласыз.

Мысалы, т мендегі есепте то сандар (Q1 to Q4)Уа ыт лшемінен та далады ж не

т рлі лшемнен болып таблатын тек GO Americas м шесі шін енгізіледі.

Сурет 13. GO Americas асында енгізілген барлы т$рт то сан "шін жыл басынан

бастап толы сома к$рсетілген ай ас кесте

136

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

Кірістірілген жиындардан осымшалар с зілеген кезде, басты жиын сізді есебі ізде

ала береді. Б ны болдырмау шін, тек жо ар ы де гей жиынын с згіле із ж не

рпа тарды тек к рделі жиынын ала ан де гейлерде енгізі із.

Процедура

К з ойындысынан

, мшелерді ж мыс аума ына апары ыз.

Жыпылы та ан ара жол элементті апаратын жерді к рсетеді.

Иерархияны кірістіру

Б кіл иерархияларды есепке жылдам кірістіре аласыз.

IBM Cognos PowerCube, SSAS текшесі немесе лшемдік- лгіленген атысты деректер

к здерін пайдалан ан кезде, бірнеше иерархияларды ай ас кестедегі бірдей лшемнен

кірістіре аласыз. Мысалы, сіз ай ас кестені жиегіндегі лшемнен бір иерархияны

орналастыра аласыз ж не бас а иерархияны бірдей жиектегі, бас а жиектегі немесе

М&тінм&н с згісі аума ында ы бірдей лшемге енгізесіз.

Бірнеше иерархияларды пайдалану ар ылы арифметикалы , пайызды ж не ба алау

есептеуіштерін орындай аласыз.

Жалпы, саны, орташа, е аз ж не е к п сия ты бірдей лшемнен т рлі

иерархиялар а сілтеме жасайтын жиынты пен талдау есептеуішіне олдау

к рсетілмейді. Б л есептеуіштер OP-ERR-0250

атесіне алып келеді.

Процедура

к з ойындысынан иерархияны

есепке апары ыз.

2. Иерархияны кірістіру тіл атысу терезесінде ай м шелерді кірістіру керектігін

та да ыз:

v Иерархияны тек т бірлік м шелерін кірістіру шін Т бірлік м шелер

параметрін басы ыз.

v Иерархияны барлы м шелерін кірістіру шін Барлы м шелер параметрін

басы ыз.

Ке!ес: Барлы м шелерге арнал ан депкі Жол шегінісі де!гейі сипаты есеп

іске осыл ан кезде иерархиялы

рылымды к рсету болып табылады.

М ше сипаттамасын кірістірі із

Есебі іздегі м шені т лсипаты болып табылатын м ше сипаттарын кірістіре аласыз.

М ше сипаттары м ше туралы осымша а паратты сынады. Мысалы, ызметкерлер

де гейіні жыныс деп аталатын сипаты бар.

Осы тапсырма туралы

К з ойындысыны деректер тарма ында ы

, м шелер сипаттары

белгішесі

ар ылы аны талады.

Сіз тек сипаттарды кірістіре аласыз. Сіз оларды топтау алмайсыз. Элемент

сипаттарын диаграмма атарларына немесе санаттарына кірістірме із, себебі IBM

Cognos Report Studio депкі бойынша осы аума тар а кірістірілген топ элементтері

Б лім 9. Zлшемдік деректерді зерттеу

137

болып табылады. Есепті тексеру кезінде топтасып жат ан элемент сипаттары ескерту

к рсетеді.

Процедура

К з ойындысынан

, м ше сипатын

есепке апары ыз.

М шелер жиынын жасау

Пішімдек, енгізу, с рыптау сия ты т рлі рекеттерге арнал ан логикалы т рде

байланыс ан м шелерді топтау шін жиындарды пайдаланы ыз.

Жиындарды жасау м шелер уа ыт барысында динамикалы бол ан кезде пайдалы

болып табылады. Мысалы, активтерді жалпы есебіні осымша есебі жылдан жыл а

згеруі м мкін. Жиынды жасау ар ылы, сізге рдайым есепті згертуді ажеті жо ,

есептер осылады ж не жойылады.

@депкі бойынша IBM Cognos Workspace Advanced ба дарламасы м шелерді есепке

ос ан кезде жиындар жасайды.

М шелерді жиынын жаса аннан кейін, жиын ішіндегі м шелерді оса ж не жоя

аласыз.

Процедура

1. К з ойындысынан

, жеке м шелерді осу мен м шелер шін жиындарды

жасау арасында ауысу шін

м шелер шін жиындарды жасау т ймешігін

басы ыз.

2. Жиында осу шін элементтерді та да ыз ж не оларды ж мыс айма ына

апары ыз.

3. Жиыннан м шелерді осу немесе жою шін, жиында тінтуірді о жа

батырмасын басы ыз ж не М шелерді

!деу параметрін басы ыз.

Орнатудан м шелерді ос анда

Сізді талдауы ыз а ажетті емес жеке элементтерді жою шін та дау жасай аласыз.

Сіз есебі ізге ос ан бастап ы жиыннан бір немесе бірнеше элементтерді шы ара

аласыз немесе есебі ізде к рсетілген жиыннан бір немесе бірнеше элементтерді

шы ара аласыз.

Процедура

1. Бастап ы жиыннан элементтерді шы ару шін, м шелер ж не Зерттеу белгісі

2. А ымда ы орнатудан мршелерді шы аруашін,нмтшелер,Зерттеу белгісі,

Зерттеу

м шелері ж не А ымда ы орнатудан т ймешіктерін басы ыз.

Ке!ес: Орнатуды деу шін, м шелерді шы ару р сатына атысы жо Зерттеу

белгісі ж не Орнатуды

!деу т ймешіктерін басы ыз.

138

IBM Cognos Workspace Advanced 10.2.1.1 н с асы: Пайдаланушы н с аулы ы

IBM Cognos Workspace Advanced (10.2.1.1). Пайдаланушы нүсқаулығы (2013) - 3