СП РК 3.03-103-2014 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЖЕСТКИХ ДОРОЖНЫХ ОДЕЖД (ҚР ЕЖ 3.03-103-2014)

Сәулет, қала құрылысы және құрылыс
саласындағы мемлекеттік нормативтер
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области
архитектуры, градостроительства и строительства
СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ҚАТТЫ ЖОЛ ТӨСЕМЕЛЕРІН

ЖОБАЛАУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЖЕСТКИХ ДОРОЖНЫХ
ОДЕЖД

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*
СП РК 3.03-103-2014*

Ресми басылым
Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің
Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер
ресурстарын басқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно–коммунального
хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства
национальной экономики Республики Казахстан

Астана 2019

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*
СП РК 3.03-103-2014*

АЛҒЫ

СӨЗ

ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ, «ЗЦ АТСЭ» ЖШС

ҰСЫНҒАН:

Қазақстан

Республикасы

Ұлттық

экономика

министрлігінің

Құрылыс,

тұрғын

үй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару
комитеті

ні

Техникалы

реттеу

және

нормалау

бас

армасы

БЕКІТІЛГЕН

ЖӘНЕ

ҚОЛДАНЫСҚА

ЕНГІЗІЛГЕН:

Қазақстан Республикасы Ұ

лттык экономика

министрлігі

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері
және жер ресурстарын баскару комитетіні

2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ бұйрығымен
2015 жылғы 1-шілдеден бастап

Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және

құрылыс істері жөніндегі Уәкілетті мемлекеттік органның рұқсатынсыз ресми басылым ретінде
толық немесе ішінара қайта басуға, көбейтуге және таратуға болмайды.

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-

коммуналдық шаруашылық істері комитетінің техникалық және лингвистикалық тексеру жүргізу
тапсырмасына (2016 жылғы 7 қарашадағы № 38-02-5-1542 хаты) сәйкес құжат мәтіні өзгертілді.

Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму

министрлігі Құрылыс

және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің 2019 жылғы 14 маусымдағы №96-
НҚ бұйрығына сәйкес өзгертулер мен толықтырулар енгізілді.

ПРЕДИСЛОВИЕ

РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСА», ТОО «ЗЦ АТСЭ»

ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением

технического

регулирования

нормирования Комитета по делам строительства,
жилищно-коммунального

хозяйства

управления

земельными ресурсам Министерства национальной
экономики Республики Казахстан

УТВЕРЖДЕН

ВВЕДЕН

ДЕЙСТВИЕ:

Приказом  Комитета  по  делам  строительства,  жилищно–
коммунального  хозяйства  и  управления  земельными
ресурсами  Министерства  национальной  экономики
Республики Казахстан от «29» декабря 2014 года
№ 156-НҚ с 1 июля 2015 года

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично

воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без разрешения
Уполномоченного государственного органа по делам архитектуры, градостроительства и
строительства Республики Казахстан.

Текст документа откорректирован в соответствии с поручением Комитета по делам

строительства и жилищно-коммунального хозяйства Министерства национальной экономики
Республики Казахстан (письмо № 38-02-5-1542 от 7 ноября 2016 года) по технической и
лингвистической проверке.

Внесены изменения и дополнения в соответствии с приказом Комитета по делам

строительства

жилищно-коммунального

хозяйства

Министерства

индустрии

инфраструктурного развития Республики Казахстан от 14 июня 2019 года №96-НҚ.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

КІРІСПЕ

Осы ережелер жинағы «Қатты жол төсемдерін жобалау» құрылыс нормасының негізі

болып табылатын міндетті талаптарды дамыту мен қамтамасыз ету мақсатында жасалды
және қатты жол төсемдерін жобалаудың жарамды шешімдерін сипаттайды.

Ереже «Қатты жол төсемдерін жобалау» деп аталатын құрылыс нормаларының

міндетті талаптарын қамтамасыз ету мен дамуына өзін-өзі ақтаған және тәжірибе жүзінде
сынақтан өткен ережелерді белгілейді.

«Нормативтік сілтемелер» бөлімінде келтірілген техникалық құжаттар мен басқа да

нормативті актілермен бірлесе қолдалынатын осы Ережелер жобаланатын қатты жол
төсемдерінің конструкцияларын есептеу барысында қолданылатын өзара байланысты
құжаттар кешенін құрайды.

Осы Ережелер жинағы Қазақстан Республикасының нормативті құжаты ретінде

ерікті негізде қолдану үшін іске қосылады.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ҚАТТЫ ЖОЛ ТӨСЕМЕЛЕРІН

ЖОБАЛАУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЖЕСТКИХ ДОРОЖНЫХ ОДЕЖД

Енгізілген күні - 2015–07-01

ҚОЛДАНЫС САЛАСЫ

1.1 Осы Ережелер жинағы ҚР ҚН 3.03-03 құрылыс нормаларында көрсетілген

талаптарды дамыту үшін жасалған.

1.2 Ережелер жинағын дайындаудың басты мақсаты, қатты жол төсемдерін

жобалауға керекті жарамды жоба шешімдерін анықтау болып табылады.

Жарамды шешімдер құрылыс нормаларын орындаудың бірден-бір тәсілі болып

табылмайды.

1.3 Осы ережелер жинағы ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының және

өнеркәсіптік кәсіпорындарға келетін жолдардың, сондай-ақ шаруашылық ұйымдардың
ауыл шаруашылық елді мекендердің ішкі және әр түрлі санатты автомобиль жолдарының
қатты жол төсемдерін жобалауға тарайды.

НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы ережелер жинағын пайдалану үшін келесі нормативтік құжаттар қолданылады:
ҚР ҚН 2.04-21-2004 Азаматтық ғимараттардың энергия көздерін пайдалануы мен

жылу қорғанысы.

ҚР ҚН 3.03-03-2014 Қатты жол төсемелерін

жобалау.

ҚР ҚН 3.03-04-2014 Қатты емес типтегі жол төсемелерін

жобалау.

ҚР ЕЖ 3.03-101-2013 Автомобиль жолдары.
ҚР ЕЖ 3.03-104-2014 Қатты емес типтегі жол төсемелерін

жобалау.

ҚР ҚНжЕ 2.04-01-2010* Құрылыс климатологиясы
ҚР ҚНжЕ 5.03-34-2005 Бетон жәнетемірбетон конструкциялары. Негізгі ережелер.
ҚР СТ 973-2004 Жол және аэродром құрылысына арналған органикалық емес

тұтқырлармен өңделген топырақ пен тас материалдары. Техникалық талаптар.

ҚР СТ 1053-2002 Автомобиль жолдары. Терминдер мен анықтамалар.
МЕМСТ 25192-82* Бетондар. Жалпы техникалық талаптар мен жіктеме.
МЕМСТ 26633-91* Ұсақ түйірлі және қатты бетондар. Техникалық талаптар.
МЕМСТ 10180-90 Бетондар. Бақыланатын үлгілер бойынша беріктікті анықтау

әдістері.

МЕМСТ 10180-2012 Бетондар. Бақыланатын үлгілер бойынша беріктікті анықтау

әдістері.

_______________________________________________________________________

Ресми басылым

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

МЕМСТ 18105-86* Бетондар. Тығыздықты анықтау ережелері.
МЕМСТ 27006-86 Бетондар. Құрамын іріктеу ережесі.
МЕМСТ 10060.0-95 Бетондар. Суыққа төзімділікті анықтау әдістері. Жалпы

талаптар.

МЕМСТ 10181-2000 Бетон қоспалары. Сынақ әдістері
МЕМСТ 7473-2010 Бетон қоспалары. Техникалық талаптар;
МЕМСТ 13015.1-81 Құрама темір-бетон және бетон бұйымдары мен

конструкциялары;

ҚР ЕЖ 218-35-04 «Автомобиль жолдарын жөндеу мен құрылысы жұмыстарын

қабылдау мен сапасын бақылау жөніндегі нұсқау»;

ҚР Р 218-61-2007 «Қорама қалыпсыз технология бойынша төселетін жол бетонының

қоспасының құрамын іріктеу жөніндегі нұсқаулар».

Ескертпе – Аталмыш құрылыс нормаларын пайдалану кезінде сілтемелік құжаттардың қолданысын жыл

сайын жарық көретін ақпараттық «Қазақстан Республикасы аумағында қолданылатын сәулет, қала құрылысы және
құрылыс  саласындағы  нормативті-техникалық  және  нормативті  құқықтық  актілер  тізімі»,  «Қазақстан
Республикасының  стандарттау  бойынша  нормативті  құжаттар  нұсқаушысы»  және  «Мемлекетаралық  нормативті
құжаттар нұсқаушысы» ағымдағы жыл мәліметтері бойынша тексеру қажет.

Егер сілтемелік құжат алмастырылған (өзгертілген) болса, қолданыстағы нормативтерді пайдаланғанда

алмастырылған (өзгертілген) құжатты басшылыққа алады. Егер сілтемелік құжат алмастырусыз жойылған болса,
оған сілтеме жасалған ереже осы сілтемеге қатысты емес бөлікте қолданылады.

ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы ережелер жинағында ҚР ҚН 3.03-03 құрылыс нормаларында көрсетілген

терминдер қолданылады.

ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

4.1 Нүсқалы жобалауда келтірілген бағаны анықтау барысында жабудың жоғарғы

қабатының  материалының  төзімділігін,  қызмет  көрсету  мерзімін  басшылыққа  алады,
цемент-бетон  төсеуі  бар    күрделі  типті  жол  төсемінің  пайдалану  уақыты  25  жыл,    ал
табаны бетон асфальт-бетон төсемі бар жол төсемінің пайдалану уақыты 20 жыл.

4.2 Жол төсемінің конструкциясын анықтау барысында есептік қызмет мерзімі мен

конструктивтік  қабаттың  есептік  параметрлері  ерте  кезеңдегі  (құрылыс  уақытындағы)
құрылыстық  транспорттың  жұмысының  әсеріне  қарай,  25  жылдан  жоғары,  немесе  25
жылдан төмен болып орнатылады.

Техникалық-экономикалық түсінік бойынша келешекте конструкцияларды жобалау

35-50 жылдық қызмет мерзімімен ұсынылады.

Төзімділікті арттыру үшін беріктігі Вtb 5,2-6,4 санатынан жоғары бетон қолдану

арқылы, конструкцияның қолданыстағы қалыңдығын 28-30 см ге дейін ұлғайту арқылы
жүзеге асыруға болады. Сонымен бірге негізгі параметрлердің артуы жол төсемінің
қызмет мерзімінің ұлғаюына бағытталуы тиіс.

4.3 Автомобиль жолдарының санаттары бойынша жол төсемін жіктеу 1 кестеде

келтірілген.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

1-кесте – Жол төсемінің жіктемесі

Жол

төсемдерінің

түрлері

Төсемдердің басты түрлері

Жол категориясы

күрделі

Цемент-бетонды

монолитті,

соның

ішіндеарматураланған

I-IV

Темір-бетондынемесеарматураланған
құрамабетоналдын ала қыздырылған темір-бетон,
темір-бетон, арматураланған бетон

I-IV

5 ҚАТТЫ ЖОЛ ТӨСЕМДЕРІН КОНСТРУКЦИЯЛАУ

5.1 Конструкциялаудың негізгі қағидалары

5.1.1 Жол төсемдерін конструкциялауда техникалық артықшылықтарын есепке ала

отырып, құрамында тұтқыр материалдары бар, өндірістік қалдықтар мен техногенды өнім
негізінде жасалған бетон қоспасы мен бетонды пайдалануға тырысу қажет.

5.1.2 Егер негіздің кедір-бұдыр жерлері 1 см аспаса, тегістегіш қабатты төсемеуге

болады, ал негіз бен тақтааралығындағы тіркесуін бөлу мен бетонның ерте бастан кебуін
болдырмау үшін және шөгу жарықтарын болдырмайтын оқшаулағыш қызметін
атқаратын қабат пайдалануға жол беріледі.

Сондай ақ тегістегіш қабатты тұтқырлармен күшейтілген құмнан жасауға болады.

Егер де бұл қабат бетон қоспасының суын бойына сіңіретін болса, төсемді бетон
қоспасымен жабар алдында ылғалдандырады, немесе оқшаулағыш қабатпен жабады.

Бір мезгілде суықтан қорғайтын қабат пен дренаж рольін атқаратын құмды жерге,

сәйкестендірілген техникалық-экономикалық негіздемесі бар және автомобиль
қозғалысының жүру қарқыны төмен болған жағдайда, төсем құрылысын бүйірлі және
орталықтандырылған жүктемелі жеңіл бетон төсегіш көліктерімен жүргізуге жол беріледі.

5.1.3 Қозғалыстың қарқыны кішігірім болған жағдайда, негіздің қосымша қабаты бір

мезгілде тегістегіш қабат пен негізгі қабаттың қызметін атқара алады.

Құмды негізде, өзі аударғыш-автокөліктерінің салдарынан сорапты болдырмау үшін,

бетон қоспасын тасушы өзі аударғыш автокөліктер өтетін жолдың негізінің қалыңдығын
10-12 см болатын қиыршық тас, шлак пен ірі құммен күшейту қажет.

Төзімділігі төмен бетон негізінің ең төменгі қалыңдығы 14 см; органикалық емес

тұтқырлармен күшейтілген кенсіз материалдардың қалыңдығы – 16 см; қиыршық тас,
шлак пен ірі құм – 18 см болады.

Ерте кезеңнен шынжыр табанды тракторлар үстінен қозғалған тұтқырлармен

күшейтілген негіздің қалыңдығы 18 см кем болмауы тиіс.

Сырғымалы түрдегі шынжыр табанды бетон төсегіш көліктерімен төсемді бетондау

барысында, күшейтіілген негіз ені, төсем енінің әр жағынан 1 м жалпақ болу керек. Бетон

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

қоспасын жеткізуге арналған күшейтілген технологиялық қабат ені 3 тен 3,5 м дейін болу
керек.

Төсем тігісіне қарай, 1 м ден кем емес ығыстырылған, негіздің төменгі жағына қарай

ағаш бөренелерді қалау арқылы, тұтқырлармен күшейтілген негіз қабатына көлденең
тігістер жасау ұсынылады.

5.1.4. Төсем тігісіне қарай, тұтқырлармен нығайтылған негіз қабатына көлденең

тігістерді жасауды, әрбір 20-30 м сайын ұсынылады, ал 1 м ден кем емес ығыстырылған,
негіздің төменгі жағына, биіктігі 4-7 см ағаш қиындыларын қалау керек.

5.1.5

Суықтан

қорғаушы

міндетін

орындайтын

қосымша

қабатты,

гидрофобизиялаушы материалмен өңделген топырақпен алмастырылуға болады.
Қозғалыстың қарқыны кішігірім болған жағдайда ол негіз ретінде жұмыс атқара алады.

5.1.6 Шеткі нығайтылған жолақтарды цементтен, бетон негізінде асфальт-бетоннан,

әдетте, негізгі жол төсемінің типіне қарай тігіссіз орналастырады. Төменгі категориялы
жолдардың (V-III-с) шеткі жолақтарын қиыршық тастан жасауға жол беріледі..

5.1.7 I-III категорялы жолдардың шеткі жолақтарының ені 75 см кем емес, одан

төмен категоряларға – 50 см ден кем емес болуы тиіс. Шеткі жолақ қалыңдығы төсем
қалыңдығына тең болу керек.

5.1.8 Бүйір шегінде тығыны бар бетон төсемдерін орналастыру кезінде және бетон

төсемінің  тігісінде  қадалық  істік  болмаған  жағдайда,  қадалық  істіктің  түріне  қарай,  тігіс
ығысуы мен кеңейтілген төсемнің шеткі жолақтарына, ұзындығы 50 см және диаметрі 18
см болатын 1-2 қадалық істік орналастырады (кеңейтілген тігістерінде қалпақшамен және
майланған).  Шеткі  жолақтардың  енін  3  м  жоғары  кеңейту  кезінде,  соңғысы  бетон
төсемінен, тігіс қысымының типіне қарай ойықтармен ерекшеленеді.

5.2 Монолитті цемент-бетон төсемдерінің конструкциялары

5.2.1 Ережеге сай, бетон төсемнің қалыңдығы, жүретін жолдың барлық енінде бірдей

болуы тиіс. Ауыр жүк көлігінің қозғалысын қамтамасыз ету үшін, алты жолақты төсем
шеттерінің сыртқы жолақтарының қалыңдығын 2 см-ге жоғарылатуға жол беріледі.

Бір мезгілде, жоғарғы және төменгі қабатты нығыздап тұтастыру тәсілімен

орындалған  бетон  төсемдері  бір  қабатты,  немесе  сәйкестендірілген  технологиялық
құралдар  болған  жағдайда,  екі  қабатты  бола  алады,  жоғарғы  қабат  қалыңдығы  6  см  кем
болмауы тиіс.

5.2.2 Бетон төсемінің қалыңдығын

есептеп анықтайды. Төсемге беріктік класс

бойынша,  міндетті  А  қосымшасында  көрсетілген  бетонды  пайдаланған  жағдайда,
доңғалақтың 50 кН нормативті салмағы үшін, төсемнің төменгі қалыңдығын 2  кестеге сай
қабылдайды.

5.2.3 Бекітілген негізде және орнықты жер төсемінде тақта ұзындығын Lқыс (қысу

мен  көлденең  тігіс  ара-қашықтығы)  есеп  бойынша  ,болжамды  қалыпты  емес  жауын-
шашынды жер төсемінде 25h артық емес, (үш метрден жоғары үймелерді қоса) – 22h, ал
ойық  жерден  биік  үймелерге  ауысу  орындарында,  жасанды  құрылыстармен  жанасу
орындарында  және  төсем  ені  алты  метр  және  одан  үлкен  болғанда  –  20h  кем  емес
қабылдайды

5.2.4 Төсем ені 23

ден жоғары болғанда, бойлық тігіс қамтылады.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

5.2.5 Конструкциясы бойынша қысу тігістерімен ұқсас, ерте бастан темрепатуралы-

кему жік ұстамдылықты қамтамасыз етіп отыратын, бақылау тігістерін екі немесе үш
тақта сайын орналастырып отырады.

2-кесте – Дөңгелекке 50 кН салмақ келтірілген қозғалыс қарқыны кезіндегі,

төсемнің төменгі қалыңдығы

Негіз

Дөңгелекке 50 кН салмақ келтірілген қозғалыс қарқыны
кезіндегі төсемнің төменгі қалыңдығы, төсемге бір/күн

2000 нан

көбірек

1000-2000

500-1000

100-500

100** кем

бетон (ұсақ-түйірлі бетон,
шлакты бетон)
органикалық емес тұтқырлармен
күшейтілгенматериалдар,
қиыршық тас, ірі құм, құмнан
жасалған шлак, қиыршықты-
құмды қоспалар

-
-

18 (16)

20 (18)
20 (18)

18* (16)

18* (16)
18* (16)

15*

15*
15*

*Негіз қалыңдығы 5.1.3 тар.. көрсетілгеннен 2 см кем болуы мүмкін.
**Сәйкестендірілген техникалық-экономикалық негіздеме болған жағдайда салынады.
Ескертпелер
1.  Жақшада қозғалыс талаптарының жеңілдетілген жағдайындағы төсем қалыңдығы келтірілген.
2. Егер де көлденең тігісте қадалық істік пайдаланылмаса төсем қалыңдығын 2 см арттырады.

5.2.6 Төсемдерді цементті-топырақты негізде орналастыру кезінде, қалыңдығы 18 см

кем  қылмай,  сырғымалы  үлгідегі  бетон  төсегіштер  қолданса  және  жобалау  мекемесінің
жорамалы  бойынша,  тақта  арасында  көлденең  тігісте  биіктігі  3  мм    дейінгі  (негіз  есебін
қараңыз)  ойықтар  болса,  көлденең  тігістерде  қадалық  істікті  қолданбауға  жол  беріледі.
Бұл жағдайда жабу қалыңдығын 2 см. ұлғайтады, ал бетондау кезінде температура 10 °С
жоғары болғанда, кеңейту тігістерін жасамауға рұқсат беріледі.

5.2.7 Бетондап болғаннан кейін шешілетін кеңейту тігіс тақтасының жоғарғы

бөлігінің ара қашықтығы мен жабу құрылысының беткі жағының арасы 10 мм ден кем
болмауы тиіс.

Көпір және жол өтпесі алдында, қадалық істіксіз және аралықсыз үш тігістен кем

етпей,  әр  қайсысының  енін  6  см,    ара  қашықтығын  бір-бірінен  15-30  м.    дейін
орналастырады. Тігістерді қатты сығылғыш материалдармен, мысалы, битуммен өңделген
құммен  толтырады;  тігіс  үстін  дайын  куысты  резина  немесе  биіктігі  6  см.  болатын  ұсақ
тесікті төсеумен жабады.

5.2.8 Кеңейту тігісін орналастыру кезінде, 3 кестеде көрсетілген мағлұматтарды

басшылыққа алады. Кеңейту тігісінің енін 3 см тең етіп қабылдайды (төсем қалыңдығын).

5.2.9 Бойлық тұрақтылықты арттыру, тақталардың біріккен жұмысын жақсарту,

негіздің динамикалық тұрақтылығы мен транспорттық пайдалану сапасын арттыру үшін,
көлденең тігістерді, жобада, еңкіш және түрін «шырша» пішінді, тік сызыққа қиғаш етіп а

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

1:10 бейім етуге ұсыныс беріледі (1 сурет). Бойлық тігістегі қадалық істіктер саны, бойлық
тігісінде қадалық істігі жоқ көршілес тақта массасына қарай есептеледі.

в)

а)

б)

750

1:1

37,5

1-сурет–Қозғалыстың жайлылығын арттыру жобасы бойынша, жылдың ыстық

мезгіліндегі төсемнің түзулігі (б және в), тақта арасындағы ойықты азайту (а, б және

в) үшін сығылған тігістерді орналастыру нұсқалары.

5.2.10 Бойлық және көлденең тігістерде қадалық істіктерді 2 суретке сай

орналастырады. Кеңейту мен сығу тігістерінің конструкцияларын 2 және 3 суреттеріне сай
кабылдайды.

3-кесте– Кеңейтілген тігістерді орналастыру кезіндегі техникалық талаптар

Төсемнің, осы

ауданының жазғы

уақытында

болжанатын қызу

температурасы,

°С

Жабу

қалыңдығы,

см

Кеңейту тігістерінің арасындағы ара қашықтық,

тақта саны, бетондау кезіндегі ауа

температурасы ,

°С

5 кем

5-10

10-15

15-20

20 аса

40 кем

40 аса

20 ж/е аса

20 кем

20 ж/е аса

20 кем

10
10
10
10

10
10
10

-*
-*

-
-
-
-

Қараңыз. б. 5.12

Ескертпелер
1 Бақылау тігістерін екі кеңейту тақта сайын орналастырғанда 10 тақтадан кейін орнатады.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

а)

по 150

18, l=50

16, l=70

см

б)

I-I

II-II

0,35 h

1
4

16, l=70

см

18, l=50

15
15

150

30
45

45
45
30

1
4

0,35 h

2-сурет–Қадалық істіктерді цемент-бетон және цемент-топырақ төсем тігісінде (а)

орналастыру, қиыршық тас пен құм негізінде (б): 1- сығу тігісі; 2-кеңейту тігісі; 3-

көлденең тігіс; 4-бекітіп тұратын тіреуіш (



-13...16 см) қадалық істіктерге

балқытып біріктірілген; 5-балқытып біріктірілген жерді арнайы қалпақшалар

немесе полиэтилен пакет көмегімен оқшаулау; 6-толтырғыш (қадалық істіктерге

көлденең тігістерді диаметрі 8-10 мм болатын тіреуішті балқытып біріктірген кезде

(бөренеге) қадалық істіктердің ұзындығын 50 см дейін кішірейтуге болады)

0,5 h

18,3

5-6

3-сурет–Кеңейту тігісін конструкциялау: 1- суда ұсталған ағаштан төсеу жасау; 2-

қадалық істік пен төсеуді бекітуге арналған каркас, кондукторда балқытып

біріктірілген; 3- битуммен оқшауланған каркасқа байланатын қадалық істіктер; 4-

температуралық өтемдеуіш (қалпақша), бетондағы қадалық істіктің ауытқуын 2 см

артық кетпеуін қамтамасыз етеді; 5- толтырғыш (герметик).

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

5.2.11 Бойлық тұрақтылықты арттыру үшін, кеңейту тігісінің сығу тігісіне жалғасқан

жерінде, сондай ақ сығу тігісінде, 3 кестеде жұлдызшамен белгіленген жағдайларда,
төменгі бөлікте биіктігі 5-6 см болатын ұш бұрышты қималы ағаш төсеулерді пайдалану
ұсынылады.

5.2.12 Ойықты сығу тігісін орналастырғанда және жаңадан төселген бетонды

кеңейту кезінде, ернеулерінің айналма радиусы 8 мм жоғары болмауы тиіс. Көлденең
тігістегі қадалық істіктерді сұйытылған битуммен сылау аумағы қадалық істіктердің 2/3
ұзындығын, сылақ қалыңдығы 0,2 мм ден аспауы керек.

Кеңейтілген тігістегі қадалық істіктерге кигізілетін температуралық қалпақшалар,

қадалық істіктің, бетонда 2 см артық емес, еркін жылжуын қамтамасыз етіп отыру керек.

Қадалық істіктерді бойлық тігістерде, битум сылағынсыз 5 см артық емес

қиғаштыққа орналастыруға жол беріледі.

5.2.13 Ойықты сығу тігісі қимасында тікбұрышты, сатылы немесе еңісті қабырғалы

болуы мүмкін. Ойықты сығу тігісінің ені 4-тен 15 мм дейін, ойықтың тереңдігі 0,25

кем

емес болуы мүмкін.

Кеңейтілген тігіс үстіндегі ойықтың ені 33-35 мм тең етіліп, тереңдігі тақта үстіне

дейін 40-60 мм дейін қабылданады.

5.2.14 Арматуралау үшін, диаметрі 8-16 мм жиі пішінді А-ІІ сыныптағы бойлық

өзекті ұзындықтары, тақта ұзындығынан 100-200 см кем, немесе ұзындығы, сондай
бойлық өзекті жалпақ тор түріндегі, орташа есепті шығыны 1 м

төсемге 2,3-3,4 кг

болатын арматураны қолдану қажет.

Төсемнің төменгі аумағындағы (төменгі жазықтықтан 40 мм биіктікте) жиектерін екі

қадалық істікпен (диаметрлері 10-12 мм, А-ІІ) арматуралау кезінде, қадалық істіктер, тақта
ұзындығынан 100 мм қысқа болуы керек.

5.3 Цемент-бетон негізі бар асфальт-бетон төсемдерін конструкциялау.

5.3.1 Цемент-бетон негізі бар асфальт-бетон төсемдері бір-, екі-, және үш- қабатты

болуы мүмкін. Асфальтпен цемент-бетон қабаттарының қалыңдығы есеп арқылы
анықталады, алайда 4 кестеде көрсетілген мәндерден ауытқымауы тиіс.

5.3.2 Цемент-бетон негізінде сығу тігістерін әр 15 метр сайын орналастырады.

Негізді көлденең тігіссіз орналастыруға рұқсат беріледі. Көпір алдында және жол
қиылыстарында үш тігістен кем етпей әр 10 м., немесе 20 метр сайын монолитті цемент-
бетон төсеміндегідей етіп кеңейтілген тігіс орналастырады.

5.3.3 Негіздің көлденең тігіс үстіндегі асфальт-бетон жабуларын, тігіс бойында

симметриялы  етіп  орналастырып,  торлармен  арматуралау  ұсынылады,  тор  ені  80-160  см
болуы  тиіс.  Асфальт-бетон  қабатында  шыны  талшық  немесе  шыны  пластик  торларды
төсемнің  жоғарғы  бетінен  8  сантиметрден  жақын  емес  етіп,  немесе  қабат  арасында
орналастырады.  Темірден  жасалған  торларды  екі-  немесе  үш  қабатты  асфальт-бетон
төсемдерінің төменгі қабатының астына орналастырады.

5.3.4 Негізідегі бойлық тігісті төсем ені 9 метрден жоғары болғанда және болжам

бойынша жауын-шашынды, бір келкі емес шөгінді жер төсемінде орналастырады.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

4-кесте – Асфальт- және цемент-бетон қабаттарының ең төменгі қалыңдықтары

Иілуі В

кезіндегі

бетонның

созылу

беріктігінің

сыныбы

Бетонның иілу

кезіндегі

созылуға

орташа

беріктігі, МПа

Асфальт-бетон қалыңдығы h

(сандық),см,бетон

қалыңдығы h

(қорытынды) болғанда, қозғалыс

қарқыны дөгелекке 50 кН келтірілгенде бір./тәу.,

2000 жоғары

1000-2000

500-1000

100-500

0,8

1,0

1,2

1,5

1,6

2,0

2,5

2,4

3,0

2,8

3,5

Ескертпелер
1 Қалыңдық мәндері асфальт-бетон (цемент-бетон) бетінің тәуліктік температурасының ауытқуына
келтірілген А

=15 ºС.

2 Басқа тәуліктік температура ауытқуы болғанда асфальт-бетон қабатының қалыңдығы мына формула
бойынша анықталады h

√

3 Егерде негіз ұзақ уақыт бойы (төселгеннен бастап бір жылдан артық емес) көлік қозғалысына
пайдаланылса, онда оның сыныбы В15 (В

2,4) кем емес бетоннан, қалыңдығын 20 см кем етпей төсейді.

Негізде мүмкіндігінше тапталып тегістелген, негізді жабу ретінде қызмет ету мерзімі тиімді, бетонды
пайдалануға жол беріледі.

5.4 Табанды төсем конструкциясы

5.4.1 Табанды төсем қалыңдығы есеп арқылы анықталады. Ұсынылатын ең төменгі

қалыңдықтар 5 кестеде көрсетілген.

5-кесте – Табанды төсемнің ең төменгі қалыңдығы.

Негіз

Табанды төсем қалыңдығы, см, бетонның жобалау

бойынша сыныбы

В15

В20

В25

В30

Құмды

Цемент-топырақты, шлакты,
қиыршық тастықалыңдығы
14 см

Ескертпелер
1 Бетонның сыныбы В15-В20 болған жағдайда, көлденең тігіс орнатылмайды, бетон сыныбы В25-В30
болған жағдайда, тақта ұзындығы 22

болады.

2 Табанды төсемде көлденең тігісті 30-50 см кем емес ауытқумен орнатады. Құмды негізде тігістерде
қадалық істікті диматрі 16 мм, ұзындығы 40 см екі өзектен табанға койыладды.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

5.5 Құрама төсемді жол төсемдерін конструкциялау

5.5.1 Мұнай кәсіптік және өндірістік жол құрылысын жүргізу кезінде, жол жүру

қарқыны 1 000 авт./тәу болғанда, алдын-ала күш салынған, ұзындығы 5-6 м және ені 1,75-
2,30 м тақта қолданылады; жүру қарқыны төмен болғанда – ұзындығы 4,5-5,5 м және ені
1,75-2,30 м алдын-ала күш салынбаған, біріктірілген тақталар пайдаланған жөн болады.

6. ЖОҒАРЫ ӨНІМДІ ЖОЛ КӨЛІКТЕРІНІҢ ЖИЫНТЫҒЫН ПАЙДАЛАНУ

АРҚЫЛЫ ЖОЛ ТӨСЕМДЕРІН ҚҰРУ

6.1 Бетонға қойылатын талаптар

6.1.1 Бетонқоспалары мен бетондар ҚР Р 218-61 талабына және белгіленген

тәртіппен бекітілген және өңделген технологиялық белгілерге сай жасалуы тиіс.

6.1.2 Бетон сапасының классификациялық көрсеткіші.
6.1.2.1 Бетон сапасының негізгі көрсеткіштері мыналарда қаралады:
- иілу кезіндегі созылу беріктігі жағынан бетон сыныбы МЕМСТ 26633;
- қысу кезіндегі бетон беріктігінің сыныбы МЕМСТ 26633;
- суыққа төзімділігіне қарай бетон маркасы  МЕМСТ 10060.0.

6-кесте – Сығу және иілу, созылу кезіндегі бетонның беріктігінің сапа

көрсеткіштерінің талаптары

Жол төсемінің

конструктивті қабаты

Автомобиль

жолының

санаты

Есептік жүк

салмағының

қарқыны

бір./туәлік

Беріктіктің жобалық

сыныбы, кем емес

Созу арқылы

иілуі Вtb

қысу

Монолитті

2000 аса

4,4 (4,2)

Бір

қабатты

жабу

немесе

екі

қабатты

жабудың

жоғарғы

қабаты

1000 нан 2000

ға дейін

4,0 (3,6)

Екі қабатты монолитті
жабудың

төменгі

қабаты

I- II

1000 нан аса

3,2

Жабуастындағы
монолитті

негіз:

цемент-бетон

және

асфальт-бетон

I- II

кез келгені

1,6

Ескертпелер
1 Цемент-бетон немесе асфальт-бетон жабуларының астына монолитті негізді орналастыру үшін баяу
қататын цементтер негізіндегі бетон қоспаларын пайдалануға болады.
2 Қалыпты жағдайда, 28 тәулікте қататын, МЕМСТ 10180 және МЕМСТ 18105 бойынша, ал баяу қататын
цементті пайдаланғанда, ылғалды жағдайда 90 тәулікте қататын бетон сыныбы беріктігі жағынан
анықталады.
3 Екі қабатты жабу дегеніміз, бір мезгілде жоғарғы мен төменгі қабаттарды нығыздау арқылы
орналастыратын (тұтастыру әдісі) жоғарғы қабат пен төменгі қабатты қосатын монолитті жабу. Жоғарғы
қабат қалыңдығы 6 см дан кем болмауы керек.

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

6.1.2.2 Автомобиль жолдарының негізі мен төсем құрылысында пайдаланылатын

созу, иу және қысу кезіндегі бетонның беріктік талаптарының сапа көрсеткіштері 6
кестеде келтірілген.

6.1.2.3 Жол төсемінің конструктивті қабатына байланысты, бетонның суыққа

төзімділігіне қойылатын талаптар 7 кестеде көрсетілген.

7-кесте –Жол төсемінің конструктивті қабатына байланысты бетонның суыққа

төзімділігіне қойылатын талаптар

Жол төсемінің

конструктивті қабаты

Аудандардың едәуір суық айыныңорташа айлық

температурасына арналған бетонның суыққа төзімділігі (F)

бойынша ең төменгі жобалық маркалары, 0С

0 ден минус 5 ке

дейін

минус 5 тен минус 15 ке

дейін

минус 15 төмен

Бір қабатты жабу

немесе екі қабатты

жабудың жоғарғы

қабаты

100

150

200

Екі қабатты жабудың

төменгі қабаты

100

Монолиттінегіз

Ескертпелер

1 Суыққа төзімділік бойынша бетон маркасы МЕМСТ 10060,0 арқылы анықталады
2 Құрылыс ауданының едәуір суық айының орташа айлық температурасы ҚР ҚНжЕ 2.04-01 бойынша

анықталады

6.1.3 Қорама қалыпсыз технология бойынша төселетін бетон қоспаларына

қойылатын талаптар.

6.1.3.1. Жол жабуларына арналған бетон қоспаларындағы қатыстырылған ауа

көлемі: бір қабатты және екі қабатты жабудың жоғарғы қабаты үшін – 3,5–7%; екі қабатты
жабудың төменгі қабаты үшін 3,5-7% сәйкес болуы керек.

6.1.3.2. Бетон қоспаларындағы қатыстырылған ауаны: үздіксіз, жоғарғы қабатты

жабу барысында, сағат сайын және төменгі қабатты төсеу кезінде кезек алмастырған кезде
бір реттен бақылап отырады.

6.1.3.3. Қоспаларды ауатартқыш және пластификациялайтын қоспалармен бірге

даярлайды.  Енгізілетін  қоспалар  көлемін,  осы  қоспалардың  ұсынылған  көрсеткіштерінің
талаптарына  сүйене  отырып  және  бетон  жағдайына  қарай  тағайындайды.  Қоспаларды
даярлау  үшін  сәйкестендірілген  нормативтік  құжаттардың  талаптарына  жауап  беретін
және қоспалар мен бетон (Б қосымшасы) ерекшеліктеріне жауап беретін отандық, сондай
ақ шет елдік қоспаларды қолдануға болады.

6.1.3.4.

Бетон қоспаларының сапасы мен дайындау технологиясы, сапа

көрсеткіштерінің МЕМСТ 26633 (немесе Германия ZTV Beton-StB 01 стандартына сай
келетін) талаптарын қанағаттандыратын бетон алуды қамтамасыз ету керек.

6.1.3.5. Бетон қоспасының құрамын МЕМСТ 27006 (Германия ZTV Beton-StB 01

стандартына сай келетін) сайқорама қалыпсыз, құрамында көп мөлшерде қиыршық тасты
етіп, іріктеп алады. 1 текше метр бетонға цемент шығыны 350 кг нан кем емес және 450 кг

ҚР ЕЖ 3.03-103-2014*

- нан артық болмауы тиіс (қосымша Е). Бетон құрамын іріктеу кезінде материалдардың
радиациялық-гигиеналық бағалауын пайдалану қажет.

6.1.3.6. Жолға арналған бір қабатты және екі қабатты төсемнің жоғарғы қабатының

бетон құрамындағы судың цементке қатынасы 0,45 тен артық емес (ережеге сай, 0,42-0,43
бетон пластификаторынсыз), ал екі қабатты төсемнің төменгі қабатына -0,5 артық емес
болуы керек.

6.1.3.7. Бетон қоспасының қозғалғыштығын, қаттылғы мен кеуектілігін МЕМСТ

10181 сай анықтайды.

6.1.4 Бетон сапасын бақылау.
6.1.4.1 Бетон тығыздығы мен сығу кезіндегі қаттылығын, қырының ұзындығы 15 см

болатын сынау кубиктер арқылы анықтайды. Қабырға ұзындығы МЕМСТ 10180 сәйкес
кубтарды қолдануға жол беріледі.

6.1.4.2 Иу арқылы созылу беріктіктін анықтау үшін, 3 бақылау нұсқалы арқалық

дайындалады, ені – 15 см, биіктігі 15 см және ұзындығы 60 см. Жүктеме екі салмақпен
тірек арасындағы аралықтың үштен бір бөлігін басады (L=45см), МЕМСТ 10180 сай басқа
көлемдегі призманы пайдалануға жол беріледі.

6.1.4.3 Бетонның жоғарғы қабатының консистенциясы 1,23-1,45 мм құрауы керек

және 3 күн көлемінде, сағат сайын тұрақты нәтиже алынғанша тексеріліп отыру қажет.
Тұрақты нәтиже алынғаннан кейін кезек ауысатын уақыт сайын 1 рет.

6.1.4.4 Беріктікті өндірістік бақылау үшін, қажетті бетон үлгілерінің қату тәсілі мен

тәртібін  МЕМСТ  18105  қолдану  арқылы  анықтау  қажет.  Бетон  үлгілерінің  беріктіктігін
өндірістік  бақылау,  бетон  қоспасын  даярлаушы  мекемеде,  сондай  ақ  құрылыс  алаңында
үлгілерін жасау арқылы (кубтар мен квадрат қималы призмалар) жүргізіледі, және бетон
формаларында немесе  қорама қалыпсыз күйде қата беретін, қырлары пленкаға ұқсайтын
материалмен өңделген (балауыз), және ылғалдың булануына мүмкіндік бермейтін дымқыл
мата  немесе  басқа  материал  астында  сақталуы  керек.  Дымқыл  құм,  ағаш  үгіндісі  немесе
үздіксіз  ылғалданатын  гигроскопиялық  материал  қабатының  астында,  сондай  ақ
үлгілердің қатуының басқа да жағдайы қарастырылады, мысалы сулы немесе құрама.

6.1.4.5 Бір тәулік ішінде төселген монолитті конструкциялардағы бетонның

беріктігін  бұзбай  анықтайтын    тәсіл  бойынша,  аралық  шақта  бетон  көлемінің  бір
конструкциясынан  кем  емес  етіп  бақылайды  (немесе  конструкцияның  бөлігін,  егер  оны
бетондау уақыты 1 тәуліктен көп болса).

6.1.4.6 Бетон беріктігін бұзбайтын тәсілмен анықтау үшін алынған монолитті

конструкцияның әр қайсысында, төрт бақылау бөлшектерін тағайындайды. Бақыланатын
бөлшектердің саны мен орны, жобалау ұйымының конструкцияның жұмыс сызбаларында
көрсетілуі қажет. Конструкцияның сызбалы бөлшектеріне – 4 м ұзындыққа бір бөлшек
қабылданады.

6.1.4.7 Бетон қоспасын сынау мен бетонның бақылау үлгілерін дайындау, сынама

алынғаннан кейін 10 мин. кеш басталмауы керек.

6.1.4.8 Бетон қоспасының температурасы сынама алынған сәттен бастап сынақ

аяқталғанға дейін 5

С тан артық ауытқымауы керек.

6.1.4.9 Бетон қоспасының сынамасын сақтау жағдайлары, сұрыпталғаннан кейін

және сынақтан өткізілгенге дейін ылғал мен булануды болдырмауы керек.

СП РК 3.03-103-2014 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЖЕСТКИХ ДОРОЖНЫХ ОДЕЖД (ҚР ЕЖ 3.03-103-2014) - 1