СП РК 4.01-101-2012 ВНУТРЕННИЙ ВОДОПРОВОД И КАНАЛИЗАЦИЯ ЗДАНИЙ И СООРУЖЕНИЙ (ҚР ЕЖ 4.01-101-2012) - 2

 

  Главная      Книги - Разные     СП РК 4.01-101-2012 ВНУТРЕННИЙ ВОДОПРОВОД И КАНАЛИЗАЦИЯ ЗДАНИЙ И СООРУЖЕНИЙ (ҚР ЕЖ 4.01-101-2012)

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

   

 

   

 

содержание      ..      1      2      3      ..

 

 

 

СП РК 4.01-101-2012 ВНУТРЕННИЙ ВОДОПРОВОД И КАНАЛИЗАЦИЯ ЗДАНИЙ И СООРУЖЕНИЙ (ҚР ЕЖ 4.01-101-2012) - 2

 

 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

13 

5 СУ ҚҰБЫРЛАРЫ, АРМАТУРА  ЖӘНЕ  ӨЛШЕУ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫ 

 

5.1 Қолдану жөніндегі жалпы ұсыныстар  

 
5.1.1 Әдетте, бұрандалы жалғануларда цинктелген болат құбырлар қолданылады.  
5.1.2 Пластмассадан жасалған құбырларды көбінесе жас ырып өткізу керек: оларды 

плинтустардың астына, штрабтарға және арналарға жасыруға болады.  

5.1.3 Өрт  қауіптілігі  бойынша  А,  Б  және  В  санаттарына  жататын  жайларға 

өткізілетін  жанатын  материалдардан  жасалған  құбыр  желілерін  тұтанудан  қорғау  керек. 
Жанатын  материалдардан  жасалған  құбырлар  жинақталатын  коммуникациялық 
шахталардың,  штрабтардың,  арналардың  және  қораптардың  ішіне  жасырып  өткізіледі, 
олардың қоршау құрылғылары жанбайтын материалдардан жасалуы керек. 

5.1.4-тармақ  Қазақстан  Республикасы  Инвестициялар  және  даму  министрлігі 

Құрылыс  және  тұрғын  үй-коммуналдық  шаруашылық  істері  комитетінің  2017  жылғы 
25  желтоқсандағы № 319-НҚ бұйрығына сәйкес өзгертілді. 

5.1.4  Су  бөлгіш  және  тиекті  арматураның  құрылғысы  су  ағынының  баяу  ашылып-

жабылуын  қамтамасыз  етуі  тиіс.  Ысырмаларды  (тиектерді)  диаметрі  50  мм  және  одан 
астамды  құрайтын  құбырларға  қондырылуы  тиіс.  Ілмекті  арқау  тығыздығы  бойынша  А 
класына сәйкес келуі керек. Тұрмыстық қажеттіліктер үшін сумен жабдықтау желілерінде 
пайдалануға  арналған  ілмекті  арқау  тұрмыстық  және  ауыз  сумен  қамтамасыз  ету  үшін 
санитариялық-эпидемиологиялық талаптармен анықталған органолептикалық, физикалық-
химиялық  және  микробиологиялық  сипаттамаларды  бұзбауға  тиіс.  Құбыр  арқауын 
пластмассалық  құбырлар  жүйесінде  орнату  кезінде  зауыт  өндірісінің  алынбайтын 
пластмассалы ұштары бар ілмекті арқау пайдалану ұсынылады. 

5.1.5  Диаметрі  50  мм  және  одан  астам  су  құбыры  арматурасы  еденнен  1,6  м  астам 

биіктікте  орналасқан  жағдайда,  оған  қызмет  көрсетуге  арналған  стационарлы  алаңдарды 
немесе көпірлерді жасау қарастырылуы керек. 

Арматураның  диаметрі  150  мм  дейін,  ал  орналасу  биіктігі  3  м  дейін  жететін 

жағдайларда  қауіпсіздік  техникасы  ережелерін  орындау  шартымен  еңісін  60°  асырмай 
жылжымалы мұнараларды, жеңіл баспалдақтарды және сатыларды пайдалануға болады.  

5.1.6 Төмендегілер үшін: 
- ғимаратқа әрбір кіріске; 
- оның  жекелеген  бөліктерін  жөндеу  үшін  ажырату  мүмкіндігін  қамтамасыз  ету 

үшін, айналымды тарату желісіне (жартылай тұйықтаудан артық болмауы тиіс); 

- су  беруді  үзуге  болмайтын  агрегаттарға  екі  жақтан  су  беруді  қамтамасыз  ету 

есебімен өндірістік суық су құбырларының айналымды желісіне; 

- өрт  сөндіру  крандарының  саны  5  және  одан  астам  болып  келетін  өрт  сөндіру 

тіреушелерінің негізіне; 

- шаруашылық-ауыз  су,  өрт  сөндіру  және  өндірістік  су  құбыры  тіреушелерінің 

негізіне; 

- су құбырының магистралды желілерінің тармақтарына; 
- қоғамдық мақсатқа бағытталған кәсіпорындарға су беру тармақтарына; 
- әрбір  пәтерге  кіретін  тармаққа  және  (немесе)  әрбір  сантехникалық  аспапқа  су 

беретін тармаққа; 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

14 

- ғимараттар мен имараттардағы су беру және айналым тіреушелерінің негізіне; 
- су құбырларының секциялық тораптарға кететін тармақтарына; 
- 60-70 м қашықтықпен ғимаратты айналдыра қондырылатын диаметрі 15 мм сыртқы 

суару крандарының алдына; 

- ыстық  және  суық  су  санауыштарының  алдына  және  артына,  арнаулы  немесе 

технологиялық  мақсатты құрал-аспаптардың, аппараттардың және агрегаттардың алдына 
суық  және  ыстық  су  құбырларының  ішкі  желілеріне  тиекті  арматура  қондыруды 
қарастыру керек. 

Биіктігі  7  қабат  және  одан  астам  болып  келетін  және  бір  тіреушесі  бар  қоғамдық 

ғимараттарда тіреушенің ортаңғы бөлігіне жөндеу ысырмасын орнату көзделуі тиіс.  

5.1.7  Ғимараттың  ішкі  су  құбыры  жүйесінде  берілген  қысымды  қамтамасыз  ету 

үшін,  су  құбырының  ғимаратқа  кірісінде,  пәтерлерге  немесе  құрал-аспаптарға  таралу 
құбырларында  қысым  реттеуішті  қондыру  қарастырылады,  бұл  орайда  ішкі  не  сыртқы 
желідегі  қысым  4.2.8-тармағында  белгіленген  шамалардан  астам  болған  жағдайда, 
мехникалық сүзгілер қондырылады.  

5.1.8 Су өлшеу торабының ажыратқыш ысырмасын немесе шаруашылық-ауыз сумен 

жабдықтау  сорғыларын  орнатқаннан  кейін  су  құбырының  ғимаратқа  кірісіне  қысым 
реттеуішті қондыруға болады, бұл орайда реттеуіштен соң ысырманы орнатуды қарастыру 
қажет. Қысым реттеуіштің жұмысы мен іске қосылуын бақылап отыру  үшін, оның алды 
мен  артына  манометрлер  қондырылуы  тиіс.  Пәтерге  кіріс  жерге  тиекті  арматураны 
қондырғаннан кейін пәтерге кіріс жерге қысым реттеуішті қондыруға болады.  

5.1.9  Санауыштың  шартты  өткізу  жолының  диаметрін  тұтыну  кезеңі  (тәулік,  ауысым) 

ішіндегі  орташа  сағаттық  су  шығысына  сүйеніп  таңдау  керек,  ол  шығыс  4-кесте  бойынша 
қабылданатын пайдалану шығысынан аспауы тиіс және оны 5.1.10 ережелеріне сәйкес тексеріп 
отыру қажет. 

5.1.10 Шартты 

өткізу 

жолының 

диаметрі 

қабылданған 

санауыштың 

мына 

сипаттамаларын тексеру қажет: 

- судың  ең  үлкен  есептік  секундтық  шығысын  өткізуін,  бұл  орайда  су 

санауыштарындағы  қысым  жоғалу  мөлшері  қалақбас  санауыштар  үшін  –  5,0  м,  ал 
турбиналы санауыштар үшін – 2,5 аспауы тиіс; 

-  ішкі  өрт  сөндіруге  жұмсалатын  есептік  су  шығысын  есепке  алып,  ең  үлкен  (есептік) 

секундтық су шығысын өткізуді, бұл орайда су санауыштарындағы қысым жоғалу мөлшері 
– 10 м аспауы тиіс. 

5.1.11 Есептік секундтық су шығысы

  q

 

(q

tot

,  q

c

,  q

h

),

  л/с,  болғанда,  санауыштардағы 

h

қысым жоғалтулары, м, мына формула бойынша анықталады: 

 

                                                         

                                                                       (1) 

 
мұнда 

S

 – санауыштың 4-кестеге сай алынатын гидравликалық кедергісі. 

Су  шығысын  өлшеу  қажет  болып,  ол  үшін  су  санауыштарын  пайдалану  мүмкін 

болмаған  жағдайда,  басқа  типті  шығы  сөлшеуіштерді  қолдану  қажет.  Шартты  өткізу 
жолының  диаметрін  таңдауды  өндіруші  зауыттардың  төлқұжаттық  деректеріне  сүйеніп 
жүргізу қажет.  

,

2

q

S

h

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

15 

5.1.12 Суық және ыстық су санауыштары жасанды немесе табиғи жарығы бар және 

ішкі  ауа  температурасы  5

С  төмен  болмайтын,  пайдаланатын  жұмыскерлерге 

көрсетілімдерін алу мен оларға қызмет көрсету қолайлы болатын жерлерге қондырылады. 

Суық  және/немесе ыстық  су  санауыштарын ғимарат ішіне орнату  мүмкін болмаған 

жағдайда,  санауыштардың  төлқұжатында  оның  суға  батырылған  күйінде  жұмыс  істей 
алатындығы  көрсетілсе  ғана,  оларды  ғимараттан  тыс  орналасқан  арнайы  құдықтарға 
қондыруға болады.  

5.1.13 Санауыш пен (су ағысы бағытындағы) екінші бұранда немесе ысырма арасына 

су шығару краны орнатылуы тиіс.  

 

4-кесте – Санауыш өлшемдерін таңдау 

 

Санауышты

ң шартты 

өткізу 

жолының 

диаметрі, 

мм 

Төменде көрсетілгендердің параметрлері 

судың шығыны, м

3

/с 

сезімталдық 

шегі, м

3

/с, 

берілгеннен 

артық емес 

судың 
тәулік 

ішіндегі ең 

үлкен 

мөлшері, м

3

 

санауыштың 

гидравликалық 

кедергісі 

S, 

 

ең аз 

пайдалануға 
берудегі 

ең 
үлкен 

15 

0,03 

1,2 

0,015 

45 

14,5 

20 

0,05 

0,025 

70 

5,18 

25 

0,07 

2,8 

0,035 

100 

2,64 

32 

0,1 

10 

0,05 

140 

1,3 

40 

0,16 

6,4 

16 

0,08 

230 

0,5 

50 

0,3 

12 

30 

0,15 

450 

0,143 

65 

1,5 

17 

70 

0,6 

610 

810·10

-5

 

80 

36 

110 

0,7 

1300 

264·10

-5

 

100 

65 

180 

1,2 

2350 

76,6·10

-5

 

150 

140 

350 

1,6 

5100 

13·10

-5

 

200 

210 

600 

7600 

3,5·10

-5

 

250 

15 

380 

1000 

13700 

1,8·10

-5

 

 

5.2 Суық су құбырлары жүйесі  

 
5.2.1  Ішкі  суық  су  құбырлары  желісінде  пластмасса  мен  металлполимерден,  әйнек-

пластиктен  және  басқа  да  пластмасса  материалдардан,  мыс,  қола  және  жез  құбырларды, 
фасонды  бұйымдарды,  сондай-ақ,  ішінде  және  сыртында  тотығудан  қорғау  жабыны  бар 
болат құбырларды қолдану керек.  

5.2.2 Құбырлар мен фитингтер келесі жүктемелерді: 

- суық  су температурасы тұрақты түрде  – 20 

С деңгейінде тұрған жағдайда, судың 

желідегі  жұмыс  қысымынан  1,5  есе  артық,  бірақ  0,90  МПа  төмен  болмайтын  сынама 
қысымды; 

- судың  желідегі  жұмыс  қысымына  тең  келетін  тұрақты  қысымын  көтеруі  керек, 

бірақ суық судың температурасы тұрақты болған жағдайда ол 0,60 МПа кем болмауы тиіс.  

2

)

/

(

с

л

м

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

16 

5.2.3 Шаруашылық-ауыз  су  құбырлары  жүйелерінің  құбырға,  су  бөлуге  және  су 

араластыруға арналған арматурасын 0,6 МПа (6 кгс/см

2

) жұмыс қысымына қою керек. 

5.4.2 Суық  сумен  жабдықтау  жүйесі  бар  жобаланатын,  құрылыс  жүргізілетін, 

кеңейтілетін,  жетілдірілетін,  техникалық  қайта  жарақтандырылатын,  қайта  құрылыс 
жүргізілетін және күрделі жөндеу жүргізіліп жатқан ғимараттар үшін су тұтыну мөлшерін 
өлшеу  құралдарын  –  өлшемдері  қолданыстағы  стандарттарға  сай  келетін  суық  су 
санауыштарын қондыру көзделуі тиіс. 

Су  санауыштарын  суық  су  құбырларының  әрбір  ғимарат  пен  имаратқа,  тұрғын  үй 

ғимараттарының  әрбір  пәтеріне  кіріс  жерлеріне  және  құбырлардың  қоғамдық  мақсатты 
кәсыпорындарға және тұрғын  үй ғимараттарына, өндірістік және қоғамдық  ғимараттарға 
қоса  салынған  немесе  жапсарлас  салынған  өзге  де  жайларға  кіретін  тармақтарына 
механикалық немесе магнитті-механикалық сүзгі қондыра отырып орнату керек.  

Тұрғын  үй  және  қоғамдық  ғимараттарға  (соның  ішінде пәтерлерге),  сонымен  қатар 

қоса  салынған  немесе  жапсарлас  салынған  қоғамдық  мақсаттағы    өзге  де  жайларға 
орнатылатын суық су санауыштарының жиынтығында біркелкілендірілген шығыс белгісі 
бар  арнаулы  қондырмалы  құрылғысы  болуы  тиіс.  Ондай  құрылғысы  бар  санауыш 
автоматтандырылған  жүйеде  көзделгендей,  көрсетімдерді  қашықтықтан  алу  мүмкіндігін 
қамтамасыз етуі тиіс.  

Пәтерлердегі  санауыштардың  кері  қақпағы  және  сыртқы  тұрақты  магниттер 

көмегімен (250 N) санауыш көрсетімдерін өзгертуден қорғанысы болуы тиіс. Кері қақпақ 
су қозғалысының бағытымен қарағанда, санауыштың алдына орнатылады. 

 

5.3 Өрт сөндіру құбырлары жүйесі  

 
5.3.1 Өрт  сөндіру  су  құбырының  бөлек  желісіне,  сондай-ақ,  біріктірілген 

шаруашылық-ауыз  су  және  өрт  сөндіру  су  құбырына  (магистральдар  мен  тіреушелер) 
болат құбырларды ғана қолдану керек. 

5.3.2 Жекелеген өрт сөндіру жүйелері мен шаруашылық-өрт сөндіру су құбырларын 

–1,0 МПа (10 кгс/см

2

) аспайтындай етіп алу қажет. 

5.3.3  Өрт  сөндіру  су  құбырының  бөлек  жүйелеріне  су  санауыштарын  орнату  қажет 

емес. 

 

5.4 Ыстық су құбырлары жүйесі 

 
5.4.1  Ішкі  ыстық  су  құбырлары  үшін  5.2.1  тармағына  сәйкес  құбырларды  қолдану 

керек. 

5.4.2 Құбырлар мен фитингтер мына жүктемелерді: 

- ыстық су температурасы тұрақты түрде – 75 

С деңгейінде тұрған жағдайда, судың 

желідегі  жұмыс  қысымынан  1,5  есе  артық,  бірақ  0,90  МПа  төмен  болмайтын  сынама 
қысымды; 

- судың  желідегі  жұмыс  қысымына  тең  келетін  сынама  қысымын,  бірақ  судың 

температурасы 90

С болған жағдайда (сынақ кезінде), ол 0,60 МПа кем болмауы тиіс; 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

17 

- судың  желідегі  жұмыс  қысымына  тең  келетін  тұрақты  қысымын  көтеруі  керек, 

бірақ  ыстық  судың  тұрақты  температурасы  75 

С  болған  жағдайда,  ол  0,60  МПа  кем 

болмауы тиіс. 

5.4.3 Ыстық  сумен  жабдықтау  жүйесі  бар  жобаланатын,  құрылыс  жүргізілетін, 

кеңейтілетін, жетілдірілетін, техникалық қайта жарақтандырылатын, қайта құрылыс және 
күрделі  жөндеу  жүргізіліп  жатқан  ғимараттар  үшін  су  тұтыну  мөлшерін  өлшеу 
құралдарын  –  өлшемдері  қолданыстағы  стандарттарға  сай  келетін  ыстық  су 
санауыштарын қондыру көзделуі тиіс. 

  Су санауыштарын ыстық су құбырларының әрбір ғимарат пен имаратқа, тұрғын үй 

ғимараттарының  әрбір  пәтеріне  кіріс  жерлеріне  және  құбырлардың  қоғамдық  мақсатты 
кәсыпорындарға және тұрғын  үй ғимараттарына, өндірістік және қоғамдық  ғимараттарға 
қоса  салынған  немесе  жапсарлас  салынған  өзге  де  жайларға  кіретін  тармақтарына 
механикалық немесе магнитті-механикалық сүзгі қондыра отырып орнату керек.  

Тұрғын  үй  және  қоғамдық  ғимараттарға  (соның  ішінде пәтерлерге),  сонымен  қатар 

қоса  салынған  немесе  жапсарлас  салынған  қоғамдық  мақсаттағы    өзге  де  жайларға 
орнатылатын  ыстық  су  санауыштарының  жиынтығында  біркелкілендірілген  шығыс 
белгісі бар арнаулы қондырмалы құрылғысы болуы тиіс. Ондай құрылғысы бар санауыш 
автоматтандырылған  жүйеде  көзделгендей,  көрсетімдерді  қашықтықтан  алу  мүмкіндігін 
қамтамасыз етуі тиіс.  

Пәтерлердегі  санауыштардың  кері  қақпағы  және  сыртқы  тұрақты  магниттер 

көмегімен (250 N) санауыш көрсетімдерін өзгертуден қорғанысы болуы тиіс. Кері қақпақ 
су қозғалысының бағытымен қарағанда, санауыштың алдына орнатылады. 

Ыстық  су  санауыштарын  (90 

С  дейін)  ыстық  судың  бергіш  және  айналымды 

құбырларына  (қос  құбырлы  желілерде)  және  айналымды  құбыр  желісіне  кері  қақпақ 
орнату керек.  
 

6 СОРҒЫ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫ МЕН ЖОҒАРЫЛАТУ ЖҮЙЕЛЕРІН ЖОБАЛАУ 

ЕРЕЖЕЛЕРІ 

 

6.1 Сорғы  құрылғыларын  (өрт  сөндіру  құрылғыларын  қоспағанда)  тұрғын 

пәтерлердің,  балалар  бөлмелерінің  немесе  балабақшада  топ  бөлмелерінің,  білім  беру 
мекемелерінде сынып бөлмелерінің, аурухана және кеңсе жайларының, оқу орындарында 
аудиториялардың ж.т.с.с. жайлардың астына орналастыруға болмайды.  

Өрт  сөндіру  сорғылары  бар  сорғы  құрылғылары  мен  ішкі  өртті  сөндіруге  арналған 

гидропневматикалық  бактарды  жанбайтын  материалдардан  жасалған,  өртке  төзімділігі  I 
және  II  дәрежелі  ғимараттардың  бірінші,  астыңғы  және  жертөле  қабаттарына 
орналастыруға  болады.  Бұл  орайда  сорғы  құрылғылары  мен  гидропневматикалық 
бактарды  орналастыратын  жайлар  жылу  жүйесіне  қосылған,  өртке  қарсы  қабырғалары 
мен арқалығы болуы тиіс және сыртқа немесе баспалдақ  текшесіне  шығатын бөлек  есігі 
болуы қажет.  

Жайлардағы  сорғы  агрегаттарының  жұмысынан  туындаған  шудың  деңгейі  30  дБ 

аспауы керек. 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

18 

Гидропневматикалық бактар орналастырылған жайларды бір уақытта көп – 50 және 

одан  астам  адам  кіруі  мүмкін  жайларға  (көрермендер  залы,  сахна,  гардероб  т.с.с.) 
жапсарластырып (іргесіне, үстіне, астына) орналастыруға болмайды.  

Гидропневматикалық бактарды техникалық қабаттарға орналастыруға болады.  
Гидропневматикалық  бактарды  жобалаған  кезде  Төтенше  жағдайлар  жөніндегі 

уәкілетті  орган  бекіткен  «Қысыммен  жұмыс  істейтін  ыдыстарды  орналастыру  және 
қауіпсіз пайдалану ережелерінің» талаптарын ескеру керек. 

Қабаттары  көп  ғимараттарда  өрт  сөндіруге  арналған  сорғы  құрылғыларын 

(қондырғыларын)  орнатуды  жобалауды  МҚН  4.19  ережелерін  ескере  отырып  жүзеге 
асыру ұсынылады. 

6.2 Ғимараттар  мен  имараттарда  жылумен  қамтамасыз  етудің  жабық  сұлбасы 

жағдайында  суық  су  және  орталықтандырылған  ыстық  су  құбырлары  жүйесі  болған 
жағдайда,  әдетте,  суық  және  ыстық  сумен  жабдықтауға  жалпы  су  шығысын  беруге 
арналған жоғарылатқыш сорғы қондырғысын орнату көзделуі тиіс.  

6.3 Суық және ыстық сумен жабдықтау жүйесінің жоғарылатқыш сорғы қондырғысы 

көмегімен  артып  отыратын  H

p

  қысымын  сыртқы  су  құбырындағы  ең  кіші  мөлшердегі 

кепілді қысымды есепке ала отырып, мына формуламен анықтау қажет:  

 

                                 

                                                        (2) 

мұнда 

H

tot,l

 – сумен жабдықтау құбырларындағы қысымның жойылуы мөлшері, м, 

ол осы ЕЖ 5-бөлімінде және Г, Д қосымшаларына сай анықталады.  

6.4 Суық  және  ыстық  сумен  қамсыздандыру  жүйелеріндегі  циркуляциялық-

жоғарылатқыш  сорғыларды  қолдану  кезіндегі  қысым  айырмасы  0,1  МПа  астам  болған 
жағдайда, ыстық  сумен қамсыздандыру жүйесіне арналған жоғарылатқыш қондырғының 
қажетті қысымы мына формула бойынша анықталады: 

 

                     

                                                   (3) 

 
мұнда 

H

p,cir

 –

 циркуляциялық-жоғарылатқыш сорғының қысымы, м. 

6.5  Су  құбырының  сыртқы  жүйесіндегі  қысым  0,05  МПа  (0,5  кгс/см

2

)  кем  болған 

жағдайда, сорғы қондырғысының алдына қабылдағыш ыдысты орнату көзделуі тиіс, оның 
сыйымдылығын Ж қосымшасы бойынша анықтау керек.  

6.6  Циркуляциялық-жоғарылатқыш  сорғыны  ыстық  судың  qh,cir  есептік  шығысы 

бойынша алу керек, оны Д қосымшасы бойынша анықтайды.  

6.7  Сорғы  қондырғыларын  жобалау  мен  резервтік  агрегаттар  санын  анықтауды  ҚР 

ҚНжЕ 4.01-02 сәйкес сорғылардың әрбір сатыдағы параллель немесе кезекпе-кезек жұмыс 
істеуін ескере отырып жобалау керек.  

Ыстық сумен жабдықтау жүйелерін аудандастыру кезінде жоғары аймақтағы ыстық 

судың түнгі уақытта өздігімен айналып тұру мүмкіндігін қарастыруға болады.   

6.8 Қордағы 

және  реттеуіш  ыдыстарда  (суайдауыш  мұнаралар,  ыдыстар, 

гидропневматикалық  бактар,  жылу  аккумуляторлары  теплоты  т.б.)    су  тұтынуды  реттеу 
үшін  жеткілікті  көлемде  болуы  тиіс  және  оны  Ж  қосымшасы  бойынша  үлестіру  керек. 

,

,

H

H

H

H

H

g

f

l

tot

geom

p

,

,

,

H

H

H

H

H

H

cir

p

g

f

l

tot

geom

p

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

19 

Сонымсен қатар өртке қарсы қондырғылар болған жағдайда осы аталған суық су құбыры 
ыдыстарында  өрт  сөндіруге  арналған  жұмсалмайтын  су  қоры  болуы  тиіс.  Өрт  сөндіруге 
арналған  жұмсалмайтын  су  қорының  сақталуын  қамтамасыз  етіп,  оның  өзге 
қажеттіліктерге жұмсалуын болдырмау үшін, арнайы құрылғыларды орнату көзделуі тиіс 
(11-бөлімді қар.).  

Өрт  сөндіруге  арналған  су  қорын  сақтайтын  гидропневматикалық  бактарды 

қолданбаған  жөн,  бірақ  өрт  сөндіруге  арналған  сорғылардың  деңгей  немесе  қысым 
бергіштерінен кепілді қосылуын қамтамасыз ететін ең кіші су мөлшері қабылдануы керек. 

6.9 Ауыз  суға арналған суайдауыш және  гидропневматикалық  бактарды, сондай-ақ, 

аккумулятор  бактарды  «Ауыз  су  сапасындағы  су»  СанЕжН  талаптарына  сай 
материалдардан  жасау  керек.  Ыстық  сумен  жабдықтау  жүйелеріндегі  аккумулятор 
бактардың жылу оқшаулануы ХҚН 4.02-03 сай есептеп шығару керек. 

6.10  Суайдауыш  бактар  мен  аккумулятор  бактарды  (қысымсыз)  биіктігі  2,2  м  кем 

емес,  ауа  температурасы  оң  болып  келетін  желдетілетін  және  жарықтандырылатын 
жайларда  орналастыру  қажет.  Жайдың  салмақ  түсетін  құрылғыларын  жанбайтын 
материалдардан  жасау  қажет.  Бактардың  астына  астаулар  қою  керек.  Суайдауыш  бактар 
мен құрылыс құрылғыларының ара қашықтығы келесідей болуы тиіс: бактар мен қалқыма 
қақпақ  тұсында  орналасқан  құрылыс  құрылғыларының  ара  қашықтығы  –  1  м  кем  емес; 
бактың  жоғырғы  жағынан  арқалыққа  дейінгі  ара  қашықтық  –  0,6  м  кем  емес;  астаудан 
бактың түбіне дейінгі ара қашықтық – 0,5 м кем емес болуы керек. 

6.11 Реттеу сыйымдылығының көлемі Ж қосымшасы бойынша анықталады. 

 

7 ЕРЕКШЕ ТАБИҒИ ЖӘНЕ КЛИМАТ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҒИМАРАТТАР МЕН 

ИМАРАТТАРДЫҢ ІШКІ СУ ҚҰБЫРЛАРЫ ЖҮЙЕЛЕРІ 

 

Ерекше табиғи және климат жағдайында жобалауды  техникалық  шарттарға және 

ҚР ҚН 4.01-01 сәйкес жасау керек.  
 

8 КӘРІЗДІ ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ 

 

8.1 Жалпы талаптар 

 
Кәріз жүйелерінің гидравликалық есебі Е қосымшасына сәйкес орындалады. 
 

8.2 Ішкі кәріз жүйесі 

 
8.2.1 Беріктік,  тотығуға  төзімділік  талаптарын  ескере  отырып,  кәріз  жүйелеріне 

плстмасса,  шойын,  мыс  және  тотықпайтын  болаттан  жасалған,  Қазақстан  Республикасының 
мемлекеттік  техникалық  реттеу  жүйесінде  растау  рәсімінен  өткен  құбырларды  қолдану 
көзделуі тиіс. Және де құбырларды пайдалану мерзімі ҚР ҚН 1.04-26 талаптарында белгіленген 
мерзімнен кем болмауы керек.  

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

20 

8.2.2  Қоғамдық  мақсаттарға  арналған  жайлар  мен  кәсіпорындардың  өндірістік  және 

тұрмыстық  кәріз  желілерінен  кәріз  желісінің  сыртқы  құдығына  екі  бөлек  құбыр  шығаруға 
болады. 

8.2.3  Тіреушелер  жасырын  түрде  өткізілген  жағдайда  тіреуіштерді  тексеру  үшін  көлемі 

30

40 см кем болмайтын люктарды жасау көзделуі тиіс. 

8.2.4 Мекемелер 

мен  ұйымдардың  дәретханаларында  орнатылатын  құрал-

аспаптардан;  тұрғын  жай  ғимараттарының  асүйлеріндегі  ыдыс  жуғыштардан, 
дәретханалар  мен  жуынатын  бөлмелердің  қол  жуғыштарынан;  емдеу  кабинеттеріндегі, 
аурухана  палаталарындағы  және  тағы  басқа  қосалқы  жайлардағы  қол  жуғыштардан  су 
ағызатын  құбырлардың  еден  үстімен  жүргізілуі  көзделуі  тиіс;  және  де  оларды  судан 
оқшаулап, керамикалық тақташалармен әрлеу қажет.  

8.2.5  Кәріз  тіреушесінің  сорғыш  бөлігінің  диаметрі  тіреушенің  су  ағызатын  бөлігінің 

диаметріне тең болуы тиіс. Біріктірілген кәріз тіреушелірінің бір тобына арналған сорғыш 
тіреушенің  диаметрі,  сонымен  қатар  кәріз  тіреушелерін  біріктіретін  жиынтық  желдеткіш 
құбырдың  учаскелерінің  диаметрлері  Е  қосымшасының  6.6,  6.7,  6.8  тармақтарына  сай 
қабылдануы тиіс. Кәріз тіреушелерін жоғары жақта біріктіретін жиынтық желдеткіш құбырдың 
тіреушелер жаққа 0,01 еңіспен орнатылуы тиіс.  

8.2.6  Кәріз  тіреушесімен  ағатын  ақаба  сулардың  шығыс  мөлшері  Е  қосымшасының  6.1 

кестесінде көрсетілген мөлшерден астам мөлшерде болған жағдайда, кәріз тіреушесіне бір 
қабаттан  соң  жалғанатын  қосымша  желдеткіш  тіреушені  орнату  көзделуі  тиіс.  Қосымша 
желдеткіш тіреушенің диаметрі кәріз тіреушесі диаметрінен бір өлшем кіші болуы тиіс.   

Қосымша  желдеткіш  тіреушені  кәріз  тіреушесіне  ең  төмен  орналасқан  құрал-

аспаптың  тікелей  астынан  немесе  жоғары  жағынан  -  кәріз  тіреушесінің  сол  қабатта 
орналасқан санитарлық-техникалық аспаптардың не тексергіштердің ернеуінен жоғары тұрған 
қиғаш ұштік қосқыштың жоғары қаратып қойылған бөлігіне жалғау көзделуі тиіс. 

Пайдалану  шарттары  бойынша  механикалық  зақымдануы  ықтимал  жайларда 

орналастырылатын  кәріз  құбырларына  қорғаныш  жасалуы  тиіс,  ал  желінің  теріс 
температураларда пайдаланылатын жерлері жылытылуы тиіс.  

8.2.7  Иісі  жоқ  және  зиянды  газ  шығармайтын  ақаба  суларды  ағызатын  өндірістік 

кәріз желілерінде өндірістік ғимараттар ішінен көру құдықтарын жасауға болады.  

Диаметрі 100 мм және одан астамды құрайтын ішкі кәріз құбырлары желісіндегі 

көру құдықтарын құбырлардың бұрылыстарына, еңістер немесе құбырлардың диаметрі 
өзгеретін жерлерге, тарамдар жалғанатын жерлерге, сондай-ақ, құбырлардың ұзын түзу 
желілеріне ҚНжЕ 2.04.03 берілген қашықтықтармен орналастыру керек.  

 

8.3 Ақаба суларды тазарту мен айдап қотаруға арналған жергілікті қондырғылар  

 
8.3.1 Улы  және  жағымсыз  иістерді,  газдар  мен  буларды  бөліп  шығармайтын  ақаба 

сулардың сорғылары мен оларды қабылдайтын ыдыстар, сонымен қатар пневматикалық сорғы 
қондырғыларды өндірістік және қоғамдық ғимараттарға орналастыруға болады.  

Құрамында  улы  және  жылдам  шіритін  ластанулар  бар  тұрмыстық  және  өндірістік 

ақаба  суларды,  сондай-ақ,  улы  және  жағымсыз  иістерді,  газдар  мен  буларды  бөліп 
шығаратын  ағыстарды  қайта  сорғылауға  арналған  сорғылар  бөлек  тұрған  ғимаратқа, 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

21 

жертөлеге  немесе  оқшау  жайға,  жертөле  болмаған  жағдайда  бірінші  қабаттың  сыртқа 
немесе  баспалдаққа  шығатын  бөлек  есігі  бар  жылытылатын  жайына  орналастыру  қажет. 
Сорғы  станциясы  жайын  тартқыш-сорғыш  желдеткішпен  жабдықтау  керек.  Осы  аталған 
ағыстарды  қабылдап  алатын  ыдыстарды  ғимараттардан  тыс  жерге  немесе 
оқшауландырылған жайларға сорғылармен бірге орналастыру қажет.  

Дыбыс  оқшаулауына  аса  жоғары  талаптар  қойылмайтын  ғимараттарда  ғана  сорғы 

бөлмесінен баспалдақ текшесіне шығу есігін жасауға болады.  

8.3.2 Санитарлық (соның ішінде шу мен дірілдің рауалы деңгейлеріне қатысты) 8.3.1 

тармағының  талаптары  және  экологиялық  талаптар  орындалған  жағдайда  кәріздік  сорғы 
станцияларын тұрғын жайларға орналастыруға болады.  

8.3.3 Кәріздік  сорғы  станцияларына  резервтік  сорғыларды  орнату  көзделуі  тиіс, 

олардың  саны  біртипті  жұмыс  сорғылары  екеу  болған  жағдайда  біреу,  ал  екеуден  астам 
болған жағдайда – екі резервтік сорғы болуы керек.   

Қышқыл және құрамында шлам бар резервтік сорғылар саны төменде айтылғандай 

қабылданады: 

- жұмыс  сорғысы  біреу  болған  жағдайда  –  бір  резервтік  сорғы  және  қоймада 

сақталатын бір сорғы; 

- жұмыс сорғысы екеу болған жағдайда – бір резервтік сорғы болуы тиіс.  

 

Ескертпе

 

–  Жеке  жағдайларда  негізді  түрде  бір  жұмыс  сорғысын  қондырып,  қордағы  сорғыны 

қоймада сақтауға болады. 

 

8.3.4 Сорғы  қондырғылары  автоматты  және  қолмен  басқарылатын  болып 

жобаланады.  

8.3.5 Әрбір  сорғының  сорғыш  және  кернеулі  құбырларына  тиектер  жасалады; 

сонымен қатар кернеулі құбырға кері қақпақ орнатылады.  

8.3.6 Құрамында  шөгінді  заттар  (құм,  шлам)  бар  ағыстарды  тасымалдау  кезінде 

қабылдау және кері қақпақтарды жасау көзделмейді.  

 

8.4 Ішкі суағарлар 

 
8.4.1 Ішкі  суағарлардағы  суды  сыртқы  жауын-шашын  немесе  жалпы  ағыс  кәрізі 

желісіне шығару керек.  

Тиісті  негіздеме  болған  жағдайда  ішкі  суағарлар  жүйесіндегі  суды  ластанбаған  немесе 

қайта пайдаланылатын ақаба сулардың өндірістік кәрізі жүйесіне ағызуды қарастыруға болады.  

Ішкі суағарлардағы суды тұрмыстық кәрізге ағызуға және санитарлық құрал-аспаптардың 

ішкі суағарлары жүйесіне қосып жалғауға болмайды.  

8.4.2 Жауын-шашын кәрізі болмаған жағдайда ішкі суағарлардағы суды ғимараттың 

төңірегіндегі  астауларға  ағызуға  болады  (ашық  ағызу);  бұл  орайда  ғимарат  төңірегіндегі 
топырақтың үстіңгі қабатының шайылуына тосқауыл қою іс-шараларын қарастыру қажет.  

Ашық шығару ғимарат ішіндегі тіреушеге орналастырылған жағдайда, қыс кезеңінде 

еріген  қардың  суын  тұрмыстық  кәрізге  ағызуға  арналған  құбыры  бар  гидравликалық 
тиекті орнату көзделуі тиіс.  

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

22 

8.4.3  Тіреушедегі  жалпы  есептік  шығыс  8-кестеде  келтірілген  шамалардан  аспаған 

жағдайда бір тіреушеге әртүрлі деңгейлерде шұңғымалар орнатуға болады.  
 

8-кесте – Тіреуше бойынша жалпы есептік шығыс 

 
Су ағызу тіреушесінің диаметрі,  мм 

85 

100 

150 

200 

Бір су ағызу тіреушесіне келетін жауын-
шашын суының есептік шығысы, л/с 

10 

20 

50 

80 

 
8.4.4 Су шығаратын құбырлардың ең кіші еңістерін: аспалы құбырлар үшін  – 0,005, 

ал еден асты құбырлары үшін – Е қосымшасының талаптарына сай қабылдау керек. 

8.4.5  Ішкі  суағарлар  желісін  тазарту  үшін    8.2-бөлімінің  талаптарын  ескере  отырып, 

тексергіштерді,  тазартқыштарды  және  көру  құдықтарын  орнату  көзделуі  тиіс.  Тіреушелерге 
тексергіштерді ғимараттардың төменгі қабаттарына, ал шегіністер болған жағдайда – олардың 
үстіне орнату керек. 

Көлденең аспалы желілердің ұзындығы 24 м дейін болған жағдайда учаске басында 

тазартуды жасамауға болады. 

8.4.6 Тіреушелерге суағар шұңғымаларын бітеулері созылмалы қоныштар арқылы жалғау 

қажет.  

8.4.7 Жауын-шашын суларының  су жинау алаңынан шығатын 

Q

 есептік шығысын, 

л/с, мына формулалармен есептеп шығару керек: 

еңісін қоса алғанда 1,5 % дейін жететін шатырлар үшін:  

                                                                 

                                                                    (4) 

еңісін қоса алғанда 1,5 %-дан астам шатырлар үшін:  

                                                                

                                                                      (5) 

мұнда 

А

 – су жинау алаңы, м

2

;  

q

20

 – жауын-шашын қарқындылығы, л/с, есептік қарқындылықтан бір рет асырудың 

1 жылға тең кезеңінде 1 га (белгілі бір жер үшін), ұзақтығы 20 минуттық жауын-шашын 
үшін  (ҚНжЕ 2.04.03 бойынша алынады); 

q

5

 – жауын-шашын қарқындылығы, л/с, есептік қарқындылықтан бір рет асырудың 1 

жылға  тең  кезеңінде  1  га  (белгілі  бір  жер  үшін),  ұзақтығы  5  минуттық  жауын-шашын 
үшін, мына формуламен анықталады:   

                                                         

                                                                         (6) 

 

мұнда 

n

 – ҚНжЕ 2.04.03 сәйкес қабылданатын өлшем. 

8.4.8  Суағар  тіреушесіне  келетін  жауын-шашын  суларының  есептік  шығысы  8-

кестеде келтірілген шамалардан тыс болмауы керек, ал суағар шұңғымаға келетін есептік 
шығысы  қабылданған  шұңғыма  типінің  өндіруші  зауыт  берген  төлқұжаттық  деректері 
бойынша анықталады.  

.

000

10

5

q

A

Q

,

4

20

5

q

q

n

;

 

000

 

10

 

20

 

q

 

A

 

Q

 

 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

23 

8.4.9  Есептік  су  жинау  алаңды  анықтау  кезінде  шатырға  жапсарлас  және  одан 

жоғары тұрған тік қабырғалардың жалпы ауданының 30 %-ын қосымша есепке алу қажет 

8.4.10 Ішкі суағарлар үшін пластмасса мен шойыннан жасалған қысымды құбырлар 

қолданылады.  Ішкі  және  сыртқы  үстіңгі  қабаттары  суоқшауланған  болат  құбырларды 
қолдануға болады. 

8.4.11 Кіріс  желдеткіш  камералы  жайларда  суағар  тіреушелері  мен  ауа  алу 

аймағынан тыс орналастырған жағдайда транзитті көлденең құбырларды орнатуға болады 
(тазартқыш құрылғысыз). 

8.4.12  Әртүрлі  мақсатты  көпқабатты  ғимараттарда  кәріз  бен  суағарлардың  ішкі 

жүйесінде  қолданылатын  пластмасса  құбырлар  қауіпсіздік  мақсатында  жинақталған 
коммуникациялық  шахталардың,  трабтардың,  арналардың  және  қораптардың  ішіне 
жасырып жүргізіледі,  және де осы құрылғылардың қоршаулары жанбайтын материалдан 
жасалуы тиіс.  
 

9 САНИТАРЛЫҚ-ТЕХНИКАЛЫҚ АСПАПТАР ЖӘНЕ АҚАБА СУ 

ҚАБЫЛДАУЫШТАРЫ 

 

9.1  Санитарлық-техникалық  аспаптар  мен  құрылғысында  гидравликалық  тиегі  жоқ 

өндірістік  ақаба  суларды  қабылдауыштарды  тұрмыстық  не  өндірістік  кәрізге  жалғаған 
кезде  аспаптардың  немесе  қабылдауыштардың  шығыс  ернеуінің  астында  орналасатын 
гидравликалық тиектермен (сифондармен) жабдықтау қажет. 

Әрбір өндірістік жуғыш (жуғыш ванна) үшін диаметрі 50 мм жеке сифонды қондыру 

көзделуі тиіс. 

Екі жайдың ортақ қабырғасының екі жағында тұрған екі қол жуғышты бір сифонға 

жалғауға болмайды. 

Өндіріс  барысында  ластанбаған  немесе  мехникалық  қоспалармен  (металл  қағымен, 

шламмен)  ластанған  өндірістік  ақаба  суды  дербес  кәріз  желісіне  ағызған  жағдайда  оны 
қабылдауышқа гидравликалық тиектер жасамауға болады.  

9.2 Барлық  унитаздар  жеке  шайғыш  ыдыстармен  немесе  шайғыш  крандармен 

жабдықталуы тиіс.  

Жалпы  білім  беретін  және  мектепке  дейінгі  мекемелердің,  емханалар  мен 

медициналық орталықтардың дәретханаларына орнатылатын унитаздарды педальмен іске 
қосылатын шайғыш құрылғылармен жабдықтау керек.  

9.3 Дәретханалардың ерлер бөлімінде қабырғаға қыстырылатын жеке писсуарларды 

қондыру қарастырылуы тиіс.  

9.4  Өнеркәсіптік,  қоғамдық  ғимараттарда,  сондай-ақ,  ұйымдар  мен  мекемелердегі 

үштен  астам  унитазы  бар  дәретханаларды  еденүсті  унитаздармен  немесе  еденүсті 
тостағандармен жабдықтау керек.  

Мектепке  дейінгі  және  жалпы  білім  беретін  мекемелерде,  мектеп-интернаттарда 

бастауыш сынып оқушыларына арнап дәретханаларға балалар унитаздарын қою қажет.  

9.5 Өндірістік және қоғамдық ғимараттардың әйелдердің жеке тазалығына арналған 

жайларында гигиеналық душтардың, ал тұрғын жайларда биде орнатуды қарастыру қажет. 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

24 

9.6  Қабатаралық  арқалықтарда,  сондай-ақ,  ұйымдар  мен  мекемелердің  ғимараттары 

мен  жайларында,  өнеркәсіп  кәсіпорындары  мен  спорт  имараттарының  тұрмыстық 
жайларында  орналасқан душ бөлмелерінде душ астауларын орнату керек. 

9.7 Келесі жерлерге: 
- 1-2 душқа арналған душ бөлмелеріне диаметрі 50 мм траптар, 3-4 душқа арналған 

душ  бөлмелеріне  диаметрі  100  мм  траптар,  тұрғын  жай  ғимараттарының  қоқыс  жинау 
камераларына 100 мм траптар; 

өндірістік  жайларда  –  еденді  ылғалды  сыпыру  үшін  немесе  өндірістік  мақсаттарда 

траптар орнату керек. 

Душ  бөлмелерінде    8  аспайтын  душқа  бір  трап  жасау  керек,  бұл  орайда  еденнің 

еңісін  астау  немесе  трапқа  қарай  0,01-0,02  шамасында  алу  қажет.  Астаудың  ені  200  мм 
кем емес, бастапқы тереңдігі 30 мм және трапқа қарай еңісі 0,01 болуы тиіс. 

9.8 Тұрғын  ғимараттар  мен  демалыс  мекемелері  мен  қонақ  үйлердің  жуынатын 

бөлмелерінде траптар орнатылмайды.  
 

10 ЕРЕКШЕ ТАБИҒИ ЖӘНЕ КЛИМАТ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҒИМАРАТТАР МЕН 

ИМАРАТТАРДЫҢ ІШКІ КӘРІЗ ЖҮЙЕСІ МЕН СУ ҚҰБЫРЛАРЫН ЖОБАЛАУ 

ЕРЕЖЕЛЕРІ 

 

Ерекше табиғи және климат жағдайында жобалауды техникалық шарттарға және ҚР 

ҚН 4.01-01 талаптарына сәйкес жасау қажет.  
 

11 ЭЛЕКТРМЕН ЖАБДЫҚТАУ ЖӘНЕ АВТОМАТТАНДЫРУДЫ ЖОБАЛАУ 

ЕРЕЖЕЛЕРІ 

 
11.1  Электрмен  жабдықтау  және  автоматтандыру  бөлімі  ҚР  ҚН  4.01-01  сәйкес 

жобаланады. 

11.2 Өрт  сөндіруге  арналған  сорғы  құрылғыларын  қолмен  және  қашықтықтан 

басқарылатын етіп жобалау керек, ал биіктігі 50 м астам ғимараттар, мәдени-ойын-сауық 
мекемелер,  конференц-залдарға,  мәжіліс  залдары  және  спринклерлік,  дренчерлік 
қондырғылармен  жабдықталған  ғимараттар  үшін  –  қолмен,  автоматты  түрде  және 
қашықтықтан басқарылатын етіп жобалау керек. 

11.3  Жүйедегі  су  қысымын  автоматты  түрде  тексеруден  кейін  сорғы  агрегаттарына 

автоматты  немесе  қашықтықтан  іске  қосу  белгісі  түсуі  тиіс.  Жүйедегі  қысым  қалыпты 
болған  жағдайда,  қысым  төмендеп,  сорғы  агрегатының  қосылуын  талап  еткенге  дейін 
сорғының іске қосылуы автоматты түрде тоқтатылуы тиіс.  

11.4 Өрт сөндіруге арналған сорғыларды автоматты  түрде немесе қашықтықтан іске 

қосу  белгісімен,  өрт  сөндіру  кранының  ашылуымен,    спринклерлік  суарғыштың 
ашылуымен немесе дренчерлік жүйенің (қолмен немесе автоматты түрде) қосылуымен бір 
уақытта  су  құбырының  кіріс  бөлігінде  орналасқан  суөлшеуіш  желісінің  айналма 
желісіндегі электрге қосылған тиекті ашу белгісі келіп түсуі тиіс.  

11.5 Гидропневматикалық  бакты  сорғы  құрылғыларын  ауыспалы  қысыммен 

істейтіндей  етіп  жобалау  керек.  Әдетте  бактағы  ауа  қорын  автоматты  түрде  не  қолмен 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

25 

немесе  ауа  үрлеуіш  станциядан  іске  қосылатын  компрессорлар  арқылы  толтырып  отыру 
қажет. 
 

12 ҒИМАРАТТАР МЕН ИМАРАТТАРДЫҢ ІШКІ СУ ҚҰБЫРЛАРЫ МЕН КӘРІЗІН 

ПАЙДАЛАНУ ЕРЕЖЕЛЕРІ 

 

12.1 Суық су, ыстық су, өрт сөндіруге арналған су құбырларын, кәріз және суағарлар 

жүйелерінің  көлемі  мен  пайдалану  жұмыстарының  қиындығына  қарай  тиісті  біліктілігі 
бар  жұмыскерлермен  жабдықталған  қызметтер  құрылады.  Су  құбырлары  мен  кәріз 
жүйелерін мамандандырылған ұйымның пайдалануына беруге болады. 

12.2 Пайдаланушы ұйымдардың алдына келесі негізгі міндеттер қойылуы тиіс: 
- жұмыскерлерге пайдалану жөніндегі лауазымдық нұсқаулықтар әзірлеу; 
- жұмыскерлерді  үйретіп-оқыту,  олардың  пайдалану  ережелерінғ  қауіпсіздік 

техникасын,  лауазымдық  нұсқаулықтарды  және  пайдалану  жөніндегі  нұсқаулықтарды 
білуін тексеру; 

- адамдар мен қоршаған ортаға кері әсер ететін технологиялар мен жұмыс әдістерінің 

қолданылуын болдырмау; 

-  тұтынушыларға  сапасы  ҚР  СТ  МЕМСТ  Р  51232  талаптарына  жауап  беретін  және 

қысымы есептік қысымнан төмен болмайтын нормаланған су шығысының үздіксіз беріліп 
отыруын қамтамасыз ету; 

- негізгі 

құрал-жабдықтардың  (сорғы-компрессор  құрал-жабдықтарының,  су 

жылытқыштардың),  құбырлардың  және  тиекті-реттеуіш  арматураның,  бақылау-өлшеу 
аспаптарының  жұмысын  жүйелі  түрде  бақылап  отыру,  олардың  ақауларын  айқындап, 
ағымдағы жөндеуін жүргізу; 

- судың  бос  ағуын  анықтап,  кейіннен  жою  мақсатында  су  пайдалануды,  ғимаратқа 

кіріс жердегі, сондай-ақ, желілердегі су қысымын бақылау;  

- шайғыш  құрылғылардың  жұмысын  бақылау  және  судың,  әсіресе  түнгі  уақытта, 

ағып кетуін болдырмау мақсатында оларды реттеу;  

- құбырлардағы  судың  қатып  қалуын  және  олардың  бетінде  конденсат  пайда 

болуына тосқауыл қою;  

- санитарлық-техникалық  құрал-жабдықтардың  жұмыс  істеу  барысында  рауалы 

шектен (30 дБ)  асатын шумен күрес шараларын қамтамасыз ету. 

12.3 Су  құбыры  мен  кәріз  жүйелерін  техникалық  тексеру  тоқсанына  бір  рет 

өткізіледі,  сонымен бір  уақытта құрал-жабдықтардың ағымдағы және алдын-ала жөндеуі 
мен арматураны реттеуді жүргізеді. Келесі жағдалар тексеріледі:  

-  ыстық  сумен  жабдықтау  жүйесінің  жұмыс  жағдайы,  тексеру  барысында  су  алу 

жерлеріндегі  су  бөлгіш  тіреушелер,  су  жылытқыштар  маңындағы,  айналым 
магистраліндегі су температурасы өлшенеді;  

- магистралдық  жылу  құбырларының  жылу  оқшаулануының  бұзылуы,  тексеру 

барысында жылуоқшаулау жұмыстары жүргізіледі;  

- су  бергіш  құбырларға,  соның  ішінде  айналым  тіреушелеріне  қақ  тұруы,  тексеру 

барысында қажет болса, құбырларды тығыз ауамен және 0,7 МПа қысымымен және 3 м/с 
жылдамдығымен ағызылатын сумен гидропневматикалық тазартуды жүргізу керек;  

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

26 

- әсіресе таңғы уақытта суыған судың өнімсіз шығысын (жай ағызылуын) болдырмау 

мақсатында  айналым  сорғыларын  таңғы  су  алудан  0,5-1,0  сағ.  бұрын  қосып,  олардың 
үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету;  

- жылытылмайтын жайларды жылыту үшін қолданылатын электр қондырғылары;  
- өрт сөндіру шкафтары мен олардың жиынтықтарының МЕМСТ 28352 талаптарына 

сай келуі, олардың өрт сөндіргіш жеңі өрт сөндіргіш қақпақ пен өрт сөндіргіш бағанасына 
жалғанып тұруы тиіс. Өрт сөндіргіш жеңді ұстау және оған қызмет көрсету тәртібі  «Өрт 
сөндіргіш  жеңді  пайдалану  және  жөндеу  жөніндегі  нұсқаулық»  талаптарына  сай  келуі 
тиіс; 

- діріл мен дыбыстың құрылыс құрылғылары бойынша таралуы, соның ішінде сорғы 

және  тағы  басқа  агрегаттардың  негіздерін  жасау  кезінде  дыбыс-  және  дірілоқшаулау  іс-
шараларын жүзеге асыру және дірілоқшаулауыш қондырмалар мен олардың бекітпелерін 
тексеру; 

- құбырлардың  дыбысоқшаулануы  мен  дірілоқшаулануын  тексеру  және  олардың 

ақау-кемшіліктерін жою; 

- нормативтік  еңістерді  қамтамасыз  ету  үшін,  кәріз  құбырларының  бекітпелерін 

тексеру; 

- кәріз  желісін  алдын-ала  тексеруден  өткізіп,  орнатылған  тексергіштерді, 

тазартқыштарды тексеру, олардың тығыз қондырылуын қамтамасыз ету; 

-  суағар  шұңғымаларды,  аспалы  құбырлардағы  тексергіштерді  тексеру,  шатырасты 

жайлардың үстіндегі жапсарларды, ғимараттардан шығатын суағарлардың гидравликалық 
тиектерін тексеру; 

- суағарлардағы су ағынын шаруашылық-тұрмыстық кәрізге аудару кезінде қақпақты 

арматураны тексеру. 

12.4 Құбырларды бекіту кезінде құбырлардың біліктен ауытқуын ескеру қажет.  
12.5  Суық,  ыстық,  өрт  сөндіру  су  құбырларының,  кәріз  және  суағар  жүйелерінің 

электр  құрал-жабдықтары  «Қазақстан  Республикасы  электр  құрылғыларын  қондыру 
ережелері» талаптарына сай келіп, 34 БҚ ҚР.20/03.501/202-04 сәйкес пайдаланылуы тиіс.  
 

 

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

27 

А қосымшасы 

(ақпараттық) 

 

Негізгі әріптік белгілер 

 

- санитарлық-техникалық аспаптардың (арматураның) жалпы су шығындауы, л/с, 

Г қосымшасының Г.2 т. сәйкес қабылданады; 

  -  санитарлық-техникалық  аспаптардың  (арматураның)  ыстық  суды  шығындауы, 

л/с, Г қосымшасының Г.2 т. сәйкес қабылданады; 

  -  санитарлық-техникалық  аспаптардың  (арматураның)  суық  суды  шығындауы, 

л/с, Г қосымшасының Г.2 т. сәйкес қабылданады;  

 - санитарлық-техникалық аспаптан шығатын ағыс шығыны, л/с,  Б қосымшасына 

сәйкес қабылданады; 

q

tot

 – ең үлкен жалпы есептік су шығысы, л/с; 

q

h

- ыстық судың ең үлкен есептік шығысы, л/с; 

q

c

 -  суық судың ең үлкен есептік шығысы, л/с; 

q

s

 – ақаба судың ең үлкен есептік шығысы, л/с; 

- санитарлық-техникалық аспаптың жалпы су шығындауы, л/сағ., В қосымшасына 

сәйкес қабылданады; 

- санитарлық-техникалық аспаптың ыстық суды шығындауы, л/с, В қосымшасына 

сәйкес қабылданады; 

-  санитарлық-техникалық  аспаптың  суық  суды  шығындауы,  л/с,  В  қосымшасына 

сәйкес қабылданады; 

  -  тұтынушының  ең  үлкен  су  тұтыну  уақытындағы  жалпы  су  шығындау 

нормасы, л, В қосымшасына сәйкес қабылданады; 

  -  тұтынушының  ең  үлкен  су  тұтыну  уақытындағы  ыстық  су  шығындау 

нормасы, л, В қосымшасына сәйкес қабылданады; 

- тұтынушының ең үлкен су тұтыну уақытындағы суық су шығындау нормасы, 

л, В қосымшасына сәйкес қабылданады; 

- жалпы ең үлкен сағаттық су шығысы, м

3

- ыстық судың ең үлкен сағаттық шығысы, м

3

 - суық судың ең үлкен сағаттық шығысы, м

3

 - жалпы орташа сағаттық су шығысы, м

3

 - жалпы орташа сағаттық ыстық су шығысы, м

3

 - жалпы орташа сағаттық суық су шығысы, м

3

q

cir

- жүйедегі ыстық судың айналымдағы есептік шығысы, л/с; 

q

h,cir

- ыстық судың айналымдағы шығысын есепке ала отырып, есептік шығысы, л/с; 

-  тұтынушының  ең  үлкен  су  тұтыну  тәулігіндегі  (ауысымындағы)  жалпы  су 

шығындау нормасы, л; 

  -  тұтынушының  ең  үлкен  су  тұтыну  тәулігіндегі  (ауысымындағы)  ыстық  су 

q

tot

0

q

h

0

q

c

0

q

s

0

q

tot

hr

,

0

q

h

hr

,

0

q

c

hr

,

0

q

tot

u

hr

,

q

h

u

hr

,

q

c

u

hr

,

q

tot
hr

q

h
hr

q

c
hr

q

tot
T

q

h

T

q

c

T

q

tot
u

q

h
u

ҚР ЕЖ 4.01-101-2012 

 

28 

шығындау нормасы, л; 

  -  тұтынушының  ең  үлкен  су  тұтыну  тәулігіндегі  (ауысымындағы)  суық  су 

шығындау нормасы, л: 

 - орташа тәулік ішіндегі жалпы су шығындау нормасы, л; 

- орташа тәулік ішіндегі ыстық суды шығындау нормасы, л; 

- орташа тәулік ішіндегі суық суды шығындау нормасы, л; 

q

st,w

 -  жауын-шашын суының есептік шығысы; 

q

sp

- сорғылар беретін су шығысы; 

 - сорғы беретін судың сағаттық шығысы, м

3

U

 – су тұтынушылар саны; 

N

  - санитарлық-техникалық аспаптар саны; 

i

 (индекс) – су тұтынушының немесе санитарлық-техникалық аспаптың реттік саны; 

–  Д  қосымшасы  бойынша  қақ  тұруды  есепке  ала  отырып,  суық  сумен  жабдықтау 

жүйелерінің гидравликалық есептері үшін, ыстық сумен жабдықтау жүйелері үшін кестелер 
бойынша анықталатын есептік шығыс кезінде қысымның үйкеліске жұмсалып таза жойылуы; 

Р

 - санитарлық-техникалық аспаптардың әсер ету ықтималдығы; 

P

hr 

–  су  тұтынушылары  бірдей  болып  келетін  ғимараттарда  немесе  имараттарда 

санитарлық-техникалық  аспаптардың  есептік  сағат  ішінде  пайдаланылу  ықтималдығы 
(аспап арқылы нормаланған сағаттық су шығысын беру мүкіндігі); 

Т

 – су тұтынудың есептік уақыты, сағ. (тәулік, ауысым); 

H

p

 – сорғы құрылғысы арқылы келетін су қысымы, м; 

Н

geom

-  суды  сорғы  білігінен  қажетті  санитарлық-техникалық  аспапқа  дейін  берудің 

геометриялық биіктігі, м; 

Н

l

 – құбырдың есептік бөлігіндегі қысымның жойылу мөлшері, м; 

Н

l,tot

 – құбырдың есептік бөлігіндегі қысымның жалпы жойылу мөлшері; 

H

-  санитарлық-техникалық  аспап  жанындағы  еркін  қысым,  м,  Б  қосымшасына 

сәйкес қабылданады; 

Н

g

 – сыртқы су құбырлары жүйесіндегі ең кем кепілді қысым; 

Н

ep

 - диафрагмамен жабу қажет болатын артық су қысымы, м,; 

-  ең  үлкен  су  тұтыну  сағаты  ішіндегі  ыстық  сумен  жабдықтау  мұқтаждығына 

жұмсалатын жылу ағыны, кВт; 

  -  орташаландырылған  су  тұтыну  сағаты  ішіндегі  ыстық  сумен  жабдықтау 

мұқтаждығына жұмсалатын жылу ағыны, кВт; 

Q

ht

 – есептік бөліктегі жылу жоғалтулары, кВт; 

– сұйықтықтың құбырдағы қозғалыс жылдамдығы, м/с; 

 - су құбырының толуы;  

– су құбырының есептік бөлігінің ұзындығы, м; 

k

– жергілікті кедергідегі қысым жоғалтуын есепке алу коэффициенті; 

t

c

- су құбыры жүйесіндегі суық су температурасы, 

С; деректер болмаған жағдайда, 

оны  5

С тең деп қабылдау керек; 

t

 – ыстық және суық су температураларының айырмасы, 

С; 

п –

 сорғының 1 сағат ішінде қосылуларының саны;  

п

 - құбырлардың бұдырлығы. 

 
 

 

q

c
u

q

tot

m

u

,

q

h

m

u

,

q

c

m

u

,

q

sp
hr

Q

h

hr

Q

h

r

d

H

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..      1      2      3      ..