СП РК 2.04-107-2013 СТРОИТЕЛЬНАЯ ТЕПЛОТЕХНИКА (ҚР ЕЖ 2.04-107-2013) - 2

 

  Главная      Книги - Разные     СП РК 2.04-107-2013 СТРОИТЕЛЬНАЯ ТЕПЛОТЕХНИКА (ҚР ЕЖ 2.04-107-2013)

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

   

 

   

 

содержание      ..      1      2      3      ..

 

 

 

СП РК 2.04-107-2013 СТРОИТЕЛЬНАЯ ТЕПЛОТЕХНИКА (ҚР ЕЖ 2.04-107-2013) - 2

 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

13 

ауданының  ылғалдылық  аймағы  мен  жайлардың  ылғалды  тәртібіне  қарамай,  3-кесте 
бойынша  орнату  керек.  Қазақстан  Республикасының  аумағының  ылғалдылық  аймағын  А 
қосымшасы арқылы қабылдау керек. 

 

3-кесте – Қоршайтын конструкцияларды пайдалану шарттары 

 

Ғимараттар жайының ылғалды тәртібі 

(5.1.кесте бойынша) 

Ылғалды аймақтағы А және Б пайдалану 

шарттары (А қосымшасы бойынша) 

құрғақ 

қалыпты 

ылғалды 

Құрғақ  

А 

А 

Б 

Қалыпты 

А 

Б 

Б 

Ылғалды немесе дымқыл  

Б 

Б 

Б 

 

6 ҒИМАРАТТАРДЫҢ ЖЫЛУ ҚОРҒАНЫСЫ  

 

6.1 Жалпы ережелер  

 
Ғимараттың жылу қорғаныш қабықшасы келесі талаптарға жауап беруі керек: 
а) жеке қоршау конструкцияларының жылу беруге берілген кедергісі нормаланатын 

мәндерден (элементтік талаптардан) кем болмауы керек; 

б)  ғимараттың  үлестік  жылу  қорғайтын  сипаты  нормаланатын  мәндерден  (кешенді 

талап) артық болмауы керек; 

в) қоршайтын конструкцияның ішкі беттеріндегі температура минималдық рұқсатты 

мәндерден (санитарлық-гигиеналық талап) төмен болмауы керек. 

Ғимараттың  жылу  қорғанышының  талаптары  а),  б)  және  в)  талаптары  бір  уақытта 

орындалған кезде орындалатын болады. 

 

6.2 Әр элементтік талаптарды шешу 

 

6.2.1 Қоршайтын конструкцияның жылу берілісіне берілген кедергінің нормаланған 

мәнін, м

0

С/Вт, мына формуламен анықтау керек (1): 

 

                             R

0норм

=R

0тр

∙m

p

    

                                                          (1) 

 

мұнда 

R

0тр

 –

қоршайтын конструкцияның жылу берілісіне қажетті кедергінің базалық 

мәні,  м

2

0

С/Вт,  6.1-кесте  бойынша  анықтау  керек  және  құрылыс  аймағы, 

0

С

  . 

тәу/жыл, 

ЖКТГ жылыту кезеңінің тәуліктік градусына қарамай қабылдау керек; 

m

p

  –  құрылыс  аймағының  ерекшеліктерін  ескеретін  коэффициент.  (1)  формула 

бойынша  есептегенде  1  тең  болып  қабылданады.  Ғимараттың  желдетілуі  мен 
жылытылуына жылу энергиясының шығынының меншікті ерекшелігін орындау кезіндегі 
жағдайда

 

m

р

  коэффициентінің  мәнін  азайтуға  рұқсат  беріледі. 

m

р

  коэффициентінің  мәні 

бұл  кезде  келесіден  аз  болмауы  керек: 

m

p

  =  0,63  –  қабырғалар  үшін, 

m

p

  =  0,95  –  ашық 

конструкциялар үшін, 

m

p

 = 0,8 – қалған қоршайтын конструкциялар үшін. 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

14

 

6.2.2  Жылыту  кезеңінің  градус-тәулігі  (ЖКТГ) 

0

С

  .

тәу/жыл  мәнін,  (2)  формуламен 

анықтайды: 

   ЖКТГ

 = (t

в - tот) ∙ zот

                                                   (2) 

 

мұнда 

t

от

z

от

–  сыртқы  ауаның  орташа  температурасы,  °С,  және  8С  астам  емес 

сыртқы  ауаның  орташа  тәуліктік  температурасымен  кезең  үшін  СП  бойынша 
қабылданатын  жылыту  кезеңінің,  тәу/жыл,  ұзақтығы,  ал  емдеу-алдын  алу,  балалар 
мекемелері мен қарттарға арналған интернат-үйлерді жобалау кезінде 10°С астам емес; 

– ғимараттың ішкі ауасының есептік температурасы, °С. 

 

4-кесте – Қоршайтын конструкциялардың жылу берілісіне қажетті кедергінің 

базалық мәндері  

Ғимараттар мен 

жайлар, а және b 

коэффициенттері 

Жылыту 

кезеңінің 

градус-

тәулігі 

ЖКТГ, 

0

С .

 

тәу/жыл 

Қоршау конструкцияларының, м

0

С/Вт, жылу берілісінің 

қажетті кедергісінің базалық мәндері 

Қабыр 

ға 

Жүретін 

жол 

үстіндегі 

жабын 

дар мен 

бөгемелер 

Жылытылмай

тын еден асты 

мен 

жертөлелер, 

шатыр 

жабындары 

Терезе 

лер мен 

балкон, есік, 

көрме 

бұрылысы 

Шам 

1.  Тұрғылықты  үй, 
емдеу-алдын 

алу 

және 

балалар 

мекемелері, 
мектептер, 
интернаттар,  қонақ 
үйлер 

және 

жатақханалар  

2000 

2,1 

3,2 

2,8 

0,3 

0,3 

4000 

2,8 

4,2 

3,7 

0,45 

0,35 

6000 

3,5 

5,2 

4,6 

0,6 

0,4 

8000 

4,2 

6,2 

5,5 

0,7 

0,45 

10000 

4,9 

7,2 

6,4 

0,75 

0,5 

12000 

5,6 

8,2 

7,3 

0,8 

0,55 

а 

0,0003

0,0005 

0,00045 

0,000025 

1,4 

2,2 

1,9 

0,25 

2. Қоғамдық, 

жоғарыда 
көрсетілгеннен 
басқа, әкімшілік 
және тұрмыстық, 
өндірістік және 
басқа ғимараттар 
және ылғалды және 
дымқыл тәртіптері 
бар жайлар  

2000 

1,8 

2,4 

2,0 

0,3 

0,3 

4000 

2,4 

3,2 

2,7 

0,4 

0,35 

6000 

3,0 

4,0 

3,4 

0,5 

0,4 

8000 

3,6 

4,8 

4,1 

0,6 

0,45 

10000 

4,2 

5,6 

4,8 

0,7 

0,5 

12000 

4,8 

6,4 

5,5 

0,8 

0,55 

а 

0,0003 

0,0004 

0,00035 

0,00005 

0,000025 

1,2 

1,6 

1,3 

0,2 

0,25 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

15 

4-кесте – Қоршау конструкцияларының жылу берілісіне қажетті кедергінің базалық 

мәндері

 (жалғасы)

 

Ғимараттар мен 

жайлар, а және b 

коэффициенттері 

Жылыту 

кезеңінің 

градус-

тәулігі 

ЖКТГ, 

0

С .

 

тәу/жыл 

Қоршау конструкцияларының, м

0

С/Вт, жылу берілісінің 

қажетті кедергісінің базалық мәндері 

Қабыр 

ға 

Жүретін 

жол 

үстіндегі 

жабын 

дар мен 

бөгемелер 

Жылытылмай

тын еден асты 

мен 

жертөлелер, 

шатыр 

жабындары 

Терезе 

лер мен 

балкон, есік, 

көрме 

бұрылысы 

Шам 

3. Құрғақ және 

қалыпты тәртіптері 
бар өндірісті * 

2000 

1,4 

2,0 

1,4 

0,25 

0,2 

4000 

1,8 

2,5 

1,8 

0,3 

0,25 

6000 

2,2 

3,0 

2,2 

0,35 

0,3 

8000 

2,6 

3,5 

2,6 

0,4 

0,35 

10000 

3,0 

4,0 

3,0 

0,45 

0,4 

12000 

3,4 

4,5 

3,4 

0,5 

0,45 

а 

0,0002 

0,00025 

0,0002 

0,000025 

0,000025 

1,0 

1,5 

1,0 

0,2 

0,15 

Ескертпелер 

1 ЖКТГ шамалары үшін мәндер, кестедегіден ерекшеленеді, оларды мына формуламен анықтау керек: 

R

0тр

=а∙

 

ЖКТГ

 +b, 

мұнда ЖКТГ – жылыту кезеңінің тәулік-градусы, 

о

С· сут/ год

, нақты пункт үшін; 

а, b – 6 жолдан басқа, мәндерін ғимараттың тиісті топтары үшін кестенің деректері бойынша қабылдау 

керек коэффициенттер, 1 жолдағы ғимарат топтары үшін – мұнда 6000 

℃∙тәу/жыл 

дейінгі интервал үшін: а 

= 0,000075, b = 0,15; 6000-8000 

℃∙тәу/жыл 

интервал үшін: а = 0,00005, b = 0,3; 8000 

℃∙тәу/жыл

 және одан 

көп интервал үшін: а = 0,000025; b = 0,5. 

2 Балкон есіктерінің саңылаусыз бөліктерінің жылу берілісіне берілген кедергінің нормаланған мәні 

осы конструкциялардың жарық бөлігінің жылу берілісіне берілген кедергінің нормаланған мәндерінен 1,5 
еседен астам болуы керек.. 

3* 23 Вт/м

3

 астам жылудың артықшылығы бар ғимараттар үшін, жылу берілісіне берілген кедергінің 

нормаланған мәндері, әр нақты ғимарат үшін анықталуы керек

 

 
Орташа  сыртқы  немесе  ішкі  температура  жеке  жайлар  үшін  ЖКТГ  есебінде 

ерекшеленген жағдайларда, 4-кестеде белгіленген сыртқы қоршайтын конструкциялардың 
жылу  берілісіне  қажетті  кедергінің  бастапқы  мәндері 

nt

  коэффициентіне  көбейтіледі,  ол 

(3) формуламен есептеледі: 

 

 

                                                                      (3) 

 
мұнда 

t

в

*, t

от

*

 – осы жайға арналған сыртқы және ішкі ауаның орташа температурас, 

°С; 

t

в

,t

от

 – (2) формуладағы сияқты. 

Сәулеттік  немесе  тарихи  себептермен  ғимаратты  реконструкциялау  жағдайларында 

қабырғаларын сыртқы жағынан жылыту мүмкін болмаған жағдайда, қабырғалардың жылу 
берілісіне кедергінің нормаланған мәнін (4) формуламен анықтауға болады: 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

16

 

  

                                                          (4) 

 

мұнда 

α

в

  –  қоршайтын  конструкцияның  ішкі  бетінің  жылу  беру  коэффициенті, 

Вт/(м2∙℃)

5-кесте бойынша қабылданады; 

tH

 – 6-кесте бойынша қабылданатын 

τ

в

°С

 қоршайтын конструкцияның ішкі бетінің 

температурасы  мен 

t

в

  ішкі  ауаның  температурасы  арасындағы  нормаланатын 

температуралық ауытқуы; 

t

в

 

– (2) формуладағы сияқты;  

t

н

  –  жылдың  суық  мезгіліндегі  сыртқы  ауаның  есептік  температурасы,  °С,  0,92 

қамтамасыз  етілуінің  анағұрлым  суық  бес  күндігінің  орташа  температурасына  тең 
қабылданады. 

Қақпалар  мен  кіретін  есіктердің  жылу  берілісі  кедергісіне 

  нормаланатын 

мәндер  (4)  формуласы  бойынша  анықталатын 

 

ғимарат  қабырғаларынан  кем 

болмауы керек. 

Егер екі көршілес жайлардың ауасының температурасы 8°С астамға айырмашылығы 

болса,  онда  осы  жайларды  бөліп  тұрған  (жарық  ашықтан  басқа)  қоршайтын 
конструкцияның  жылу  берілісіне  берілген  қолжетімді  кедергіні,    шамасына  анағұрлым 
суық  жай  ішіндегі  ауаның  есептік  температурасын  қабылдай  отырып,  (4)  формуласы 
бойынша анықтау керек. 

 

5-кесте – Қоршау конструкциясының ішкі бетінің жылу беру коэффициенттері  

Қоршаудың ішкі беті 

Жылу беру коэффициенті 

 

1. Ара-қашықтыққа қабырғалардың һ биіктігіне қатынасы 

кезінде шығып тұратын қабырғалары бар төбелер, тегіс 
төбелер, қабырғалардың, көршілес қабырғалар арасында 

h/a≤0,3 

8,7 

2. Мынаған қатынасы кезінде шығыңқы қабырғалары бар 

төбелер 

h/a>0,3 

7,6 

3.Терезе  

8,0 

4. Зенитті шам  

9,9 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

17 

 6-кесте – Қоршайтын конструкцияның ішкі бетінің температурасы мен ішкі 

ауаның температурасы арасындағы нормаланған температуралық ауытқу  

 

Ғимараттар мен үй-жайлар 

Нормаланған температура ауытқуы 

∆tH,℃,

 үшін 

Сыртқы 
қабырға 

Жабын 

және шатыр 

бөгемесі 

Жүретін жол, 

жертөле және 

еден асты 

жабындары 

Зенитті шам 

1 Тұрғын үйлер, емдеу-алдын 

алу және балалар мекемелері, 
мектептер мен интернаттар  

4,0 

3,0 

2,0 

(tв-tр) 

2 Қоғамдық 1 жолда көрсетілгеннен 
басқа, әкімшілік және тұрмыстық, 
ылғалды немесе дымқыл 
тәртіптерді есептемегенде  

4,5 

4,0 

2,5 

(tв-tр) 

3 Қалыпты және құрғақ 
тәртіптермен өндірістік  

tв-tр,

 бірақ 7 

астам емес  

0,8(tв-tр)

бірақ 6 астам 

емес 

2,5 

(tв-tр) 

4 Ылғалды және дымқыл тәртіпті 
өндірістік және басқа жайлар  

(tв-tр) 

0,8(tв-tр)

,, 

2,5 

Нормаланбағ

ан  

5 50 пайыздан астам емес ішкі 
ауаның есептік салыстырмалы 
ылғалдығымен және (

23 Вт/м3

 

астам) нақты жылудың елеулі 
шығындарымен өндірістік 
ғимараттар  

12 

12 

2,5 

(tв-tр) 

Ескертпе -   – (6.2) формуласынағы сияқты;

 

 

– шық нүктесінің температурасы, °С, ішкі 

ауаның салыстырмалық ылғалдығы мен есептік температурасы   кезінде 

 

6.2.3  Ылғалды  немесе  дымқыл  тәртіпті  ғимараттар  жайлары  үшін,  сондай-ақ  50 

пайыздан астам емес ішкі ауаның есептік салыстырмалы ылғалдығы және жылудың елеулі 
артық  шығынымен  өндірістік  жайлар  үшін  жылу  берілісіне  кедергінің  нормаланған  мәні 
(4) формуласы бойынша есептеледі.  

6.2.4  Ғимараттың  жылу  қорғау  қабығының  фрагментіне  жылу  берілісіне  берілген 

кедергі 

(немесе 

кез-келген 

бөлінген 

қоршайтын 

конструкция) 

– 

температура  жолдары  есептерінің  нәтижелерін  қолдана  отырып,  Г 

қосымшасына сәйкес есептеледі. 

Жылу берілісіне берілген кедергіні есептеу кезінде, қоршайтын конструкциялардың 

ішкі беттерінің жылу беру коэффициенттерін 5-кесте бойынша қабылдау керек, ал сыртқы 
беттерінің жылу беру коэффициенттерін – 7-кестеге сәйкес қабылдау керек. 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

18

 

 

7-кесте – Қоршау конструкциясының сыртқы бетінің жылу беру коэффициенті  

Қоршау конструкцияларының сыртқы беті 

Қысқы жағдайларға 

арналған жылу беру 

коэффициенті , 

 

 

Сыртқы қабырғалары, жабындары, жол өтпелерінің және суық 
(қоршаусыз) Солтүстік құрылыс-клматтық аймақтардағы еден 
асты бөгемелері   

23 

Солтүстік құрылыс-климатты аймақтағы суық қабаттары мен 
суық еден асты (қоршау қабырғалары бар) бөгемелері, сыртқы 
ауамен келісетін суық жертөле жабындары 

17 

Сыртқы ауамен желдетілетін ауа қабатымен сыртқы қабырғалары, 
қабырғадағы жарық ойықтарымен жылытылмайтын жертөлелер 
және шатыр жабындары. 

12 

Сыртқы желдетілетін ауамен желтөлелер, техникалық және 
жылытылмайтын жертөле жабындары 

 

Сыртқы  қабырғаларының  жылу  берілісіне  берілген  кедергіні  толтыру  есебісіз, 

ойықтар еңістерін есепке ала отырып, барлық қасбет үшін есептеу керек. 

 

6.3 Кешенді талаптарды шешу 

 

6.3.1  Ғимараттың  үлестік  жылу  қорғайтын  сипатының  нормаланған  мәні, 

, ғимараттың жылытылатын көлеміне қарай 8-кесте бойынша құрылыс ауданының 

градустық-тәуліктік кезеңіне байланысты қабылданады. 

6.3.2  Ғимараттың  меншікті  жылу  қорғау  ерекшелігі, 

,  Б  қосымшасы 

бойынша есептеледі. 

 

6.4 Санитарлық-гигиеналық талаптарды шешу 

 

Қоршау 

конструкциясының 

ішкі 

бетінің 

температурасы 

(тік 

жарық 

конструкцияларды  есептемегенде,  яғни  көкжиекке  45  пайыз  және  одан  астам  иілу 
бұрышымен) жылу өткізгіш аймақтарда, бұрыштар мен еңісті иілу жерлерінде, сондай-ақ 
зенитті шамдарда сыртқы ауаның есептік температурасы 

 болған кезде ішкі ауаның шық 

нүктесінен төмен болмауы керек -

, °С, ол (4) формуланың 

түсініктерімен қабылданады

Тік  жарық  конструкциялардың  шыныландыру  ішкі  бетінің  минималды 

температурасы, яғни көкжиекке 45 пайыз бұрышы бар (өндірістік ғимараттардан басқа) 3 
градустан төмен болмауы керек, өндірістік ғимараттар үшін – 0 градустан төмен болмауы 
керек.  

Жарық  тік  конструкциялардың  ашық  емес  элементтерінің  ішкі  бетінің  минималды 

температурасы  сыртқы  ауаның  есептік  температурасы  кезінде  ауа  жайының  ішкі  шық 
нүктесінен төмен болмауы тиіс - 

, °С, ол (4) формуланың 

түсініктермен қабылданады

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

19 

Қоршайтын конструкцияның ішкі бетінің температурасы аккредиттелген зертханада 

климаттық камерада сынау нәтижелері бойынша немесе жылу техникалық біртектілікпен 
барлық  аймақтардың  температуралық  жолдарының  есептері  нәтижелері  бойынша 
анықталуы керек.  

Шық  нүктесін  анықтау  үшін  ішкі  ауаның  салыстырмалы  ылғалдылығын  келесідей 

қабылдау керек: 

а) тұрғын  үйлер, емдеу мекемелері,  диспансер, амбулаториялық-емхана мекемелері, 

перзентхана, интернат-үйлері, қарттар мен мүгедектерге арналған интернат үйлер, жалпы 
білім беру мектептері, балабақша, және балалар үйлері - 55%; 

б) ас үйлер үшін - 60%; 
в) жуынатын бөлмелер үшін - 65%; 
г) жылы жертөлелер мен коммуникациялары бар еден астылары үшін - 75%; 
д) тұрғын үйлердің жылы шатырлары үшін  - 55%; 
е)  қоғамдық  ғимараттардың  басқа  жайлары  үшін  (жоғарыда  көрсетілгенді 

есептемегенде) - 50% 
 

8-кесте – Ғимараттың меншікті жылу қорғау ерекшелігінің нормаланатын 

мәндері  

Ғимаратт

ың 

жылытылу 

ауқымы, 

 

k

обтр

, Вт/(м

3

℃)

ЖКТГ мәндері кезіндегі мән, 

℃∙тәу/жыл 

1000 

3000 

5000 

8000 

12000 

150 

1,206 

0,892 

0,708 

0,541 

0,321 

300 

0,957 

0,708 

0,562 

0,429 

0,326 

600 

0,759 

0,562 

0,446 

0,341 

0,259 

1200 

0,606 

0,449 

0,356 

0,272 

0,207 

2500 

0,486 

0,360 

0,286 

0,218 

0,166 

6000 

0,391 

0,289 

0,229 

0,175 

0,133 

15 000 

0,327 

0,242 

0,192 

0,146 

0,111 

50 000 

0,277 

0,205 

0,162 

0,124 

0,094 

200 000 

0,269 

0,182 

0,145 

0,111 

0,084 

Ескертпелер 

1. ЖКТГ және ғимараттың ауқымының шамаларының аралық мәндері үшін, сондай-ақ 

200 000 м3 

ауқымы бар жылытылатын ғимараттар үшін, 

kобтр

келесі формуламен анықталады:  

 

 

                                                         , (2) 

 

2. 

 

k

обтр

 (1) бойынша есептелген шамаға қол жеткізу кезінде, (2) формуламен есептелгенге қарағанда 

төмен мәнін 

k

обтр

 (2) формулада есептелген мәндермен қабылдау керек 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

20

 

7 ҚОРШАЙТЫН КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫҢ ЖЫЛУ БЕРІКТІЛІГІ  

 

7.1 Орташа айлық температурасы шілдеде 21°С және одан астам болатын аудандарда 

қоршайтын  конструкциялардың  ішкі  бетінің  температурасының  ауытқу  амплитудасы 
(сыртқы  қабырға  немесе  жабындар) 

А

τ

,  °С,  ғимараттардың  тұрғын,  емдеу  мекемелері 

(аурухананың, емханалардың, стационарлардың және госпитальтардың), диспансерлердің, 
амбулаторлық-емханалық  мекемелердің,  перзентханалардың,  баланың  үйлерінің, 
үйлердің-интернаттардың  және  мүгедектердің,  балабақшалардың,  астаулардың,  астау-
бақшалардың (комбинаттардың) және балалар үйлерінің, ара нешіншіде сақтауға  қажетке 
қызу  және  ауа  салыстырмалық  ылғалдылық  үйлесімді  параметр  ара  жұмыс  аймағы 
жылдың жылы кезінде немесе технология шарт қолда – түпкілікті қызу немесе қызу және 
ауа  салыстырмалық  ылғалдылық  өндірістік  ғимарат,  емес  болу  керек  қоршайтын 
конструкцияның  ішкі  бет  қызу  тербеліс  астам  нормаланатын  амплитудасы 

,  °С,  (5) 

формула бойынша анықталады: 

 

,                                         (5) 

 

*мұнда 

-  шілде  айындағы  сыртқы  ауаның  орташа  айлық  температурасы,  °С,  ҚР 

ЕЖ  2.04-01  нормативіне  сәйкес  қабылданатын 

(Өзгерт.ред.  –  ҚТҮКШІК  01.04.2019  ж. 

№46-НҚ бұйрық)

7.2  Қоршайтын  конструкциялардың  ішкі  бетінің  температуралық  ауытқу 

амплитудасын, 

, °С, (6) формуламен анықтау керек: 

 

 

мұнда 

А

tнрасч

 – сыртқы ауаның температурасының ауытқуының есептік амплитудасы, 

°С, 7.3-т. бойынша анықталады;  

v

  –  7.4-т.  бойынша  анықталатын  қоршау  конструкциясындағы  сыртқы  ауаның 

температурасының ауытқуының есептік амплитудасының өшу шамасы 

А

tнрасч

*7.3  Сыртқы  ауа  температурасы  тербелісінің  есептеу  амплитудасын 

,  °С,  (7) 

формула бойынша анықтау керек: 

 

 
мұндағы 

-  ҚР  ЕЖ  2.04-01  сәйкес  қабылданатын  шілдедегі  сыртқы  ауа 

температурасының тәуліктік ауытқуының ең жоғарғы амплитудасы, °C; 

ρ  -  қоршау  конструкциясының  сыртқы  бетінің  материалымен  күн  радиациясының 

жұтылу коэффициенті; 

-  сыртқы  қабырғалар  үшін  ҚР  ЕЖ  2.04-01  сәйкес  қабылданатын  күн 

радиациясының  жиынтық  (тура  және  шашыраңқы)  ең  жоғарғы  және  орташа  мәндері  - 
Батыс бағдарының тік беттері үшін және жабындар үшін - көлденең бет үшін сияқты; 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

21 

 - жазғы шарттар бойынша қоршау конструкциясының сыртқы бетінің жылу беру 

коэффициенті, 

,  (13)  формуласы  бойынша  анықталады 

(Өзгерт.ред.  – 

ҚТҮКШІК 01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

7.4  Бір  текті  қабаттардан  тұратын  қоршау  конструкциясындағы 

v

  сыртқы  ауаның 

температуралық  ауытқуының  есептік  амплитудасының  өшу  шамасын,  (8)  формуламен 
анықтау керек: 

 

 

 
мұнда е = 2,718 – кәдімгі логарифмдер негіздемесі; 
D – 7.5 т. бойынша анықталатын қоршау конструкциясының жылу инерциясы;  

 

–  қоршау  конструкцияларының  жеке  қабаттары  материалының  жылу 

игеру есептік коэффициенттері 

– 7.5 бойынша анықталатын 

 қоршау конструкциясының 

жеке қабаттарының сыртқы бетінің жылуды игеру коэффициенті; 

 – (4) формуладағы сияқты;  

 – (7) формуладағы сияқты. 

(8)  формуладағы  қабаттарды  нөмірлеу  реті  ішкіден  сыртқы  бетке  қарай  бағытта 

қабылданған. 

Жылу  өткізгіштік  қосылулармен  қоршау  конструкциясының  бір  текті  емес  көп 

қабатты  өшу  шамасын,  қоршайтын  конструкциядағы    сыртқы  ауаның  температура 
ауытқуының есептік амплитудасын МЕМСТ 26253 «Қоршайтын конструкциялардың жылу 
беріктілігін анықтау әдісі» сәйкес анықтау керек. 

7.5 Қоршау конструкциясының D жылу инерциясын (9) формуласымен анықталатын 

көп  қабатты  конструкциялардың  барлық  қабаттарының 

  жылу  инерциясының 

мәндерінің сомасы ретінде анықтау керек: 

 

 

 
мұнда 

  –  қоршау  конструкциясының  і  жеке  қабатының  термиялық  кедергісі 

 (10) формуламен анықталады: 

 

                                                              (10) 

мұнда   – конструкцияның

 і

 қабатының қалыңдығы, м; 

  –  конструкцияның 

і

  қабатының  жылу  өткізгіштік  материалының  есептік 

коэффициенті, 

Вт/(м∙℃)

 

Ескертпелер

  

1 Ауа қабаттарының жылу игеруінің есептік коэффициенті нөлге тең болып қабылданады. 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

22

 

2 Қоршау конструкциясының сыртқы бетінің және желдетілетін сыртқы бетінің ауа қабаты арасында 

орналасқан конструкция қабаттары ескерілмейді. 

3 Қоршау конструкциясының жылу инерциясының жиынтық есебі кезінде жылу тұрақтылығына D≥4 

есеп қажет етілмейді. 

 
7.6  Қоршау  конструкциялардың  жеке  қабаттарының  сыртқы  бетінің  жылуды  игеру 

коэффициентін  анықтау  үшін  (9)  формуласы  бойынша  D  жылу  инерциясын  алдын-ала 
есептеп алу керек. 

Сыртқы  үстіңгі  қабаттың  жылу  сіңіру  коэффициенті  Y,  Вт/м2∙

,  D≥1  жылу 

инерциясымен  конструкцияның  осы  қабатының  материалын  s  игеру  үшін  есептік 
коэффициентке тең қылып қабылдап алу керек.  

D<1 жылу инерциясымен Ү сыртқы қабатының жылу игеру коэффициентін келесідей 

(қоршайтын  конструкцияның  ішкі  бетінен  есептегенде)  бірінші  қабаттан  бастап  есептеу 
керек: 

а) бірінші қабат үшін – (11) формула бойынша: 
 

(11) 

 
б) 

i

 қабаты үшін – (12) формула бойынша: 

 

(12) 

 
мұнда 

R

1

R

i

 

–  (10)  формуласы  бойынша  анықталатын  қоршайтын 

конструкциялардың і қабаттары мен бірінші қабатының сәйкесінше термиялық кедергісі; 

s

1

s

i

 

– 

і

  қабаттары  мен  бірінші  қабатының  сәйкесінше  жылу  игеруінің  есептік 

коэффициенттері 

Вт/(м2∙℃)

α

в

 – (4) формуладағы сияқты; 

Y

1

,  Y

i

,  Y

n-1

 

–  қоршайтын  конструкцияның 

і

  және  і-1  қабаттарының  сыртқы  бетінің 

жылу игеру коэффициенттері 

Вт/(м2∙℃)

*7.7 Жазғы шарттар бойынша қоршау конструкциясының сыртқы бетінің жылу беру 

коэффициенті

, (13) формула бойынша анықтау керек: 

 (13) 

мұнда v - ҚР ЕЖ 2.04-01 сәйкес қабылданатын, қайталануы 16 % және одан жоғары 

болатын, бірақ 1 м/с кем емес шілдедегі румб бойынша желдің орташа жылдамдығының 
ең азы 

(Өзгерт.ред. – ҚТҮКШІК 01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

23 

 

9-кесте – Күннен қорғау құрылғыларының жылуды өткізу коэффициентінің 

нормаланған мәндері  

Ғимараттар 

Күннен қорғау 

құрылғысының 

жылу өткізу 

коэффициенті 

1. Тұрғылықты ғимараттар, емдеу мекемелері (ауруханалар, емханалар, 

стационарлар  және  госпитальдар),  диспансерлер,  амбулаториялық-
емхана  мекемелері,  перзентханалар,  балалар  үйі,  мүгедектер  мен 
қарттарға арналған интернат үйлер, бала бақшалар, балалар үйі 

0,2 

2.  Сондай-ақ  технология  шарттары  бойынша  немесе  жұмыс 

аймақтарында 

ауаның 

салыстырмалы 

ылғалдылығы 

мен 

температураның  оптималды  нормалары  сақталуы  тиіс  өндірістік 
ғимараттар 

0,4 

 
7.8  Шілдеде  21°С  және  одан  асатам  орташа  айлық  температурасы  бар  аудандарда 

тұрғылықты  ғимараттар,  емдеу  мекемелері  (ауруханалар,  емханалар,  стационарлар  және 
госпитальдар),  диспансерлер,  амбулаториялық-емхана  мекемелері,  перзентханалар, 
балалар үйі,  мүгедектер мен қарттарға арналған интернат үйлер, бала бақшалар, балалар 
үйі,  сондай-ақ  технология  шарттары  бойынша  немесе  жұмыс  аймақтарында  ауаның 
салыстырмалы  ылғалдылығы  мен  температураның  оптималды  нормалары  сақталуы  тиіс 
өндірістік  ғимараттардағы  терезелер  мен  шамдар  үшін  күннен  қорғау  құрылғыларын 
қарастыру керек.   

Күннен қорғау құрылғысының жылуды өткізу коэффициенті βсзН,  9-кесте бойынша 

орнатылған нормаланған шамадан астам болмау керек. 

 

8 ҚОРШАЙТЫН КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫҢ АУА СІҢІРГІШТІГІ  

 

8.1  Жарық  ойықтары  (терезе,  балкон  есіктері  мен  шамдар)  ғимараттар  мен 

имараттарды есептемегенде Rinfdes (14) формуласымен анықталатын Rinfreq , м2

ч

Па/кг 

ауаны сіңірудің нормаланатын кедергісінен кем болмауы керек: 

 

R

inf

req

 = 

p / G

                                                        (14) 

 
мұнда 

p  –  8.2  тармағына  сәйкес  анықталатын  Па  қоршайтын  конструкциялардың 

сыртқы және ішкі беттеріндегі ауаның есептік қысымының ауырмашылығы; 

G

n

  –  8.3  тармағына  сәйкес  қабылданатын  кг/(

 

м

2

сағ),  қабылданатын  қоршайтын 

конструкцияның нормативті ауаны сіңіргіштігі. 

*8.2  Қоршау  конструкцияларының  сыртқы  және  ішкі  беттеріндегі  ауаның  есептік 

қысымының әртүрлілігін 

p, Па, (15) формула бойынша анықтау керек: 

p = 0,55 Н(

ext

 - 

int

 ) + 0,03 

ext

 v

2

,                               (15) 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

24

 

мұндағы  Н  -  ғимараттың  биіктігі  (бірінші  қабаттың  еден  деңгейінен  сору 

шахтасының жоғарғы жағына дейін), м; 

ext

int

  -  құралы-сыртқы  және  ішкі  ауаның  салыстырмалы  салмағы,  Н/м

3

,  (16) 

формула бойынша анықталатын: 

 = 3463 /(273 +t),                                         (16) 

«t  –  ауа  температурасы:  ішкі  (

int 

анықтау  үшін)  -  Адамға  әсер  ететін  физикалық 

факторларға  қойылатын  Гигиеналық  нормативтерде,  «Әкімшілік  және  тұрғын  үй 
ғимараттарына  қойылатын  санитариялық-эпидемиологиялық  талаптар»  санитариялық 
қағидаларына және МЕМСТ 30494 сәйкес қабылданады; сыртқы (

ext 

анықтау үшін) - 0,92 

қамтамасыздандырумен  ең  суық  бес  күндік  орташа  температурасына  тең  ҚР  ЕЖ  2.04-01 
нормативінің 3.1-кестесіне сәйкес қабылданады; 

v – қаңтар айындағы румб бойынша желдің орташа жылдамдығының ең жоғарғысы, 

қайталануы  16  %-ды  құрайды  және  одан  астам,  ҚР  ЕЖ  2.04-01  сәйкес  қабылданады; 
биіктігі  75  м  және  одан  жоғары  ғимараттар  үшін  v  биіктіктегі  желдің  жылдамдығының 
өзгеру  коэффициентін  ескеру  керек  (ЕЖ  3.02-138  15-кесте) 

(Өзгерт.ред.  –  ҚТҮКШІК 

01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

8.3  Қоршайтын  конструкциялардың  ғимараттары  мен  имараттарының  нормаланған 

ауаны сіңіргіштігін G

n

, кг/(м

2

сағ), 10-кесте бойынша қабылдау керек. 

8.4  Көп  қабатты  қоршайтын  конструкцияның  ауаның  сіңірілуіне  кедергі 

Ru

  (17) 

формуласымен жеке қабаттың ауаны сіңіру кедергісінің сомасы ретінде есептеу керек: 

 

,                                              (17) 

 

мұнда 

R

u1

,R

u2

,…,R

иn

  -  қоршау  конструкциясының  жеке  қабаттарының  ауа  сіңіруіне 

кедергісі, м

2

сағ

Па/кг. 

 

10-кесте – Қоршайтын конструкциялардың нормаланған көлденең ауа сіңіргіштігі

  

 

Қоршау конструкциялары 

Көлденең ауа сіңіргіштігі, 
G

n

, кг/(м

2

сағ), астам емес 

1.

 

Сыртқы қабырғалар, жабындар мен тұрғын үй, 
қоғамдық, әкімшілік 

2.

 

 Және тұрмыстық ғимараттар мен жайлардың бөлмелері  

0,5 

2. Өндірістік ғимараттар мен жайлардың жабындары мен 

бөгемелері, сыртқы қабырғалар  

1,0 

3.

 

Сыртқы қабырға панелдері арасындағы жапсарлар; 

 

а) тұрғын үйлер  

0,5* 

б) өндірістік ғимараттар  

1,0* 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

25 

10-кесте – Қоршайтын конструкциялардың нормаланған көлденең ауа сіңіргіштігі

  

(

жалғасы) 

 

Қоршау конструкциялары 

Көлденең ауа 

сіңіргіштігі, G

n

кг/(м

2

сағ), астам 

емес 

4. Пәтерлерге кіретін есіктер  

1,5 

5. Тұрғылықты, қоғамдық және тұрмыстық ғимараттарға кіретін 

есіктер  

7,0 

6. Ағаш жақтаулары бар жайлар мен қоғамдық және тұрмыстық 

ғимараттар, тұрғын үйлердің терезелері мен балкондары; терезелер 
мен ауаны желдеткіші бар өндірістік ғимараттардың терезелері мен 
шамдары  

6,0 

7. Пластмасса немесе алюминий жақтаулары бар жайлар мен 

қоғамдық және тұрмыстық ғимараттар, тұрғын үйлердің терезелері 
мен балкондары 

5,0 

8. Өндірістік ғимараттардың терезелері, есіктері мен қақпалары 

8,0 

9. Өндірістік ғимараттар шамдары  

10,0 

10. Ауаны желдеткіші бар өндірістік ғимараттар терезелері мен 

шамдары  

6,0 

*өлшем бірліктері: кг/(м 

с)  

 

8.5  Тұрғылықты  үй  және  қоғамдық  жайлар  сондай  ақ  өндірістік  ғимараттардың 

терезелері  мен  шамдарының  есіктері  мен  балкондарының  ауа  сіңіргіштігіне  кедергісі 

Ru

 

ауа  сіңіргіштіктің  нормаланған  кедергісінен  кем  болмауы  керек 

RuTP

,  м

2

сағ/кг,  (18) 

формула бойынша анықталады: 

 

                                             (18) 

 
мұнда 

G

H

 – (14) формуладағы сияқты; 

∆p

 – (15) формуладағы сияқты; 

∆p

0

  =  10  Па  –  таңдалған  түрдегі  конструкцияның  ауаны  сіңіру  кедергісімен 

тәжірибелі  түрде  анықталатын  қоршау  конструкцияларының  ашық  ішкі  және  сыртқы 
беттеріндегі ауа қысымының айырмашылығы 

Ru

8.6  Жарық  конструкцияның  таңдалған  түрінің  ауаны  сіңіру  кедергісін 

R

u

,  м

2

сағ/кг, 

(19) формула бойынша) анықтайды: 

 

                                                 (19) 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

26

 

мұнда 

G

с

  –  ашық  конструкцияның  ауа  сіңіргіштігі,  кг/м

2

сағ, 

∆p

0

=  10  Па  кезінде, 

сынау нәтижесінде алынған; 

n – сынау нәтижесінде алынған ашық конструкция сүзгісінің тәртіп көрсеткіші. 
8.7 

R

u

≥R

uTP

  шартын  орындаған  кезде  таңдалған  қоршайтын  конструкция 

8.1.талаптарын қанағаттандырады. 

Егер 

R

u

<  R

uTP

  8.1  талаптарына  қол  жеткізе  отырып  басқа  типті  қоршайтын 

конструкцияны қолдану керек

8.8 Сыртқы қоршауларда (қабырғалар мен терезелер) тартпа желдеткішімен ғана жай 

жабдығы  кезінде  нормаланатын  ауа  алмасуды  қамтамасыз  ету  үшін  реттелетін  ағын 
құрылғыларын қарастыру керек. 

 

9 ҚОРШАЙТЫН КОНСТРУКЦИЯЛАРДЫҢ ШАМАДАН АРТЫҚ 

ЫЛҒАЛДАНУДАН ҚОРҒАУ  

 
9.1  Қоршайтын  конструкцияларды  тым  ылғалданудан  қорғау  ішкі  қабаттарға  бір 

өлшемдік  ылғал  ауыстыру  есептемесімен  (бу  өткізгіштік  механизімі  бойынша  жүзеге 
асырылатын)  анықталатын,  талап  етілетін  мәннен  кем  емес  кедергісі  бар  қоршайтын 
конструкцияларды жобалау жолымен қамтамасыз етілуі тиіс. 

Қоршайтын  конструкцияның  бу  сіңіруге  кедергісі 

беттен  ықтимал  конденсация  жазықтығына  дейінгі  шекте)  төмендегі  нормаланатын  бу 
сіңіргіштігіне кедергінің ең жоғағы мәндерінен кем болмау тиіс: 

а)  талап  етілетін  бу  сіңіргіштігіне,  қарсылығы 

,

жинақта-  қолжетімсіз  шартынан  қоршау  конструкциясы  үшін  қанаушылықтың  жыл 
кезеңіне), (20) формула бойынша анықталады: 

 

                                                 (20) 

 

б) талап етілетін бу сіңіргіштігіне, қарсылығы 

теріс  орташа  айлық  температураларымен  кезең  ішіне  қоршайтын  конструкциядағы 
ылғалды шектеу шарттарына байланысты) (21) формула бойынша белгіленеді: 

 

  ,                                                      

(21) 

 

мұнда 

  –  (22)  формуласымен  анықталатын  жай  ішіндегі  ауаның  салыстырмалы 

ылғалдығы  мен  есептік  температура  кезінде,  Па,  ішкі  ауаның  су  буының  парциалды 
қысымы

 

                                              (22) 

 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 

 

27 

мұнда 

 – 9.6 сәйкес анықталатын t

B

 жайдың ішкі ауасының температурасы кезінде 

Па, қаныққан су буының парциалдық қысымы;  

 – 6.7 сәйкес түрлі ғимараттар үшін қабылданатын %, ішкі ауаның салыстырмалы 

ылғалдығы;  

 

–  9.7-т.  бойынша  анықталатын  максималды  ылғалдандыру  жазықтығы  мен 

қоршайтын 

конструкцияның 

сыртқы 

беті 

арасында 

орналасқан, 

қоршайтын 

конструкцияның бөлігіндегі, м

2

сағ

Па/мг, бу сіңіруге кедергі;  

*

  -  сыртқы  ауаның  су  буының  орташа  парциалды  қысымы,  Па,  жылдық  кезеңде, 

ҚР ЕЖ 2.04-01 нормативінің 3.16-кестесі қосымшасы бойынша анықталады 

(Өзгерт.ред. – 

ҚТҮКШІК 01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

;  

*

  -  ылғал  жинау  кезеңінің  ұзақтығы,  тәу.,  ҚР  ЕЖ  2.04-01  нормативінің  3.3-

кестесіне  сәйкес  сыртқы  ауаның  орташа  айлық  теріс  температураларымен  тең  кезеңге 
қабылданады 

(Өзгерт.ред. – ҚТҮКШІК 01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

;  

 –  9.6 және 9.8 сәйкес 

z0

  ылғалды жинақтау кезеңінің сыртқы қабатының орташа 

температурасы  кезінде  анықталатын,  Па,  максималды  ылғалдандыру  жазықтығында 
қаныққан су буының парциалдық қысымы;  

 – ылғалды қабаты материалының тығыздығы, кг/м

3

  –  қоршайтын  конструкцияның  ылғалды  қабатының  қалыңдығы,  м,  максималды 

ылғалдау  жазықтығы  орналасатын  көп  қабатты  қоршайтын  конструкция  қабатының 
қалыңдығы немесе біртекті қабырғаның (бір қабатты) 2/3 қалыңдығына тең қабылданады; 

 

–  11-кесте  бойынша  қабылданатын 

  ылғалды  жинау  кезеңі  ішіне  масса 

бойынша ылғалдау қабатының материалында ылғалдылықтың шекті қол жетімділігі;  

Егер  максималдық  ылғалдау  жазықтығы  екі  қабаттар  арасындағы  түйісуге  сәйкес 

келсе, 

 

(21)  формулада

  мына  сомаға 

  +

,  тең  болып  қабылданады, 

мұнда 

 

және

 

 

түйісу қабаттары қалыңдықтарының жартысына сәйкес келеді. 

*Жылдық пайдалану кезеңінде ең жоғарғы ылғалдану жазықтығындағы қаныққан су 

буының Е парциалды қысымы, Па, (23) формула бойынша анықталады: 

,                 (23) 

мұндағы 

,  -  қыс,  көктемгі-күзгі  және  жазғы  кезеңдерге  сәйкес  ең  жоғарғы 

ылғалдану  жазықтығындағы  қаныққан  су  буының  парциалды  қысымы,  Па,  9.6  сәйкес 
анықталатын, ең жоғары ылғалдану жазықтығындағы температура бойынша (9.8-тармаққа 
сәйкес анықталады), тиісті кезеңдегі сыртқы ауаның орташа температурасы кезінде; 

  -  жылдың  қысқы,  көктемгі-күзгі  және  жазғы  кезеңдерінің  ұзақтығы,  ай. 

сәйкес айқындалатын 3.3-кестенің ҚР ЕЖ 2.04-01 мынадай шарттарды ескере отырып: 

а)  қысқы  кезеңге  сыртқы  ауаның  орташа  температурасы  минус  5°С  төмен  айлар 

жатады; 

б) көктемгі-күзгі кезеңге сыртқы ауаның орташа температурасы минус  5°С-тан 5°С 

дейінгі айлар жатады; 

в) жазғы кезеңге ауа температурасы плюс 5°С жоғары айлар жатады; 

 - (24) формуласы бойынша анықталатын коэффициент: 

ҚР ЕЖ 2.04-107-2013* 
 

28

 

 

 ,                                                      (24) 

мұндағы 

  -  сыртқы ауаның су буының  орташа парциалды қысымы, Па,  ҚР ЕЖ 

2.04-01 3.16-кесте бойынша анықталатын теріс орташа айлық температурасы бар ай кезеңі. 
Егер 

  -  E

o

  артық  болса, 

  нөлге  тең  қабылдау  керек 

(Өзгерт.ред.  –  ҚТҮКШІК 

01.04.2019 ж. №46-НҚ бұйрық)

 

Ескертпе  –

 

Барлық  жағдайларда  максималды  ылғалдау  жазықтығында  жаз  мезгілінің 

температурасының  парциалды  қысымды  анықтау  кезінде,  ішкі  ауаның  су  буының  орташа  парциалды 
қысымы - осы кезеңге сыртқы ауаның су буының орташа пациалды қысымынан төмен емес. 

 

11-кесте – материалдағы ылғалдылықты өсірудің шекті қолжетімді мәндері ∆w

  

 

Қоршау конструкциясының материалы 

Материалдағы 

ылғалдылықты шекті 

өсіру * 

∆w

 , % масса 

бойынша 

1. Керамикалық блоктар мен сазды кірпіштен қалау  

1,5 

2. Силикатты кірпіштен қалау  

2,0 

3. Бедерлі толтырғыштағы жеңіл бетондар (керамзитобетон, 
шунгизитобетон, перлитобетон, шлакопемзобетон) 

4. Ұяшықты бетондар (газобетон, пенобетон, газосиликат 
және т.б.) 

5. Пеногазшыны  

1,5 

6. Фибролит және арболит цементті  

7,5 

7. Минерал мақталы плиталар және мат  

8. Пенополистирол және пенополиуретан 

25 

9. Фенол-резольды пенопласт 

50 

10. Керамзит, шунгизит, қождан жылу оқшаулау құю  

11. Ауыр бетон, цемент-құм ерітіндісі  

*  Егер  салыстырмалы  ауа  ылғалдығы  кезінде  материалдың  сорбциялық  ылғалдығы  мәні  Б 

пайдалану  шарты  кезщінде  материал  ылғалдылығына  қарағанда  97  пайызға  төмен  болса,  және 
осылар  арасындағы  мән  айырмашылығы 

,  %  масса  бойынша  болса,  онда 

w

 

материалындағы 

ылғалдылықты  өсірудің  шекті  рұқсат  етілген  мәні 

  шамасына  артады.  Материалдың 

сорбциялық  ылғалдылығын 

МемСТ  24816-81  «Құрылыс  материалдары.  Сорбциялық 

ылғалдылықты анықтау әдісі»

 

бойынша анықтайды.

  

 

9.2 Бу сіңіргіштікке кедергі 

R

п

 , м

2

сағ

Па/мг, сырғанақ жабыны бар ғимараттардағы 

ауа  қабаты  мен  жабынның  ішкі  бетімен  арасында  орналасқан  желдетілетін  жабынның 
конструкциясына  қатысты  немесе  шатырлы  жабында  (25)  формуласымен  анықталатын 

2

сағ

Па/мг бу сіңіргіштігіне қажетті кедергісінен кем болмауы керек: 

 

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..      1      2      3      ..