СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013)

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

233

 













, (265)

мұндағы



— сәйкесінше бүкіл элементінің және оның тарамының иілгіштігі;



— иілгіштіктің келтірілген коэффициенті, келесі формула бойынша анықталатын

l n

 

 

, (266)

бұл жерде

— элементтің есептік ұзындығы, м;

— иілу жазықтығындағы элементтің кӛлденең қимасының ӛлшемі, см;

— элемент тарамдары арасындағы тігістердің саны;

—

элементтің 1 м бір тігістегі байланыс қималарының саны;

— 103 кесте бойынша анықталатын қосылыстар икемділігінің коэффициенті;

— элемент қимасының толық ені, см.

ЕСКЕРТПЕ 1



және



икемділіктері элементтің есептік ұзындығы

және байланыстар арасындағы

қашықтық

бойынша тұтас элементтерге анықталады.

ЕСКЕРТПЕ 2 Тарамның оның қалыңдығынан жеті есе аспайтын

есептік ұзындығында



= 0

қабылдауға рұқсат етіледі.

10.3.2.4 Құрамалы элементтердің келтірілген икемділіктерінің коэффициенттерін

анықтау кезінде келесі шарттарды сақтау қажет:

а) ұштары 4

кем қысылған шегелерді және дюбельдерді ескермеу қажет;

б) буаттар немесе қалыптар кӛмегімен қосу кезінде тарамдарды



= 1,2 қабылдау

қажет;

в) егер тігістерде екі диаметрлі (

және

) нагельдер қолданылса, онда тігістегі

байланыстар

қималарының есептік саны келесі формула бойынша анықталады







, (267)

мұндағы



— қималар саны және диаметрі

нагельдеріне сай келетін икемділік

коэффициенті;



— қималар саны және диаметрі

нагельдеріне сай келетін икемділік

коэффициенті.

103 кесте - Қосылыстар икемділігінің коэффициенттері

Байланыс түрлері

Қысу барысындағы қосылыстар



икемділіктерінің коэффициент мәні

орталық

иіліспен

Болат нагельдер:





Шегелер және дюбельдер

ЕСКЕРТПЕ 103 кестеде қабылданған белгілеулер:

t —

қосылатын элементтердің ең жұқасының қалыңдығы, см;

d —

шегенің, дюбельдің немесе нагельдің диаметрі, см.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

234

10.3.2.5 Орталық-қысылған элементтердің салмақ түсетін қабілеттілігін тӛмендету

коэффициентін



олардың есептік икемділігіне



байланысты келесі формулалар бойынша

анықтау қажет:



≤ 70 кезінде

100

–











 





, (268)



> 70 кезінде

3000







. (269)

10.3.3 Конструкция элементтерін есептеу

10.3.3.1 Кӛпірлердің ағаш конструкцияларының элементтерінің есептеуін беріктігі

және тӛзімділігі бойынша 104 кестенің формулалары бойынша орындау қажет.

10.3.3.2 Құрамалы орталықтан тыс қысылған элементтерде аралық қабаттарда оның

есептік тарам қалыңдығынан жеті есе асатын ұзындығы барысында ең керілген тарамның
тӛзімділігі бойынша есептеуді келесі шартты негізге ала отырып, орындау қажет



 



, (270)

мұндағы



— бӛлек тарамның салмақ түсетін қабілеттілігін тӛмендету

коэффициенті үшін;

—тарамның кӛлденең қимасының жиынтық салмағының ауданы және

қарсыласу мезеті;



—10.3.3.1 сәйкес анықталатын коэффициент.

104 кесте – Ағаш конструкцияларының элементтерін есептеудің формулалары

Элементтің жұмысы

Есептеудің формуласы

Қалыпты кернеулерге беріктігіне қатысты

талшықтар бойымен созылу



талшықтар бойымен қысу



Басты жазықтықтардың біреуінде иілу



Қисық иілу





Басты жазықтықтардың біреуінде иілумен
созылу





Басты жазықтықтардың біреуінде иілумен қысу

W R







ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

235

талшықтарға кӛлденең қысу (майыстыру)



Кернеумен жанасушы беріктігіне қатысты

Иілу

dab



Тӛзімділігіне

Орталық қысу





104 кестеде қабылданған белгілеулер:

— сәйкесінше арқау күшінің, иілу мезетінің, кӛлденең күштің есептік мәндері;

— есептік қарсыласуы (индекс керілген күйдің түріне сай келеді);

— ауданның кӛлденең қимасының сәйкесінше таза және жиынтық салмағы;

— қима бӛлігінің жиынтық салмағының бейтарап осіне қатысты статикалық мезеті;

— 10.3.3.4 сәйкес жұмыс шарттарының коэффициентін ескере отырып, құрамалы ӛзектер үшін қабылданатын

әлсіздендірілген қиманың қарсыласу мезеті;

—

және

осьдеріне қатысты сәйкесінше таза салмақ қимасының инерция мезеттері;

— жиынтық салмақ қимасының инерция мезеті;

х, у

—

және

бас осьдерінен ең алшақ қима нүктелеріне дейінгі қашықтықтар;

— қиманың ені;



— орталық-қысылған элементтердің тӛзімділігін 10.3.2.5 сәйкес тексеру кезіндегі салмақ түсетін

қабілеттілігінің тӛмендету коэффициенті;

— майыстыру ауданы;

— тең болып қабылданатын тексеру кезіндегі кӛлденең тӛзімділік бойынша қиманың есептік ауданы:

— қиманың 25 % кем емес әлсізденуі кезінде;

(4/3)

— дәл сондай, 25 % астам;



— қалыпты күштің

элементтің деформациялануы кезінде қосымша мезеттің әсерін ескеретін коэффициент

және келесі формула бойынша анықталады

3000









мұндағы



— элементтің иілу жазықтығындағы есептік икемділігі.

ЕСКЕРТПЕ  1    Жиекке  шығатын  симметриялы  емес  әлсізденулер  кезінде  орталық-қысылған  элементтерді
орталықтан тыс қысылған ретінде есептеу қажет.
ЕСКЕРТПЕ  2    жазықтықтағы  орталықтан  тыс  қысылған  элементтің  тӛзімділігі  бойынша  есептеу,  ию
жазықтығына перпендикулярлы, сондай-ақ ию жазықтығында

кернеулерінің 10 % аспайтын

кернеулерінде



формуласы бойынша иілу мезетін ескермей орындауға рұқсат етіледі.

ЕСКЕРТПЕ  3    егер  қима  толығыменен  қысылған  болса,  қималарының  әлсізденуін  есептеу  кезінде  істікті
тесіктерімен желім істікті тораптармен қысылған элементтер ескерілмейді.
ЕСКЕРТПЕ  4  созылған  элементтер  қималарының  беріктігін  тексеру  кезінде  желім  істікті  торабының
аймағында  кернеулердің  қимадағы  шоғырлануын,  қима  ауданын

0,9 тең болатын жұмыс

шарттарының коэффициентіне кӛбейтіп, ескеру қажет.

10.3.3.3 Бӛренелерден жасалған элементтердің есептеуін бӛрененің 1 м ұзындығына

1,0 см ӛлшеміндегі жиналуын ескере отырып, орындау қажет.

Қима ауданы

қарастырылып отырған қимада барлық әлсізденулерді ұзындығы 20

см аумақта орналақан шартты біріктіру кезінде анықталады. Сонымен бірге жиынтық
қима ауданының салыстырмалы әлсізденуі 0,4 аспауы тиіс — симметриялы емес әлсіздену
кезінде, және 0,5 — симметриялы әлсіздену кезінде.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

236

Қысылған элементтерде нагельдермен құрылатын әлсізденулерді жақын жердегі

әлсізденулермен біріктірмей ескеруге рұқсат етіледі. Ұяшықтарды алдын ала бұрғыламай
орнатылған шегелермен құрылатын қысылған элементтердің әлсізденулерін ескермеуге
рұқсат етіледі.

Сондай-ақ,

ауданы ретінде сатылы ажырау жорамалында анықталатын жұмыс

ауданын қабылдау қажет (кӛршілес әлсізденулер арасындағы уату алаңдарын ескере
отырып), егер ол анағұрлым жағымсыз нәтижелерге әкелетін болса.

10.3.3.4 Иілетін құрамалы бӛренелердің беріктігі бойынша призмалық бойлық

кілтектерде (қалыптарда) есептеуді тұтас бӛренелер үішн келесілерге тең болатын
коэффициентті ескере отырып орындау қажет:

- 0,85 — екі қабат;
- 0,80 — үш қабат.
Қосылыс икемділігін ескерусіз анықталған кӛрсетілген құрамалы бӛренелер үшін

майысқан тұстар 30 % ұлғайтылуы тиіс.

10.3.3.5 Желімделген конструкцияларының кӛп қабатты элементтерін беріктік және

тӛзімділік бойынша есептеуін тігістердің икемділігін ескерусіз орындауға рұқсат етіледі.
Тігістер икемділігінің желімделген бӛренелердің майысқан тұстарына әсерін майысқан
тұстарды 20 % арттырып, ескеруге рұқсат етіледі.

10.3.3.7 Тақтай ферманы иілу мезеттері белдіктермен қабылданатын бірыңғай

бӛрене ретінде, ал кӛлденең күштерді —барлық қиғаштап қойылған тіректермен
қиылысатын тепе-тең үлестірумен тордың немесе қабырғаның қиғаштап қойылған
тіректері ретінде есептеуге рұқсат етіледі.

Жиынтық белдік қимасының ауданына келесілерге тең болатын коэффициенттерді

енгізу қажет: 1,0 — қабырғаға ең жақын тақтай үшін, 0,8 — келесі үшін және 0,6 —
үшіншісі үшін. Тақтай фермалардың қосылыстар икемділігін ескерусіз есептелген
параллель белдіктермен майысқан тұстарын 30 % арттыру қажет.

Фермалардың тірек діңгектері тордың жанасушы элементтерінің толық тірек

қысымын беруге есептеледі.

10.3.3.8 Есептеу кезінде ряждерді олардың ӛз ауданының2/3 тірелуін қабылдау

қажет. Жерге үйкелу коэффициентін 11.2.8 талаптарына сәйкес қабылдау қажет.

10.3.4 Қосылыстарды есептеу

10.3.4.1 Осьдік күштерге жұмыс істейтін элементтердің қосылыстарын майыстыруға

және уатуға есептеуін болат бекітулерінің жұмысын ескермей, келесі формулалар
бойынша орындау қажет:

- майыстыруға қатысты

dqp



, (271)

- уатуға қатысты

dam



, (272)

мұндағы

—майыстыру және уату ауданы;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

237

— ағаш жұмыс шарттарының талшықтарға кӛлденең майыстыруға қатысты

коэффициенті, тең:

- Конструкцияның элементтерін су бетінен 1,2 жоғары пайдалану кезінде кӛлденең

шабақ ағаштарды және саптамаларды діңгектермен немесе тіреуіштермен бірге қосу үшін;
жермен жанасып тұратын немесе жерде жатқан — 0,85; тұрақты түрде суланатын және
суда орналасқан — 0,75;

— уатуға қатысты жұмыс шарттарының коэффициенті, тең:

  - тура қосылуларда:
  - 1,0 —бір ӛркешті қосуларда;
  - 0,8  және  1,15  —  екі  ӛркешті  қосуларда,  сәйкесінше  кесіктен  алғанда  бірінші

және екінші ӛркеш бойынша;

- бойлық кілтектерде қосылатын элементтерінде — 0,7.
Майыстыруға және уатуға есептеу кезіндегі қосылыстардағы үйкеліс күшетері

ескерілмейді, егер олар қосымша кернеулерді тудырмаса.

Ағашты талшықтарға кӛлденең жергілікті майыстыру алаңдарының есептік салмақ

түсетін қабілеттілігін (тік қосуларды, ұяшықтарды және нагельдерді санамағанда) оларды
ағашты майыстырумен бірлесіп жұмыс істейтін металл байланыстырулармен күшейту
есебінен арттыруға рұқсат етіледі (шегелермен, дюбельдермен, бұрандалы шегелермен,
саңырау құр тәріздес шегелермен).

Қысып жабуға жұмыс істейтін метал байланыстырулардың жергілікті майыстыру

ауданында орналастыруды 106-кестенің талаптарына сәйкес орындау қажет.

Талшықтарға кӛлденең жергілікті майыстыру алаңдарымен байланыстырулармен

күшейтілген қосылыстарды есептеуді келесі формула бойынша орындау қажет

dds

dqp





, (273)

мұндағы

—жергілікті майыстыру алаңындағы байланыстырулар саны;

dds

— ағашқа талшықтарға кӛлденең ендірілген бір байланыстыруды қысып жабудың

есептік салмақ түсетін қабілеттілігі (шегенің, дюбельдің, бұрандалы шегенің, құр тәріздес
шегенің), кН, келесі формула бойынша анықталады





dqp

dds





, (274)

мұндағы

dds

— ағашпен байланыстырудың есептік ұласу бетінің бірлігіне қысып

жабуға есептік қарсыласуы, тең қылып қабылданатын:

- ағаштың ылғалдылығына қарамастан шегелер және дюбельдер үшін — 0,3 МПа;
- ауа-құрғақ ағашты [9] қолдану кезінде бұрандалы шеге үшін — 0,6 МПа;
- бұрандалы шегелер, құр тәріздес шегелер үшін —

dsm

97 кесте бойынша ағаштың

сәйкесінше ылғалдылығы үшін;

—байланыстыру ӛзегінің диаметрі, м;

—байланыстырудың ағашпен ұласуының есептік ұзындығы, м;

dqp

—

талшықтарға кӛлденең жергілікті майыстыруға есептік қарсыласуы, 97 кесте

бойынша анықтауға рұқсат етіледі;

— байланыстыру бүркеншігінің диаметрі, м.

(273) формуласының оң жақ бӛлігі 2

dqp

. мәнінен аспауы тиіс

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

238

10.3.4.2 Еңіс қалыптармен қосылатын элементтеріндегі уатудың

есептік ұзындығы

келесіге тең қылып қабылдануы тиіс

= a

+ 0,5

, (275)

Қысу бұрандаларындағы

бір қалыптың кернегіші күштерін анықтау үшін

формуласы бойынша есептеп шығару қажет



, (276)

(275) және (276) формулаларында:

—қосылу икемділігін ескермей бір қалыпқа алғанда есептік жылжытушы күш;

—жарықтықтағы қалыптар арасындағы қашықтық;

— қалыпты уату күш иіні;

— қалыптың ұзындығы.

10.3.4.3 Екі таңбалы тақтай-шегелік бӛренелердің бірыңғай айқыш қабырғасына

белдіктер  байланыстыруларындағы  қосылыстарды  белдік  және  қабырға  арасында
туындайтын жылжыту күшіне қатысты есептеу қажет. Сонымен бірге байланыстырудағы
шегелердің  салмақ  түсетін  қабілеттілігін  0,8  тең  болатын  жұмыс  шарттарының
коэффициентімен,  оның  тақтайының  жалпы  қалыңдығына  тең  болатын  қабырғаның
есептік қалыңдығы барысында қабылдау қажет.

Ағашта шегенің ұшын қысып алудың есептік ұзындығын келесі формула бойынша

анықтауға болады

dqs



, (277)

мұндағы

— шегенің диаметрі;

—болат шегенің созылуға және иілуге аққыштық шегі бойынша есептік қарсыласуы,

МПа, осы ережелер жинағының 8 тарауы бойынша қабылданатын;

dqs

— ағаштың талшықтар бойымен майыстыруға есептік қарсыласуы, МПа.

Шегенің ұшын қысып алу есептік ұзындығын анықтау кезінде ұзындығы 1,5

ұшталған бӛлігін ескермеуге болады. Бұдан басқа, оның ұзындығынан қосылатын
элементтер арасындағы әрбір тігіске 2 мм шегеру қажет. Шегенің пакеттен бос шығуы
кезінде оның ұзындығын 1,5

азайту қажет.

10.3.4.4 Желім істікті қосылыстарын қысылған элементтерде және иілетін

элементтердің қысылған аймағында орналастыру кезінде есептерде күштің 70 % түйісетін
элементтердің кесіктері арқылы беріледі, ал күштің қалған бӛлігі істіктермен қабылданады
дегенді қабылдауға болады.

Желім істікті қосылыстары бар элементтердің есебіне қойылатын қосымша талаптар

ҚР ҚН 3.03-12

(10.3.4.4) келтірілген.

10.4 Конструктивтік талаптар

10.4.1 Негізгі талаптар

10.4.1.1 Қосулар саны барынша аз қарапайым қосылыстарды қолдану қажет және

оларда су қалмайтындай қылып орнату қажет.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

239

Құрама элементтерде желдету үшін қырлы бӛренелер арасындағы 4 см кем емес және

бӛренелер арасындағы 2 см кем емес саңылауларды алдын ала қарастыру қажет. Саңылауларды
жасауға мүмкіндік бермейтін конструкцияларында атмосфералық шашындармен тікелей
ылғалдануына қарсы шаралар қабылдануы тиіс. Ағаш конструкцияларының су үсті бӛлігінде
жабық тораптарды құруға (барлық жақтарынан жапсырмалар) рұқсат етілмейді. Желімделген
арқалық құрылыстарда оларға күн сәулелерінің түсуін болдырмайтын шараларды алдын ала
қарастыру қажет.

10.4.1.2 Желімделген және тақтай-шегелік бас бӛренелермен арқалық құрылыстың

кӛлденең қаттылығын қамтамасыз ету үшін тірек қималарында және арқалықта 4 — 6 м
сайын кӛлденең байланыстарды, ал тақтай-шегелік бӛренелерде –бӛренелер жоғарғы
белдіктерінің жазықтығында бойлық байланысты орнату қажет.

10.4.1.3 Арқалық құрылыстардың ұзындығы 15 м және одан да кӛп бас

арқалықтарын, әдетте, резеңке ітрек бӛлігінде орнату қажет. Тірек бӛліктерінің орнына
бӛренелердің астында рубероид аралық қабаттарын орнатып, антисептикаландырылған
ағаштың мауэрлаттық бӛренелерін жатқызуға рұқсат етіледі.

10.4.1.4 Автожол және қалалық кӛпірлерінің желімделген арқалық құрылыстарының

жүру бӛлігін құрастыру кезінде судың жүру бӛлігінен жылдам ағуын қамтамасыз ететін
бойлық және кӛлденең еңістерді алдын ала қарастыру қажет.

Кӛпірдің 50 м дейін ұзындығы және оның бір жақты 1 % кем емес еңісі барысында,

сондай-ақ кӛпірдің 100 м ұзындығында және ортасынан әр жаққа қарай 1 % кем емес
еңістерінде су бұрғышты судың бойлық ағыны есебінен қамтамасыз етуге рұқсат етіледі.

10.4.1.5 Автожол және қалалық кӛпірлердегі бас бӛренелерінің кесіктері арасындағы

саңылаулардың желдету шарттарын жақсарту үшін тірек бӛліктерінің 10 см кем
болмайтын биіктігін белгілеу қажет — 5 см кем емес. Бас бӛренелер мен жүру бӛлігінің
плитасы арасында биіктігі 5 — 6 см ойықтар орнатылуы тиіс.

10.4.2 Элементтердің ең кіші ӛлшемдері және олардың рҧқсат етілген иілгіштігі

10.4.2.1 Кӛлденең қимада ағаш бӛліктерінің және метал ӛнімдерінің ӛлшемдері

105-кестеде келтірілген кӛрсеткіштерден кем болмауы тиіс.

105-кесте – Ағаш бӛліктерінің және метал ӛнімдерінің нормаланатын

ӛлшемдерінің ең кіші мәндері

Ағаш бӛліктер және метал ӛнімдері

Кӛлденең

қимасының

нормаланатын

ӛлшемі

Кӛпірлердің нормаланатын

ӛлшемдерінің ең кіші мәні

Темір жол

Автожол

және қалалық

1 Қырлы бӛренелер және тақтай:
- негізгі элементтер үшін
- байланыстар, түйісу қаптамалары,
шарбақтар және басқа қосымша элементтер
үшін
2 Тақтай
3 Жіңішке ұштағы бӛренелер:

Үлкен жағы, см
Дәл солай

Қалыңдығы, см
Диаметр, см

18
10

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

240

105-кесте – Ағаш бӛліктерінің және метал ӛнімдерінің нормаланатын

ӛлшемдерінің ең кіші мәндері

Ағаш бӛліктер және метал ӛнімдері

Кӛлденең

қимасының

нормаланатын

ӛлшемі

Кӛпірлердің нормаланатын

ӛлшемдерінің ең кіші мәні

Темір жол

Автожол

және қалалық

- негізгі элементтер үшін
- діңгектер үшін
- жіңішке бӛрене үшін
4 Пластиналар

5 Бұрандамалар:
- жұмыс және қысқыш
- конструктивті
6 Желім істікті түйісулердегі істіктер
7 Болат тәжілер
8 Болат нагельдер
9 Шегелер және дюбельдер
10 Болат ақптамалар
11 Шайбалар
12 Ӛркешті тиектер

Шеңбердің
радиусы, см
Диаметр, мм

Дәл солай
»
»
»
Қалыңдығы, мм
Дәл солай
Ұзындығы, см

22
22
—

19
16
—
25
22

4
8
6

—

18**

22
14

19
16
12
22
12

4
8
6

3,2

__________

Ӛңдегеннен кейін желімделген конструкциялар үшін тақтай қалыңдығы 3,3 см аспауы тиіс — бас

бӛренелер үшін және 4,3 см —қалған элементтер үшін.
**

Жіңішке ұшындағы диаметрі 18 см бӛренелерді жүру бӛлігінің және жауапты емес элементтер

тӛсемі үшін ғана қолдануға рұқсат етіледі (екінші дәрежелі байланыстардың, ұстаулардың және т.б.).

10.4.2.2 Конструкциялардағы ағаш элементтердің икемділігі келесі кӛрсеткіштерден

аспауы тиіс:

а) белдіктер, қиғаштап қойылған тіректер, тірек тіреулері және діңгектер үшін:
- қысылған — 100;
- созылған — 150;
б) байланыстар үшін:
- қысылған — 150;
- созылған — 200.

10.4.3 Тҥйісулер және қосылыстар

10.4.3.1 Олардың қарапайым орналасуында бұрандамалар, нагельдер, шегелер,

дюбельдер, бұрандалы шегелер, саңырау құр тәріздес шегелер және істіктер арасындағы
ең кіші қашықтықтар 106-кесте бойынша қабылдануы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

241

106 кесте – Олардың қарапайым орналастыруындағы бҧрандамалар, нагельдер,

шегелер, дюбельдер, бҧрандалы шегелер, саңырау қҧр тәріздес шегелер және істіктер

арасындағы ең кіші қашықтық

Қашықтықтың атауы

Есептік диаметрлерде келтірілген ең кіші қашықтықтардың

мәндері, үшін

бұрандама

лар және

тесіп

ӛтетін

нагельдер

саңырау

нагельдер

істік-

тер

шегелер және

дюбельдер

бұрандалы

шегелер

және

саңырау құр

тәріздес

шегелер

Бекіту осьдері арасында:
- талшықтар бойымен
- талшықтарға кӛлденең
Шеткі бекіту осінен
элементтің шетіне дейін:
- талшықтар бойымен
- талшықтарға кӛлденең

6
3

2,5

3,5

7
3

—

15* немесе 25**

3,5

__________
* Тесілетін элементтің қалыңдығы 10

кем емес болса, (мұндағы

— шегенің немесе дюбельдің

диаметрі).
** Тесілетін элементтің қалыңдығы 4

тең болса. Тесіп ӛтетін шегелермен немесе дюбельдермен

тесілмейтін элементтері үшін қалыңдығына қарамастан шегелердің немесе дюбельдердің осьдері
арасындағы қашықтық талшықтар бойымен 15

кем емес болып қабылданады.

ЕСКЕРТПЕ 1  Желім істікті қосылыстағы істіктер осьдері арасындағы қашықтық олардың талшықтар
бойымен  орналасу  жағдайына  берілген.  Істіктерді  талшықтарға  кӛлденең  немесе  оларға  қатысты
бұрышпен  орналастыру  кезінде  істіктер  арасындағы  қашықтық  торапты  қосылыс  жұмысын  негізге
алып, тағайындалуы тиіс, бірақ келтірілгеннен кем емес.
ЕСКЕРТПЕ  2  Шегелер  немесе  дюбельдер  арасындағы  ең  кіші  қашықтықты  элемент  қалыңдығының
аралық мәндері барысында интерполяция бойынша анықтау қажет.
ЕСКЕРТПЕ  3    Оларға  арнап  бұрғылап  тесілетін  10

асатын тесіктердің ұзындығында нагельдер

(істіктер) арасындағы ең кіші қашықтық тесіктің артық (10

астам) ұзындығының 5 % арттырылуы

тиіс.

10.4.3.2 Жапырақты және басқа қатты түрлерінің ағаш элементтерін шегелерде және

дюбельдерде қосу кезінде, сондай-ақ диаметрі

6 мм астам шегелерді қолданудың

барлық жағдайларында диаметрі 0,8—0,9

ұяшықтарын алдын ала бұрғылау қарастырлуы

тиіс.

10.4.3.3 Шегелерді және дюбельдерді қарсы тесіп ӛтпейтін бітеу кезінде олардың

ұштары бір-бірінен кейін шегелер мен дюбельдер арасындағы қашықтықтың ұлғаюынсыз
орташа тақтай қалыңдығының 1/3 қайта жіберілуі мүмкін.

10.4.3.4 Желім істікті қосылыста істіктер ретінде А300 классты болаттан жасалған

диаметрі 12 — 26 мм сұлбасы жүйелі ыстық күйде тегістелген ӛзекті арматураны қолдану
қажет.

Істіктерге арналған тесіктердің диаметрлерін істіктердің диаметрлерімен салыстырғанда

ұлғайтып, тағайындау қажет: істіктің диаметрі 12 мм болғанда —2 мм, 14 болғанда — 18 мм
— 3 мм, 20 — 22 мм болғанда — 4 мм, істіктің диаметрі 22 мм астам болғанда — 5 мм.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

242

Істікті ағашқа бітеу тереңдігін (15 — 20) істіктің диаметрлеріне тең қылып

қабылдауға ұсынылады.

10.4.3.5 Қосылыстардағы ендіру және қосу тереңдіктері кем болмауы тиіс:
Қырлы бӛренелерде (және кӛмкерілген бӛренелерде) — 2 см, бӛренелерде — 3 см.
Ендіру және қосу тереңдіктері аспауы тиіс:
а) кілтектерде және қалыптарда қосу кезінде:
- қырлы бӛренелерде — қырлы бӛрене қалыңдығының 1/5;
- бӛренелерде — бӛрене диаметрінің 1/4;
б) ендірулердегі қосу:
- тіреу тораптарында — элемент қалыңдығының 1/3;
- тесіп ӛтетін фермалардың аралық тораптарында— элемент қалыңдығының 1/4.
Қосылыстардағы уату жазықтығының ұзындығы ендірудің тӛрт тереңдігінен кем

емес және 20 см кем емес белгіленуі тиіс.

10.4.3.6 Ендірмелердегі элементтердің қосылыстарын, әдетте, бір ӛркешті тік

ендірмелер немесе қысылған элементтерге жанасушы тікелей тік тіректің күйінде орындау
қажет.

Екі ӛркешті қосылыстардың тік ендірмелеріндегі ӛркешті ендірудің тереңдігі бірінші

ӛркештің тереңдігінен 2 см кем емес артық болуы тиіс. Үш ӛркешті тік ендірмелерді
қолдануға рұқсат етілмейді. Бүйір ендірмелердегі қосылыстарды қолданбаған жӛн.

Майыстырудың жұмыс жазықтығын, әдетте, жанасатын қыслыған элементтің осіне

перпендикулярлы түрде орналастыру қажет.

10.4.3.7 Тек бойлық немесе еңіс, талшықтары параллель немесе жылжытушы күштің

бағытына қарай жақын ағаш призмалық кілтектерді (немесе қалыптарды) қолдануға
рұқсат етіледі.

Жарықтықтағы кілтектер (қалыптар) арасындағы қашықтық барлық жағдайларда

кілтектің ұзындығынан (қалыптың) кем болмауы тиіс. Кілтек

ұзындығының

ендіру

тереңдігіне қатысы 5 кем болмауы тиіс.

Элементтерді



саңылауымен топтастырған кезде келесі шарт орындалуы тиіс







, (278)

диаметрі

бӛренелерді еңіс кілтектермен (қалыптармен) топтастырған кезде



саңылауы келесі кӛрсеткіштерден аспауы тиіс:

- 0,4 - 0,5

— екі қабат арқалықтарда;

- 0,25

— үш қабат арқалықтарда.

10.4.4 Аралық қҧрылыс және тірек элементтері

10.4.4.1 Автожол және қалалық кӛпірлерінің жүру жолын тақтай-шегелік плитамен

немесе екі есе тақтай тӛсеммен орнату қажет.

Темір жол кӛпірлерінің ӛртке қарсы ұсақталған тас қабатының астындағы балластық

астау мен тӛсем түбінің тақтайын және автожол және қалалық кӛпірлерінің жүру бӛлігінің
астыңғы тӛсем элементтерін 2 — 3 саңылауымен см орналастыру қажет.

Автожол және қалалық кӛпірлерінің жүру бӛлігінің жоғарғы тӛсемін бойлай жасау

ұсынылады. Тӛсем тақтайының қалыңдығы 5 см кем болмауы тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

243

10.4.4.2 Қырлы

бӛренелер

немесе

арқалықтардың

бӛренелері

ӛзара

байланыстырылуы тиіс және бойлық және кӛлденең орын жылжытуларқа қарсы
тіректерде бекітілуі тиіс. Шашылған арқалықтардың ұштары тіректер саптамаларының
(немесе тірек бӛренелерінің) осінен 30 см кем емес асырып шығарады.

Темір жол кӛпірлерінің балласттық астауы астындағы арқалықтарды 15 — 20 см

аралықтарымен орналастыру қажет.

10.4.4.3 Ағаш фермалардың қабырғаларының тұрақтылығы тік қырлы бӛренелерді 3

м және ферманың биіктігінен аспайтын қашықтықтарында орнату арқылы қамтамасыз
етілуі тиіс. Қырлы бӛренелер ферманың қабырғасын және белдіктерін қысуы тиіс.

10.4.4.4 Тұтас қабырға тақтайларының әрбір қиылысында диаметрі 4,5 мм кем емес

шеге орнатылуы тиіс. Шегелердің ұзындығы қабырға қалыңдығынан 3 см астам мӛлшерге
үлкен болуы тиіс. Шегелердің ұштары майыстырылған болуы тиіс.

10.4.4.5 Діңгектердің тораптарын, әдетте, мүмкін шайып кету деңгейінен 2 м

тӛменірек жерде орналастыру қажет. Оларды шайып кету деңгейінен биік орналастыру
кезінде тораптар орындарында байланыстырулар орнатылуы тиіс.

Тіректердің (тіреудің, діңгектердің) қысылған элементтерінің түйіскен жерлерін

кесікте орындау қажет (жалғыз діңгектердің түйіскн жерлері— істікті орнатумен) және
бұрандамалардағы метал қаптамалармен қайта басу қажет.

Егер діңгектердің түйісу жері жер деңгейінен биік орналасса, нагельдердегі ағаш

қаптамаларын қолдануға рұқсат етіледі.

Бумалы діңгектерде кейбір қырлы бӛренелердің немесе бӛренелердің түйіскен

жерлерін екпін алып орналастыру қажет.

10.4.4.6 Ряждың енін (кӛпірді бойлай) оның биіктігінен 1/3 кем емес және 2 м кем

емес анықтау қажет. Ряждың биіктігі отыруға және құрғауына 5 % қормен анықталады.

Ряждың үстіңгі жағы сең жүрудің ең жоғарғы деңгейінен 0,5 м кем емес және судың

биік кӛкжиегінен 0,25 м кем емес биік болуы тиіс.

10.4.4.7 Құрғақ аңғарларда және ағысы әлсіз ӛзендерде ряждерді жоспарда тік

бұрышты қылып орнатуға ұсынылады. Ағыс жылдамдығы 1,5 м/с және одан да кӛп болса,
ұшталған сүйір қалыпты ряждерді қолдану қажет.

Мұздың әсеріне шалдыққыш ряждерді мұз кескіштерімен бірге қолдану қажет. Бұл

жағдайда ряждың үстіңгі жағынан тік кескіш қабырғаны орнату қажет. Қатты сең жүру
кезінде кескіш қабырғаны 10.4.4.10 нұсқауларына сәйкес кӛлбеу қылып орнату қажет.

10.4.4.8 Ряждың сыртқы қабырғалары арасында кӛлденең және бойлық аралықтарды

(ішкі қабырғаларды) құру қажет. Ішкі қабырғалармен құрылатын ұяшықтар жақтарының
ӛлшемдері 2 м аспауы тиіс.

Ряждың сыртқы қабырғаларының бұрыштарында, сондай-ақ аралықтардың түйісу

жерлерінде  тік  қырлы  бӛренелер  немесе  биіктігі  бойынша  сопақ  ойықтармен
кӛмкерілген  бӛрене-қысқыштар  бұрандамалар  үшін  әрбір  тӛртінші  тәжде  орнатылуы
тиіс.  Ряждың  сыртқы  қабырғалары  кӛлденең  бағытта  қысқыштар  арқылы  ӛткізілетін
болат тәждермен қосылуы тиіс.

10.4.4.9 Мұз кескіштері әрбір мұз соққыларына шалдыққыш ӛзен тірегінің алдында

тіректен бастап ӛзен ағысы бойынша жоғары қарай 2 — 8 м ағын жылдамдығына
байланысты орнатылуы тиіс. Сең жүруі күшті ӛзендерде (мұздың қалыңдығы 50 см астам
және сең жүру жылдамдығы 1,5 м/с астам) негізгі мұз кескіштерінен 30 — 50 м

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

244

қашықтығында мұз кескіштерін тіректермен және негізгі мұз кескіштермен бір сызыққа
анағұрлым күшті алдыңғы бекетті алдын ала қарастыру қажет, бірақ саны екі есе аз болуы
тиіс. Мұз кескіштері тастармен жүктелуі тиіс.

10.4.4.10 Мұз кескіштің жұмыс ені ең жоғарғы сең жүрудің деңгейінде сол

деңгейдегі қорғалатын тіректің енінен кем болмауы тиіс.

Мұз кескіштің кескіш қабырғасының еңісі құламалы 1:15 кӛрсеткіштерінен артық

болуы тиіс. Мұз кескіштің пышағының үстіңгі жағы сең жүрудің ең жоғарғы деңгейінен
кем дегенде 1,0 м биік болуы тиіс, пышақтың астыңғы жағын сең жүрудің ең тӛменгі
деңгейінен кем дегенде 0,75 м тӛменірек орналастыру қажет.

11 НЕГІЗДЕР ЖӘНЕ ІРГЕТАСТАР

11.1 Жалпы талаптар

11.1.1 Кӛпірлердің және құбырлардың негіздерін және іргетастарын осы тараудың

талаптарын ескеріп, ҚР ЕЖ 5.01-102, ҚР ЕЖ 5.01-103, ҚНжЕ II-7 және ҚНжЕ РК 2.03-30
талаптарына сәйкес жобалау қажет.

11.1.2 Негіздер грунттарының топтастырылуын МСТ 25100 сәйкес орындау қажет.
11.1.3 Таяз орналасудың іргетастары немесе ысырмалы құдықтарының іргетастары

етегі астындағы негіздердің есептік қарсыласулдарын анықтау үшін қажетті грунттардың
физикалық ерекшеліктері сипаттамаларының мәндерін (Ю қосымшасы) ҚР ЕЖ 5.01-102
сәйкес анықтау қажет.

11.1.4 Іргетастар үшін қолданылатын материалдардың физикалық-механикалық

сипаттамаларының нормативтік және есептік мәндері 7, 8 және 10 тарауларының
талаптарына сай келулері тиіс.

11.2 Есептеулер

11.2.1 Таяз орналасатын жерге бітеуді ескерусіз есептелетін іргетастар астындағы

таулы емес грунттар үшін табандардың салыстырмалы эксцентриситетпен сипатталатын
тең әсерлі есептік жүктемелердің күйі (іргетас табаны ауданының ауырлығының ортасына
қатысты) 107-кестеде кӛрсетілген мәндермен шектелуі тиіс.

107 кесте – Ең ҥлкен салыстырмалы эксцентриситеттердің мәндері

Кӛпірдің орналасуы

Ең үлкен салыстырмалы эксцентриситет

e r

үшін

аралықтағы тіректің әсер ету кезінде

тіреудің әсер ету кезінде

тек тұрақты

жүктемелердің

ең қолайсыз

тіркесімде тұрақты

және уақытша

жүктемелердің

тек тұрақты

жүктемелердің

ең қолайсыз

тіркесімде тұрақты

және уақытша

жүктемелердің

Жалпы желінің және ӛнеркәсіптік
кәсіпорындардың темір
жолдарында, метрополитеннің
оңашаланған жолдарында

0,1

1,0

0,5

0,6

Автомобиль жолдарында

0,1

1,0

0,8

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

245

Кӛпірдің орналасуы

Ең үлкен салыстырмалы эксцентриситет

e r

үшін

аралықтағы тіректің әсер ету кезінде

тіреудің әсер ету кезінде

тек тұрақты

жүктемелердің

ең қолайсыз

тіркесімде тұрақты

және уақытша

жүктемелердің

тек тұрақты

жүктемелердің

ең қолайсыз

тіркесімде тұрақты

және уақытша

жүктемелердің

(ӛнеркәсіптік кәсіпорындардың
және ішкі шаруашылық жолдарын
қоса алғанда), қалалардың,
поселкелердің және ауылдық елді
мекендердің кӛшелеріңде және
жолдарында:
- үлкен және орташа

1,0

- кіші

1,2

___________
* Іргетастың эксцентриситетін

және қима ядросының радиусын

(оның табанында) келесі формула

бойынша анықтайды

M N



W A



мұндағы

—іргетас табанының басты орталық осіне қатысты әсер ететін күш мезеті;

— тең әсерлі тік күштердің;

— анағұрлым аз жүктелген қабырғаның іргетас табанының қарсыласу мезеті;

— іргетас табанының ауданы.

Келу үймесінің биіктігі 12 м астам тіреулер іргетастарының табанының деңгейінде

тең әсерлі жүктемелерді күйін тексеруді үйменің жанасатын бӛлігінің салмағынан түсетін
тік қысымын ескере отырып, орындау қажет. Бұл жағдайда салыстырмалы
эксцентриситеті 107-кестеде кӛрсетілген мәндерінің 20 % аспайтын мӛлшерді құрауы тиіс.

Егер салыстырмалы эксцентриситет бірден кӛп болса, табандағы іргетас табанының

максималды қысымын табанның қысылатын бӛлігінің шектерінде құрастырылған
эпюраның үшбұрышты пішінін негізге ала отырып, анықтау қажет.

11.2.2 Таяз орналасқан іргетастар немесе түсіру құдықтарынан іргетастарының

табаны  астындағы  табанның  салмақ  түсетін  қабілеттілігі  тіректерді  кӛпірге  бойлай  және
кӛлденең  әсер  ететін  уақыт  жүктемелеріне  бӛлек  есептеу  кезінде  келесі  шарттармен
анықталады





max







. (279)

мұндағы

max

— сәйкесінше орташа және іргетас табанының табанға түсіретін

максималды қысымы, кПа;

— Ю Қосымшасына сәйкес анықталатын таулы емес немесе таулы грунттардан

осьтік қысуға табанның есептік қарсыласуы, кПа;



— құрылыстың мақсаты бойынша 1,4 тең қылып қабылданатын сенімділік

коэффициенті;



— келесіге тең қылып қабылданатын жұмыс шарттарының коэффициенті:

- 1,0 — №7–9 уақытша жүктемелердің әсер етуі жағдайларында таулы емес

табандардың салмақ түсетін қабілеттілігін анықтау барысында;

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

246

- 1,2 — таулы табандардың барлық жағдайларда және (№7–9 уақытша

жүктемелерінен басқа) бір немесе бірнеше №10–15 және №17 уақытша жүктемелердің
әсер етуі жағдайларында таулы емес табандардың салмақ түсетін қабілеттілігін анықтау
барысында.

11.2.3 Таяз

орналасқан іргетастар және түсіру құдықтарынан іргетастар

табандарының  салмақ  түсетін  қабілеттілігі  бойынша  есептерде  жерде  олардың  табаны
астында туындайтын № 10 – № 14 жүктемелерден кернеулерді (6.1.2 бойынша үйлесімнің
сәйкесінше  коэффициенттерін  ескере  отырып  6.1.1  бойынша)  кӛпір  осіне  бойлай  және
кӛлденең бӛлек түрде анықтау қажет, ал олардың ішінен ең қолайсыз түрін —тұрақты және
уақытша  тік  жүктемелер  кернеулерімен  қосу  қажет.  Тіреулі  іргетастарда  кӛпірдің  осіне
қатысты  бойлай  және  кӛлденең  әсер  етуші,  тіреуіштерде  жоғарыда  кӛрсетілген
жүктемелердің салдарынан туындайтын күштерді ӛзара қосу қажет.

11.2.4 Тіреулі іргетастар және түсіру құдықтарынан іргетастар (табандардың салмақ

түсетін  қабілеттілігі  есептерін  қоспағанда)  конструкцияларының  (грунт  және  материал
бойынша)  есептерінде  грунттың  есептік  беті  ретінде  келесілерді  қабылдау  қажет:
тіреулердің  іргетастары  үшін  —  грунттың  табиғи  бетін;  екі  арадағы  тіректер  іргетастары
үшін  —  кесу  (жоспарлау)  деңгейіндегі  тіректердегі  немесе  жергілікті  су  жырып  кеткен
грунттың  беті,  осы  ережелер  жинағының  ҚР  ҚН  3.03-12  (6.2.17-6.2.19)  және  5.4.1-5.4.3
сәйкес анықталатын,  есептік және  ең үлкен шығыстарда (сәйкесінше есептік (шеткі)  және
эксплуатациялық жүктемелерінің әсер етуіне қатысты есептер).

Іргетастары тіреулі тіреулер және жағалық екі арадағы тіректер үшін, ростверкалары

грунттің үстінде орналасқан, ал тіреуіштері үйменің тӛгілген немесе жуылған бӛлігін
тесіп батырылған, грунттың есептік бетін тіреуіштердің үйменің осы бӛлігінде бітеулерін
ескере отырып, қабылдауға рұқсат етіледі.

11.2.5 Грунттардағы жалғыз тіреуіштің салмақ түсетін қабілеттілігін осьдің қысушы

немесе суырып алушы күшін ескере отырып ҚР ЕЖ 5.01-103 сәйкес анықтау қажет.

11.2.6 Табанның тіреуіштің астыңғы жағы деңгейіндегі салмақ түсетін қабілеттілігін

Я Қосымшасына сәйкес шартты іргетас үшін тексеру қажет.

Аталған тексеру келесілер үшін қажет емес:
- бір қатарлы іргетастар кез-келген грунт шарттарында;
- тіреуіштері тіреулер ретінде жұмыс жасайтын кӛп қатарды тіреуіш іргетастар

(олардың таулы грунттарға тақалуы кезінде, құмды толтырғышпен ірі кесекті грунттар
және қатты консистенцияның сазды грунттар).

11.2.7 Егер іргетас табанының немесе тіреуіштердің астыңғы ұштарының қысымын

қабылдайтын грунттың салмақ түсетін қабаты астында беріктігі анағұрлым нашар
грунттың қабаты жатса, осы қабаттың салмақ түсетін қабілеттілігін 1 қосымшаға сәйкес
тексеру қажет.

11.2.8 Іргетастардың терең жылжуға (грунтпен бірге сырғудың ең қолайсыз бетімен

жылжу) қарсы тӛзімділігі бойынша есептеуді қия беткейлерде орналасқан аралық тіректер
үшін және үймелердің жанындағы биіктігі 12 м астам тіреулер үшін орындау қажет
барлық жағдайларда, биіктігі 6 бастап 12 м дейінгі үймелерде — жағдайында сазды грунт
қабатының іргетасы табанында немесе астына сазды грунт тӛселетін сумен қаныққан құм
қабатшасында.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

247

11.2.9 Таяз орналасқан іргетастарының отыруын және қисаюын ҚР ЕЖ 5.01-102

сәйкес есептеу қажет.

Биіктігі 12 м асатын үйме тіреулерінің отыруын есептеуде 2 Қосымшаға сәйкес

анықталатын табанға келу үймесінің жанасатын бӛлігінің салмағынан түсетін қосымша тік
қысымды ескеру қажет.

11.2.10 Тіреуіштен жасалатын немесе түсірме құдықтың іргетас отыруын, ӛлшемдері

Я қосымшасына сәйкес қабылданатын осындай іргетасты тік бұрышты параллелепипед
пішінінде шартты ретінде қарастырып, 11.2.9 талаптарына сәйкес анықтау қажет.

Тіреуіштен жасалатын іргетас отыруын бойынша оның дәл сол грунттардағы

статикалық сынақтарының деректері келесі шарттардың біреуін сақтай отырып, жалғыз
тіреуіш отыруына тең қылып, қабылдауға болады:

- тіреуіштер тіреулер ретінде қызмет етеді;
- тіреуіштердің бойлық қатарларының саны үштен кӛп емес.
11.2.11 Іргетастардың отыруын 11.2.9 және 11.2.10 бойынша анықтау кезінде

грунттың есептік беті ретінде оның табиғи бетін қабылдап алуға болады (кесілуін немесе
су жырып кету мүкіншілігін ескермей).

Іргетастартың отыруларые анықтамауға болады:
- іргетастардың таулы, құмды толтырғышпен ірі кесекті грунттарға және қатты

саздарға тірелуі кезінде —барлық кӛпірлер үшін;

- іргетастардың басқа грунттарға тірелуі кезінде —сырттай статикалық анықталатын

жүйелерінің 55 м дейінгі темір және 105 м дейінгі —автомобиль жолдарындағы аралықты
кӛпірлері үшін.

11.2.12 Тіреуіш кесігінің қысымынан түсетін ростверка бетонындағы жүктеме

талаптарын орындау қажет, әдетте, беріктік бойынша есептерінде осьтік қысу үшін
нормалары бойынша ростверка бетонының есептік қарсыласуынан аспайды.

Егер жүктеме ростверка бетонының есептік қарсыласуынан асса, классы анағұрлым

жоғары бетон қолдану қажет немесе әрбір тіреуіштің үстінен диаметрі 12 мм ӛзектерінен
арматуралық  торлардың  тӛсеуін  алдын  ала  қарастыру  қажет  (бір  тордың,  егер  жүктеме
ростверка  бетонының  есептік  қарсыласуынан  20  %  дейін  асса,  немесе  екі  тордың,  егер
жүктеме бетонның есептік қарсыласуынан 20 – 30 % асса).

11.3 Іргетастарды қҧрастыру

11.3.1 Кӛпірлердің және құбырлардың іргетастарын грунтқа 11.2 тармақшасына сәйкес

табандардың және іргетастардың салмақ түсетін қабілеттілігі есептерімен анықталатын және
таяз орналасқан іргетастар үшін ҚР ЕЖ 5.01-102, тіреуіштер және ростверкалар үшін ҚР ЕЖ
5.01-103 орнатылған мәндерінен кем емес қабылданатын тереңдігінде бітеу қажет. Жоспардағы
тіреуіштер арасындағы минималды қашықтықты ҚР ЕЖ 5.01-103 сәйкес белгілеу қажет.

Кӛпірлердің іргетастары су ағыстары шектерінде грунтқа жергілікті жырынды деңгейінен

тӛмен, судың есептік және ең үлкен шығыстары барысында осы ережелер жинағының ҚР ҚН
3.03-12 (6.2.17-6.2.19) және 5.4.1–5.4.3 сәйкес анықталатын, сәйкесінше есептік (шекті) және
эксплуатациялық жүктемелердің әсеріне қатысты есебі бойынша талап етілетін тереңдігінде
бітелуі тиіс.

ҚР ЕЖ 3.03-112-2013

248

11.3.2 Тіреуіш іргетастарының ростверка жоспарындағы ӛлшемдерді тіреуіштер осьдері

арасындағы қашықтықты негізге ала отырып, ҚР ЕЖ 5.01-103 бойынша орнатылған тіреуішті
грунтқа тереңдету дәлдігіне қатсыты ҚР ЕЖ 5.01-101 рұқсаттарын ескере отырып, сондай-ақ
тіреуіштер және ростверка тік қырлары арасындағы жарықтықтағы 25 см кем емес қашықтықты
қамтамасыз ету қажеттілігінен, диаметрі 2 м астам — 10 см кем емес тіреуіш-қабықшалар үшін
қабылдау қажет.

Су асты тәсілмен жатқызылған бетонның тампонаж қабатын ростверка жұмыс (салмақ

түсетін) бӛлігі реітнде қолдануға тыйым салынады.

11.3.3 Тіреуіштер ростверкке есеппен анықталатын және призмалық тіреуіштер

периметрінің жартысынан кем емес болып қабылданатын ұзындығына бітелуі тиіс (су асты
тәсілмен жатқызылған бетонның қабатынан жоғары), және 1,2 м —диаметрі 0,6 м және одан да
кӛп тіреуіштері үшін.

Тіреуіштерді ростверкте ұзындығы есеппен анықталатын бойлық арматураның ӛзектерінің

шығарылымдары кӛмегімен бітеуге рұқсат етіледі, бірақ ӛзектердің 30 диаметрінен кем
емес болып — жүйелі кескіннің арматурасында және ӛзектердің 40 диаметрінен — тегіс
арматурада. Сонымен бірге тіреуіштерді ростверкке 10 см кем емес болып кіргізу қажет.

11.3.4 Темірбетон ростверкті 7 тараудың талаптарына сәйкес есеп бойынша күшейту

қажет.

Бетон ростверкті оның астыңғы бӛлігінде конструктивті түрде (тіреуіштер арасындағы

аралықтарында) күшейту қажет. Кӛпір осіне бойлай және кӛлденең арматура ӛзектерінің
кӛлденең қимасының ауданын ростверк енінің немесе ұзындығының 1 м қатысты алғанда 10 см

кем емес қылып қабылдау қажет.

11.3.5

Таулы жерде бұрғыланған ұңғымалардағы тіреуіштерді немесе тіреуіш-діңгектерді

үшін қолданылатын бітеу ерітіндінің беріктігі 9,8 МПа тӛмен емес болып, қалған жерлерде —
4,9 МПа тӛмен емес болып қабылданады.

11.3.6 Іргетас кертпештерін құру қажеттілігі бар болған кезде олардың ӛлшемдері есеппен

негізделуі тиіс, ал бетон іргетасының кертпештерінің ішкі қабырғаларын қосатын беттердің тік
сызығынан ауытқу 30



аспауы тиіс.

Түсірме құдықтың шеткі қырларының тік сызығына қатысты еңіс (немесе құдық

кертпештерінің жалпы енінің бітеу тереңдігіне қатысы), әдетте, 1:20 аспауы тиіс. Кӛрсетілгеннен
жоғары еңіс кӛрсеткіштері құдықтардың белгіленген дәлдікпен батуын қамтамасыз ететін
шараларды қабылдау шартында рұқсат етіледі.

СП РК 3.03-112-2013 МОСТЫ И ТРУБЫ (ҚР ЕЖ 3.03-112-2013) - часть 16