СП РК 3.02-140-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОЭФФЕКТИВНЫХ, ЭКОЛОГИЧЕСКИ ЧИСТЫХ ЖИЛЫХ КОТТЕДЖНЫХ ЗДАНИЙ (ҚР ЕЖ 3.02-140-2013)

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

30 сурет – Жылулық қорғанысты жобалаудың ұсынылатын алгоритмі

Ғимараттың көлемдік-жоспарлы
шешімінің геометриялық
параметрлерін анықтау

Қоршаудың жылу беру кедергісінің
тағайындалуы талап етілгеннен
төмен емес

Ғимараттың трансмиссиялық жылу
шығынын анықтау

Жылыту және желдету жүйелері
параметрлерін тағайындау

Ғимараттың жеке

эленменттері мен

инженерлік жүйелердің

жылулық қорғанысын

түзету

Ғимараттың сүзілетін жылу шығынын
анықтау

Жылыту маусымындағы жылытуға
жұмсалған жылуылық энергияның
меншікті есепті шығынын анықтау

Жобаны дайындау

Жылулық

қорғанысты

жобалауға

арналған

бастапқы мәліметтер

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4

Энерготиімді коттедж ғимаратын жылыту және желдету

6.4.1

Жалпы ережелер

6.4.1.1

Ағынды-сорып алу желдету жүйесімен жабдықталған коттедж ғимараттары

саңылаусыз болуы керек.

6.4.1.2

Ғимараттың тұрғылықты бөлмелеріне таза ауа ағыны қамтамасыз етілуі

керек. Ғимараттың қалған бөлмелеріне ауа ағыны қайта келу жолымен түседі.

6.4.1.3

Ауаның қайта келуін қамтамасыз ету үшін бөлме аралық есіктерде немесе

қалқаларда қажетті ауа алмасуды қажет ететін ағындық торлар қарастырылуы керек.

6.4.1.4

Есіктер төсемдерін кесуге жол беріледі.

6.4.1.5

Ғимараттағы ауаны жылуды кәдеге жарату жүйесіне шығару ас бөлмеде және

жуынатын бөлмеде жүзеге асырылуы тиіс.

6.4.1.6

Ауа жолдарының ластануының алдын алу үшін ас бөлмедегі сорып алу торы

май аулағыш сүзгіш және жұқа тазалау сүзгішімен жабдықталуы керек.

6.4.1.7

Ас үй сорып шығарғыштары қайта айналым режимінде жұмыс жасауы керек.

6.4.1.8

Ас бөлме сорып алғыштарын пәтердің желдету жүйесіндегі ауа жолдарына

орнатуға болмайды.

6.4.1.9

Әжетхана желдетілуі жеке желдеткіш шахта арқылы жүзеге асырылуы керек.

6.4.1.10

Жылулық ауаның әжетхананың желдету арнасына түсуін болдырмау үшін

әжетханада жарықтанумен бір мезгілде қосылатын терезепердесі бар желдеткіш орнату
керек.

6.4.1.11

Ғимаратта газ пеші болған жағдайда ас бөлмеде табиғи желдету арнасының

болуын қамтамасыз ету керек.

6.4.1.12

Арна кертіктеріне пәтер желдетілуінің мәжбүрлі жүйесінің жұмысы кезінде

арнаны жабатын электр жетегі бар қақпақ орнату қажет.

6.4.1.13

Ғимаратты мәжбүрлі желдету жүйесі сөнгенде (немесе ток болмағанда)

қақпақ ашылып, ас бөлмеден қажетті сорып шығаруды қамтамасыз етуі тиіс.

6.4.1.14

Жүйе сөндірулі болғанда пәтерге суық ауа енуінің алдын алу үшін ағынды

желдету арнасын (көше жағынан) қалқалау мүмкіндігін қарастыруға болады.

6.4.1.15

Коттедж ғимаратын жылыту жүйесі жеке есеп (жылу тасымалдағышты

жылу желісінен алған жағдайда) және жылулық энергияны тұтынуды реттеуді қамтамасыз
етуі керек.

6.4.1.16

Жылыту жүйесі автоматтандырылуы қажет.

6.4.1.17

Коттедж ғимаратындағы ауа температурасын автоматты басқару ғимарат

бөлмелерінне желдету жүйесіне шығарылатын ауа температураы бойынша жүзеге
асырылуы керек. Нақты температура жоғарылаған жағдайда белгіленген жылу
тасымалдағыш ағыны электрлік жетегі бар ілмекті қақпақпен қалқаланады.

6.4.1.18

Коттедж ғимаратының салқындауын және жылыту жүйесінің мұздауын

болдырмау үшін қоректендіру кернеуі болмаған жағдайда қалыпты ашық болуы тиіс.

6.4.1.19

Коттедж ғимараты бөлмелеріндегі температураны реттеу мүмкіндігін

қамтамасыз ету үшін жылыту құралдарына термостатикалық реттеушілер орнату керек.

6.4.1.20

Жойылатын ауа жылуын кәдеге жарататын ағынды-сорып алу желдету

жүйесі сөніп тұрған және тұрмыстық жылу бөліну болмаған жағдайда ғимараттың

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

нормативті температурасын қамтамасыз ету үшін жылыту жүйесін табиғи желдетілетін
ғимараттардағыдай жобалау қажет. Желдету жүйесін автоматты реттеудің болуы
жылулық энергияның шектен тыс шығынын болдырмайды.

6.4.1.21

Коттедж ғимаратын жылыту үшін жылулық сорғыштар пайдаланған

жағдайда қолайлы нұсқа еденнен жылыту жүйесі болып табылады.

6.4.2

Қондырғыларды орналастыру

6.4.2.1

Жойылатын ауа жылуын кәдеге жарататын ағынды-сорып алатын агрегаттар

(бұдан әрі - агрегат) жұмысының тиімділігін арттыру үшін оларды ғимараттың
жылытылатын жиектемесі шегінде орналастырады.

6.4.2.2

Агрегаттарды ауа жолындағы ауаның салқындауының және шығарылатын

конденсат мұздауының алдын алатын шаралар қамтамасыз етулген жағдайда ғимарат
бастырмаларына орнатуға болады.

6.4.3

Сормалы-шығармалы құрылғылар

6.4.3.1

Қондырғы пәтердің жұмыс аймағына параметрлері қолданыстағы

нормативті құжаттар талаптарына сай ауаның берілуін қамтамасыз етуі тиіс.

6.4.3.2

Қондырғының жылуды кәдеге жаратқышының қажетті ПӘК ғимараттың

құрастырылған жылулық теңгерімі негізінде анықталады.

6.4.3.3

Құрылғының қосымша электр энергиясын пайдаланбастан жылу

алмастырғыштағы конденсаттың қатуының алдын алуды қамтамасыз ететін мүмкіндігі
болуы керек.

6.4.3.4

Құрылғы желдеткіштері максимальді мүмкін қысымда минимальді энергия

тұтынуы тиіс. Электронды басқарылатын («ЕС» типті) желдеткіштер қолдану ұсынылады.

6.4.3.5

Қондырғы құрылымында жеңіл ажыратылатын қызмет көрсету сүзгіштерін

пайдаланған дұрыс.

6.4.3.6

Қондырғы құрылысы оның құрамдас бөліктерін жөндеу және тазалау

мүмкіндігін қамтамасыз етуі керек.

6.4.3.7

Құрылғының ағын арнасында орнатылған автоматты ілмекті қақпақтың

болуы қажет, ол агрегат сөндірулі болғанда суық ауаның пәтерге түсуінің алдын алады.

6.4.3.8

Құрылғы шу сипаттамаларын қолданыстағы нормативті техникалық

құжаттамаларға сәйкес қамтамасыз етуі тиіс.

6.4.3.9

Электрлік құрастыру жұмыстарының көлемін азайту үшін автоматика бөлімі

құрылғы қорабына кіріктірілуі керек.

6.4.4

Конденсат шығару жүйесі

6.4.4.1

Құрылғының конденсат шығару бағаналарын ғимараттың жылытылатын

жиектемесіне орналастырады.

6.4.4.2

Конденсат шығару құбыры тұтастай (қоршау құрылымы арқылы өткен

жерін қоса алғанда) жылытылуы тиіс және бағана бағытында көлбеу орналасуы керек.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.4.3

Бағанамен жалғасқан жеріне (жылы аймақта) су бекітпесін орнату

ұсынылады.

6.4.4.4

Бекітпедегі су деңгейі конденсат шығару құбырының қоршау құрылымынан

шығу деңгейінен аспауы керек.

6.4.4.5

Конденсат шығару құбырына қондырғыдан бастап жылы аймақтағы қоршау

құрылымына дейін конденсат қатуын болдырмайтын жылыту сымын орналастыру
ұсынылады. Жылыту сымы қондырғының автоматикасы жүйесімен басқарылуы керек.

6.4.5

Ауа жолдары

6.4.5.1

Ауа жолдары жүйесі ауаның ғимараттың тұрғылықты бөлмелеріне берілуін

және ас бөлме мен жуынатын бөлме арқылы ғимараттан шығарылуын қамтамасыз етуі
керек.

6.4.5.2

Жобалау кезеңінде ауа жолдарының қиылысын оңтайландыруды жүзеге

асыру ұсынылады.

6.4.5.3

Ауа жолдары диаметрін арттыру ауа жолының кедергісін азайтып,

аэродинамикалық шуды төмендетеді, алайда ғимараттың сәулеткерлік айшықтылығына
кері әсерін тигізеді.

6.4.5.4

Ауа жолдарының диаметрі қолданыстағы нормативті құжаттарға сәйкес

ауаның қозғалыс жылдамдығын қамтамасыз етуі керек.

6.4.5.5

Ауа жолдарының құрылымы оларды тазалау мүмкіндігін қамтамасыз етуі

қажет.

6.4.5.6

Ғимараттың жылытылатын жиектемесінен тыс өтетін ауа жолдары

жылытылуы керек.

6.4.5.7

Ғимараттың жылытылатын бөлігінен өтетін ауа жолдарын жылыту

қажеттілігі оларғы конденсат түсу мүмкіндігіне байланысты анықталады.

6.4.5.8

Ауа жолы кедергісін төмендету үшін гофрлі ауа жолдарын пайдалануды

төмендету керек.

6.4.5.9

Ғимараттағы ауа ағыны нүктесінен алыс жерлерді желдетуді қамтамасыз ету

үшін ауаның төбеге төсемеленетін ағынмен берілуін ұйымдастыруға болады.

6.4.5.10

Ғимараттың жұмыс бөліміне параметрлері қолданыстағы нормативті

құжаттар талаптарына сай ауа түсуі қажет.

6.4.5.11

Ауа жолдары жүйесін ұйымдастыру қолданыстағы өрт қауіпсіздігі

нормаларына сәйкес болуы керек.

6.4.6

Автоматика жүйесі

6.4.6.1

Коттедж ғимаратының жылыту желдету жүйелері автоматтандырылуы

керек.

6.4.6.2

Автоматика жүйесі ауа алмасу деңгейін басқару және коттедж ғимаратын

жылыту қызметтерін біріктіруді қамтамасыз етуі тиіс.

6.4.6.3

Тұтынылатын электр энергиясын үнемдеуді қамтамасыз ету үшін

автоматика жүйесі тұрғындарға ауа шығыны аз аудандарда ауа алмасуды көп сатылы
реттеу мүмкіндігін қамтамасыз етуі керек.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.6.4

Автоматика жүйесі тұрғындарға жылу алмастырғыштағы конденсаттың

қатуының алдын алу режимін таңдауға, оның ішінде электр энергиясын қосымша
шығындамауға мүмкіндік береді.

6.4.6.5

Автоматика жүйесі тұрғындарға пәтерде күндізгі әне түнгі уақыттар үшін

жылу алмасу және температура деңгейін жеке белгілеу мүмкіндігін және тәуліктің
күндізгі және түнгі уақыттарының шекарасын белгілеуге мүмкіндік беруді қамтамасыз
етеді.

6.4.6.6

Энергия пайдалану деңгейін төмендету үшін автоматика жүйесінің ұзақ

уақыт бойы пәтерде адамдар болмаған жағдайда ауа алмасу деңгейін төмендетуді (немесе
тұрғынның қалауы бойынша температураны) қамтамасыз ететін кезекші режимі болуы
керек.

6.4.6.7

Автоматика жүйесі коттедж ғимаратында өрт пайда болған жағдайда

желдеткіштердің сөнуін қамтамасыз етуі тиіс.

6.4.6.8

Автоматика жүйесінің ғимараттың инженерлік жабдықтарын диспетчерлеу

жүйесіне қосылу мүмкіндігі бар.

6.4.7

Инженерлік қондырғыларды диспетчерлеу жүйесі

6.4.7.1

Коттедж

ғимаратының

инженерлік

қондырғылары

жұмысының

қашықтықтық мониторингін қамтамасыз ету үшін жергілікті автоматика жүйелері
инженерлік жабдықтарды диспетчерлеу жүйесіне қосылуы тиіс.

6.4.7.2

Ақпарат диспетчерлеу жүйесінен пайдаланатын ұйымның диспетчерлік

пунктіне түсуі керек.

6.4.7.3

Жүйе инженерлік қондырғылар жұмысында туындаған ақаулар туралы

дабыл беріп, инженерлік қондырғыларды қашықтықтан басқару мүмкіндігін қамтамасыз
етуі керек.

6.4.8

Жүйелерді құрастыру және іске қосу

6.4.8.1

Жүйелерді құрастыру және іске қосуды қондырғыны өндірушілерде

тәжірибеден өткен арнайы ұйым мамандары жүргізуі керек.

6.4.8.2

Ауа жолдары жүйесіндегі барлық қосылыстар саңылаусыз болуы тиіс.

6.4.8.3

Жылу оқшаулаушы ауа жолдарын қолданған жағдайда ауа жолының беткі

қабаты мен жылу оқшаулау қабаты арасындағы кеңістікке ауаның өтуіне жол берілмеуі
керек.

6.4.9

Инженерлік қондырғыларды пайдалану

6.4.9.1

Жылыту маусымында жойылатын ауа жылуын кәдеге асыратын және

механикалық іске қосылатын сормалы-шығарымды желдету жүйесін пайдалану міндетті.
Түнгі уақытта және коттедж ғимаратында адамдар болмаған кезде ғимараттағы ауа алмасу
деңгейі мен температураны төмендету ұсынылады.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.9.2

Технологиялық қажеттіліктерге (жылу алмастырғыштағы конденсат

қатуының алдын алу) электрлік энергия шығынын төмендету (болдырмау) үшін тұрғын
автоматика жұмысының қажетті режимін таңдауы керек.

6.4.9.3

Агрегат желдеткіштері жұмысына электр энергиясы шығынын төмендету

үшін тұрғын ауа алмасудың жайлылығы минимальді деңгейін таңдауы тиіс.

6.4.9.4

Аралық жылыту маусымында жүйені пайдалануды немесе пайдаланбауды

тұрғын өзі шешеді.

6.4.9.5

Коттедж ғимаратында жеке кондиционер болған жағдайда жаз мезгілінде

қажетті ауа алмасу қамтамасыз етілген жағдайда суықты қайтару үшін ағынды-сорып алу
жүйесін қосу ұсынылады.

6.4.9.6

Тұрғындарды

коттедж

ғимаратының

инженерлік

жабдықтарының

ерекшеліктері туралы хабардар ету үшін инженерлік жабдықты пайдалану жөніндегі
нұсқаулық жасалуы керек.

6.4.9.7

Энерготиімді коттедж ғимараттарының инженерлік жүйелерін жөндеуді

арнайы маманданған ұйымдар жүргізуі керек.

6.4.10

Жойылатын ауа жылуын кәдеге асыратын желдету жүйесін жобалау

6.4.10.1

Коттедж ғимаратын желдету жүйесі ғимараттағы ауа параметрлерін

санитарлық-гигиеналық нормаларға сәйкестендіріп, оның біркелкі түсуі мен таралуын
қамтамасыз етуі керек.

Желдету:
- табиғи қосылатын ауа желдету арналары арқылы және ретсіз ағын түрінде

шығарылатын;

- ауаның ағыны мен жойылуы механикалық іске қосылатын және ауа арқылы

жылытумен біріктірілген;

- аралас, ауаның жартылай табиғи және механикалық ағынды және желдету

арналары арқылы шығарылуы түрінде болады.

6.4.10.2

Коттедж ғимаратының энерготиімділігін арттыру үшін жойылатын ауа

жылуын кәдеге жарататын ағынды-сорып алу желдету жүйесін пайдалану керек.

6.4.10.3

Қабаттарының

саны

артық

коттедж

ғимараттары

үшін

орталықтандырылмаған басқару жүйесі бар орталықтандырылған желдету жүйесін
жобалау керек. Мұндай типтің техникалық шешім ғимарат қабаттарының жеке бағдарлама
бойынша желдетілуін қамтамасыз етеді.

6.4.10.4

Адамдар уақытша болмайтын қабаттарда ауа алмасуы төмендетілген

кезекші желдету жүйесін қолданған дұрыс.

6.4.10.5

Мысал ретінде ережелер жинағында 8 кестеде берілген жабдықтары бар

коттедж ғимаратын желдету жүйесі қарастырылған.

6.4.10.6

Электрлік ас үй пеші бар коттедж ғимаратын инженерлік жабдықтаудың

функционалдық сызбасы 31-суретте берілген.

6.4.10.7

Газдық ас үй пеші бар коттедж ғимаратын инженерлік жабдықтаудың

функционалдық сызбасы 32-суретте берілген.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

8 кесте – Көпқабатты энерготиімді тұрғын үйді инженерлік жабдықтау

Жабдық атауы

Жабдық түрі

Ас үй пеші

Электрлік
Газдық

Механикалық іске қосылатын
желдету жүйесі

Орталықтандырылмаған

басқаруы

бар

орталықтандырылған

Жылуды кәдеге жаратушы

Ауаны сумен жылытатын жылулық құбырлар

6.4.10.8

Механикалық қосылатын және жойылатын ауаны кәдеге жарататын

ағынды-сорып алу желдету жүйесі орталықтандырылмаған басқару жүйесі бар
орталықтандырылған сызба бойынша жобаланған.

6.4.10.9

Жойылатын ауа жылуын кәдеге жарататын желдету жүйесі ауа арқылы

жылыту жүйесі болып табылмайды.

6.4.10.10

Орталықтандырылмаған басқару жүйесі бар орталықтандырылған сызба

коттедж  ғимаратының  барлық  қабаттарында  механикалық  іске  қосылатын  және
жойылатын  ауа  жылуын  кәдеге  жарататын  жалпы  ағынды-тартып  алу  желдету
қондырғысының  болуын  және  әр  қабатта  жеке  ауа  алмасу  мен  жылумен  қамтуды
реттеушілердің болуын қарастырады.

6.4.10.11

Қондырғы автоматикасы желдету жүйесінің ағынды және сорып алу

арналарындағы  (ғимарат  жағынан)  тұрақты  қысымды  ұстап  тұрады.  Әр  қабаттағы
қажетті ауа алмасу қабаттардың ауа алмасу және жылумен қамту реттеушілері арқылы
басқарылатын  жеке  желдеткіш-жеткізушілермен  қамтамасыз  етіледі.  Желдету  жүйесі
қондырғысы  тұрғынның  қалауы  бойынша  қабаттардағы  микроклимат  параметрлерін
жан-жақты басқаруды қамтамасыз етеді.

6.4.10.12

Әр қабаттың бөлмелері үшін келесі параметрлерді белгілеу және ұстау

мүмкіндіктері қамтамасыз етіледі:

- тәуліктің күндізгі және түнгі уақыттарының басталуы мен аяқталуы;
- тәуліктің күндізгі және түнгі уақыттары үшін ауа температурасы;
- тәуліктің түнгі және күндізгі уақыттары үшін ауа алмасу деңгейі.
6.4.10.13

Коттедж ғимаратының қабатында қысқа уақытта адамдар болмаған

жағдайда энергия тұтынуды азайту үшін құрылғы қызметінің кезекші режимін жедел
қосу мүмкіндігі бар.

6.4.10.14

Ғимараттың барлық қабаттарындағы ауа алмасуды жойылатын ауа

жылуын кәдеге жарататын орталықтандырылған желдету құрылғысы қамтамасыз ету
мүмкіндігі бар.

6.4.10.15

Сыртқы ауаның желдету қондырғысына түсуі ғимарат қасбетінде

орналасқан жеке ауа тарту торы арқылы жүзеге асырылады.

6.4.10.16

Қондырғыдан жойылатын ауаны шығару ғимараттың жылы аймағына

орналасқан сорып алу шахтасы арқылы жүзеге асырылады.

6.4.10.17

Өрт қауіпсіздігі талаптарын қамтамасыз ету үшін шахта элементтері

оттан қорғаушы құраммен жабылған.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

31 сурет – Электрлік ас үй пеші бар коттедж ғимаратын инженерлік

жабдықтаудың функционалдық сызбасы

Магистралды ауа
шығу құбыры

Магистралды ауа
кіру құбыры

ыл

уа

ас

тыр

ғыш

ыш

Темп-ра
көрсеткіштер

кері
клапандар

сқа

ас бөлме

жуынатын
бөлме

туалет

кәріз құбыры

жылыту жүйесі

жылыту мен ауа
реттеу жүйесі

Жү

йе

ыр

тқы

вентиляторлар

шу басқыштар

отқа қарсы
клапан

кері
клапандар

сытрттан
ауа сору

іштен ауа
шығару

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

32 сурет – Газдық ас үй пеші бар коттедж ғимаратын инженерлік

жабдықтаудың функционалдық сызбасы

6.4.10.18

Шахтаға атмосфералық жауын-шашынның түсуін болдырмас үшін

шахтаның үстінен қорғаныш қабат орнатылады.

Магистралды ауа
шығу құбыры

Магистралды ауа
кіру құбыры

ыл

уа

ас

тыр

ғыш

ыш

Темп-ра
көрсеткіштер

кері
клапандар

сқа

ас бөлме

жуынатын
бөлме

туалет

кәріз құбыры

жылыту жүйесі

жылыту мен ауа
реттеу жүйесі

Жү

йе

ыр

тқы

0 В

, 5

Гц

вентиляторлар

шу басқыштар

отқа қарсы
клапан

кері
клапандар

сытрттан
ауа сору

іштен ауа
шығару

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.10.19

Желдету қондырғысы ғимараттың жылытылатын жиектемесі шегінде

арнайы бөлінген бөлмеде орналасады. Қондырғыға апаратын ауа жолдары
жылытылады.

6.4.10.20

Қондырғы желдеткішінің шу деңгейін төмендету үшін ауа жолында

шуды бәсеңдеткіштердің болуы қарастырылған.

6.4.10.21

Жойылатын ауа жылуын кәдеге жарататын ағынды–сорып алу

қондырғысы жалпы жағдайда келесі элементтерден құралады.

Ағынды арна:
- ауа қақпағы бар алдыңғы тақта;
- ауа сүзгіші;
- ағынды желдеткіш;
- жылу алмастырғыш бұру арнасының ауа қақпағы;
- жылу алмастырғыш-кәдеге жаратқыш (жылытқыш);
- ауа жылытқыш;
- иілгіш дірілді бәсеңдететін қондырғыдан құралады.
Сорып алу арнасы:
- ауа қақпағы бар алдыңғы тақта;
- жылу алмастырғыш-кәдеге жаратқыш (салқындатқыш);
- сорып алу желдеткіші;
- ауа сүзгіші;
- иілгіш дірілді бәсеңдететін қондырғыдан құралады

Орталықтандырылған ағынды-сорып алу желдету жүйесі үшін қолданылатын жылу
оқшаулағыш қондырғы ретінде роторлы регенераторлар пайдалануға болады.

6.4.10.22

Қондырғыны автоматты басқару блогы жалпы жағдайда келесі

қызметтердің орындалуын қамтамасыз етеді:

- желдету жүйесінің ағынды және сорып алу арналарында қажетті қысымды ұстап

тұру (ғимарат жағынан);

- ғимаратқа берілетін ауа температурасын ұстап тұру;
- қондырғы жылу алмастырғышының қатуын болдырмау;
- ғимаратты инженерлі жабдықтау мониторингі жүйесіне қосылу мүмкіндігі.
6.4.10.23

Даладан келетін ағынды және ғимараттын шығарылатын ауаны тазарту

үшін қондырғыда ауа сүзгіштері орнатылған.

6.4.10.24

Ағынды сыртқы ауа қондырғы жылу алмастырғышында жойылатын ауа

жылуымен жылынып, статикалық қысым камерасына түседі және ауа жолдары
жүйесімен ғимарат қабаттары бойынша таралады. Ғимарат қабатынан сорып алатын ауа
статикалық қысым камерасы арқылы статикалық қысым камерасына түседі және
қондырғыда салқындап, жалпы сорып алу шахтасына шығарылады.

6.4.10.25

Статикалық камерадағы қажетті қысым деңгейі ағынды және сорып алу

желдеткіштерінің айналу жылдамдығымен қамтамасыз етіледі.

6.4.10.26

Қажет болған жағдайда ғимаратқа берілетін ауа желдету қондырғысының

су жылытқышымен жылытылады.

6.4.10.27

Пәтерден шығарылатын ауа салқындағанда жылу алмастырғышта

конденсат

түзіледі.

Конденсатты

қондырғыдан

ғимараттың

жылытылатын

жиектемесінде орналасқан жеке тұрған бағанаға шығарады.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.10.28

Әр қабаттың желдету жүйесі статикалық қысым камералары арқылы

қондырғыға жалғанған.

6.4.10.29

Ағынды және сорып алатын ауа жолдарындағы желдету күшінің

аударылуының алдын алу үшін әр ғимарат үшін кері қақпақшалар болады.

6.4.10.30

Қабаттағы ауа алмасу деңгейі ауа алмасу және жылумен қамтуды

жергілікті реттеуші арқылы басқарылатын ағынды және сорып алу желдеткіштерінің
айналу жылдамдығы арқылы анықталады.

6.4.10.31

Жұмыс істеп тұрған желдету жүйесінің нормативті шу деңгейі және

ғимараттың акустикалық шешімі үшін ауа жолдарына шуды бәсеңдететін қондырғылар
орнатылған.

6.4.10.32

Желдету жүйесі арқылы ғимарат қабатына оттың түсуінің алдын алу

үшін ауа жолдарының қабатқа кіреберісінде отты ұстап қалатын қақпақшалар
орнатылған.

6.4.10.33

Ағынды ауа қабаттың тұрғылықты бөлмелеріне түседі. Ауаның

тұрғылықты бөлмелерге таралуы ағынды диффузорлар арқылы жүзеге асырылады.

6.4.10.34

Сорып алынған ауа ас бөлме мен жуынатын бөлме арқылы шығарылады.

Қалған қабаттарда ауа дәліздерден шығарылады.

6.4.10.35

Пәтер ішінен тартылатын ауа жолдары төбеге перфорациялық таспамен

бекітіліп, гипскартонмен тігіледі.

6.4.10.36

Ауа жолдарының май қалдықтарымен ластануының алдын алу үшін ас

бөлмедегі желдету жүйесіне май аулағыш сүзгіш орнатылады.

6.4.10.37

Ғимарат газдық ас үй пешімен жабдықталған жағдайда ас бөлмеде электр

жетегі  бар  қақпақша  орнатылған  сақтық  табиғи  сорып  алу  арнасы  қарастырылады.
Орталықтандырылған  желдету  құрылғысы  штаттық  режимде  жұмыс  жасағанда
қақпақша  жабық  болады  және  ауаның  барлық  көлемі  коттедж  ғимаратынан  қондырғы
жылу

алмастырғышы

арқылы

шығарылады.

Орталықтандырылған

желдету

құрылғысының қоректенуін қамтамасыз ететін электр болмаған жағдайда қақпақша
ашылады және нормативті құжаттар талаптарына сәйкес ас бөлмеден сорып алуды
қамтамасыз етеді.

6.4.10.38

Әжетхананың желдетілуі жеке сорып алу арнасы арқылы жүзеге

асырылады.

6.4.10.39

Арнаға басқарылатын терезепердесі бар желдеткіш орнатылады.

Желдеткіштің электрлік моторы әжетханада жарық жанғанда бірге қосылады. Осымен
бір мезгілде желдеткіш терезепердесі ашылады. Әжетхана жарығы сөнгенде желдеткіш
тоқтайды және 1-2 минуттан кейін желдеткіш терезепердесі жабылады.

6.4.10.40

Ауаның тұрғылықты бөлмелерден дәлізге шығарылуын қамтамасыз ету

үшін есік төсемі мен еден арасында биіктігі 20 мм саңылау қарастырылуы керек.

6.4.10.41

Ауа ағынының тұрғылықты бөлмелерден жуынатын бөлме мен

әжетханаға  баруын  қамтамасыз  ету  үшін  табалдырық  болған  жағдайда  есік  төсемінің
төменгі  бөлігінде  немесе  қалқаның  төменгі  бөлігінде  ағын  торларын  орнатуды
қарастыру қажет.

6.4.10.42

Қолданылатын шеңбер қималы ауа жолдары ауаның нормативті шамадан

жоғары сорылуын немесе шығарылуын болдырмау үшін тығыз болуы тиіс. Ауа
жолдары бөліктерін жалғауды бұрандалы түтіктер, өздігінен бұралатын бұрандалар

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

немесе саңылаусыздандыратын күшейтілген алюминий таспа арқылы жүзеге асыру
керек.

6.4.10.43

Ауа жолдарын жылу оқшаулау бойынша жұмыстар жүргізгенде жылу

оқшаулау үлескілерінің жапсарларын және бүйір бөліктерін күшейтілген алюминий
таспамен саңылаусыздандыру керек. Ауа жолының сыртқы беті мен жылу оқшаулау
қабаты арасындағы кеңістікке ауаның өтуіне жол берілмеуі керек.

6.4.10.44

Ауа жолдарын құрастыру жұмыстары аяқталғаннан кейін ауа жолдарына

ауа жолдарын желдету қондырғысына жалғап, оларды жылу оқшаулау және әрлеу
қораптарымен қаптап, ауа тарату диффузорларын орнату жұмыстарын бастағанға дейін
ауа жолдарын ауа шығыны мен сорылуын анықтау үшін тексереді. Сорып алу мен
шығындар нормативті шамадан аспауы керек.

6.4.10.45

Жергілікті автоматтандыру жүйесі әр қабаттағы ауа алмасу деңгейі мен

температураны тәуелсіз басқаруды жүзеге асырады.

6.4.10.46

Әр қабатта жалпы үй бойынша мониторинг және диспетчерлеу жүйесіне

қосылу мүмкіндігі бар автоматтандырудың дербес жергілікті жүйесі (жергілікті
реттеуші) орнатылған.

6.4.10.47

Ауа алмасу

деңгейін басқаруды ағынды және сорып алу

желдеткіштерінің жылдамдығын өзгерту жолымен жүзеге асырады.

6.4.10.48

Ғимарат қабаттарындағы температураны басқару ғимарат қабаттарын

жылыту жүйесіне келтіретін құбыр жолына орнатылған термоэлектрлік жетегі бар
қақпақша арқылы жүзеге асырылады. Басқару ғимараттан шығарылатын ауа
температурасының мәні бойынша жүргізіледі.

6.4.10.49

Ауа температурасы мен ауа алмасу деңгейінің талап етілетін мәндерін

күндізгі және түнгі уақыттар үшін жеке белгілейді.

6.4.10.50

Жүйе температура 70 ºС («Өрт») шамадан асып кеткенде желдеткіштің

сөнуін қамтамасыз етуі керек. Жүйенің жұмыс режимі – үздіксіз және тәулік бойы.

6.4.10.51

Жергілікті реттеуші келесі негізгі қызметтердің орындалуын қамтамасыз

етуі керек:

- күндізгі және түнгі уақыт үшін қажетті температура мен ауа алмасу деңгейін

белгілеу;

- белгіленген температура режимі мен ауа алмасу деңгейін автоматты ұстап тұру;
- жылу тасымалдағыштың жылыту жүйесіне берілуін қамтамасыз ету;
- күндізгі уақытта қабатта тұрғындар болмаған жағдайда энергияны қосымша

үнемдеуді қамтамасыз ететін кезекші режимнің болуы;

- ғимаратта өрт туындаған жағдайда желдеткіштің сөнуі (ғимараттан шығарылатын

ауа температурасы 70 ºС жоғары болғанда).

6.4.10.52

Реттеуші ағынды және сорып алу желдеткіштерін, пәтерді жылыту

жүйесінің қақпақшаларын басқаруы керек.

6.4.10.53

Қосылған жабдықты басқару үшін реттеуші қабатқа кіреберістегі ауа

жолында орнатылған температура бергіштерінің көрсеткіштерін пайдалануы керек.

6.4.10.54

Реттеушіде инженерлік жабдық мониторингі жүйесіне қосылу

мүмкіндігі болуы керек.

6.4.10.55

Реттеушінің орнатылған өзін-өзі диагностикалау жүйесі болуы керек.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.4.10.56

Реттеушінің жұмыс үдерісіндегі мәліметтерді тіркеуге арналған

орнатылған тіркеушісі және мәліметтерді ғимарат мониторнгі жүйесіне беру мүмкіндігі
болуы керек.

6.4.10.57

Жобаның ЖЖ және АЖЖ бөлімдерін орындағанда жобалаушылар

байланыстырушыларға техникалық тапсырма беруі керек.

6.4.10.58

Техникалық тапсырма жалпы жағдайда келесі тармақтардан құралады:

ЖЖ бөлімі бойынша:
- ғимарат қасбетінен ауа тартуға арналған саңылауға;
- қалқалардағы ауа жолына арналған саңылауға;
- желдету шахтасын орнату және одан конденсат шығаруға;
- ғимаратта ауа жолдарын тартуға;
- дәліздегі төбені тартуға;
- ревизиялық есіктерді орнатуға;
- коммуникацияны қондырғыға келтіруге;
- ағын торларын орнатуға;
АЖЖ бөлімі бойынша:
-

қоректі жергілікті реттеушілерге жеткізуге.

6.4.10.59

Техникалық тапсырмалар тізімі нақты жобаланатын коттедж

ғимаратының сипаттамасын тәуелді нақтыланады.

6.4.10.60

Энерготиімді коттедж ғимараты құрылысы орындалатын жұмыс

сапасына баса назар аударуды қажет етеді. Жобалық құжаттама талаптарын сақтамау
коттедж ғимаратының қажетті пайдалану сипаттамаларына қол жеткізу мүмкіндінігенен
айырады.

6.4.10.61

Жалпы жағдайда авторлық қадағалаудың қатысуымен аралық

қабылдауға келесі жұмыс түрлері жатады:

- ауа жолдарының сыртқы қоршау құрылымдары арқылы өткен орындарын

саңылаусыздандыру;

- ағынды-сорып алу қондырғысындағы конденсат бұру түтігін жылыту және

көлбеулігін тексеру;

- ауа жолдарының жылу оқшаулауын тексеру;
- орнатқанға дейін ауа жолдарының жапсарларының саңылаусыздығын  тексеру;
- от ұстаушы және кері қақпақтардың дұрыс орнатылуын тексеру;
- ауа жолдарындағы температура бергішінің дұрыс орнатылуын тексеру;
- желдету шахтасынан конденсат шығарылу жүйесінің жабдықталуын тексеру.

6.4.10.62

Қабылдауға жататын жұмыс түрлерін нақты жобаланатын ғимарат

сипаттамасына тәуелді анықтайды.

6.5

Энерготиімді коттедж ғимаратын сумен қамтамасыз ету

6.5.1

Коттедж ғимаратын сумен қамту жүйесі экологиялық талаптарды сақтай

отырып жобалануы керек.

6.5.2

Коттедж ғимаратын сумен қамту жүйесі ҚР ҚН 4.01-03 және ҚР ҚН 4.01-01

талаптарына сай жобалануы керек.

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

6.5.3

Жер асты суын пайдалануды азайту үшін шаруашылық қажеттіліктеріне

жаратылатын бак-аккумуляторлар жобалау қажет.

6.6

Энерготиімді коттедж ғимаратын ыстық сумен қамтамасыз ету

6.6.1

Жалпы ережелер

6.6.1.1

Коттедж ғимараттарында ыстық сумен қамту үшін суды ыстық сумен қамту

және жылыту жиектемелері бар екі функционалды қазандықтарда жылытуды қарастыру
керек.

6.6.1.2

Коттедж ғимаратын ыстық сумен қамту жүйесінде айналымды құбыр

жолын қарастырмауға болады.

6.6.1.3

Коттедж ғимаратын ыстық сумен қамту жылу оқшаулағыш ыстық су бак-

аккумуляторын орнатуды қарастыру керек. Бак-аккумуляторы сыйымдылығы тәуліктік
ыстық су тұтынудың 50 % кем болмауы керек.

6.6.1.4

Бак-аккумулятордағы су температурасы пайдаланылатын сұйықтықтың

қайнау температурасынан аспауы керек.

6.6.1.5

Коттедж ғимаратының сумен қамту жүйесінің құрылымдық шешіміне

сәйкес бак-аккумулятор тегеурінді немесе тегеурінсіз (ашық) болуы мүмкін.

6.6.1.6

Коттедж ғимараттарының ыстық сумен қамту жүйесінде электр энергиясы

қолданылған жағдайда көбінесе сыйымдылықты электрлік су жылытқыштар пайдаланған
дұрыс.

6.6.1.7

Коттедж ғимаратының энерготиімділігін арттыру үшін ыстық суды

баламалы, жаңартылатын энергия көздерін пайдалану және және екіншілік
энергоресурстар қолдану арқылы дайындау ұсынылады.

6.6.2

Оңтайлы тиімділігін қамтамасыз ете отырып ыстық сумен қамтамасыз

ету жүйесін жобалау

6.6.2.1

Екінші энергетикалық ресурстар мен дәстүрлі емес энергия көздерінің

жылуын  пайдаланатын  энергия  үнемдеуші  технологиялар  (ЭҮТ)  қолдана  отырып
ғимараттар мен құрылыстарды жобалағанда объектіні біртұтас ретінде қарастыру керек.
Жобалаудың  бастапқы  кезеңдерінде  қосымша  капиталдық  шығындардың  минимальді
өтелу мерзімін қамтамасыз ететін  энергия үнемдеуші технологиялар енгізудің оңтайлы
сызбасын  таңдау  мақсатында  инженерлі  жүйелер,  сәулет  және  құрылыс  бойынша
техникалық шешімдерді келісу қажет.

6.6.2.2

Энерготиімді жылумен қамту жүйелері (ЭЖЖ) нақты объект үшін

энергетикалық

жүктемелерге,

құрылыс

ауданының

топырақтық-климаттық

жағдайларына және энергия тасымалдағыштар құнына байланысты жобаланады.

6.6.2.3

Әр түрлі жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК) және жаңартылмайтын

көздерді үйлестіріп бірге пайдаланудың тиімділігі жоғары.

6.6.2.4

Энергия үнемдейтін жүйелерді пайдалану туралы шешімді жобалау

тапсырмасының жасалу және бекітілу кезеңінде қабылдау қажет. Бұл жағдайда келесі
факторларды ескеру керек:

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

орталықтандырылған жылумен қамту жүйесінің алыстығы немесе қуатының

шектеулілігі;

жылумен қамту кезінде тікелей жылытуға арналған электр энергиясын

пайдаланудағы шектеу;

екіншілік энергетикалық ресурстардың болуы (желдету қалдықтары, сұр кәріз

ағындары және т.б.);

жылулық жүктеменің төмен температуралық потенциалының болуы (еденнен

жылыту, желдету, бассейндегі суды жылыту және т.б.);

6.6.2.5

ЭҮТ жобалауды ТЭН жасаудан бастау керек. Бұл жағдайда оңтайлы

шешімдер таңдау үшін ЭҮТ сызбаларының бірнеше нұсқаларын қарастыру керек.

6.6.2.6

Жылулық сорғыштарды пайдаланып ЭҮТ жоғары жүктемелердің орнын

толтыру  үшін  дәстүрлі  жылулық  энергия  көздерінің  және  жылулық  сорғыштардың
төмен  потенциалды  жылуын  жинау  жүйесінен  тұрады.  Ыстық  су  тұтынудың  тәуліктік
әркелкілігін теңестіру үшін жылулық энергия аккумуляторын пайдалану қажет.

6.6.2.7

Төмен қуатты жылу жинау жүйесі жаңартылатын энергия көздерін (ЖЭК)

және жаңартылмайтын көздерді кәдеге асыратын әр түрлі жылу алмасу аппараттары, ауа
тасымалдағыш  айналымда  болатын  жылулық  сорғыштар  буландырғыштармен  бір
жүйеге  қосылған  жиектеме  түрінде  болады.    Егер  режим  параметрлері  бойынша    бұл
жиектемедегі  температура  0  °С  төмен  болса,  онда  жылу  тасымалдағыш  ретінде
антифриздер пайдалануға болады.

6.6.2.8

Ең жоғарғы жүктемелерді қамтамасыз етуге арналған қосымша дәстүрлі

жылулық энергия көздері ретінде жұмысы оңай автоматтандырылатын жылытқыштар,
мысалы электрлік немесе газдық жылытқыштар қолдануға болады.

6.6.2.9

Жылумен қамтудың жылу сорғышты жүйелері бар объекетілер үшін ТЭН

жасау кезінде келесі мәселелер шешімін табуы тиіс:

- негізгі сәулет-жоспарлау шешімдерін анықтау;
- объектінің жылулық және электрлік жүктемесін барлық ішкі тұрмыстық және

технологиялық жылу бөлінуді ескере отырып анықтау;

- энергетикалық жүктемелерді дәстүрлі тәсілдермен төмендетудің барлық мүмкін

шараларын қарастыру;

- энергияны тұтыну құрылымын анықтау (жылулық және электрлік);
- жылулық және электрлік энергияны пайдаланудың тәуліктік және жылдық

кестелерін анықтау;

- дәстүрлі (орталықтанған немесе дербес) жылумен қамту сызбасын жасау және оны

жасауға жұмсалатын шығынды анықтау (қойылған техникалық шарттар талаптарын
ескеру арқылы);

-объектінің екіншілік энергетикалық ресурстарының энергетикалық қуатын анықтау

(қуаты және олардың түсу кестесі);

- қол жетімді дәстүрлі емес жаңартылатын энергия көздерінің энергетикалық

қуатын және ғимараттың жылулық жүктемесін қамтамасыз ететін қолдану қуатын
анықтау;

- жылулық сорғыштар көмегімен энергиямен қамту жүйесінің қағидалық сызбасын

таңдау және алдын ала жобалық әзірлемесін жасау;

ҚР ЕЖ 3.02-140-2013

- жылумен қамтудың сыртқы энергетикалық көздерге жалғаудың техникалық

шарттарын ескере отырып, жылу сорғышты жүйесін жасауға байланысты шығындарын
есептеу;

- жылумен қамтудың дәстүрлі нұсқасы және жылулық сорғыштар пайдаланатын

нұсқасы үшін жылдық пайдалану шығындарын есептеу;

- жылу сорғышты жылумен қамту жүйелерінің өзін-өзі ақтау мерзімін есептеу.
6.6.2.10

Өзін-өзі ақтау мерзімі қолайлы болып, ыстық сумен қамтудың жылу

сорғышты жүйесі жүзеге асырылатын болса, жобалаудың келесі кезеңдері
қолданылатын құрылғының техникалық сипаттамасы мен құрылымын есепті таңдай
отырып, қолданыстағы нормаларға сәйкес орындалады.

6.7

Кәріз жүйесі

6.7.1

Коттедж

ғимаратының

кәріз

жүйесі

ҚР

ЕЖ

4.02-16

және

ҚР ҚН 4.01-01 талаптарына сәйкес жобалануы керек.

Кәріз жүйесін жобалағанда ауыз сумен қамту үшін пайдаланылатын су жинау

көкжиектерінің ағын сулармен ластану мүмкіндігін болдырмау керек.

6.8

Жарықтандыру

6.8.1

Энерготиімді коттедж ғимаратының жарықтандыру жүйесін жобалауда

ҚР ҚН 2.04 ережелерін басшылыққа алу керек.

6.8.2

Жарықтандыруға электр энергиясын тұтынуды азайту үшін интеллектуалды

қосылу бергіштері бар жарық диодты шамдарды қолдану ұсынылады.

6.8.3

Жарықтандырылатын ғимарат типіне тәуелді интеллектуалды қосылу

бергіштері келесі тәуелділікте іске қосылады:

- ғимараттағы жарықтандыру деңгейіне;
- ғимараттағы акустикалық шуға;
- адамның орын ауыстыруына.
6.8.4

Бірлесе әсер ететін факторлар бойынша іске қосылатын интеллектуалды

қосылу бергіштерін қолдануға болады (мысалы, жарық жеткіліксіз болғанда акустикалық
белгі бойынша қосылатын).

6.8.5

Электр энергиясының сапасы тұрақсыз болған жағдайда қоректендіруші

кернеудің кең ауқымында шам жұмысын қамтамасыз ететін инверторы бар шамдар
қолдану ұсынылады.

СП РК 3.02-140-2013 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОЭФФЕКТИВНЫХ, ЭКОЛОГИЧЕСКИ ЧИСТЫХ ЖИЛЫХ КОТТЕДЖНЫХ ЗДАНИЙ (ҚР ЕЖ 3.02-140-2013) - 4