СП РК 3.02-139-2014 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОПАССИВНЫХ ЗДАНИЙ (ҚР ЕЖ 3.02-139-2014)

Сәулет, қала қҧрылысы және қҧрылыс

саласындағы мемлекеттік нормативтер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

Государственные нормативы в области

архитектуры, градостроительства и строительства

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ЭНЕРГИЯЛЫҚ ПАССИВТІК ҒИМАРАТТАРДЫ ЖОБАЛАУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОПАССИВНЫХ ЗДАНИЙ

Ресми басылым

Издание официальное

Қазақстан Республикасы Ҧлттық экономика министрлігі Қҧрылыс,

тҧрғын ҥй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын

басқару комитеті

Комитет по делам строительства, жилищно-коммунального

хозяйства и управления земельными ресурсами Министерства

национальной экономики Республики Казахстан

Астана 2015

СП РК 3.02-139-2014

АЛҒЫ СӚЗ

1 ӘЗІРЛЕГЕН:

«ҚазҚСҒЗИ» АҚ, «ЗЦ АТСЭª ЖШС

2 ҦСЫНҒАН:

Қазақстан

Республикасы

Ҧлттық

экономика

министрлігінің Қҧрылыс, тҧрғын ҥй-коммуналдық

шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару

комитетінің Техникалық реттеу және нормалау

басқармасы

3 БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ

Қазақстан Республикасы Ҧлттык экономика министрлігі

ҚОЛДАНЫСҚА

Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері

ЕНГІЗІЛГЕН:

және жер ресурстарын баскару комитетінің

2014 жылғы 29-желтоқсандағы № 156-НҚ бҧйрығымен

2015 жылғы 1-шілдеден бастап

ПРЕДИСЛОВИЕ

1 РАЗРАБОТАН:

АО «КазНИИСА», ТОО «ЗЦ АТСЭª

2 ПРЕДСТАВЛЕН:

Управлением технического регулирования и нормирова-

ния Комитета по делам строительства, жилищно-

коммунального хозяйства и управления земельными ре-

сурсами Министерства национальной экономики Респуб-

лики Казахстан

3 УТВЕРЖДЕН И

Приказом Комитета по делам строительства, жилищно-

ВВЕДЕН В ДЕЙСТВИЕ:

коммунального хозяйства и управления земельными ре-

сурсами Министерства национальной экономики

Республики Казахстан от «29» декабря 2014 года

№ 156-НҚ с 1 июля 2015 года

Осы мемлекеттік нормативті Қазақстан Республикасының сәулет, қала қҧрылысы және

қҧрылыс істері жӛніндегі уәкілетті мемлекеттік органының рҧқсатысыз ресми басылым

ретінде толық немесе ішінара қайта басуға, кӛбейтуге және таратуға болмайды

Настоящий государственный норматив не может быть полностью или частично

воспроизведен, тиражирован и распространен в качестве официального издания без

разрешения уполномоченного государственного органа по делам архитектуры,

градостроительства и строительства Республики Казахстан

МАЗМҦНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ «««

«««««««««««««««««««««.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР«...«««««««««««««««««««

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР«..«««««««««««««««..

4 ТӚМЕН ҚУАТТЫ ҒИМАРАТТАРДЫ ЖОБАЛАУДЫҢ ТИІМДІ ШЕШІМДЕРІ

4.1 Негізгі жобалау қағидалары

4.2 Тӛмен қуатты ғимараттар қҧрылысына арналған ӛлшемдер

5 ЖЫЛУДЫ ОҚШАУЛАУДЫ ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

««««««««...

5.1 Жалпы ережелер «««««««««««««««««««««««««

5.2 Тӛмен қуатты ғимаратта жылуды оқшаулау ҥшін қолданылатын материалдар

6 ҒИМАРАТТЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ ««««

7 АУА ӚТКІЗБЕЙТІН ҚАБЫҚ «««««««««««««««««««««..

8 ЖЕЛДЕТУ ЖҤЙЕСІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ «

«««««

9 СУМЕН ЖАБДЫҚТАУ ЖҤЙЕСІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ ««««««...

10 ЭЛЕКТР ҚУАТЫН ТҦТЫНУДЫ ОҢТАЙЛАНДЫРУ «««««««««

11 КҤН ҚУАТЫН ҚОЛДАНУ ««««««««««««««««««««

12 КҤН РАДИАЦИЯСЫНАН ЖЫЛУДЫҢ КЕЛУІ ««

«««««

13 ТӚМЕН ҚУАТТЫ ҒИМАРАТТАРДА ҚУАТ ҤНЕМДЕУДІҢ НЕГІЗГІ

ЕРЕЖЕЛЕРІ«««««««««««««««««««««««««««««..

А ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Терезелер бӛлімінің жылу берілісінің келтірінді

коэффициентін есептеу «««««««

Б ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Тӛмен қуатты және кәдімгі ғимараттардың

элементтері бойынша жылу шығындарын салыстырмалы есептеу «...«««««

В ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Кҥн қуаты арқылы жылумен жабдықтаудың тӛмен

қуатты жҥйелерінің жылу ӛнімділігін есептеу««

Г ҚОСЫМШАСЫ (ақпараттық) Тӛмен қуатты ғимараттың энергетикалық теңгерімін

есептеу «««««««««««

«««««««««««««..

БИБЛИОГРАФИЯ ««««««««««««««««««««««««««

III

КІРІСПЕ

Осы ережелер жинағы Қазақстан Республикасының «Ғимараттар мен имараттардың,

қҧрылыс материалдары мен бҧйымдарының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар», «Ӛрт

қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптар» Техникалық регламенттерінің, Қазақстан

Республикасының қҧрылыс нормалары мен әрекет етуші нормативтік-техникалық

қҧжаттарының негізінде әзірленген.

Ережелер жинағында жаңа тӛмен қуатты ғимараттардың жобалануы мен қҧрылысы

кезінде және әр тҥрлі санаттағы қолданыстағы ғимараттар мен имараттарды қайта

қалпына келтіру кезінде қойылатын қҧрылыс ережелері орындалуын қамтамасыз ететін

тиімді қҧрылыс шешімдері мен параметрлері келтірілген.

СП РК 3.02-139-2014

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕР ЖИНАҒЫ

СВОД ПРАВИЛ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

ЭНЕРГИЯЛЫК ПАССИВТІК ҒИМАРАТТАРДЫ ЖОБАЛАУ

ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОПАССИВНЫХ ЗДАНИЙ

Енгізу кҥні 2015-07-01

1 ҚОЛДАНУ САЛАСЫ

Осы Ережелер жинағы жертӛлесіз немесе жылынатын жертӛлесі бар жеке тҧратын аз

қабатты бір пәтерлік немесе бір-біріне қосылып салынатын ҥйлер (таунхаустар) немесе

қуатты пайдалану тиімділігі жоғары оқшауланған тӛмен қуатты тҧрғын ғимараттардың

жобалануы және қҧрылысына таралады және осы ғимараттардың қҧрылымы мен

пайдаланылуының ерекшеліктерімен байланысты ережелерді орнатады.

Ережелер жинағы реттелетін температуралық-ылғалдылық тәртібін қҧруды

кӛздейтін және механикалық желдету жҥйесімен біріктірілген; (сумен жылыту жҥйесінің

қҧрылуы да мҥмкін) негізінен ауаны жылыту жҥйесімен жабдықталған ішкі кеңістіктің

жоғары деңгейдегі жылу оқшаулануы бар бӛлмелердегі санитарлық ережелерге сәйкес ауа

сапасын қамтамасыз етуді кӛздейтін ғимараттарға таралады.

2 НОРМАТИВТІК СІЛТЕМЕЛЕР

Осы Ережелер жинағын қолдану ҥшін келесі сілтемелік нормативтік қҧжаттар қажет:

тиімді, экологиялық таза тҧрғын ҥй коттедждік ғимараттарды жобалау.

30494-2011 МЕМСТ Тҧрғын және қоғамдық ғимараттар. Бӛлмелердегі микроклимат

параметрлері.

ЕСКЕРТУ. Осы ережелер жинағын қолдану барысында нормативтік қҧжаттар мен

сілтемелік стандарттардың әрекетін ағымдағы жыл шеңберінде «Қазақстан Республикасының

стандарттау жӛніндегі нормативтік қҧжаттарының сілтеуіші»,

«Стандарттау жӛніндегі

мемлекетаралық нормативтік қҧжаттар сілтеуіші», «Қазақстан Республикасының аумағында кҥші

бар сәулет, қала қҧрылысы және қҧрылыс саласындағы нормативтік қҧқықтық және нормативтік-

техникалық актілер тізімі» сияқты жыл сайын басылып шығатын ақпараттық кӛрсеткіштер

бойынша тексерген жӛн.

Сілтеме қҧжат ауыстырылған (ӛзгертілген) жағдайда, осы ережелер жинағын қолдану

кезінде ауыстырылған (ӛзгертілген) қҧжатты басшылыққа алу қажет.

Егер сілтеме қҧжат ауыстырылмастан жойылған болса, онда оған сілтеме жасалған ереже

осы сілтемені қозғамайтын бӛлімінде қолданылады

Ресми басылым

3 ТЕРМИНДЕР МЕН АНЫҚТАМАЛАР

Осы ережелер жинағында мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады:

3.1 Тӛмен қуатты ғимарат: Негізгі ерекшелігі жылытуды қажет етпейтін немесе

қуат пайдалануы тӛмен аз қабатты тҧрғын ҥй: жылытуға жҧмсалатын жылу қуатының

ҥлестік шығыны мен жылытуға, ыстық сумен қамтамасыз етуге және қуатпен қамтамасыз

етуге жҧмсалатын жиынтық ҥлестік шығын сәйкесінше

15 кВт·сағ/м² және

120

кВт·сағ/(жылына м²) аспауы тиіс 1.

3.2 Таунхаус: Әдетте кіретін жері бӛлек бірнеше кӛп деңгейлі пәтерлерге арналған

аз қабатты тҧрғын ҥй

(ортақ кіреберіссіз). Таунхаустар оқшауланған ғимараттардан

олардың оқшауланған

да, жеке тҧратын тҧрғын ғимараттарының да болуымен

ерекшеленеді.

3.3 Ғимараттарды инженерлік жабдықтау: Адамның тҧрмыс және еңбек

әрекетінің қолайлы жағдайларын қамтамасыз ететін техникалық жабдықтар кешені.

ЕСКЕРТУ Техникалық жабдықтар кешені сумен жабдықтау (суық және ыстық су), кәріз

жҥйесі, желдету, жылыту және салқындату, жасанды жарықтандыру, электр жабдығы, газбен

жабдықтау, қоқыс пен шаңды әкету, ӛрт сӛндіру жабдықтары, телефондандыру, радиоландыру

және басқа да ішкі жайландырудың тҥрлерінен қҧралады.

3.4 Ғимараттың энергетикалық тиімділігінің санаты: Жылу қуатының ҥлестік

шығынының жылыту кезеңі бойынша ғимаратты жылытуға шаққандағы мәндерінің

аралығымен анықталатын ғимараттың қуат тиімділігі деңгейінің сипаттамасы.

3.5 Ғимарат қасбетінің шынылану коэффициенті: Жарық ойықтары ауданының

жарық ойығын қоса есептегендегі ғимарат қасбетінің сыртқы қоршау қҧрылымдарының

жиынтық ауданына қатынасы.

3.6 Қоршау қҧрылымының жылуберіліс коэффициенті: Ішкі және сыртқы ауа

температураларының айырмашылығы 1 С болғандағы сыртқы қоршау қҧрылымы арқылы

ӛтетін жылу ағымының беткей тығыздығына тең болатын қоршау қҧрылымының жылу

тарату кӛрсеткіші.

3.7 Ғимараттың жылу берілетін кӛлемі: Ғимараттың сыртқы қоршау

қҧрылымдарының ішкі беттерімен шектелетін кӛлем.

3.8 Ғимараттың жылу берілетін ауданы: Әр қабат сайын жылу берілетін басқыш

алаңы мен жеделсаты шахталарының ауданын қоса есептегендегі ғимараттың сыртқы

қабырғаларының ішкі беттерімен шектелетін жылу берілетін қабаттардың жиынтық

ауданы.

3.9 Біріншілік қуат: Ӛзгеріс немесе айналу ҥдерістеріне ҧшырамаған қуат.

1 ЕСКЕРТУ Жаңартылмайтын және жаңартылатын қуат тҥрлерін есептегенде «жалпы

біріншілік қуат» атауын қолдануға болады.

2 ЕСКЕРТУ Ғимарат ҥшін бҧл оны қуатпен жабдықтау ҥшін қолданылатын қуат кӛзі.

Қажет етілетін қуаттылық тҧтынылатын және берілетін қуатты ескере отырып, қуат

тасымалдаушылардың мӛлшерімен есептеледі.

3.10 Ғимараттың ықшамдылық кӛрсеткіші: Ғимараттың сыртқы қоршау

қҧрылымдарының ішкі беттерінің жалпы ауданының оның ішіндегі жылу берілетін кӛлемге

қатынасы.

3.11 Жылу беру немесе салқындату ҥшін қуатқа деген қажеттілік: Жылуды беру

немесе әкету ҥшін, белгілі бір уақыт аралығындағы берілген температуралық тәртіптерді

сақтау ҥшін қажет болатын керекті қуат мӛлшері.

1 ЕСКЕРТУ Қуатқа деген қажеттілік есептеледі, себебі оны ӛлшеу қиынға соғады.

2 ЕСКЕРТУ Бӛлмелердегі жылыту/салқындатудың тиімді температурасы жылу алмасу

есебінен емес, жылыту/салқындату жҥйесімен іске асырылатынын ескере отырып,

температураның әркелкі таралуының және температураны нақты реттемеу нәтижесінде қуатқа

деген қажеттілік қосымша қуат шығынын қамтуы мҥмкін.

3.12 Қоршау қҧрылымдарына келтірілген жылу тарату коэффициенті: Қоршау

қҧрылымдарының жылу тарату коэффициентінің орташа безбенделген мәні.

3.13 Қоршау қҧрылымдарының жылу таралуына келтірілген кедергісі:

Қоршау қҧрылымдарының жылу таралу коэффициентіне келтірілген кері шама.

3.14 Сыртқы қоршау қҧрылымдарының жылу таралуының келтірілген

коэффициенті: Ішкі және сыртқы ауа температураларының айырмашылығы

С

болғандағы сыртқы қоршау қҧрылымдарының аудан бірлігіне келетін, орташа жылу ағымына

тең ғимараттың жылу тарату кӛрсеткіші.

ЕСКЕРТУ Ғимараттың сыртқы қоршау қҧрылымдары келесі қҧрылымдық элементтерді

қамтиды: сыртқы қабырғалар, терезелер мен балкон есігі, кіріп шығатын есіктер мен қақпалар,

жабын (шатыр жабыны), жылытылмайтын жертӛленің ҥстін немесе топырақты еденнің ҥстін

жабу.

3.15 Жылыту мерзімінің ҧзақтығы: Сыртқы ауаның орташа тәуліктік

температурасы 8 С не 10 С тең және одан тӛмен болатын жыл мезгілінің есеп айырысу

уақыты.

ЕСКЕРТУ Жылу беру мерзімінің ҧзақтығы жыл бойы сыртқы ауаның орташа тәуліктік

температурасы тҧрғын және қоғамдық ғимараттар ҥшін 8 С тең және одан да тӛмен, ал осыған

жатпайтын аурухана, мектеп және мектепке дейінгі мекемелер ҥшін сыртқы ауаның орташа

тәуліктік температурасы 10 С тең және одан да тӛмен болу керек.

3.16 Регенерациялық жылуды кәдеге жаратушы: Тартып алынатын ауа жылуын

бір жылу жинайтын саптаманың беткейлерімен жылытылған және суық ауаның кезектесіп

жанасуы арқылы кәдеге жарататын тартып алынатын ауа жылуын кәдеге жаратушы.

3.17 Рекуперативті жылуды кәдеге жаратушы: Тартып алынатын ауа жылуын

кәдеге жаратуды бӛлетін қабырға арқылы іске асыратын жылуды кәдеге жаратушы.

3.18 Ғимараттың жылу қорғанысы: Бӛлмелер микроклиматының ең қолайлы

параметрлері арқасында бӛлмелердегі қажетті ауа алмасуын, және де сондай-ақ қажетті

ауа мен бу ӛткізгіштігінің кедергісін, сонымен қатар, сыртқы қоршау қҧрылымдарының

шамадан тыс ылғалдануынан қорғауды ескере отырып, ғимараттың жылу қуаты

шығынының нормативтік деңгейін қамтамасыз етіп отыратын ғимараттың сыртқы және

ішкі қоршау қҧрылымдарының жиынтық жылу сақтау қасиеттері.

3.19 Ғимараттағы жылу бӛліну: Ғимараттың бӛлмелеріне адамдардан, қуатты

тҧтынатын аспаптардан, қҧрал-жабдықтардан, электр қозғалтқыштарынан, жасанды

жарықтандырудан, материалдардың қызған беткейінен және т.б. жылудың бӛлінуі.

3.20 Тартып алынатын ауа жылуын кәдеге жаратушы: Әкелінетін ауаны

қыздыру ҥшін арналған тартып алынатын ауа жылуын беретін жылу алмастырғыш.

3.21 Аралық жылу тасығышы бар жылуды кәдеге жаратушысы: Жабық

контурдың ішінде айналатын сҧйықтық кӛмегімен жылу беретін тартып алынатын ауа

жылуын кәдеге жаратушы.

3.22 Жылу қҧбырларындағы жылуды кәдеге жаратушы: Бір жағы қыздыратын

тартып алынатын ауа ағымына, екінші жағы қыздыратын әкелінетін ауа ағымына

орнатылған герметикалық жабылған қҧбырлардың шоғыры тҥріндегі тартып алынатын

ауа жылуын кәдеге жаратушы.

3.23 Жылыту кезеңі ҥшін ғимаратты жылытуға арналған жылу қуатының

ҥлестік шығыны: Жылынатын аудан бірлігіне немесе жылынатын ғимарат кӛлеміне

шаққандағы ғимарат бӛлмелерінің мӛлшерленген параметрлері бар жылу және ауа

тәртіптерін ескере отырып, ғимараттың жылу жоғалтуын ӛтеу ҥшін жылыту кезеңіне

қажет болатын жылу қуатының мӛлшері.

3.24 Қуат тасымалдаушы: Механикалық жҧмыс немесе жылуды ӛндіру ҥшін

немесе химиялық не физикалық ҥдерістерді іске асыру ҥшін қолданылатын зат немесе

қҧбылыс.

4 ТӚМЕН ҚУАТТЫ ҒИМАРАТТАРДЫ ЖОБАЛАУДЫҢ ТИІМДІ

ШЕШІМДЕРІ

4.1 Негізгі жобалау қағидалары

4.1.1 Тӛмен қуатты ғимараттардың жобалануы мен қҧрылысы экономикалық,

техникалық, экологиялық және әлеуметтік кӛзқарастар жағынан қолайлы болатын,

сонымен қатар осы ғимараттарда жайлы ӛмір сҥру жағдайларын жасай отырып, заманауи

жылу оқшаулау қҧрылыс материалдары мен қҧрылыстық технологияларды қолдана

отырып, ең қолайлы сәулет-жобалау шешімдерін қолдану арқылы ғимаратты қуатпен

қамтамасыз етуге жҧмсалатын жаңғыртылмайтын қуат кӛздерін барынша ҥнемдеуден

тҧрады.

4.1.2 Тӛмен қуатты ғимаратта жайлылық туғызудың басты қағидалары:



«аяз кӛпіршелерін» мейлінше азайта отырып, ғимараттың сыртқы қоршау

қҧрылымдарының жоғары жылу оқшаулауын туғызу мақсатында заманауи және

инновациялық қҧрылыс материалдары мен технологияларды қолдану;

 ауа-ауа жылу алмастырғышы бар механикалық ағып келуші-тартып алушы

желдетудің кӛмегімен бӛлме бойынша біркелкі болатын температуралар алаңы мен

міндетті болып табылатын нормативтік ауа алмасуын қолдап тҧруды іске асыру, сонымен

қатар жылу қабығы мен желдету жҥйесі тӛмен қуатты ғимараттың стандарттарына сәйкес

болуы тиіс;

 жобалау кезінде ойластырылған қол жетімді қуат ресурстарын

жаңғыртылатын қуат кӛздерін ҧтымды пайдалану;

 жылыту мақсаттарына жылу қуатының шығынын мейлінше азайтып, қуат

жағынан тиімді жарықты ӛткізетін қҧрылымдар мен терезелерді қолдана отырып, қоршау

қҧрылымдарының жылу оқшаулауын кҥшейту (жылыту мақсатында жылу қуатын мҥлдем

тҧтынбау шекті жағдай ретінде қарастырылады);

 қҧрылыс индустриясының жоғары технологиялық деңгейін пайдалана отырып,

жылу берумен, ыстық сумен және электр қуатымен қамтамасыз ету мақсатында жиынтық

ҥлестік шығынын жылына 120 кВт·сағ/м² мӛлшеріне дейін жеткенінше қуат шығынын

тҥбегейлі тӛмендету. Мҧндай кезде жылытуға арналған жылу қуатының ҥлестік шығыны

15 кВт·ч/м²аспауы тиіс.

4.1.3 Тӛмен сыртқы температуралар кезінде ғимараттың бӛлмелеріндегі нормативтік

салыстырмалы ылғалдылықты алу ҥшін мезгілді тҥрде ылғалды толайту мақсатында

ылғалды қайтару қызметі бар роторлы жылу алмастырғышты қолданған абзал.

4.1.4 Тҧрғын имараттарда ауа сапасын ҧстап тҧру ҥшін міндетті шарт болып

бақыланатын вентиляция жҥйесі саналады. Мҧндайда ауаның қайта айналуын

болдыртпаған жӛн.

4.1.5 Тӛмен қуатты ғимараттың жылу жоғалтуын барынша мҥмкін болатын деңгейде

азайту ҥшін ағып келетін ауаны алдын ала қыздырумен қатар жарықты ӛткізетін ойықтар

арқылы тҥсетін кҥн қуаты мен ішкі жылу кӛздерін тиімді қолдану қажет.

4.1.6 Қуаттың жаңғыртылмайтын кӛздерін жылытуға, ыстық суды ысытуға және

тҧрмыстық қажеттіліктерге жалпы пайдалану едәуір аз болуы тиіс.

Тӛмен қуатты ҥйді дербес жаңғыртылатын қуат кӛздерін қолдана отырып, ағып

келетін ауаны қыздыру арқылы немесе кӛп емес мӛлшердегі жылуды қосымша бӛлушілер

кӛмегімен ӛте суық кезде жылыту керек.

4.2

Тӛмен қуатты ғимараттар қҧрылысына арналған ӛлшемдер

4.2.1 Тӛмен қуатты ғимарат ҥшін жобалық шешімдерді дәстҥрлі жылыту жҥйесін

қолданбай қолайлы микроклимат туғызуға бағыт кӛрсету керек.

4.2.2 Тӛмен қуатты ғимарат қҧрылысы кезінде қол жетімді, сапалы, экологиялық

таза және жақсартылған жылу оқшаулау қасиеттері бар қҧрылыс материалдарын,

бҧйымдар мен қҧрылымдарын пайдалану қажет.

4.2.3 Шығыны аз тӛмен қуатты ғимаратты жобалау кезінде екі негізгі қағиданы

сақтау қажет:

 жылу жоғалтуды азайту;

 кҥн қуатын әлсіз қолдануда жылу келуін оңтайландыру қажет.

Жобалау шешімдері жылу жоғалтуды азайтқаны соншалық, кҥн қуатының тіпті

минималдық мӛлшері де қыс уақытында жылу тәртібін қамтамасыз етуге жеткілікті

болған кезде, тӛмен қуатты ҥй стандартына қол жеткізілген болып саналады.

4.2.4 Тӛмен қуатты ғимараттарды жобалау кезінде белгілі, бҧрын қолданылған және

тәжірибе жҥзінде сыналған жылу жоғалтуды қысқартатын әдістерді қолданған жӛн:

• ғимараттың сыртқы қабығының жақсартылған тҧйық жылу оқшаулауы (стандартты

қҧрылыстық қҧрылымдар- қабырғалар, жабу тақталары, шатыр, еден);

• ғимараттың шағын болуы және пішіні;

• жылу оқшаулау жҧмыстарын сапалы орындаудың арқасында мҥмкін болатын «аяз

кӛпіршелерін» есептеу және азайту (оңтайландыру немесе жою);

• қуат жағынан тиімді болатын арнайы жарық ӛткізетін қҧрылымдар мен терезелерді

қолдану;

• тартып алынатын ауадан жоғары тиімді жылу рекуперациясы жҥйесімен желдету

қондырғысын қолдану.

Қуат жағынан тиімді және кәдімгі ғимаратпен салыстырғанда тӛмен қуатты

ғимараттың стандартына жету осы бес пункт бойынша едәуір жақсартуды талап етеді.

5 ЖЫЛУ ОҚШАУЛАУДЫ ЖОБАЛАУ

5.1 Жалпы ережелер

5.1.1 Тӛмен қуатты ғимарат қабығының жылу оқшаулауын тӛмендегідей орындау

қажет:

 жылу ӛткізгіштік коэффициенті тӛмен және қалыңдығы тиісті материалдарды

қолдану;

 ғимараттан жылуды шығармауға және суықты ішіне жібермеуге біруақытта

мҥмкіндік беретін ішкі және сыртқы жылу оқшаулауының бірнеше қабатының болуы;

 жылу оқшаулау материалдарын тығыз және саңылаусыз беткейдің бҥкіл ауданы

бойынша ғимараттың сыртқы қоршау қҧрылымдарына орнату.

5.1.2 Сыртқы қабырғаларды жобалау кезінде олардың ауданынының мҥмкіндігінше

аз болып шығуына тырысу керек:

 А/V,

[м²/м³]

(ғимараттың сыртқы қоршау қҧрылымдарының ішкі беткейлері

ауданының ғимараттың жылытылатын кӛлеміне қатынасы) қатынасы қолайлы болатын

қҧрылыстың мҥмкіндігінше шағын тәсілі;

 Бӛлек тҧратын ғимараттар орнына қосымша имараттар салу;

 Ғимараттың сыртқы жылу оқшаулау қабығының кҥрделі пішіндерінен бас тарту.

5.1.3 Тӛмен қуатты ғимараттың жылу оқшаулауының негізгі қағидалары:

 қыс уақытында температурасы плюс 15^оС жоғары болуы тиіс барлық бӛлмелердің

(жайлы тҧрғын аймағы) осы бӛлмелерді қамтитын тҧйық жылу оқшаулау қабығы болуы

тиіс;

 жарық ӛткізетін қҧрылымдар мен терезелер орнатылған жерлерде ғана ҥзілетін

тҧйық термиялық қабық барлық бӛлімдерде жоғары жылу оқшаулау сипаттамаларына ие

болуы тиіс. Жылытқыштың λ = 0,04 Вт/(м°С) жылу ӛткізгіштік коэффициенті бойынша

санаттағы ең аз мҥмкін болатын қалыңдығы (25 см) жылу оқшаулау қабығының кез келген

жерінде болуы тиіс.

5.1.4 Жобалау кезінде мӛлдір емес сыртқы қҧрылыс элементтерінің жылу

оқшаулаудың жылу тарату коэффициенті U шамамен 0,1 Вт/(м²К) тең болу қажет (жылу

тарату кедергісі R_о = 10 (м^2оС)/Вт сәйкес), бҧл тиімді жылытқыш қалыңдығының шамамен

40 см-мен бірдей.

1-кесте - Мӛлдір емес элементтерден жасалған тӛмен қуатты ғимараттың жылу

оқшаулау параметрлері

Жылу ӛткізгіштік

Вт/(м²К)

коэффициенті бойынша топ ҥшін

немесе

λ = 0,04 Вт/(м˚С) жылытқыштың

[R_о = 1/U,

балама қалыңдығы

(м^2оС)/Вт]

Кез

келген

жердегі

0,15

25 см

минималдық қажетті шама

[6,67]

Қағида бойынша осы шамаға

0,10

40 См

жақындауға әрекеттену керек

[10,0]

Жылытудың белгілі әдістерінің негізінде ғимараттың қоршау қҧрылымдарының

жылу жоғалтуын азайту ҥшін мҥлдем жаңа, экономикалық тҧрғыдан дәлелденген

қҧрылымдық бӛлшектерді енгізу қажет.

5.1.5 Тӛмен қуатты ғимараттың қабырғалары, шатыры, іргетасының қҧрылымы

кедергінің жылу кедергісінің шарттарына сәйкес болуы тиіс. Жылу оқшаулау қабатының

материалы мен қалыңдығын мына шарттардан анықтау керек: “U” қоршау қҧрылымының

жылу тарату коэффициенті 0,15 Вт/м²K мәнінен аспауы тиіс.

5.1.6 Тӛмен қуатты ғимараттың жобалануы мне қҧрылысы кезінде ғимараттың

барлық сыртқы және ішкі беткейінің жылу оқшаулау қабатының бҥтіндігі мен тҧтастығы

арқасында жоғары деңгейдегі герметикалылыққа жетуге әрекеттену керек.

5.1.7 Жылу оқшаулауын жылу оқшаулау қабығының қҧрылысы орындау жағынан

ӛте қарапайым, ал ҧзақтығы бойынша ҥнемді болатындай етіп қҧрастыру қажет.

5.1.8 Жобалау сатысында жоба бойынша жылу оқшаулауының ықыласпен

орындалуының мҥмкін болуына кӛңіл бӛлу керек.

5.1.9 Тӛмен қуатты ғимараттарға лайық арнайы қҧрастырылған сыртқы қабырғалар

қҧрылымдарын қолдануға ҧсынылады:

а) сыртқы қабырғаларға арналған

(екі қабатты қҧрылым) тиімді жылу

оқшаулауының қалыңдығы 25 см-ден артық болатын жылу оқшаулау жҥйесі;

б) қҧрылыс алаңында бетонмен толтырылатын пенополистиролдан және сол сияқты

заманауи материалдардан жасалатын алынбайтын қорама қалып. Бҧл кезде тӛмен қуатты

ғимарат стандартына жету ҥшін пенополистиролдық немесе басқа жылу оқшаулау

материалдарынан дайындалған қорама қалыптың сыртқы қабатын бірнеше сантиметрге

ҧлғайтуға ҧсыныс беріледі;

в) жеңіл қос таврлы арқалықтары бар және 30 сантиметрлік жылу оқшаулау қабаты

бар ағаш қалқандардан жасалған қабырғалар элементтері;

г) жылу оқшаулауы пенополиуретаннан немесе қасиеттері жағынан соған ҧқсас

материалдан жасалған зауыттық дайындықтағы кӛп қабатты қабырғалық элементтер;

д) жылу оқшаулауымен біріккен жеңіл бетоннан (ҧялы, кеуек) дайындалған дайын

элементтер;

е) жылу оқшаулауы сырт жағында орналасқан блоктық тығындық тақтай

қабырғалар;

ж) табиғи материалды қолданатын қарапайым технология: сабан теңдерін қолдана

отырып, қҧрылыс жҥргізу;

з) 2,5 см және одан асатын қалыңдықпен жылу тарату коэффициентінің тӛмен мәніне

жетуге болатын вакуумдық жылу оқшаулау;

и) минералдық мақтадан жасалған жылу оқшаулаумен біріккен кеуек бетоннан

жасалған жылу оқшаулау.

Тӛмен қуатты ғимараттың жылу оқшаулауын жобалау кезінде жергілікті аймақтың

климаттық жағдайларын, бӛлмелер параметрлерін (микроклимат және геометриялық),

басқа қажетті параметрлерді ескеру қажет.

Қажет болса, кез келген қоршау қҧрылымдарының жылу сақтаудың экономикалық

тҧрғыдан лайықты деңгейін анықтау және жеке қуат ҥнемдейтін шаралар тиімділігінің

бағалауын жҥргізу қажет.

5.2 Тӛмен қуатты ғимаратта жылуды оқшаулауға қолданылатын материалдар

5.2.1 Тӛмен қуатты қҧрылыста жылу оқшаулау ҥшін қолдануға болатын кӛптеген

қҧрылыс материалдарын таңдаған кезде оларға қойылатын негізгі талаптарға жауап

беретін материалдарды қолдану ҧсынылады, бҧл талаптар: тӛзімділік, сенімділік,

экологиялылық және ӛрт қауіпсіздігі. Қажетті термиялық кедергіні қамтамасыз ету ҥшін

таңдалған материал тӛмен жылу ӛткізгіштікке және сәйкес қалыңдыққа ие болу керек

екенін ескеру қажет.

Тӛмен қуатты ғимараттың қоршау қҧрылымы ҥшін 0,15 Вт/м²·K мәнінен аспайтын λ

жылу ӛткізгіштік коэффициентін қамтамасыз етуге қажетті материалдар мен қабаттың

сәйкес қалыңдығы 2-кестеде келтірілген.

2-кесте - λ 0,15 Вт/(м²K) аспау ҥшін қажет қабаттың қалыңдығы

Аты

Жуандығы

Престелген сабан

55 см

Кӛбікті шыны

20-50 см

Қабықты ағаштан жасалған тақталар

30 см

Минералды мақта

26-28 см

Пенопласт

25-28 см

Экструзияланған пенополистирол

23 см

Вакуумдық оқшаулау (ең аз қалыңдыққа ие)

4-5 см

6 ҒИМАРАТТЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

6.1

Тӛмен қуатты ғимаратты жобалау кезінде жылу оқшаулау қабаттарын

ҥзіліссіз орындау қажет және сәулетте кҥрделі қҧрылымдық элементерді қолдануды

азайту немесе олардан бас тарту керек, бҧл элементтер жылудың бақылаусыз жоғалуына

және ғимараттың жылулық тепе-теңдігінің едәуір нашарлауына әкеп соғады. Сондықтан

терраса, балкон және т.б. сияқты сәулет элементтерін негізгі ғимараттан тәуелсіз жеке

тҧратын имараттар тҥрінде қҧрастырған дҧрыс.

Аяз кӛпіршелері тҥзілу қаупі бар әр тҥрлі ҥлгідегі қоршау қҧрылымдары (қабырға

мен іргетас, қабырға мен шатыр және т.б.) арасындағы біріктіру жерлерінде қосымша

жылу оқшаулауды қолдану ҧсынылады.

6.2

Қҧбыр, желдету тҥтіктері сияқты тесіп ӛтетін немесе қҧрылыстық қҧрылым

элементтері (қырлар, бҧрыштар, тҥйісулер) бар барлық жерлерде жылу жоғалтуды жоққа

шығару немесе барынша азайту бойынша қосымша шаралар қолдану керек.

6.3

Тӛмен қуатты ғимараттарды жобалау кезінде жылу оқшаулау қабығына ӛтуді

және

«аяз кӛпіршелерін» болдыртпау ҥшін бетонды жабыннан айырылатын сыртқа

шығып тҧратын қҧрылымдық элементтер (мысалы, балконды тақта) ҥшін жеке іргетас

жасаған дҧрыс.

6.4

Тӛмен қуатты ғимараттарды жобалау кезінде

«аяз кӛпіршелері» есебінен

жылу жоғалтуды тиімді азайтатын келесі ережелерді ҧстану керек:

 сыртқы жылу оқшаулау қабығында технологиялық саңылауларды

мҥмкіндігінше жасамау;

 қҧрылыс элементтерінің тҥйісулерінде жылытқыштың орналасуы бос кеңістіксіз,

яғни тҥйісу толығымен оқшауланған болу керек;

 мҥмкіндігінше дӛңес бҧрыштары бар қырларды таңдау қажет (˃90˚).

ЕСКЕРТУ Егер жылу оқшаулау қабатында саңылауларды болдырмау мҥмкін болмаса, онда

мҥмкіндігінше осы жерде жылу оқшаулау қабатындағы жылу таратуға кедергіні барынша ҧлғайту

қажет, мысалы, кеуекті бетон немесе ағашты қолдану

6.5

Жобалау кезінде жоспар мен қимада жылу оқшаулау қабатындағы барлық

(бір қалмастан бәрі тҥгел) сыртқы қабықты жылу оқшаулаудың талап етілетін

минималдық қалыңдығына (тӛмен қуатты ҥй ҥшін 25 см және одан жоғары) сәйкес

болатын қалыңдығы бойынша масштабтағы сызық арқылы белдеулеу керек.

Басым жағдайда сыртқы ӛлшемдерге қатынасы бар коэффициенттерге қарағанда

едәуір жоғары болатын ішкі ӛлшемдерге қатынасы бар сызықты

«аяз кӛпіршелері»

есебінен туындайтын жылу жоғалтуларды ескеретін коэффициенттерге кӛңіл бӛлу керек.

6.6

Тӛмен қуатты ғимараттағы қабықтарды тәжірибелік жобалау кезінде есептік

негіз ретінде сыртқы ӛлшемді алу қажет. Бҧл кезде жылу беру жҥктемесінің ҥлестірімі

жайында ақпарат жоғалады, алайда мҧның тӛмен қуатты ғимарат ҥшін айтарлықтай мәні

жоқ.

ЕСКЕРТУ Сыртқы ӛлшемді қолданған кезде сызықты

«аяз кӛпіршелері» есебінен

туындайтын жылу жоғалтуды ескеретін коэффициенттер жиі, әсіресе сыртқы қырлар ҥшін жиі

теріс болып қалады. Мҧндай кезде жылу жоғалтуды есептеу жеңілдеп, жылу оқшаулау қабығының

тек сыртқы ауданы арқылы туындайтын жылу жоғалтуды есептеуге саяды. Осындай жиі

туындайтын жағдайларда

«аяз кӛпіршелері» тҥзілуінің

«теріс» нәтижесі басқа кейбір

«аяз

кӛпіршелері» арқасында теңгерілуі мҥмкін.

6.7

Жылу жоғалтуды есептеуді жҥргізген кезде алдымен есептеуді едәуір

жеңілдетуге әкелетін «аяз кӛпіршелері» шақырған нәтижені есептеуге қоспау керек. Онда

жылу жоғалту сыртқы қабық беткейлері арқылы барлық кәдімгі жоғалтулар

қосындысымен анықталады:  (U А), мҧнда U - жылу тарату коэффициенті, А - сыртқы

қабырғалар ауданы.

Егер мына шарт орындалса

Ψa ≤ 0,01 Вт/(мК),

(1)

онда мҧндай егжей-тегжейлерді басынан бастап «аяз кӛпіршелерінсіз» және «аяз

кӛпіршелері» беретін нәтижені ескеретін жоғалтуларынсыз деп жіктеу қажет, мҧндағы ψ_a

- сызықты «аяз кӛпіршелері» арқылы туындайтын жылу жоғалтуды ескеретін және

сыртқы ӛлшемдерге қатысты болатын

(ғимарат, оқшаулау қҧрылымының сыртқы

ӛлшемдері) коэффициент, бҧл температуралар айырмашылығы 1 кельвин болғандағы 1 м

ҧзындыққа келетін жылу жоғалту

(немесе ψ_a- бҧл жылу таратудың сызықтық

коэффициенті).

ЕСКЕРТУ Мәндері 0,01 Вт/мК аз болатын коэффициенттер ескермеуге де болатын белгілі

бір шағын оң ҥстелімдерге әрқашан әкеп соқтыра алады. Сонымен қатар қалатын ҥстелімдер

қандай да бір шамада жылу таратылуының теріс сызықтық коэффициенттері бар басқа

қосылыстармен теңгеріледі. Бҧл шарт тҥйісулер (қосылулар), қырлар және сыртқы жылу оқшаулау

қабықтың бҥтіндігінің кейбір бҧзылыстары сияқты барлық қҧрылымдарға қатысы бар.

Нормативтік ауданның 1 м² -не ҧзындығы 2 м асатын сыртқы қҧрылыс элементтерінде пайда

болатын тҧрақты «тосқауылдарға» жылу таратудың U нормативтік коэффициенттерін ескере

отырып кӛңіл бӛлу қажет (мысалы, ағаш итарқа немесе панельдік қҧрылымдарда қолданылатын

жиі қондырылған тіреулер).

6.8

Тӛмен қуатты ғимараттың еден оқшаулануы ҥшін жақсы жылу оқшаулау

қасиеттері бар және ҥлкен жҥктемелерді кӛтеруге қабілетті кӛбікті шыны немесе басқа

материал қолдануға ҧсыныс беріледі.

6.9

Жобалау кезінде шатыр тіреуі бар жерлерде оқшаулау жабынының бҥтін

болуына жету қажет. Бҧл мақсаттар ҥшін қосымша қаңқа тҧрғызу керек.

6.10 Жарық ӛткізетін қҧрылымның сенімді және ҥздіксіз болуы оның дҧрыс

орнатылуымен қамтамасыз етіледі: қаңқа тіреуі ғимараттың негізгі қабырғасынан шығып

тҧруы және жылу оқшаулау қабатына тікелей бекінуі қажет.

7 АУА ӚТКІЗБЕЙТІН ҚАБЫҚ

7.1 Тӛмен қуатты ғимараттардың сырқы қабықтарын ауа ӛткізбентіндей етіп

жобалаған дҧрыс.

ЕСКЕРТУ Ауа ағынының жіктер арқылы ӛтіп кетуі сыртқы қабықтың елеулі кемістігі болып

табылады: егер сырттан ішке қарай жіктер арқылы ауа оңай ӛтсе, онда жел кҥшімен қҧрылымның

ішіне атмосфералық жауын-шашынның ӛтуі мҥмкін. Егер ауа ағыны ішкі жақтан сыртқа қарай

бағытталса, онда нәтижесінде тӛмен қуатты ғимараттың жылу ҥнемдеуі едәуір нашарлайды.

Бӛлменің жылы ылғалды ауасы жік арқылы ӛткенде суытылады; сыртқа шыққан кезде оның

бҧрынғы ылғалдылық ҥлесі болмауы мҥмкін, себебі суық ауада су буының шамалы пайызы бар.

Артық ылғал жіктің ішінде конденсацияланады, яғни қҧрылымға тҥгелдей ылғал сіңіп қалады.

Осындай будың конвекциялық тасымалдануы нәтижесінде қҧрылыс қҧрылымына бу

диффузиясына қарағанда едәуір кӛп ылғал енеді, бірақ соған қарамастан, кӛбінесе жағдайда

жобалауды дҧрыс жҥргізсе, қалыпты және зиянсыз болады. Қҧрылыстық зақымданудың ӛте ҥлкен

ҥлесі ғимарат қабығының герметикалық емес болуымен байланысты. Мҧндай желдетудің келесі

кемшіліктері - бҧл дыбыс ӛткізбеудің нашар және жылу жоғалтудың тым жоғары болуы.

7.2 Тӛмен қуатты ғимараттарда қажетті ауа алмасуын желдету жҥйесімен

қамтамасыз ету керек. Тӛмен қуатты ғимараттың сыртқы қабығындағы жіктердің болуы

желдету жҥйесінің жҧмысын нашарлатады және жылу жоғалтудың едәуір ӛсуіне әкеп

соғады, себебі жік арқылы ӛтетін ауа ағыны ҥшін рекуперацияны қолдандың нәтижесі аз

болады.

ЕСКЕРТУ Тӛмен қуатты ғимараттардың герметикалылығы

«қысым арқылы сынақ»

кӛмегімен ӛлшенеді: сыртқы есік немесе терезе ойығында орнатылған желдеткіш кӛмегімен

барлық ғимарат ішінде белгілі бір деңгейдегі сейілту туғызады (қысымдар айырмашылығының

әдеттегі мәні 50 Па қҧрайды). Бӛлмеде теріс қысым туындаған кезде бӛлменің ішіне бос жерлер

арқылы кіретін ауа мӛлшері ӛлшенеді. Бҧл мӛлшер ауа жылыстауын анықтайды. Сонымен қатар

соған тән

(ауа ӛткізгіштікке бейім) жерлердегі сыртқы қабықты қарап тексеру арқылы ауа

инфильтрациясы арқасында табылатын ауа жылыстау жерлерін нақты анықтауға болады.

7.3 Тӛмен қуатты ғимараттың ішкі сылағын біртҧтас етіп, таза еденнен бастап,

жабынның тӛменгі жиегіне дейін жағу керек. Сонымен қатар сатының артқы жағындағы

беткейді (сатылық марш пен қабырға арасын) сылау қажет.

7.4 Жазықтықтағы ағаш

(аспалы итарқалы фермалары бар шатыр сияқты)

қҧрылымдарын герметизациялау ҥшін жылу оқшаулауының барлық беткейін тҧтас

полиэтилендік ҥлбірмен жабу керек. Бутилкаучук негізінде дайындалған екі жақты ӛзі

жабысатын нығыздаушы лентаны қолданып, ҥлбір тӛсемелерін бір-бірімен мҧқият және

нық желімдеу қажет.

Терезе әйнектері мен бетон жабындарын да герметикалық етіп дайындау керек.

7.5 Тӛмен қуатты ғимараттың жобасында негізгі герметикалық қҧрылымдарды

таңдаған жӛн, сол кезде қалған барлық қҧрылымдық элементтер ең алдымен қҧрылыс

элементтері арасындағы тҥйістердің ауа ӛткізбеушілігіне байланысты болады.

7.6 Жобалау кезінде келесі қағиданы басшылыққа алған жӛн - ауа ӛткізбейтін

қабық барлық жылытылатын кӛлемді қамту және толығымен жабық беткей ретінде кӛріну

керек.

7.7 Ғимараттың әр тҥрлі қҧрылыс қҧрылымдарының ауа ӛткізбейтін беткейлері

бір-бірімен тығыз біріктірілген болуы тиіс. Ішкі қабырғалардың барлық беткейі мен

бӛлменің тӛменгі және жоғарғы беткейі арасындағы тҥйістерді герметикалық етіп

біріктірілген барлық ішкі кеңістік бойынша бірыңғай ауа ӛткізбейтін беткей-қабық қҧруға

жетуге ынталану керек.

7.8 Ауа ӛткізбеушілікке мына жағдайларда жетуге болады:

 барлық элементтер қарапайым орындалуда жоспарланған болу керек

 барлық тҧйық беткейлер сенімді және бҧрын сыналған қҧрылымдар қолданумен

дайындалған болу керек;

 тҥйіс қҧрылуы бойынша қағидалар қатаң орындалуы керек;

 қабықтың тесіп ӛтетін тесулері (жарылулары) мҥмкіндігінше аз болу керек.

7.9 Жарылулар мәселесін шешу ҥшін ӛндіріс шығаратын қосымша қҧралдар

қолдану қажет: электрикаға арналған ауа ӛткізбейтін монтаждық қораптар және мысалы,

сыртқы қабырға арқылы ӛтетін қҧбырларға арналған арнайы ауа ӛткізбейтін манжеталар.

Сыналған тәсіл ретінде гипс немесе пластикалық ерітінді кӛмегімен жарылуларды

тығыздау болып табылады.

7.10 Жабу арқалығының әр қалпақша ҥшін қабырғамен тҥйіскен жерін сылақ

қабатымен толтыруды ескеру қажет, болмаса қуыс денелі жабу герметикалылықтың

жоғалуына апаратын мінсіз (кешірілмейтін) ауа таратқышын тҥзеді.

7.11 Кӛп мӛлшерде монтаждық тесіктері бар санитарлық-техникалық бӛлмеде

(мысалы, ванна бӛлмесінде) қҧрал-жабдықты монтаждау алдында және жалату жасау

алдында алдын ала сылау жасаған дҧрыс.

8 ЖЕЛДЕТУ ЖҤЙЕСІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

8.1 Тӛмен қуатты ғимаратты жобалау кезінде тығыз емес жерлер және жарық

ӛткізетін ойықтар арқылы ауа ағынының шоғырлануынан бас тарту қажет, себебі ол

кездейсоқ желдету болып табылады және тӛмен қуатты ғимараттар ҥшін жарамсыз.

ЕСКЕРТУ 3...5 адам тҧратын ҥйлерде таза ауаның нормативтік тҥсуі

90«150 м³/сағ

қҧрайды. Әдеттегі жағдайда ауаның бҧл шығыны шамамен дәретханаларда (20 м^3/сағаттан), ванна

бӛлмелерінде (40 м³/сағ) және ас ҥй бӛлмелерінде (60 м³/сағ) пайдаланылған ауаның нормативтік

шығынына сәйкес келеді. Ауаның тоқтаусыз қозғалысының арқасында ылғалдың тҧрақты

жойылуы қамтамасыз етіледі. Желдету жҥйесі ас ҥйдегі плитаның жоғарғы жағындағы сорып

алатын қалпақпен біріккен жағдайда, тағам дайындау кезінде ауаны сорып алудың ең аз дегенде

150 м³/сағ мәнін қамтамасыз ету керек. Осы талаптарға жауап беретін желдетуді қажетті деп

атауға болады.

8.2 Тӛмен қуатты ғимаратты жобалау кезінде қажетті желдетуді іске асыру ҥшін

жылу рекуператоры бар шағын қондырғыны (ванна бӛлмелері, дәретханалар және ас

ҥйлер сияқты ылғалды бӛлмелерден ауаны тҧрақты сорып алу ҥшін қымбат емес қажет

етілетін шығыны бар және салыстырмалы тҥрде қарапайым) орнату керек. Егер ғимарат

қабығының герметикалылығы жеткілікті болса, таза ауа жалпы бӛлмелер, асхана, балалар

бӛлмесі және жатын бӛлмедегі соған арналған каналдар арқылы жӛнеледі. Бӛлмелердегі

қолайлы микроклиматқа жету ҥшін осы ауа каналдары мҥмкіндігінше жоғары және жылу

беру аспаптарының (егер олар бар болған жағдайда) ҥстінде монтаждалған болуы керек.

8.3 Тӛмен қуатты ғимараттар ҥшін желдету әсерінен қосымша жылу жоғалту мҥмкін

бола алмайды.

МЫСАЛ Ауданы 120 м²пәтерде тӛрт адамнантҧратын отбасы ҥшін таза ауаның орташа

есеппен алғандағы шығыны 120 м3/сағ болатын жылу жоғалтуды есептеу: егер ағып келетін-

сорып алатын қондырғыдан шығатын жылдық жылу жоғалту 28 кВт-сағ/м² және одан кӛп болса,

бҧл тӛмен қуатты ғимарат ҥшін жылу беруге жылу қуатының мҥмкін болатын ҥлестік шығынына

қарағанда едәуір кӛп, сондықтан тиімділігі жоғары жылу рекуператоры қажет болады.

8.4

Жылу рекуперациясы бар желдетудің ағып келетін-сорып алатын жҥйесінің

тиімділігі жоғары болу керек: рекуператордың жылуды (ПӘК) қайтару ҥлесі 75%-дан

жоғары болуы тиіс.

8.5

Вентиляциялық ауаның ҧсынылатын шығын нормалары:

 Ағып келетін ауа ҥшін қойылатын шарт: адам басына 30 м³/сағ сыртқы ауаның

келуін тҧрақты тҥрде қамтамасыз ету.

 Пайдаланылған ауа ҥшін қойылатын шарт: ауа ванна бӛлмелері 40 м³/сағ,

душтар мен дәретханалар 20 м³/сағ, сондай-ақ ас ҥйлер 40...60 м³/сағ сияқты ылғалды

бӛлмелер арқылы әкетіледі.

Қорытындылай келгенде, ағып келетін және сорып алынатын ауа ҥшін келтірілген

мәндердің барынша ҥлкенін қолданған дҧрыс, сонымен бірге осы мәннен асып тҥспеуі

тиіс. Егер негізгі қыс айларында шамадан тыс желдету жҥзеге асырылса, онда бҧл ауаның

қҧрғатылуына әкеп соғады.

8.6

Салқындатқыштардың және желдету ҥшін реттеу және басқару аспаптарының

электр қуатын пайдалануы шағын деңгейде сақталу қажет

- ақырғы мәні қажетті 1 м³ауа

кӛлемі бір сағатта жалпы қуаттылықтың

0,3...0,45 Вт мәнін қҧрауы тиіс. Қуатты

тҧтынудың соншалықты кіші мәніне барлық желдету жҥйесінің оңтайландырылуы және

біркелкі ағыны бар тиімділігі жоғары салқындатқыштарды қолдану арқылы жетуге

болады.

8.7

Тӛмен қуатты ғимараттардағы желдету жҥйесінің қҧрылымын мҧқият

жобалаған дҧрыс: мҥмкіндігінше қысқа, тармақталмаған және аз иілген желдету

каналдарының жҥйесі орынды болып табылады. Қабырғасы тегіс, гигиеналық талаптарға

жауап беретін, ауа ӛткізбейтін ауа жҥретін

(мысалы, шиыршық-оралатын) тҥтіктерді

қолдануға болады. Пайдаланудың қалыпты тәртібінде желдету каналдарындағы ағын

жылдамдығы 3 м/с аспауы тиіс, бҧл басты каналдардың диаметрі 150 мм және одан кӛп

болуымен іске асырылады.

8.8

Желдету жҥйесін жобалау кезінде сорып алынатын ауасы әкетілетін бӛлмелер

бір-біріне біршама жақын, ал ауасы ағып келетін бӛлмелер бір-біріне тығыз орналасуы

тиіс. Бҧл ауаны ағып келетін және сорып алынатын ауа тҥтіктері желісін ҧтымды етіп

орналастыруға мҥмкіндік береді (ағып келетін ауа ҥшін бір басты ауа тҥтігі желісімен

және сорып алынатын ауа ҥшін де бір сондай желімен қанағаттануға болады).

ЕСКЕРТУ Мҧндай орналастырудың қҧндылығы басқа жҥйелердің (суық су, ыстық су, кәріз

жҥйесі) қҧбырлары да қысқа болуында; бҧл орналастыру қуат жоғалтуын азайтып, кҥрделі

шығындарды тӛмендетеді. Ғимараттың желдету жҥйесінің жобасын ҥш аймаққа бӛлген бәрінен

дҧрыс: ағып келетін ауа аймағы (әдетте ол барлық тҧрғын бӛлмелерді - асханалар, балалар

бӛлмелері, жатын және жҧмыс бӛлмелерін қамтиды); ауыспалы аймақ (мысалы, дәліздер мен

баспалдақ алаңын қамтиды) және сорып алынатын ауа аймағы (бҧл жерде барлық ылғалды және

арнайы пайдалануға арналған бӛлмелер біріктіріледі).

8.9

Ішкі бӛлме аралық есіктер жабық тҧрса да, ауаның шамадан тыс ағыны

кедергісіз ӛтуі мҥмкін болу ҥшін ағып келетін және сорып алынатын ауа аймақтарына

арналған барлық бӛлмелер жеткілікті ӛлшемі бар желдету тесіктерімен қамтамасыз

етілген болуы тиіс. Негізгі ереже ретінде мына міндетті шартты орындау қажет: ӛтпелі

тесіктердегі ауа жылдамдығы 1 м/с мәнінен аспауы тиіс. Бҧл шарт орындалғанда сорып

алынатын ауасы бар бӛлмелерге ауыспалы аймақ арқылы ағып келетін ауасы бар

бӛлмелерден бағытталған ауа ағыны тҧрақтанады. Сонымен тӛмен қуатты ғимарат ішінде

ең басынан жағымсыз иістер мен зиянды ҧшқыш заттардың таралу мәселесі шешіледі.

8.10 Тӛмен қуатты ғимарат бӛлмелерінде жайлы ауа ортасын қҧру ҥшін гигиеналық

жағынан мінсіз ауа қҧбырына назар аудару қажет, ол ҥшін:

- ауаның қайта алмасу тәртібінен аулақ болу;

- таза ауа алынғаннан кейінгі аймақта нәзік тазалауы (F7 немесе F8 сҥзгі тобы) бар

жоғары сапалы сҥзгіні қолдану. Бҧл жағдайда ауа қҧбырлары айтарлықтай ҧзақ уақыт

бойы мінсіз таза және гигиеналық тҧрғыда таза болып қалады;

- тікелей ас әзірленетін жердің ҥстінде бӛлек жҥйе ретінде алмасқан ауаны сору ҥшін

қорғаныш қалпағын орнату керек.

8.11 Сыртқы орта температурасы

-5

˚С тӛмен болған жағдайда ҥлкен жылу

алмастырғыштарды қолданған кезде алып кететін ауа аймағында мҧздану ҥдерісі

басталуы мҥмкін. Бҧл мәселені шешу ҥшін топырақты жылу алмастырғышты қолдану

қажет.

ЕСКЕРТУ Топырақты жылу алмастырғышты орнату ҥшін (тӛмен қуатты ғимараттың

ӛлшеміне қарап) ғимараттың іргетас тақтасынан шамамен 1 м тӛмен ҧзындығы шамамен 12...30 м

1-ден 5-ке дейін қҧбырлар орлардың ішіне орнатылады. Қҧбырлар алдын ала тазаланған сыртқы

ауаны әкелу ҥшін қызмет етеді. Сондықтан ӛте тӛмен температуралар болса да, қыс уақытында

таза ауа 1«10 °С дейін жылытылады.

8.12 Жылу рекуперациясы бар тӛмен қуатты ғимараттың ағып келетін-сорып

алынатын желдету жҥйесі арқылы желдету нәтижесіндегі жылу жоғалтуларды есептеуді

инфильтрацияны ескеріп, тӛмендегідей ҥлгі бойынша жҥргізу қажет 3:

Барлық желдету жҥйесінің ПӘК мынаған тең:

η = К_ЖЖ - (1 - η_Ж)(1 - η_ТЖ ),

(2)

мҧндағы К_ЖЖ - желдету жҥйесінің ауа алмасуының орташа қалдықсыз бӛлінуі,

η_Ж - жылу алмастырғыштың тиімді ПӘК,

η_ТЖ - топырақты жылу алмастырғышының (егер ол қолданылса) ПӘК

Бҧдан (n_Кinf инфильтрациясы есебінен ауа алмасуының қалдықсыз бӛлінуімен бірге)

мына формула бойынша нақты қуатты қалдықсыз бӛліну анықталады:

n_K = n_ЖЖҚ(1 - η) + n_Кinf

(3)

мҧндағы n_ЖЖҚ - желдету жҥйесінің ауа алмасуының орташа қалдықсыз бӛлінуі,

n_Кinf - инфильтрация есебінен ауа алмасуының қалдықсыз бӛлінуі.

Бҧл мағына кӛмегімен желдетуден дамитын жылу жоғалтулар мына формула

арқылы есептеледі:

Q_В = n_K·V_·C_P·G

(4)

мҧндағы V - ауаның нақты кӛлемі (жылу берілетін аудан • бӛлменің орташа

биіктігі);

С_p - 0,33 Вт-сағ/(м³К) тең болатын ауаның ҥлестік жылу сыйымдылығы.

9 СУМЕН ЖАБДЫҚТАУ ЖҤЙЕСІН ЖОБАЛАУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

9.1 Тӛмен қуатты ғимаратты сумен жабдықтау жҥйесін жобалау кезінде жылу

беруге қуат пайдаланудың мардымсыз немесе толық болмауына байланысты ыстық суды

жылытуға арналған қуат шығынына ең кӛп кӛңіл бӛлу қажет.

ЕСКЕРТУ Бір отбасының қажеттіліктеріне байланысты ыстық сумен бірге қуат пайдалануы

1500-ден

5000-ға дейін кВтсағ/жыл қҧрайды. Бҧған жиі сыйымды су жылытқыштың жылу

жоғалтуларына, инженерлік коммуникацияларға және айналма қҧбырларға, сонымен қатар тҧйық

қҧбырларға жҧмсалатын 1000-нан 3000-ға дейін кВтсағ/жыл қосылады.

9.2 Тӛмен қуатты ғимаратта тҧрмыстық қолдану ҥшін қажетті ыстық суды

жылытуға арналған жабдықтауды мҧқият жобалау қажет.

Біріншіден, жылу жоғалтуларды азайту мақсатындағы шараларды ҧйымдастыру

керек:

 тҥбегейлі тҥрде ыстық суға арналған барлық қҧбырларды ғимараттың

жылытылған қабығының ішіне орналастыру қажет, мҥмкіндігінше сол жерде сыйымды су

жылытқыш та болу керек. Сол кезде осы қҧрылғылардан жылу жоғалту, ең болмаса жылу

беру кезеңінде, бӛлме ҥшін пайдалы болады; сонымен бірге аяздан қорғау мәселесі де

шешіледі.

 ыстық сумен жабдықтау желісі мҥмкіндігінше қысқа қҧбырлардан тҧру қажет,

бҧл кҥрделі шығындарды да, сызықты жылу жоғалтуларды да тӛмендетеді. Бҧл жобалау

кезінде суды сҧрыптау нҥктелері мҥмкіндігінше жақын орналасатындай етіп, тӛмен

қуатты ғимарат бӛлмелерін орналастыру керек екенін тҥсіндіреді. Сондықтан жоспарда ас

ҥйлер, ванна бӛлмелері, дәретханалар және басқа ылғалды бӛлмелер сондай-ақ

мҥмкіндігінше бір-біріне жақын немесе бірінің ҥстінде бірі орналасуы тиіс. Бҧл сумен

жабдықтау, канализация және сорып алынатын ауа каналдарын қҧруға қажетті қаражатты

қосымша ҥнемдейді.

 Егер алғашқы пункттағы ҧсыныстарға қарамастан, су қҧбырлары мен су

жинағыш жылу оқшаулау қабығынын сыртында орналасса, онда оларды жақсылап

жылыту қажет. Экономикалық тҧрғыдан тиімді және қажетті шара - жылытқыш қабатын

екі еселеу болып табылады, жылулық кӛпірлерінсіз жабық жылу оқшаулау қабыққа назар

аудару қажет.

 ыстық суға арналған қҧбырларды және шаруашылық-ішуге арналған сыйымды су

жылытқышын, жылу берілетін бӛлменің ішінде орналастырылған жағдайда да, ӛте жақсы

жылу оқшаулау қажет. Бҧл қуатты жоғалтуды азайту ҥшін ғана емес, сонымен бірге жазда

ғимараттың қызып кетуін шектеу ҥшін қажет. Ауаны белсенді кондициялау

қажеттілігінсіз жоғары жайлылықтың болуы тӛмен қуатты ғимарат критерийлерінің бірі

болып табылады.

 Суды пайдалануды ҥнемдейтін қҧрал-жабдықтарды қолдану қажет. Мысалы,

ҥнемді тәртібі бар душтар, термостаттары бар араластырғыштар және шығын

шектеуіштері сенімді болып есептеледі. Мҧндай қҧрал-жабдық қуатты ғана емес, сонымен

қатар қымбат суды да ҥнемдейті, сондай-ақ жайлылықты жақсартады. Осындай

себептермен ваннаның жылытылған қҧрылымының болуы ҧсынылады.

9.3 Тӛмен қуатты ғимаратта шаруашылық-ішуге арналған суды тиімді жылыту

ҥшін келесі баламалы нҧсқаларды қолдану қажет:

 таунхаустары бар ғимаратта барлық бӛлімдерді қамтитын орталық ыстық сумен

қамтамасыз етуді, айналма су қҧбырын жылу берілетін аймақ ішінде орналастыру керек.

 шаруашылық-ішуге арналған суды қыздыруды мҥмкіндігінше орталықтан,

мысалы, тиімділігі жоғары конденсациялық қазан кӛмегімен іске асырған дҧрыс. Кҥн

коллекторларын қолданған жағдайда, қуатты ҥнемдеу факторы кҥрт жоғарылайды.

Тӛмен қуатты ғимарат ішінде шатыр немесе қабырға ішіне енгізілген ғимарат

қабығының алдын ала дайындалған бір жеріне орнатылған кҥн коллекторларын қолдануға

ҧсыныс беріледі. Сыйымды су жылытқыш (кҥн қуатын қолданатын) қандай да бір орташа

температураға есептелінсе және кезекті қыздыру ағынды элекр қыздырғышында

жҥргізілсе, кҥн сәулесін қолданудың жоғары деңгейіне жетуге болады.

 шаруашылық-ішуге арналған суды қыздырудың қажеттілігі шамалы болса, онда,

мысалы, отын, ағаш гранулалар мен брикеттер сияқты қол жетімді жанғыш

материалдарын пайдаланатын ҥлкен емес (шағын) қазандарды қолдануға болады.

 шаруашылық-ішуге арналған суды қыздырудың тиімді нҧсқасы жылулық сорғыш

болып табылады.

Жылу кӛзі ретінде ауа-ауа тҥріндегі желдету жҥйесінің жылу алмастырғышынан

әкетілетін ауа болуы мҥмкін. Жыл мезгілінің басым кӛпшілігінде әкетілетін ауа

температурасы +15 ˚С - тан кӛп болады. Сонымен қатар 200-ден 400 Вт-қа дейін жылу

ағыны бар әкетілетін ауадағы су буы конденсациясының жылуы қосылады. Алуға болатын

жалпы жылу ағынының мәні 500-ден 1800 Вт-қа дейін қҧрайды. Бҧл жылу кӛзімен бірге

жылу сорғышын қолдану арқылы ыстық суды жылытуға 500-ден 1800 кВтсағ/жыл-қа

дейін алуға болады. Егер әкетілетін ауаның жылуы қажетті ең аз деген жылытуға да

жҧмсалса, онда ерекше суық болатын кӛп емес кҥн ішінде қажет болса, шаруашылық-

ішуге арналған суды тікелей қосымша жылытуға мҥмкіндік туады.

Жаңғыртылатын қуат кӛздерін қолдану және олардың жобалау нҧсқаларын 3.02-140

Тӛмен қуатты ғимаратта қуатты тҧтынуды тӛмендету мақсатында ыстық суды

жылыту ҥшін желілік электр қуатын қолданған кезде ағынды судың жылытқышы бар

қондырғыны колдану қажет. Ҧсынылған нҧсқа тӛмен қуатты ғимарат ҥшін

пайдаланылатын қуаттың қҧны мен ҥлестік шығынын тиімді етуді жобалайды.

10 ЭЛЕКТР ҚУАТЫН ТҦТЫНУДЫ ОҢТАЙЛАНДЫРУ

10.1 Тӛмен қуатты ғимаратты қуатпен жабдықтау жҥйесін жобалаған кезде қолайлы

техникалық сипаттамалары бар, электр қуатын тҧтынуы тӛмен тҧрмыстық электр

аспаптарын таңдап іріктеу арқылы электр қуатын тҧтынуды тӛмендету нҧсқаларын

қарастыру керек.

10.2 Тӛмен қуатты ғимаратта жарықтандыруды жҥргізгенде электрондық стартері

бар жарық диодты немесе шағын флуоресценттік шамдар (кҥндізгі жарық шамдары)

қолдануға ҧсыныс беріледі, кәдімгі қызу шамдарын қолданудан бас тарту және жарық

кӛздерінің ең аз жарық қайтарымына қойылатын шарттарды 80 -90 лм/Вт дейін кӛтеру

қажет. Электр қуатын ҥнемдеу мақсатына пайдакҥнемдік сыртқы жарықтандыру

қондырғыларын реттеу (диммерлеу) жҥйелерін енгізу, табиғи кҥн жарығын барынша кӛп

қолдану ҥшін іші қуыс жарық ӛткізгіштерді қолдана отырып, жарықтандыру

қондырғыларын қҧрастыру сәйкес болады.

10.3 Электрлік жабдықтауды жобалау кезінде электр қуатын

«кҥту тәртібінде»

мейлінше аз тҧтынатын, тҧрақты тҧтынуы 10 Вт асатын желі арқылы қуаттанатын ӛзінің

жеке шамалы қуаттану блогы бар кӛптеген аспаптарға (ішкі телефон, кабельді тюнер,

радиотелефон және т.б.) назар аудару қажет.

10.4 Ғимарат ішіндегі бӛлмелер ауасының жылуы есебінен жҧмыс істейтін

жылулық сорғышы бар сыйымды су жылытқыш немесе кҥн коллекторы кӛмегімен ыстық

суды жылытуға арналған жҥйе қондырылса, онда бҧл ыстық сумен жабдықтау кӛзіне кір

жуғыш және ыдыс жуғыш машиналарды қосқан тиімді болады.

10.5 Желдету жҥйесін қолдану кезінде 0,25 Втсағ/м³ тең болатын қуат тҧтыну

мәніне мҥмкіндігінше жету керек.

10.6 Теледидар мен компьютерлерді тиімділігі жоғары тегіс дисплейлер қолдану

арқылы пайдалану және кҥту тәртібі ҥшін заманауи қуат ҥнемдейтін реттеумен (ҧйқы

тәртібі) қамтамасыз ету керек.

10.7 Мҧздатқыш камералары бар тоңазытқыштарда вакуумдық жылу оқшаулау

панельдерін қолдану жылдық электр қуатын тҧтынудың 100 кВтсағ/жыл кем болуына

мҥмкіндік береді.

Ас әзірлеу ҥшін асты жағынан вакуумдық жылу оқшаулауы және пісірудің

электрондық реттеуі бар индукциялық плита қҧрастырылуы мҥмкін. Индукциялық

плиталарда қолдануға болатын арнайы ас әзірлеуге арналған ыдысты қолдану керек.

11 КҤН ҚУАТЫН ҚОЛДАНУ

11.1 Тӛмен қуатты ғимараттарда қуат ресурстарын ҥнемдеудің жоғары

кӛрсеткіштерін қамтамасыз ету ҥшін кҥн қуатын қолдану негізге алынатын белгілердің

бірі болып табылады. Тӛмен қуатты ғимараттарда кҥн қуатын қолдануды екі тҥрге бӛледі:

 кҥн қуатын белсенді қолдану;

 кҥн қуатын нашар қолдану.

11.2 Кҥн қуатын белсенді қолдану ретінде кҥн қуатын ӛзгерту, тарату және ҥлестіру

ҥшін механикалық немесе электр қондырғылырын қолдануды тҥсіну керек.

Гелиоколлекторлық жҥйелер мен фотоэлектрлік қондырғылар осындай қолданудың

мысалдары ретінде бола алады.

11.3 Кҥн қуатын нашар қолдану ретінде қуатқа деген қажеттіліктерді тепе-теңдікке

әкелуге жол беретін ғимарат салудың бірқатар қҧрылымдық және сәулет қағидаларын

тҥсіну қажет. Тӛмен қуатты ғимараттың терезелері, едені және шатыры жылу беру

кезеңінде кҥн қуатын сіңіруді, сақтауды және ҥлестіруді барынша қамтамасыз ететіндей

және жаз мезгілінде ғимаратты кҥн сәулесінен қорғайтындай етіп жобаланады.

11.4 Кҥн қуатын барынша тиімді қолдану ҥшін тӛмен қуатты ҥйдің кӛкжиек

тҧстары бойынша дҧрыс бағдарлануы қажет.

Мҥмкіндігінше ағаштармен немесе басқа қҧрылымдармен кӛлеңкеленбеген ҥйдің

алды жағын әдетте оңтҥстікке қарай бағдарлау керек.

Ғимарат ішіне қыстық әлсіз кҥн сәулелерін жіберетін жарық ӛткізетін қоршаулардың

мейлінше кӛп санын оңтҥстікте орналастыру қажет. Ал солтҥстік жағында терезелер саны

мен олардың ауданы ең аз болуы немесе мҥлдем болмауы қажет.

11.5 Жаздық кҥннен қорғануды эркер, ернеу, терраса, балкондар тҥріндегі қосымша

қҧрылымдарды орнату арқылы іске асыру керек. Бҧл жарық ӛткізетін қоршауларды

кӛлеңкелендіруге жол береді және жаздық кҥн сәулелерінің ғимарат ішіне тікелей тҥсуіне

бӛгет жасайды.

11.6 Жобалау кезінде тӛмен қуатты ғимараттардың жарық ӛткізетін ойықтары кҥн

коллекторлары сияқты жҧмыс істейтінін және кҥн қуатын әлсіз қолдану нәтижесінде

пайда болатын жылу тҥсуі жылу жоғалтуды ӛтеудегі негізгі ҥлесі болатынын ескеру

қажет.

11.7 Негізгі қыс айларында кҥн сәулесінен тҥсетін қолданбалы жылу мен қосымша

жылу жоғалту арасындағы тепе-теңдіктіке жетуге ынталану керек.

Кҥн қуатын әлсіз (кӛбірек) қолдану мақсатында аудандары ҧлғайтылған жарық

ӛткізетін қҧрылыс элементтері шарасыз, мӛлдір емес қабырғалар немесе шатырларға

қарағанда, жылу таратудың анық одан да жоғары коэффициенттеріне байланысты кӛбірек

жылу жоғалтуға әкеп соғады: тӛмен қуатты ғимаратқа тән жылу тарату коэффициенттері:

U_{қабырға} = 0,15 Вт/(м²К) и U_{әйнектендіру} = 0,7 Вт/(м²К).

Ғимараттардың қҧрылысы және қайта қалпына келтіруі кезінде жылу таратуға деген

терезелік қҧрылымдар мен балкондық есіктердің келтірілген кедергілерін мынадан тӛмен

емес етіп алған жӛн:

- RF^r ≥ 0,8 м²×^oC/Вт градус-тәуліктері 3500 және одан тӛмен;

- RF^r ≥ 0,9 м²×^oC/Вт градус-тәуліктері 3500-ден до 5200-ге дейін;

- RF^r ≥ 1,0 м²×^oC/Вт градус-тәуліктері 5200-ден жоғары.

11.8 Тӛмен қуатты ғимараттардағы кҥн қуатын әлсіз қолдануға арналған негізгі

қағидалар:



мӛлдір беткейлер арқылы жоғалатын жылу шамалы болу керек. Кҥн қуатының

жоғары ӛткізгіштік қасиетіне, бірақ ең алдымен - жылу таратудың тӛмен коэффициентіне

(U) ие болатын жоғары сапалы әйнек салулар қажет;



терезе периметрі бойынша басқа жоғалтулар шамалы болу керек: әйнектің

терезе жақтауымен (әйнектену жиегінде) біріккен жерлеріндегі және сондай-ақ терезе

жақтауы мен сыртқы қабырғаның қабысқан жерлеріндегі жылулық кӛпірлер дҧрыс

жҥргізілген герметизация жағдайында жылу жоғалтуды едәуір тӛмендетеді;



жарық ӛткізетін қҧрылымдардың оңтҥстікке қарай бағдарлануы және ҥйдің

алдынғы жағында кӛлеңке беретін тосқауылдардың болмауы.



ҥш әйнегі бар (екі камералық) тӛмен эмиссиялы жабынының екі қабаты бар

және криптон немесе аргонмен толтырылған әйнек пакеті орнатылған жарық ӛткізетін

ойықтарға әйнек салу (U = 0,5...0,8 Вт/(м²К), немесе R_о = 1 / U = 2,0... 1,25 (м²°С)/Вт). Бҧл

жағдайда әйнек салудың ішкі беткейіндегі температура шамамен бӛлменің ішіндегі

температураға тең болады, және терезе астында жылыту аспабын қолдану қажет болмай

қалады.

11.9 Әйнек салудың мӛлшеріне (жалпы ауданынан есептегендегі әйнек салу ҥлесі)

қарағанда маңыздырақ болып саналын сапасына ерекше кӛңіл аудару қажет. Тӛмен

қуатты ғимараттар ҥшін оңтҥстікке қарай бағдарланатын ауданы ҥлкен әйнекпен

жабдықтау міндетті талап болып табылмайды.

Тӛмен қуатты ғимараттарда мҥмкін болатын әйнек салу тҥрлері

3-кестеде

келтірілген.

3-кесте - Тӛмен қуатты ғимараттарда мҥмкін болатын әйнек салу тҥрлері

Әйнек салудың

Кҥн қуатын

жылу тарату

ӛткізудің

коэффициенті U_g,

Әйнек салу тҥрі

жалпы

Вт/(м²К),

коэффициенті

[R_{әйнектену.,}

g, %

(м^2˚С)/Вт]

тӛмен эмиссиялы жабыны бар 2 әйнек / аргон

1,1«1,4

(әйнек салудың бҧл тҥрі ауданы ҥлкен тӛмен

55«68%

[0.91«0,71]

қуатты ғимараттар ҥшін жарамсыз)

Екі тӛмен эмиссиялы жабыны бар 3 әйнек, 2*11

0,5«0,7

45«57%

мм/криптон

[2«1,43]

Екі тӛмен эмиссиялы жабыны бар 3 әйнек, 2*16

0,6«0,8

45«53%

мм/аргон

[1,66«1,25]

Қос терезе жақтауы, әр әйнегінде бір тӛмен

0,6

эмиссиялы жабыны бар екі әйнекті екі әйнек

47%

[1,66]

пакеті (әйнек 2*2) / аргон

Бір тӛмен эмиссиялы жабыны бар 2 әйнек / аргон,

0,8

және олардың алдында қатты жабыны бар бір

50%

[1,25]

әйнек (k - әйнек)

11.10

Тӛмен қуатты ғимарат ҥшін жарамды әйнек салу:



әйнек салу ҥшін жайлылық критерийі: U_g≤ 0,8 Вт/(м²К);



әйнек салудың энергетикалық критерийі: U_g- 1,6 Вт/(м²К) · g ˂ 0,

мҧндағы U_g- әйнек салудың жылу тарату коэффициенті,

g - кҥн қуатын жалпы ӛткізу коэффициенті.

Қыстық уақытта осы шарттардың орындалуы тӛмен қуатты ғимарат ішіндегі жылу

жоғалтуды шақыра алатын сәулелік жылу алмасу және конвекциялық қозғалыстар

болмауы есебінен тҥсетін кҥн қуаты мен осы әйнек салу арқылы пайда болған жылу

жоғалтулар арасындағы оң тепе-теңдік болуына мҥмкіндік береді.

11.11

Әйнек салудың жақтаумен біріккен жерлеріндегі жылулық кӛпірлерін

ескеру қажет. Мҧндай жағдайда жоғары термиялық кедергісі бар терезе жақтауларын

қолданған дҧрыс.

11.12

Тӛмен қуатты ғимаратта U_g = 0,7 Вт/(м²К) мәні бар әйнек салудың терезе

жақтауы ішіне монтажы кезінде U_w орташа жылу тарату коэффициенті U_w < 0,8 Вт/(м²К)

мәніне жете алатын терезе жақтауларын қолдану қажет 2. Бҧл критерийдің негізделуі

тікелей жайлылық шарттарынан ағып шығады. Қҧрылыс жобаларында басқасымен қатар

осы терезелерді жылулық кӛпірлерінсіз тӛмен қуатты ғимараттардың сыртқы

қабырғаларына монтаждалуына қалай кепіл беретіні туралы анықталған болу керек.

Мҧндайда жарық ӛткізетін қҧрылымдардың тиімді жылу тарату коэффициенті

жылулық кӛпірлері арқылы жоғалтулар, монтаж технологиясын ескере отырып,

2

әдістемесі арқылы және мына формула арқылы есептеледі:

U_W,eff = (A_gU_g + A_fU_f+ s_g_g + s_Einbau_Einbau)/A_W

(5)

мҧндағы U - жылу тарату коэффициенттері (g - әйнек салу ҥшін, ƒ - жақтау ҥшін, w

- терезелер ҥшін);

А - әйнек салу аудандары;

ψ - жылу таратудың сызықтық коэффициенттері (сызықтық жылу кӛпірлері арқылы

жҥретін жылу жоғалтуларды ескеретін коэффициенттер);

s - жылу кӛпірлерінің ҧзындықтары.

s_Einbau и _Einbau - қабырғадағы монтаж технологиясын есептеген кезде.

11.13 Осындай жылу оқшаулауланған терезе кескіндерін дайындау ҥшін келесі тҥрлі

қҧрылымдар нҧсқалары арасынан таңдау қажет:

 болат, алюминий немесе әйнек талшықты кескіндерден жасалған статикалық

қаттылық элементтері бар полиуретандық (немесе баламалы материалдан жасалған) жылу

оқшаулау жақтауы;

 қаттылық элементі ішкі жақта орналасқан, ішкі және сыртқы жақта сәйкесінше

екі ҥш ауалы камерасы бар жақтауларға арналған пластикалық кескіндердер;

 сыртқы қабығы ағаш, металл немесе пластиктен жасалған және ішкі жағы

кӛбікті пенополиуретанмен (немесе баламала материалмен) толтырылған жақтаулар;

 жҧмсақ ағаш-талшық жылу оқшаулау тақтасынан немесе бальзадан жасалған

жылу оқшаулау астары бар ағаш терезелер;

 екіншілік пенополиуретаннан

(немесе баламалы материалдан) жасалған

жақтаулар.

Әйнек салу мен жақтаудың тҥйісуіндегі жылулық кӛпірлер әйнек салу жиегінің

герметизациялық қорғауының нәтижесінде толықтай дерлік жойылады.

11.14 Тӛмен қуатты ғимарат ҥшін жарамды терезе жақтаулары кәдімгі жақтауларға

қарағанда әйнек салу жиегінің тереңде орналасуы (әйнек пакетінің қысылу биіктігі) 10...25

мм-ге артық болуы керек. Сонымен жылулық кӛпірлер терең

«қаптама» жолымен

азайтылады. Әйнек салу жиегі мен жақтаудың арасындағы тҥйісуді тереңде орналастырса,

жылу жоғалту жылулық кӛпірлер мәндерін есептегенде 80%-ға дейін тӛмендетіледі (жылу

таратудың сызықтық коэффициентінің 80%-ға дейін тӛмендетілуі).

11.15 Терезенің сыртқы жағын ғимарат қабырғасының сыртқы жағымен бір

жазықтықта орналастырудың қажеті жоқ, олай болмаса, жылу оқшаулау жақтауды мҥлдем

жаппайды.

Жарық ӛткізетін қҧрылымдарды сыртқы қабырғада кірпіш қабырғасының іш жағына

қатты ығыстыра орналастыруға кеңес берілмейді.

МЫСАЛ Егер сыртқы температура минус 15 ˚С болған жағдайда сырттан әсер ететін зиянды

ықпалдарға шалдықпайтын әйнек салудың ішкі беткейінің температурасы +16,8 ˚С болса, әйнек

салу ішкі беткейінің жиегіндегі температура +5,5 ˚С мәніне дейін тӛмендейді. Сонымен бірге

жақтаудың ішкі беткейінің температурасы сәйкесінше әйнек салу жиегінің жақтаумен бірігу

деңгейінде, жақтау ортасында және жақтаудың сыртқы қабырғамен монтаждық тҥйісу аймағында

+11,6 ˚С...+14 ˚С арасындағы мәндерге ие болады - бҧл дҧрыс орнатылған терезелерге қарағанда,

тепе-теңдіктің жоқтығына байланысты дамитын жылу жоғалуына әкеп соғады.

Сондықтан жарық ӛткізетін қҧрылымдарды қолайлы аймақта, жылу оқшауланған

қабырғаның ішінде, жылу оқшаулау жҥйесінің ішінде орналастыру керек. Сол кезде жылу

оқшаулау жақтау блогын периметр бойынша қосымша жабады да, терезенің жылу таратуының

тиімді коэффициенті тӛмендеп, 0,8 Вт/(м²К) мәнінен кем болады.

11.16 Әйнек жасаудың сәулет шешімінде әйнек салудың бір бӛлігі жабық

(ашылмайтын) етіп орындалатын тәсіл қолдану қажет. Сол кезде мҧндай әйнек салу жылу

оқшаулау қабығымен бірге бір тҧтас болуы, яғни мӛлдір емес қабықтан еркін шығып,

соның ішінде аяқталуы да мҥмкін. Соның арқасында терезелер жиегі бойынша жылу

жоғалтуды едәуір азайтуға және жарық ӛткізетін элементтердің одан да кӛп ҥлесін

жасауға мҥмкіндік болады.

Басқа жақтан қарағанда, жобалау кезінде ғимараттың әрбір қасбетінде сыртқы

ортамен қалаулы байланыс болу және жаз мезгілі кезінде кӛздемелі тура желдетіп алу

мҥмкіндігі болу мақсатында айтарлықтай ҥлкен ашылатын элементтер қҧру мҥмкіндігі

болуын алдын ала ойластыру қажет.

11.17 Шығыс және батыс бағдарындағы терезелер ҥшін жаз мезгілінде кӛлеңкелеу

қҧрылымдарын қолдана отырып, кҥн сәулесінен жылу тҥсуді азайту тәсілдерін ескеру

керек.

11.18 Ғимарат қасбетінің солтҥстік жағында терезелік ойықтар болса, жарық

ӛткізетін қҧрылымдардың ауданын мҥмкіндігінше кіші етіп жобалау қажет.

11.19 Тӛмен қуатты ғимараттың барлық жарық ӛткізетін қҧрылымдары ҥшін келесі

ережелерді ҧстанған абзал:

 терезелер кӛлеңкеленбеген және тӛмен эмиссиялы жабыны бар ҥш қабат әйнек

салуы болу керек;

 терезелер ауданы бойынша ӛте ҥлкен емес, терезелік жақтаулары сапалы

жылытылған, ал жақтау ауданынының әйнек салу ауданына қатынасы аз болуы қажет;

 барлық периметр бойынша барлық қҧрылымдық ойықтар мен қҧрылыс

элементтерінің (есік және жарық ӛткізетін ойықтар, тесіктер, тҥйісулер, геометриялық

шығыңқы жерлер және қабырғадағы қуыстардың) абсолютті герметикалық болуы,

 жарық ӛткізетін ойықтардағы қосымша жылу оқшаулауы ҥшін терезе қақпаларын,

жалюзи немесе перделер орнату қажет.

 терезе таңдаған кезде басты критерий ретінде қуат жағынан тиімді кескіндер болу

керек, (мысалы, солтҥстік аймақтар ҥшін 5 және одан кӛп камералық, ені 70 мм-ден

асатын және жылу ҥнемдейтін, кҥннен қорғайтын әйнек пакеттер).

11.20 Тӛмен қуатты ғимарат ішінде қыстық бауды жобалау қажеттілігі туса, мына

қағидаларды ҧстанған жӛн:

- шығыс пен батыс бағыттарындағы әйнек салудың ҥлкен аудандарынан және тегіс

кӛлбеу әйнек салудан (жаздық ыстықтан қорғану мақсатында) аулақ болу;

- жазда кӛлеңкелеу және табиғи желдету мҥмкіншілігін алдын ала қарастыру;

- қыстық баудың артында орналасқан ғимарат бӛліктерінің қыста кӛлеңкеленуінің

болуына назар аудару: қатты кӛлеңкелену кҥн қуатын әлсіз қолданудың мҥмкін еместігіне

немесе қиындауына әкеп соғуы мҥмкін;

- қыстық бауға жалғасатын ғимараттың жылу оқшаулау қабығына тӛмен қуатты

ғимарат стандартына сәйкес болатын жоғары талаптар қойылу қажет, себебі қыстық бауда

ӛте суық болуы мҥмкін;

- ғимарат қасбетіне әйнектен жасалған жапсыра салынған қосымшаларды жылу

берілмейтіндей етіп жобалау керек.

Егер әйнектен жасалған қосымша салуға жылу берілетін болса, онда жылуға деген

мҧқтаждық ӛте жоғары болады. Сонда тӛмен қуатты ғимарат стандарты арнайы әйнек

салу және жақтаулары жақсы жылу оқшауланған қосымша салудың ӛзін қолдану арқылы

ғана қол жетерлік болады. Дайындау сапасы жоғары тіреуі және кӛкшолағы бар ауданы

ҥлкен заманауи терезе қҧрылымдарын қолдану қажет, сонымен бірге қосымша салудың

сыртқы қабырғасының қалыңдығы сәйкес және жылуы сапалы оқшауланған болуы қажет.

12 КҤН РАДИАЦИЯСЫНАН ЖЫЛУДЫҢ КЕЛУІ

12.1 Кҥн сәулесін әлсіз қолдану кезінде жылудың тҥсуі тӛмен қуатты ғимараттың

жарық тҥсетін қҧрылымдары арқылы іске асады және ғимараттың қажетті тӛмен

қуаттылық параметрлерін алдын ала есептеуге мҥмкіндік беретін сандық шамасын

бағдарламалық амал кӛмегімен есептесуді жҥргізу жолымен анықтау қажет.

12.2 Бағдарламалық амалдар арқылы есептесуді жҥргізу кезінде алдымен кҥн

радиациясының тҥсуін тӛмендететін барлық шамаларды анықтау

(мысалы, жарық

ӛткізетін ойықтар ауданының ҥлесі, олардың сыртқы факторлар әсерінен ластану дәрежесі

және кҥн қуатын жалпы ӛткізу g коэффициенті), сондай-ақ нормаларға сәйкес келетін

және ғимараттың тӛмен қуаттылығын қамтамасыз ететін U жылу тарату коэффициентін де

анықтау қажет.

Ол ҥшін келесі параметрлер белгілі болу керек:

 әйнек салудың жылу тарату коэффициенті - U_g;

 терезе жақтауының жылу тарату коэффициенті - U_f;

 терезе жақтауымен біріккен әйнек салу жиегіндегі жылулық кӛпірлерді ескеретін

жылу таратудың сызықтық коэффициенті - ψ_g;

 терезенің (яғни терезе жақтауының) сыртқы қабырғаға монтажы кезінде жылулық

кӛпірлерді ескеретін жылу таратудың сызықтық коэффициенті - ψ_Einbau.

Тӛмен қуатты ҥй ҥшін жарамды сертификатталған терезелердің бҧл сипаттамалары

сертификатта кӛрсетіледі.

12.3 Ғимараттың бағдарлануын ескеретін жарық тҥсетін қҧрылымдар арқылы кҥн

радиациясынан жылу тҥсуінің шамасын есептеу r тӛмендетуші коэффициентінің

(қабырғадағы жарық ӛткізетін ойықтарының ластануы, кӛлеңкеленуі, аудан ҥлесін есептеу

ҥшін), әйнек салу арқылы кҥн қуатын жалпы ӛткізу g коэффициентінің, әйнек салу ауданы

- А_f және сәйкес кӛкжиек тҧсын ескеретін G кҥн сәулеленуінің кӛбейтіндісі ретінде

жҥргізіледі:

Q_СТ= r · g · A_ƒ· G

(6)

ЕСКЕРТУ Кез келген бағыттағы кҥн радиациясы шамасын нақты анықтау ҥшін РНРР

бағдарламасында қосалқы бағдарлама бар.

12.4 Бос жылу тҥсулерінің ағымдағы шамасы мынаған тең:

Q_CТ= Q_КР + Q_ІЖК

(7)

мҧндағы Q_КР - кҥн радиациясынан жылу тҥсуі;

Q_ІЖК - ішкі жылу кӛздерінен жылудың тҥсуі.

Ішкі жылу кӛздерінен келетін жылу тҥсулерді анықтаған кезде бҧрын қарастырылған

жылу жоғалтулардан немесе кҥннің жылу тҥсулерінен басқа қуаттың ӛзгеруімен жҥретін

барлық ҥдерістер ескеріледі. Бҧлар (ішкі жылу сіңіргіштері бар боғандықтан, белгіге

қарамастан):

 тҧрғындардан жылу шығындау;

 жылытуға емес жҧмсалатын электр қуаты (мысалы, тҧрмыстық аспаптардан жылу

бӛліну);

 ыстық судан жылу бӛліну;

 суық судың жылуды тҧтынуы (қуатты таңдау нәтижесіндегі жоғалтулар ретінде

бӛлмеден алынған жылу);

 судың булануы (мысалы, гҥл ӛсіретін қҧмыралардан шығатын ылғал).

12.5 Ішкі жылу бӛлінудің шамасын қатты асыра бағалауға жол беруге болмайды,

себебі бҧл шаманы тым арттыру тӛмен қуатты ғимараттарда ерекше білінетін жылу

қуатының тӛмендеген жылдық есептік тҧтынуына әкеледі.

Тӛмен қуатты ҥй ҥшін шынайы амалды ішкі жылу кӛздерінен жылу бӛліну

шамасына келтіреді Q_ІЖК = 5 « 11 кВт·сағ/(м²жыл). Бҧл 1,1«2,1 Вт/м²шамасына сәйкес

келеді.

12.6 Қолданылған бос жылу тҥсу ҥлесінің шамасын η_КРкҥн радиациясын қолдану

коэффициенті кӛрсетеді. Кҥн радиациясын қолдану коэффициенті бос жылу тҥсуінің

қатынасына ӛте байланысты Q_П = Q_T + Q_В шығындарына Q_CТ= Q_КР + Q_ІЖК.:

Η_КР = Q_СТ/Q_П=(Q_{КР +}Q_ІЖК)_/ (Q_ҚҚ + Q_В);

(8)

мҧндағы Q_ҚҚ - сыртқы қоршау қҧрылымдары арқылы жҥретін жылу жоғалтулар.

Кҥн радиациясын қолдану коэффициенті шешуші тҥрде ғимарат бойынша дҧрыс

сәулет-жобалау шешіміне байланысты. Бос жылудың қанша мӛлшері қолданыла алатыны

тек жарық ӛткізетін қҧрылымдары мен олардың сипаттамаларына ғана емес, сонымен

бірге ғимараттың басқа да параметрлеріне байланысты болады.

12.7 Кҥн радиациясын қолдану коэффициентін есептей отырып, қолдану ҥшін

жарамды кҥн радиациясынан тҥсетін жылу былай анықталады:

Q = η_КР Q_СТ

(9)

Тӛмен қуатты ғимараттарда жылу беру кезеңінде кҥн радиациясын қолдану

коэффициенті тӛменірек болуы мҥмкін: егер ішкі жылу кӛздерінен айтарлықтай жылу

тҥсулер қамтамасыз етілмесе және кӛбірек әйнек салу ауданы бар жарық ӛткізетін

қҧрылымдар бар болса, ол 50%- дан тӛмен тҥсе алады. Алайда тиімді жобалық шешімдер

арқасында кҥн радиациясын қолдану коэффициенті 95-тен 98 %-ға дейінгі мәндерге жете

алады.

13 ТӚМЕН ҚУАТТЫ ҒИМАРАТТАРДА ҚУАТ ҤНЕМДЕУДІҢ НЕГІЗГІ

ЕРЕЖЕЛЕРІ

13.1 Тӛмен қуатты ғимаратта жылу қуатының ӛте аз мӛлшері қандай жолмен

ӛндірілетінінне қарамастан, жылу беру жҥйесі ҥшін келесі негізгі қағидаларға назар

аудару қажет:

 тӛмен қуатты ғимаратта жылу беру жҥйесі қарапайым және қымбат емес болуы

тиіс.

 жылу генераторлары (жаңғыртылатын қуат кӛздері негізінде) ең алдымен ыстық

суды алу ҥшін есептелген болу керек.

 жылу беру қҧбырлары мен желдету каналдары ғимараттың тек жылу оқшаулау

қабығының ішінде орналасуы тиіс. Егер шағын аумақ жылы аймақтың ішінде орнасса,

онда оны жылу оқшаулау қажет (жылытқыш қалыңдығы 100 мм-дей дерлік).

 егер ғимараттың ішінде сҧйық отынмен жҧмыс істейтін жылу генераторын орнату

қажет болса, онда ол ҥшін жеке ауа жеткізілуі тиіс. Отын жануы ҥшін қажет болатын ауа

жеткізу жҥйесі және пайдаланған газдар жҥйесі бӛлмелердегі ауадан герметикалық тҥрде

оқшауланған болуы, сонымен қатар ӛшірілген қалпында герметикалық тҥрде жабылған

болуы маңызды. Әйтпесе ғимарат бӛлмелеріне зиянды заттардың тҥсу, желдету

қондырғысының жҧмысында кедергілер және қосымша бақыланбайтын инфильтрациялық

жоғалтулар пайда болу қаупі бар.

 аз қуатты жылу беру жҥйесін реттеу ҥшін әр тҥрлі шешімдер болуы мҥмкін.

Мысалы, сыртқы ортаның температурасына байланысты бӛлмелік термостатпен бірігіп,

«қосу-сӛну» тәртібінде жҧмыс істейтін жылу қуатын ӛндіруге арналған дәстҥрлі тарату

қҧрылғысы. Жҥйе жылу берілмейтін уақытта толығымен ажыратылатыны маңызды

А ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

ТЕРЕЗЕЛЕР БӚЛІМІНІҢ ЖЫЛУ ТАРАТЫЛУЫНЫҢ КЕЛТІРІНДІ

КОЭФФИЦИЕНТІН ЕСЕПТЕУ

(26602.1. МЕМСТ шектеу жағдайларын қолдана отырып ISO 15099/СEN 10077

стандарттарының әдістері бойынша)

Жарық ӛткізетін қҧрылымда жалпы қалыңдығы 26 мм, жарық ӛткізетін беткейінің

ауданы 1 м х 1 м, орталығында жылу тарату коэффициенті Ug = 0.186 Вт/(м^2оС) болатын

3-19.8 бір камералық әйнек пакеті (аргон, толтырылуы 90%) қолданылған.

Калибрлік панелі бар терезе λ=0.035 Вт/(мК).

Ҥлгілердің шектеу жағдайлары: αв = 8.0 Вт/(м^2оС), αн = 23 Вт/(м^2оС), tв = 20^оС және

tн = - 20^оС 26601.1 МЕМСТ бойынша.

Қима ҥлгілері ҥшін жылу тарату коэффициентінің келесі мәндері алынған (U-value):

 Us-pan= 1.2647 Вт/(м^2оС) калибрлік панелі бар кескін;

 Us-glz= 1.8608 Вт/(м^2оС) әйнек салуы бар кескін.

Мҧнда қолданылған белгілер мен шамалар:

d = 0.026 м -панельдің/әйнек пакетінің қалыңдығы.

U_panel= 1/(1/αн + d/λ + 1/αв) = 1.0973 Вт/(м^2оС) - калибрлік панельдің жылу тарату

коэффициенті.

U_f

- панелі бар ҥлгілер ҥшін жақтау кескінінің жылу таратуының есептеу

коэффициенті.

b_f= 0.111 м - жақтаудың есептеу беткейіне - әйнек салуға параллель жазықтығына

бетсалымының ҧзындығы.

b_p = b_g = 0.190 м - есептеу беткейіне панель (немесе әйнек пакет) бетсалымының

ҧзындығы.

U_g = 0.186 Вт/(м^2оС) - әйнек салу ортасында жылу тарату коэффициенті.

l_Ψ = 3.112 м - терезенің мӛлдір аймағының периметрі [l_Ψ = 2(H + W - 4b_f)].

A_g = 0.60528 м² - әйнек салудың мӛлдір аймағы бетсалымының жалпы ауданы.

A_f= 0.394716 м² - жақтау (кескін) бетсалымының жалпы ауданы.

А_окна = 1 м² - терезе бӛлігі бетсалымының ауданы.

Мына формула бойынша:

U_f = (U_s-pan ● (b_f + b_p) - U_panel● b_p)/ b_f,

(А.1)

панелі бар ҥлгі ҥшін жақтау жылу таратуының есептеу коэффициентінің мәнін

табамыз

U_f= 1.5512 Вт/(м^2оС),

(А.2)

Мына формула бойынша:

Ψ = U_{s-glz ●} (b_f+ b_p) - U_f● b_f - U_g● b_g,

(А.3)

Б ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

ТӚМЕН ҚУАТТЫ ЖӘНЕ КӘДІМГІ ҒИМАРАТТАРДЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІ

БОЙЫНША ЖЫЛУ ШЫҒЫНДАРЫН САЛЫСТЫРМАЛЫ ЕСЕПТЕУ

жҥргізіледі.

Жылу беруге жҧмсалатын жылу жоғалту:

Q_огр = k_i(t_вн - t_нi)  A_i,

(Б.1)

мҧндағы t_ішкі - ғимарат ішіндегі температура,

t_сыртқы - ғимарат сыртындағы температура,

k_i- қоршау арқылы жылу жоғалту коэффициенті,

A_i - қоршау беткейінің ауданы.

Жылу жоғалтуды есептеу ҥшін және есептеудің нәтижелері Б.1 және Б.2

кестелерінде келтірілген.

Желдетуге жҧмсалатын жылу жоғалту:

Q_в = К (t_вн - t_нi) ^ К_куб,

(Б.2)

мҧндағы t_ішкі - ғимарат ішіндегі температура,

t_сыртқы - ғимарат сыртындағы температура,

К - ауаның ӛзгеру коэффициенті,

К_куб - бӛлмелердің іш кӛлемі.

Желдетуге жҧмсалатын жылу жоғалтуды есептеу ҥшін және есептеудің нәтижелері

Б.3 және Б.4 кестелерінде келтірілген.

Б.1-кесте

- Тӛмен қуатты ғимаратқа жылу беруінің жылу жоғалтуларын

болжамды есептеу (мысал ҥшін: t_с = -22 сыртқы ауаның есептік температурасы)

Қоршау

t_ішкі

k_i

A_i

қҧрылымының атауы

t_сырт

Q_огр

Жертӛле

+20

0,19

281

қабырғалары

Қабырғалар

+20

0,16

240

- 22

1613

Терезелер,

+20

0,83

- 22

2275

есіктер

Іргетас, таяныш

+20

0,18

91,5

Терраса

+20

0,15

-22

Шатыр

+20

1,13

145

-22

792

Барлығы:

5279 Вт

Б.2-кесте - Кәдімгі ғимаратқа жылу берудің жылу жоғалтуын болжамды

есептеу

Қоршау

қҧрылымдарының

t_ішкі

k_i

A_i

t_сырт

Q_огр

атауы

Жертӛле

+20

2,3

3404

қабырғалары

Қабырғалар

+20

2,1

240

- 22

21168

Терезелер,

+20

1,13

- 22

3085

есіктер

Іргетас, таяныш

+20

2,6

91,5

3331

Терраса

+20

0,3

0,15

-22

176

Шатыр

+20

2,18

145

-22

17052

Барлығы:

48216 Вт

Б.3-кесте - Тӛмен қуатты ғимарат желдетуінің жылу жоғалтуларын болжамды

есептеу

t_ішкі

t_сырт

К_куб

Q_в

980

0,36

4998 Вт

Б.4-кестесі - Кәдімгі ғимарат желдетуінің жылу жоғалтуларын болжамды

есептеу

t_ішкі

t_сырт

К_куб

Q_в

980

0,96

14112 Вт

Алынған нәтижелерді салыстыру тӛмен қуатты ғимараттың желдету мен жылу

беруінің жиынтық жылу жоғалтулары 10,3 кВт қҧрағанын, ал кәдімгі ғимарат ҥшін 62,3

кВт қҧрағанын кӛрсетті. Сонымен, кәдімгі ғимараттың жылу жоғалтулары 6 есе және одан

да кӛп.

В ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

КҤН ҚУАТЫ АРҚЫЛЫ ЖЫЛУМЕН ЖАБДЫҚТАУДЫҢ ТӚМЕН ҚУАТТЫ

ЖҤЙЕЛЕРІНІҢ ЖЫЛУ ӚНІМДІЛІГІН ЕСЕПТЕУ

Тӛмен қуатты кҥн арқылы жылу беру жҥйелері деп, кҥн радиациясын қабылдайтын

және оны жылуға айналдыратын элемент ретінде ғимараттың ӛзінің сыртқы қоршау

беткейі мен оның жеке қҧрылымды элементтері (жарық ӛткізетін қҧрылымдар, шатыр)

болатын жҥйелерді атайды.

Жылу ӛндіргіш келесі формула бойынша анықталады:

Q = Gс_вз ( t_вых - t_вх),

(В.1)

мҧндағы G - ауа шығыны;

с_ауа - ауаның ҥлестік жылу сыйымдылығы;

t_шығу - шығу кезінде ауаның температурасы;

t_кіру - кіру кезінде ауаның температурасы.

Жылу тасымалдағыш шығыны келесі кӛрініспен анықталады:

G = 3600 į × ρ × υ,

(В.2)

мҧндағы į - ауа қабатының қалыңдығы;

ρ - ауа тығыздығы;

υ - ауа қозғалысының жылдамдығы.

Ауа шығынын анықтау нәтижелері бӛлме ішіне ауа тҥсу ҥшін кіру және шығу

каналдарының нақты қимасының қажетті ауданын келесі теңдеу арқылы есептеуге

мҥмкіндік береді:

Fжс = G/{3600 ρср[2gH (ρвх - ρвых)/ ρср Ȉξ)]^1/2}),

(В.3)

мҧндағы ρ_орт - ауаның орташа тығыздығы;

g - бос тӛмендеу ҥдеуі;

Н - кіру және шығу тесіктері орталықтары арасындағы биіктік;

Ρ_кіру - жылу қабылдағышына енетін ауаның тығыздығы;

Ρ_шығу - жылу қабылдағышынан шығатын ауаның тығыздығы;

Ȉξ - жергілікті кедергілердің жиынтық сомасы.

Тәжірибелік есептеу кезінде жылу қабылдағыштың жоғарғы жағындағы ауа

температурасын білу маңызды:

t_вых = 0 .009969 I + 0 .298 t_н - t_вн,

(В.4)

мҧндағы I - абсорбердің беткейіне тҥсетін кҥн радиациясының қарқындылығы;

t_с - сыртқы ауа температурасы;

t_іш - ішкі ауа температурасы.

СП РК 3.02-139-2014

Г ҚОСЫМШАСЫ

(ақпараттық)

ТӚМЕН ҚУАТТЫ ҒИМАРАТТЫҢ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ТЕҢГЕРІМІН ЕСЕПТЕУ

Тӛмен қуатты ғимарат бӛлмелеріндегі жайлы микроклиматты ҧстап тҧруға қажетті

жылу мӛлшері сырттан келетін және ғимарат ішінде ӛндірілетін жылуды ғана емес,

сонымен бірге ғимараттың қоршау және жарық ӛткізетін қҧрылымдары арқылы ӛтетін

және де желдету барысында болатын жылу жоғалтуларды ескере отырып, негізінен

қажетті қуат тепе-теңдігін ҧстап тҧруына байланысты болады.

Қуат тепе-теңдігін есептеген кезде, нәтижесінде жобалық шешімдер бойынша

ғимараттың қуат тиімділігін бағалауды жҥргізу ҥшін қажет жылу мӛлшерін анықтауға

мҥмкіндік беретін келесі жылу ағындарын ескеру қажет.

Г.1 Ғимараттың қҧрылымдық элементі арқылы ӛтетін жылу ағыны:

q = ΔТ/ (R_si+ȈS_j/ λ_j+ R_se),

(Г.1)

ΔТ - температуралар айырмашылығы,

ΔТ = Т₂ - Т₁,

мҧндағы Т₂ - ғимараттың ішіндегі температура,

Т₁ - сыртқы орта температурасы;

R_si - тура бағыттағы жылуға кедергісі;

R_se - жылу ауысуына кедергісі;

S - қабаттың қалыңдығы;

λ - жылу оқшаулау қабатының жылу ӛткізгіштік коэффициенті.

Г.1 - кесте Қҧрылыс материалдарының жылу ӛткізгіштік коэффициенті

Материал

Тығыздығы, кг/м³

λ [Вт/мK]

Бетон

1.800 « 2.400

1,15 « 2,50

Кірпіштен жасалған қабырға

1.200 « 1.800

0,50 « 0,81

Ағаш

600 « 800

0,13 « 0,20

Пенополистирол

20 « 40

0,05 « 0,032

Вакуумдық-оқшаулау панелі

200

0,008

λ неғҧрлым тӛмен болса, жылу ағыны соғҧрлым аз болып, жылу оқшаулау соғҧрлым

жақсы болады.

Ғимараттың сыртқы қоршауының әрбір j қабаты жылу ағынына кедергі R_j [м²K/Вт]

туғызады.

R_j= S_j/ λ_j,

(Г.2)

мҧндағы S_j - әрбір қабаттың қалыңдығы

Қҧрылымдық элементтегі ӛткізу бағытында жылу ағынына деген жалпы кедергі

бӛлек қабаттар кедергілерінің жиынтығы болып табылады.

R = ȈR_j

(Г.3)

Онда қҧрылымдық элементтің жылу ӛткеліне деген жалпы кедергісі жылу ӛту

кедергісі мен ӛткізу бағытындағы жылу ағынына деген жалпы кедергінің жиынтық мәні

болып табылады. R_T = R_si+ R_se + ȈR_j

Г.2 - кесте Жылу ӛткеліне деген кедергі Rs [м²K/Вт]

DIN EN ISO 6946 стандартына

Жылу ӛткеліне деген кедергі [м²K/Вт]

сәйкес

Жылу ағынының бағыты

Жоғары қарай

Кӛлденең

Тӛмен қарай

Rsi

0,10

0,13

0,17

Rse

0,04

Жылу ӛткеліне деген кедергі жылу ағынының бағыты мен конвекция әсеріне, кҥн

сәулелері мен қҧрылымдық элементтің жоғарғы беткейінің жылу ӛткізгіштігіне

байланысты.

Жылу ӛткізудің U (k) [Вт/(м²K)] коэффициенті бір секундта, 1 м² ауданда, 1 К

болатын температуралар айырмашылығында, тҧрақты температуралық жағдайда сыртқы

және ішкі ауа арасында қҧрылымдық элемент арқылы жылудың қандай мӛлшері

ӛтетіндігін кӛрсетеді.

U = 1/( R_si+ R_se + ȈR_j) = 1/R_T

(Г.4)

Г.1 Трансмиссиядан болатын жылу жоғалту Q_T

(Г.5)

Q_T = (F_x,i UiAi)Tt

мҧндағы F_x,i - температураның тҥзету факторы,

U_i - жылу тарату коэффициенті, [Вт/(м²K)],

A_i - қҧрылымдық элемент ауданы, [м²],

ΔT - талданатын кезеңдегі температуралардың орташа айырмашылығы, [K],

t - талданатын кезеңнің ҧзақтығы, [ч].

Белгілеуді енгізсе:

F = Tt,

(Г.6)

онда

Q_T = F(F_x,i UiAi)

(Г.7)

Г.2 «Аяз кӛпіршесінª ескере отырып алғандағы жылу жоғалту

Q_T = Tt [(F_x,iU_iA_i) + UA]

(Г.8)

Г.3 Желдетуден болатын жылу жоғалту Q_V

Q_V = nV_Lc_LTt

(Г.9)

мҧндағы:

n - ауа алмасуы, [1/сағ],

табиғи вентиляция кезінде: n = 0,7 (сағ)^-1 - тығыздығын ӛлшеусіз

n = 0,6 (сағ)^-1- тығыздығын ӛлшеумен

қҧрал-жабдықпен желдету: n = 0,4 (сағ)^-1+ n_x,

мҧндағы n_x - тҧтынушының әрекетіне тәуелді болатын инфильтрация.

V_L - ауа кӛлемі, [м³],

2 қабатқа дейін V_L = 0,76 ∙ V_e

3 қабаттан кӛп V_L = 0,80 ∙ V_e

V_e - жылытылатын кӛлем (ғимараттың габариттеріне байланысты);

ρ - ауа тығыздығы, [кг/м³];

c_L - ауаның ерекше жылулық қуаттылығы, [Вт час/кг];

ρ∙c_L = 0,34 Вт∙сағ/(м³K);

ΔT - қарастырылатын кезең ішінде температуралардың орташа айырмашылығы, [K];

t - қарастырылатын кезеңнің ҧзақтығы, [сағ].

Г.4 Кҥн қуатының жинақталуы Q_S

Q_S = {(I_S)j[0,567g_iA_i]}

(Г.10)

немесе

Q_S = {(I_St)_j[F_F,iF_SF_Cg_iA_i]}

(Г.11)

мҧндағы (I_S∙t)_j

- берілген t кезеңінің ҧзақтығына кӛбейтілген талданатын кезең

ішінде осы нысандағы кҥн сәулелерінің орташа қарқындылығы,

мҧндағы j индексі - оңтҥстік, шығыс, батыс, солтҥстік.

gi - тігінен бағытталған сәулелер ҥшін ӛткізудің жалпы коэффициенті [%];

A_i - жарық кездегі ғимараттың ауданы, [м²];

F - азайтатын факторлар:

- F_F - жақтаулар,

- F_S - кӛлеңкелену,

- F_C - кҥннен тҧрақты қорғаныс.

Г.5 Қуаттың ішкі жинақталуы Q_i

Q_i = 0,024q_iA_nt

(Г.12)

мҧндағы q_i - аудан бірлігіне шаққандағы жылудың ішкі жинақталуы;

A_n - қуатты есептеу ауданы, A_n = 0,32 · V_e;

DIN V 4108-6 стандартына сәйкес q_i бойынша болжамды мәндер:

• Тҧрғын ғимараттар (тәулігіне 24 сағат): 5 Вт/м²

• Кеңселік/Әкімшілік ғимараттар:

- белсенді пайдалану кезеңінде t_A: 15 Вт/м²

- басқа уақытта (24 сағат - t_A):

2 Вт/м²

Г.6 Жылу беруге деген қажеттілік Q_h

Q_h = Q_T + Q_V - (Q_S + Q_i)

(Г.13)

мҧндағы η - алынған қуатты қолдану дәрежесі.

Г.7 Біріншілік қуатқа деген қажеттілік

Q_p = e_p (Q_h + Q_TW)

(Г.14)

мҧндағы Q_P - біріншілік қуатқа деген жыл сайынғы қажеттілік;

e_P - қҧрал-жабдық шығындары (DIN 4701-10 стандартына сәйкес);

Q_h - жылу беруге деген жылдық қажеттілік;

Q_TW - суды жылыту ҥшін пайдалы қуатқа деген қажеттілік.

СП РК 3.02-139-2014 ПРОЕКТИРОВАНИЕ ЭНЕРГОПАССИВНЫХ ЗДАНИЙ (ҚР ЕЖ 3.02-139-2014) - 1