|
|
|
Өсімдіктер биотехнологиясы. Жауаптарымен тест (2012)
Пән: Өсімдіктер биотехнологиясы
1. Биотехнологиялық процестер мен объектілерді пайдалануға негізделген экономикалық жағынан тиімді, маңызды өнімдер шығаратын ғылым мен өндірістің жаңа саласы
а) биотехнология
б) физиология
в) генетика
г) молекулалық биология
д) биология
2. Өсімдік клеткаларының ретсіз бөлінуі нәтижесінде пайда болатын ұлпа
а) каллус
б) эпидермис
в) эмбриоид
г) ксилема
д) флоэма
3. Жасанды жағдайда (in vitro) клетканың өзіне тән генетикалық информациясын толығымен жүзеге асыру қасиеті
а) детерминация
б) компетенция
в) терминация
г) индукция
д) пролифферация
4. Жеке клеткаларды немесе клеткалардың кішігірім топтарын сұйық ортада өсіру әдісі
а) клеткаларды қатты ортада өсіру
б) клеткалар суспензиясы
в) мерзімді өсіру
г) үзіліссіз өсіру
д) агарсыз ортада өсіру
5. Сыртқы целлюлозалық-пектиндік қабығы жоқ клетка
а) цитопласт
б) гетерокарион
в) цитогет
г) протопласт
д) супротопласт
6. Жасанды қоректік орта компоненттері
а) минералды тұздар, көмірсулар, витаминдер, фитогормондар, амин қышқылдыр
б) минералды тұздар, көмірсулар
в) минералды тұздар, фитогормондар, амин қышқылдыр
г) минералды тұздар, көмірсулар, амин қышқылдыр
д) минералды тұздар, көмірсулар, витаминдер, фитогормондар
7. Жасанды қоректік орта құрамына қосылатын органикалық қосылыстыр
а) әр түрлі экстракттар
б) шырындар
в) пісіп жетілмеген эндосперімдер
г) казеин гидролизаты
д) әр түрлі экстракттар, шырындар, пісіп жетілмеген эндосперімдер, амин қышқылдар
8. Жасанды қоректік ортаның рН
а) рН 5,5-7,5
б) рН 3,5-7,5
в) рН 4,5-5,5
г) рН 2,5-5,5
д) рН 3,5-6,0
9. Мурасиге-Скуг пен Линсмайер-Скуг ортасының өзара айырмашылығы
а) витаминдердің мөлшерінде
б) витаминдердің табиғаты мен мөлшерінде
в) микроэлементтердің мөлшерінде
г) макроэлементтердің түрлерінде
д) сахароза мөлшерінде
10. Бастапқы бар клеткалардың көбеюі арқылы клеткалар мен ұлпалардың жаңадан пайда болуы
а) дифференциация
б) дедифференциация
в) пролифферация
г) индукция
д) компетенция
11. In vitro жағдайында өсімдік клеткалары мен ұлпаларынан пайда болған толыққанды өсімдік
а) сомалық бұдан
б) химера
в) трансплантат
г) регенерант
д) трансген
12. Организмнің барлық гендерінің жиынтығы
а) идиотип
б) аллель
в) гетерокарион
г) изогенді линия
д) интрон
13. Индолил тобына жататын фитогормондар және олардың туындылары
а) цитокининдер
б) гиббереллиндер
в) ауксиндер
г) этилен
д) кинетин
14. Флюорендер туындылары
а) цитокининдер
б) гиббериллиндер
в) ауксиндер
г) кинетин
д) этилен
15. Пурин туындылары
а) цитокининдер
б) этилен
в) кинетин
г) гиббериллиндер
д) ауксиндер
16. Клетканың индуктор ықпалын қабылдауға қабілеттілігі және соның әсерінен даму жолын өзгертуге мүмкіншілік алу қабілеті
а) детерминация
б) регенерация
в) дифференциация
г) компетенция
д) дедифференциация
17. Клетканың белгілі бір даму жолына түсуіне дайындығы, яғни белгілі бір тұқым қуалаушылық қасиетін жүзеге асыруы
а) дифференциация
б) компетенция
в) детерминация
г) пролиферация
д) индукция
18. Бастапқы клеткалардың көбеюі арқылы клеткалар мен ұлпалардың жаңадан пайда болуы
а) пролиферация
б) детерминация
в) регенерация
г) дифференциация
д) компетенция
19. Жаңа қоректік ортаға көшірілетін суспензияның бөлігі
а) клеткалар тобы
б) эксплант
в) каллус
г) инокулюм
д) дара клеткалар
20. Клеткаларды сұйық қоректік ортада өсірудің әдістері
а) мерзімді
б) үздіксіз
в) мерзімді және үздіксіз
г) турбидостат
д) хемостат
21. Суспензияда клеткаларды үздіксіз өсіру жүйелері
а) ағынды-жабық, ағынды-ашық, ағынды-ағынсыз
б) ағынды-жабық, ағынды-ағынсыз
в) ағынды-ашық, ағынды-ағынсыз
г) ағынды-жабық, ағынды-ашық
д) ағынсыз-жабық
22. Суспензияда клеткалардың өсу қарқындылығын белгілі бір факторлармен тежеу
а) турбидостат
б) барботаж
в) хемостат
г) фактеростат
д) хемотурбостат
23. Суспензияда клеткалардың өсу қарқындылығын бір деңгейде ұстау мақсатында оптикалық тығыздығын бақылау
а) фактеростат
б) турбидостат
в) хемотурбидостат
г) хемостат
д) барботаж
24. Суспензия ортасына қосылмайтын компонент
а) органикалық зат
б) кальций ионы
в) темір иондары
г) калий иондары
д) магний иондары
25. Клеткаларда атқаратын қызметіне байланысты физиологиялық және құрылымдық айырмашылықтардың пайда болу процесі
а) дедифференциация
б) регенерация
в) пролифферация
г) дедифференциация
д) компетенция
26. Маманданған, бөліну қабілетінен айырылған клеткалардың жаңадан пролиферацияға көшу процесі
а) компетенция
б) пролифферация
в) дедифференциация
г) детерминация
д) дифференциация
27. Хромосомада ген өз орнын ауыстырып, ДНҚ молекуласының басқа бір жеріне келіп енуі
а) транслокация
б) амплификация
в) транскрипция
г) трансляция
д) мутация
28. Ген санының көбеюі
а) транскрипция
б) амплификация
в) транслокация
г) трансляция
д) процессинг
29. ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруі
а) гендік мутациялар
б) хромасомалық мутация
в) геномдық мутация
г) нүктелік және геномдық мутация
д) хромасомалық және нүктелік мутация
30. Хромосомалық аберрациялар
а) гендік мутациялар
б) хромасомалық мутация
в) геномдық мутация
г) нүктелік және геномдық мутация
д) хромасомалық және нүктелік мутация
31. Клеткадағы хромосомалар санының өзгеруі
а) гендік мутациялар
б) хромасомалық мутация
в) геномдық мутация
г) абберация
д) хромасомалық және нүктелік мутация
32. Хромасомадағы митоздың бұзылуы салдарынан туындайытын эндомитоз белгілері:
а) хромосомалар шиыршықталып бұралады, бірақ ядроның қабығы сақталады гендік мутациялар
б) хромосомалар ажырамайды, олардың деспирализациясы өтеді
в) хромосомалар саны көбейеді геномдық мутация
г) ядро мен клетка көлемі ұлғаяды
д) барлығы
33. Хромасомадағы митоздың бұзылуы салдарынан туындайытын эндоредупликация белгілері:
а) ДНҚ мөлшері ядрода көбейсе де, хромосомалар екі еселенбейді
б) ядро бөлінбейді
в) хромосомалар дұрыс таратылмайды
г) полиплоидты және анеуплоидты клеткалар пайда болады
д) жоғарыда аталғандардың барлығы
34. Алғашқы и-РНК-ның пісіп жетілуі, белок синтезделуіне дайын болуы
а) элонгация
б) транскрипция
в) амплификация
г) процессинг
д) трансляция
35. Клеткалардың in vitro жағдайында өсу фазалары
а) латенттік, үдеу, бәсеңдеу, стационар, жойылу
б) латенттік, экспоненциалдық , бәсеңдеу, жойылу
в) латенттік, үдеу, стационар, жойылу
г) латенттік, үдеу, экспоненциалдық , бәсеңдеу, стационар, жойылу
д) латенттік, үдеу, экспоненциалдық , бәсеңдеу
36. Клеткалардың бір фазадан екінші фазаға өтуді бақылайтын ішкі факторлар
а) пролиферативтік қор
б) клеткалардың созылып өсу ұзақтығы
в) клетканың күйі, клеткалардың созылып өсу ұзақтығы
г) пролиферативтік қор, клетканың күйі
д) пролиферативтік қор, клеткалардың созылып өсу ұзақтығы, клетканың күйі
37. Клеткалардың бір фазадан екінші фазаға өтуді бақылайтын сыртқы факторлар
а) қоректік орта құрамы, рН, оттегінің мөлшері
б) қоректік орта құрамы, оттегінің мөлшері, температура
в) қоректік орта құрамы, рН, оттегінің мөлшері, температура, клетка тығыздығы
г) қоректік орта құрамы, клетка тығыздығы
д) оттегінің мөлшері, температура, клетка тығыздығы
38. Пролиферативтік қордың төмендеу себептері
а) клеткалардың қайтымсыз дифференциалдануы, клеткалардың тыныштық кезеңіне өтуі, клеткалардың құруы
б) клеткалардың тыныштық кезеңіне өтуі, клеткалардың құруы
в) клеткалардың қайтымсыз дифференциалдануы, клеткалардың құруы
г) клеткалардың құруы
д) клеткалардың тыныштық кезеңіне өтуі
39. Апоптоз белгілері бар клеткалар:
а) жоғары метаболизмдік активтенуі, клеткалар көлемінің өсуі, ядроның жарылуы
б) цитоплазманың конденциациялануы және рН қышқылдануы
в) тотығу-тотықсыздану процестерінің ырықтануы немесе біртіндеп төмендеуі
г) периплазмалық кеңістіктің пайда болуы және клетка қабығының қалыңдауы
д) аталған белгілердің барлығы
40. Цитоплазмаға өтетін әр түрлі иРНҚ, тРНҚ, рРНҚ құрылымын белгілейтін ДНҚ тізбегі
а) интеграторлық ген
б) продюсерлік ген
в) активаторлық ген
г) сенсорлық ген
д) рецепторлық ген
41. Продюсерлік ген қызметін реттейтін ген
а) рецепторлық ген
б) активаторлық ген
в) сенсорлық ген
г) интеграторлық ген
д) индукторлық ген
42. Интегратор геннің қызметін реттейтін ген
а) активаторлық ген
б) продюссерлік ген
в) рецепторлық ген
г) сенсорлық ген
д) индукторлық ген
43. Хромосомалық мутациялардың пайда болуы
а) делеция, транспозиция, дупликация
б) инверсия, транслокация, транспозиция, дупликация
в) транслокация, транспозиция, дупликация
г) делеция, инверсия, транслокация, транспозиция, дупликация
д) транспозиция, дупликация
44. Генетикалық детерминацияланған процесс
а) морфогенез
б) дифференциация
в) пролиферация
г) органогенез
д) эмбриогенез
45. Каллус клеткасынан зигота сияқты биполярлық ұрық тәрізді құрылымның түзілуі
а) органогенез
б) ризогенез
в) эмбриоидогенез
г) геммогенез
д) гистогенез
46. Каллус клеткаларынан бүршіктердің пайда болуы
а) органогенез
б) геммогенез
в) ризогенез
г) гистогенез
д) эмбриоидогенез
47. Каллус клеткаларынан тамырлардың пайда болуы
а) ризогенез
б) органогенез
в) гистогенез
г) эмбриоидогенез
д) геммогенез
48. Қоректік ортада өскен клеткалардың ферменттердің қатысуымен арзан және қоры мол бастапқы заттардан биологиялық ырықты қосылыстардың синтезделуі
а) трансформация
б) биосинтез
в) детерминация
г) компетенция
д) биотрансформация
49. Табиғи немесе синтетикалық заттардың беткі қабатына бекінген, немесе полимерлік гельдер құрамына енгізілген, қозғалысы шектелген, осы ортада өсетін клеткалар
а) иммобильденген
б) тігілген
в) адсорбцияланған
г) субстратқа бекітілген
д) полимерлік гель құрамына енгізілген
50. Клеткаларды иммобильдеу жолдары
а) клеткаларды иннертті заттармен қаптау
б) оқшау заттың беткі қабатына клеткаларды адсорбция арқылы орналастыру
в) оқшау заттың беткі қабатына клеткаларды биологиялық макромолекулалармен тігу
г) клеткаларды коваленттік байланыстар арқылы оқшау субстратқа орналастыру
д) барлығы
51. Клеткаларды иммобильдеуге қолданатын заттар:
а) альгинат, карбоксиметилцеллюлоза
б) коллаген, лектин,карбоксиметилцеллюлоза
в) альгинат, агар, полиакриламид
г) альгинат, агар, полиакриламид, коллаген, лектин, карбоксиметилцеллюлоза
д) альгинат, агар, полиакриламид, коллаген
52. Өсімдіктерді in vitro жыныссыз жолмен көбейту әдісі
а) клондық микрокөбейту
б) микроқалемшелеу
в) тираждау
г) клондау
д) сомалық эмбриогенез
53. Микрокөбейту процесінің сатылары
а) эксплантты in vitro жағдайында өсіру және микрокөбейту
б) микрокөбейту және өркендерді тамырландыру
в) микрокөбейту және регенеранттарды топыраққа көшіру
г) эксплантты in vitro жағдайында өсіру, микрокөбейту, тамырландыру
д) эксплантты in vitro жағдайында өсіру, микрокөбейту, өркендерді тамырландыру және оларды сақтау, өсімдіктерді топыраққа отырғызу
54. Клондық микрокөбейту сатылары
а) 3
б) 4
в) 5
г) 6
д) 7
55. Клондық микрокөбейтуде өсімдіктегі бұрыннан бар меристемаларды ырықтандыру үшін қолданылатын экспланттар
а) апикалды және қолтық бүршіктер
б) қолтық бүршіктер
в) бұйыққан және қолтық бүршіктер
г) каллус және эмбриоидтар
д) сабақ апексі, қолтық және бұйыққан бүршіктер
56. Жаңадан пайда болған меристемалардан бүршіктер немесе эмбриоидтардың пайда болуын индукциялап, өсімдіктер алу
а) эксплант ұлпаларынан тікелей адвентивті бүршіктер алу
б) сомалық эмбриогенезді индукциялау
в) алғашқы отырғызылған каллустардан адвентивті бүршіктердің дифференцияциясын қоздыру
г) көшіріліп отырғызылған каллустардан адвентивті бүршіктердің дифференцияциясын қоздыру
д) жоғарыда аталғандардың барлығы
57. Өсімдіктерден оқшауланып алынған экспланттардың лайықты қоректік орталарда жетіспейтін мүшелерді қайта қалыптастырып, толыққанды өсімдіктің регенерациялау
а) экспланттан тікелей адвентивті бүршіктердің пайда болуы
б) сомалық эмбриогенез
в) алғашқы отырғызылған каллустардан адвентивті бүршіктердің дифференцияциясын қоздыру
г) көшіріліп отырғызылған каллустардан адвентивті бүршіктердің дифференцияциясын қоздыру
д) жоғарыда аталғандардың барлығы
58. Экспланттан тікелей адвентивті бүршіктердің пайда болу қабілетіне ие экспланттар
а) сабақ кесінділері
б) жапырақ кесінділері
в) тамыр кесінділері
г) күлте кесінділері
д) кез келген экспланттар
59. Сомалық клеткалардан ұрық тәрізді құрылымдардың дифференциациясы
а) сомалық эмбриогенез
б) морфогенез
в) эмбриогенез
г) органогенез
д) морфогенез
60. Сомалық эмбриогенез жолдары
а) экспланттан тұра ұрықтардың түзілуі
б) аралық каллус арқылы ұрықтардың түзілуі
в) экспланттан тұра ұрықтардың түзілуі немесе аралық каллус арқылы ұрықтардың түзілуі
г) экспланттан каллустың түзілуі
д) экспланттан тікелей бүршіктердің түзілуі
61. Экспланттың бір немесе бірнеше клеткалардан вегетативті ұрықтардың пайда болуы
а) тура сомалық эмбриогенез
б) аралық каллус арқылы ұрықтардың түзілуі
в) эмбрионалды клеткалық комплекстердің түзілуі
г) инициаль клеткалардың түзілуі
д) проэмбрионың түзілуі
62. Сомалық ұрықтарды капсулаға салып жасанды ұрықтар алу үшін қолданылатын өңдеу заты
а) натрий альгинат
б) коллаген
в) полиакриламид
г) агар-агар
д) желатин
63. Жасанды тұқым қабықшасының сипаттамасы
а) суды ұстайды, қоректік заттармен толтырады
б) асептикалық жағдайды қамтамасыз етеді
в) қоректік заттармен толтыру мүмкіндігі бар
г) суды ұстайды, асептикалық жағдайды қамтамасыз етеді, қоректік заттармен толтыру мүмкіндігі бар
д) асептикалық жағдайды қамтамасыз етеді және суды ұстайды
64. In vitro жағдайында гвинеялық зәйтүн пальмасын (Elaeis guineensis) көбейту жолы
а) сомалық эмбриогенез арқылы
б) аралық каллус арқылы ұрықтар алу
в) апикалды меристемалар арқылы
г) бұрыннан бар меристемалар арқылы
д) эмбриогензі каллус алу арқылы
65. Сомалық эмбриогенез әдісінің кемшіліктері
а) полиплоидтық және ануплоидтық клеткалар саны өседі
б) хромосоманың құрылымы өзгеріп аберранттық клеткалар көбейеді
в) гендік мутациялар жоғарылайды
г) морфологиялық өзгерістер туады
д) гендік мутациялар және морфологиялық өзгерістер жоғарылайды
66. Полимер қабығымен қапталған эмбриоидтар
а) сомалық эмбриоидтар
б) ұрық
в) жасанды тұқым
г) пісіп жетілмеген ұрықтар
д) жасанды ұрық
67. Вирустарды анықтауда сезімталдығы жоғары, ең тиімді әдіс
а) электрондық әдіс
б) серологиялық әдіс
в) өсімдік индикаторларды қолдану
г) иммуноферменттік әдіс
д) визуалды әдіс
68. Бұдандастыру үшін алынған парлардың арасында түрлі морфологиялық, физиологиялық және генетикалық себептерден ұрықтану процесінің жүрмеуі
а) пропостгамдық сәйкессіздік
б) физиологиялық сәйкессіздік
в) прогамдық және постгамдық сәйкессіздіктер
г) постгамдық сәйкессіздік
д) прогамдық сәйкессіздік
69. Ұрықтанудан кейінгі бұдан ұрық пен оны қоршаған ұлпалардың генетикалық сыйымсыздығы
а) постгамдық сәйкессіздік
б) прогамдық сәйкессіздік
в) эмбрионалды сәйкессіздік
г) прогамдық және постгамдық сәйкессіздіктер
д) физиологиялық сәйкессіздік
70. Прогамдық сәйкессіздік белгісі
а) екі спермийдің бірі мен бірі жабысып, олардың ажырамауы
б) спермидің жұмыртқа клеткасымени қосылмауы
в) аталық гаметаның жұмыртқа клеткасымен қосылмауы
г) эндосперм мен ұрықтың жұғымсыздығы
д) спермийдің орталық клеткаға қослмауы
71. Постгамдық сәйкессіздік белгісі
а) екі спермийдің бірі мен бірі жабысып, олардың ажырамауы
б) аталық гаметаның жұмыртқа клеткасымен қосылмауы
в) тозаңның өнуге қабілетінің болмауы
г) тозаңның тіршілік мерзімінің қысқалығы
д) аталық және аналық гаметалардың дамып жетілетін уақыттарының сәйкес келмеуі
72. Организмдердің жыныссыз жолмен көбеюі
а) апогамия
б) партеногенез
в) гаплопродюсер
г) псевдогамия
д) апомиксис
73. Аталық гаметофитті in vitro жағдайында өсіріп, гаплоидтық өсімдіктерді алу
а) гиногенез
б) андрогенез
в) апомиксис
г) псевдогамия
д) апогамия
74. Ұрықтанбаған жұмыртқа клеткасынан ұрықтың дамуы
а) псевдогамия
б) апогамия
в) апомиксис
г) андрогенез
д) гиногенез
75. Аналық гаметофитті in vitro жағдайында өсіріп, гаплоидтық өсімдіктерді алу
а) псевдогамия
б) апогамия
в) апомиксис
г) андрогенез
д) гиногенез
76. Сомалық клеткаларында сыңар (n) хромосомалар жиынтығы болатын организм
а) тетраплоид
б) диплоид
в) дигаплоид
г) гаплоид
д) полиплоид
77. Бұдан ұрықтағы хромосомалардың селективті жойылуы әдісімен гаплоидтарды алу
а) апогамия
б) псевдогамия
в) апомиксис
г) гаплопродюсер
д) гиногенез
78. Огранизмнің ұрықтанбаған жұмыртқа клеткасынан дамуы
а) апогамия
б) партеногенез
в) гаплопродюсер
г) псевдогамия
д) апомиксис
79. Антерлы культуралар өсіру жолы
а) гаплоидтар мен дигаплоидтарды алу үшін тозаңдар мен тозаңқаптарды қолдану
б) гаплоидтар алу үшін тозаңдар мен тозаңқаптарды қолдану
в) дигаплоидтарды алу үшін тозаңдар мен тозаңқаптарды қолдану
г) гаплоидтар мен дигаплоидтарды алу үшін тозаңқаптарды қолдану
д) гаплоидтар мен дигаплоидтарды алу үшін тозаңдар қолдану
80. Гаметалар түзілмей, ұрықтың синергидтер немесе антиподтардан дамуы
а) апогамия
б) партеногенез
в) гаплопродюсер
г) псевдогамия
д) апомиксис
81. Клеткаларды in vitro –да өсіру, оларды бұдандастыру және қайта құрастыру арқылы клетканың мүлдем жаңа типін жасау
а) гаплопродюсер
б) гендік инженерия
в) клеткалық инженерия
г) сомалық бұдандастыру
д) клеткалық селекция
82. Ферменттердің әсерімен немесе механикалық әдістермен қабығы түгел жойылған өсімдік клеткасы
а) протопласт
б) субпротопласт
в) цитопласт
г) цибрид
д) цитогет
83. Ядросы жоқ субпротопласт
а) протопласт
б) минипротопласт
в) цитопласт
г) цибрид
д) цитогет
84. Протопласттарды бөліп алуға қолданатын ферменттер қоспасы
а) пектиназалар, целлюлазалар, гемицеллюлазалар
б) пектиназалар, гемицеллюлазалар
в) пектиназалар, целлюлазалар,
г) целлюлазалар, гемицеллюлазалар
д) пектиназалар, оксидазалар
85. Өсімдіктердің жаңа сорттарын алу принциптері
а) бұдандастыру, рекомбинация, мутация
б) рекомбинация, мутация, сұрыптау
в) бұдандастыру, рекомбинация, мутация, сұрыптау
г) бұдандастыру, мутация, сұрыптау
д) рекомбинация, мутация, сұрыптау
86. Клеткаларды өсіруге қажетті жағдайлар
а) температура, жарық, аэрация, ылғалдылық, рН, қоректік орта құармы
б) температура, рН, қоректік орта құармы
в) температура, жарық, аэрация, рН, қоректік орта құармы
г) жарық, аэрация, ылғалдылық, рН, қоректік орта құармы
д) температура, жарық, аэрация, рН, қоректік орта құармы
87. Каллус ұлпасын сипаттайтын белгілер
а) түсі, тығыздылығы, ылғалдылығы
б) жыртырлығы, борпылдақтылығы
в) түйіршіктілігі
г) каллус бетінде басқа да (үлпек тәрізді) ұлпалардың болуы
д) барлығы
88. Каллустың түзілуі:
а) экспланттың қоректік ортаға жанасқан бетінде
б) жарақаттанған жерінде
в) сабақ кесіндісінің базалды немесе апикальді бөлігінде пайда болады
г) сабақтың өне бойында пайда болады
д) барлығы (а-г)
89. Каллустың түрлері
а) морфогенді
б) морфогенді емес
в) эмбриогенді
г) гистогенді
д) морфогенді, морфогенді емес, эмбриогенді және гистогенді
90. Каллус ұлпасының түзілуі мен пайда болған каллустың табиғаты
а) экспланттың тегінен тәуелді
б) экспланттың жас ерекшелігінен тәуелді
в) қоректік ортаның құрамынан, фитогормондардың табиғаты мен концентрациясынан тәуелді
г) өсіру жағдайынан тәуелді
д) барлығынан
91. Протопласттардың метаболиттік активтілігін анықтау әдісі
а) флуоресцеиндиацетатпен бояу
б) протопласттрадың санын анықтау
в) протопласттрадың тығыздығын анықтау
г) протопласттардың ауданын анықтау
д) протопласттардың массасын анықтау
92. Протопласттардың құйылысып, бір-бірімен тоғысып жабысуы
а) адсорбция
б) мацерация
в) плазмолиз
г) ферментация
д) агглютинация
93. Протопласттардың құйылысуына жағдай жасайтын зат
а) СaCl2
б) NaNO3
в) этанол
г) фюзоген
д) пектиназа
94. Фюзоген
а) ПЭГ
б) целлюлаза
в) розим
г) гемицеллюлаза
д) ксилоназа
95. Протопласттарды құйылыстыруға қолданатын әдістер
а) химиялық
б) физикалық
в) электрлік
г) химиялық және электрлік
д) электрлік және физикалық
96. Сомалық клеткаларды өзара құйылыстыру әдісі
а) гаплопродюсер
б) сомалық бұдандастыру
в) клеткалық инженерия
г) гендік инженерия
д) бұдандастыру
97. Ядролары қосылмаған бұдан клетка
а) гетерокарион
б) субпротопласт
в) цитопласт
г) минипротопласт
д) цибрид
98. Құрамында кейбір органоидтары бар, цитоплазмалық мембранамен қоршалған протопласт бөлігі
а) гетерокарион
б) субпротопласт
в) цитопласт
г) минипротопласт
д) цибрид
99. Ядросы бар субпротопласт
а) нуклеопласт
б) минипротопласт
в) цитопласт
г) гибрид
д) цибрид
100. Ядросы мен цитоплазманың бөлігі бар субпротопласт
а) нуклеопласт
б) минипротопласт
в) цитопласт
г) гибрид
д) цибрид
101. Ата-анасының біреуінің ядросы бар және цитоплазмалық гендері екеуінен немесе біреуінен болатын цитоплазмалық бұдан
а) нуклеопласт
б) минипротопласт
в) цитопласт
г) гибрид
д) цибрид
102. Цитоплазмалық гендерді ата-анасының біреуінен иеленген бұдан
а) нуклеопласт
б) минипротопласт
в) цитопласт
г) цитогет
д) цибрид
103. Бұдан клеткаларда гендер әрекеттесу негізінде ақауы бар гендердің функциясын қалпына қайтадан келтіруі
а) реконструкция
б) физиологиялық комплементтену
в) генетикалық комплементтену
г) биологиялық комплементтену
д) биофизиологиялық комплементтену
104. Мутация салдарынан өз тіршілігіне қажетті қандай да бір заттың биосинтезіне қабілеттілігінен айырылған биохимиялық мутантар
а) мутанттар
б) амфидиплоидтық сомалық бұдандар
в) идиолиттер
г) ауксотрофтар
д) прототрофтар
105. In vitro жағдайында өскен клеткалардың тұрақсыздығы нәтижесінде генетикалық өзгерген регенерант өсімдіктер
а) гаплоидтар
б) мутанттар
в) сомаклондық варианттар
г) модификацияланған түрлер
д) гомозиготалы өсімдіктер
106. In vitro жағдайында клеткалардың арасынан нақтылы бір селективтік жағдайдайға сәйкес өзгеріске ұшырап, пайдалы қасиетке ие болған клеткаларды көбейтіп сұрыптап алу
а) тура селекция
б) клеткалық селекция
в) кері селекция
г) клеткалық инженерия
д) гаплопродюсер
107. Организмнің мутант күйінен жабайы типке кері көшуі
а) реверсия
б) кері мутация
в) тура мутация
г) спонтандық мутация
д) модификация
108. Тұқым қуаламайтын өзгерістер
а) реверсия
б) кері мутация
в) тура мутация
г) индукцияланған мутация
д) модификация
109. Протопласттардан алынған сомаклондық варианттар
а) каллустық клондар
б) сомаклондар
в) протоклондар
г) клондар
д) будандар
110. Функционалдық генетикалық ырықты құрылымдарды рекомбинанттық ДНҚ молекулалары түрінде қолдан құрастыру
а) гаплопродюсер
б) гендік инженерия
в) клеткалық инженерия
г) сомалық бұдандастыру
д) клеткалық селекция
111. Бөтен генді клетка ішіне тасымалдайтын вектор
а) арнаулы ДНҚ молекуласы
б) селективтік ген
в) репортерлық ген
г) құрылымдық ген
д) РНҚ молекуласы
112. Рекомбинанттық ДНҚ құрастыру
а) репортерлық генді векторға тіркеу
б) құрылымдық генді векторға тіркеп қосу
в) селективтік генге векторды қосу
г) селективтік және репортерлық гендерді қосу
д) плазмидаға маркерлік генді тігу
113. Маркерлік гендер
а) селективтік гендер
б) селективтік және құрылымдық гендер
в) селективтік және репортерлық гендер
г) қрылымдық гендер
д) құрылымдық және репортерлық гендер
114. Аргинин амин қышқылдарының туындылары
а) опиндер
б) нопалин
в) октопин
г) цитокинин
д) ауксин
115. Аргинин мен пирожүзім органикалық қышқылының туындысы
а) опиндер
б) нопалин
в) октопин
г) цитокинин
д) ауксин
116. Аргинин мен альфа-кетоглутараттың туындысы
а) опиндер
б) нопалин
в) октопин
г) цитокинин
д) ауксин
117. Бір бактериядан басқа бактерияға генетикалық (ДНҚ) материалдың кіруі
а) коньюгация
б) генетикалық отарлау
в) инсерция
г) трансляция
д) трансфортмация
118. ДНҚ молекулалардың генге тіркесуі нәтижесінде геннің инактивтелуі немесе оперонда күшті полярлық эффекттің пайда болуы
а) коньюгация
б) генетикалық отарлау
в) инсерция
г) реверсия
д) трансформация
119. Жылжымалы элементтермен эрекеттесіп, оларды хромосомадан кесіп бөліп алатын фермент
а) пектиназа
б) рестриктаза
в) лигаза
г) транспозаза
д) ксилоназа
120. ДНҚ молекуласын белгілі жерлерден жеке үзінділерге қиып бөлшектейтін ыдыратушы фермент
а) пектиназа
б) рестриктаза
в) лигаза
г) транспозаза
д) ксилоназа
121. ДНҚ фрагменттерін бір-біріне реттеп желімдейтін фермент
а) пектиназа
б) рестриктаза
в) лигаза
г) транспозаза
д) ксилоназа
122. Трансформацияланған клеткада жаңа биохимиялық рекциялардың жүзеге асуы
а) клеткалық инженерия
б) метаболиттік инженерия
в) гендік инженерия
г) реконструкция
д) клеткалық селекция
123. Клеткаларды сұйық азотпен криосақтау
а) -60 Со
б) -90 Со
в) -98 Со
г) -190 Со
д) -196 Со
124. Клетканың мұздап қату нүктесін төмендетіп, клетка ішіндегі сумен байланысып, клетканың механикалық және осмостық бүлінуден қорғайтын зат
а) ферменттер
б) белоктар
в) криопротекторлар
г) осмотиктер
д) тұздар
125. Криопротекторлар:
а) диметилсульфоксид, глицерин, пролин, сахароза
б) глицерин, пролин, сахароза
в) пролин, сахароза
г) диметилсульфоксид, глицерин
д) глицерин, пролин, сахароза
126. Өсімдіктерді вирустан сауықтырудың тиімді жолдары
а) апикалды және қолтық бүршіктерді қолдану
б) апикалды меристеманы және хемотерапияны қолдану
в) апикалды меристеманы және термотерапияны қолдану
г) апикалды меристеманы, хемо, - термотерапияны қолдану
д) сомалық эмбриогенезді қолдану
127. Қоректік ортаға отырғызылатын өсімдік материалы
а) тозаң
б) эксплант
в) сабақ кесіндісі
г) жапырақ кесіндісі
д) гүл бүршігі
128. Қолтық меристемасының өсуін қоздыру
а) сабақтың ұшын кесу
б) цитокининмен өңдеу
в) ауксинмен өңдеу
г) сабақтың ұшын кесу және цитокининмен өңдеу
д) сабақтың ұшын кесу және ауксинмен өңдеу
129. In vitro жағдайында өркендерді тамырландыру үшін қоректік ортаға қосылатын зат
а) ауксин
б) цитокинин
в) гиббериллин
г) этилен
д) ауксин және цитокинин
130. In vitro жағдайында жанама өркендердің қаулап өсуін индукциялау үшін қоректік ортаға қосылатын зат
а) ауксин
б) цитокинин
в) гиббериллин
г) этилен
д) ауксин және цитокинин
131. Эпигенетикалық өзгерістер арқасында белгілі бір стресс факторға төзімділік көрсеткен клеткалардің тірі қалуы
а) тұра селекция
б) кері немесе негативтік селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды сұрыптау
д) селективті емес сұрыптау
132. Қажетті қасиеттері бар клеткалар өспеу үшін ерекше жағдай тудырады, осыдан кейін тірі қалған мутант клеткаларды қолайлы қоректік ортаға көшіріп, көбейтіп өсіріп, тұрақты линияларды алу
а) тұра селекция
б) кері немесе негативтік селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды сұрыптау
д) селективті емес сұрыптау
133. Барлық клеткалар клондарына индивидуалды талдау жасау
а) тұра селекция
б) кері немесе негативтік селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды сұрыптау
д) селективті емес сұрыптау
134. Визуалды немесе биохимиялық әдістерді қолдану арқылы клеткаларды сұрыптау
а) тұра селекция
б) кері селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды немесе селективті емес сұрыптау
д) негативтік сұрыптау
135. Өсуші ұлпада екі немесе одан да көп генотип клеткалары бар өсімдіктер
а) химералар
б) трансгендер
в) мутанттар
г) гаплоидтар
д) тератогендер
136. Құрылымдық гендердің агробактерия плазмидалары арқылы нысанаға тасымалдану әдісі
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) іn planta трансформациялау
137. Трансгенді клеткаларды ұзақ уақыт монипуляциялауға мүмкіндік беретін әдіс
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) іn planta трансформациялау
138. Агробактерияларды тікелей гүлге тасымалдау арқылы, трансгенді ұрықтар алу
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) іn planta трансформациялау
139. Баллистикалық және агробактериалды әдістердің комбинациялануынан туындаған әдіс
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) іn planta трансформациялау
140. Иесінің клеткасындағы геномына ене алатын вирустардың қасиеттерін қолдану арқылы трансформациялау
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) іn planta трансформациялау
141. Клетка қабығынан айырылған клетка цитоплазмасына тікелей ДНҚ ендіру
а) баллистикалық трансформация
б) вирустарды қолдану арқылы трансформациялау
в) агролистикалық трансформация
г) агробактериалық трансформация
д) элестропорация
142. ДНҚ молекуласын кез келген жерінен кесетін ферменттер
а) рестриктазалардың 1-ші класы
б) рестриктазалардың 2-ші класы
в) рестриктазалардың 3-ші класы
г) лигазалар
д) эндонуклеазалар
143. ДНҚ молекуласындағы белгілі бір нуклеотидтік тізбектерді танып, оларды сайттардың ішнде немесе сол сайттардан алшақ жерден қиятын ферменттер
а) рестриктазалардың 1-ші класы
б) рестриктазалардың 2-ші және 3 ші кластары
в) рестриктазалардың 3-ші класы
г) лигазалар
д) аэндонуклеазалар
144. Модификациялаушы (метилдеуші) және АТФ-ке тәуелді эндонуклеазалық белсенділік қасиеттеріне ие ферменттар
а) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары
б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары
в) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары
г) рестриктазалардың 3-ші класы
д) рестриктазалардың 2-ші класы
145. Күрделі суббірлікті құрылымдардан тұратын рестриктазалар
а) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары
б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары
в) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары
г) рестриктазалардың 3-ші класы
д) рестриктазалардың 2-ші класы
146. Рестрикциялаушы эндонуклеазадан және модификациялайтын метилазадан тұратын ферменттер
а) рестриктазалардың 1-ші және 2-ші кластары
б) рестриктазалардың 2-ші және 3-ші кластары
в) рестриктазалардың 1-ші және 3-ші кластары
г) рестриктазалардың 3-ші класы
д) рестриктазалардың 2-ші класы
147. Рестриктазалардың 2-ші класының кофакторы
а) кальций ионы
б) темір ионы
в) мыс ионы
г) магний ионы
д) қорғасын ионы
148. ДНҚ фрагменттерін тігу жолдары
а) жабысқақ ұштар арқылы
б) моқал ұштар арқылы
в) әр түрл жабысқақ ұштарды тігу і
г) жабысқақ, моқал ұштар жән әр түрлі жабысқақ ұштарды тігу арқылы
д) сүйір үштар арқылы
149. Әр түрлі эндонуклеазалық рестриктазалар арқылы кесілген ДНҚ молекулаларының әр түрлі ұштары бар фрагменттерін, яғни комплементарлы емес ұштарын тігу
а) линкерлер арқылы жүргізіледі
б) рестриктазалар арқылы жүргізіледі
в) лигазалар арқылы жүргізіледі
г) эстаразалар арқылы жүргізіледі
д) изомеразалар арқылы жүргізіледі
150. Химиялық жолмен синтезделген олигонуклеотидтер
а) лигазалар
б) эстеразалар
в) линкерлер
г) рестриктазалар
д) изомеразалар
151. Таңбаланған изотоп –P32 немесе флюоресцентті таңбалар қолданылатын сиквенс
а) биологиялық
б) химиялық
в) физикалық
г) ферменттік
д) биохимиялық
152. ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің тізбегін анықтау (секвенирлеу) әдістері
а) биологиялық және химиялық
б) химиялық және ферменттік
в) физикалық және биохимиялық
г) ферменттік және биологиялық
д) биохимиялық және биологиялық
153. Taq- полимеразаның қасиеті
а) температуралық оптимумы -700С
б) 950С инактивацияланбайды
в) термотұрақты
г) денатурацияға ұшырамайды
д) жоғарыда аталғандардың барлығы
154. Векторлардың түрлері
а) бактериялық плазмидалар, иирустар
б) космидттер мен фазмидтер, вироидтар
в) агробактерия плазмидалары
г) хлоропласттық және митохондриялық ДНҚ
д) барлығы
155. Векторға қойлатын талаптар
а) ауданы кіші, қожайын-клеткада репликациялануға қабілетті,
б) амплификацияланатын, ген экспрессиясын тудыратын,
в) құрамында маркерлік ген болатын
г) тасымалдануға қабілетті болуы тиіс
д) аталғандардың барлығы
156. Антибиотиктерге (канамицин, тетрациклин, неомицин) және гербицидке төзімді қасиеттерге жауап беретін ген
а) селективті гендер
б) репортерлы гендер
в) продюсор гендер
г) рецепторлық гендер
д) акцептор гендері
157. Клеткаларға тән емес (нейтралды) белоктарды кодтайтын гендер
а) селективті гендер
б) репортерлы гендер
в) продюсор гендер
г) рецепторлық гендер
д) акцептор гендері
158. Репортер гендер
а) жасыл флюоресцентті белок (GFP),
б) бетта-глюкуронидазалар (GUS)
в) хлорамфениколацетилтранс-феразалар (CAT)
г) люциферазалар (LUC),
д) барлығы
159. Қалыпты клетка қажет етпейтін, өзінің бөлініп өсуі үшін сыртқы ортаның қосымша бір факторын талап ететін клеткалар
а) сомалық клетка
б) ауксотрофтық клетка
в) протопласт
г) цитопласт
д) цитогет
160. Өз алдына репликацияла алатын және бөтен генетикалық информацияны клеткаға тасымалдай алатын генетикалық элемент
а) рекомбинанттық ДНҚ
б) рестрикциялық фрагмент
в) вектор
г) тігілетін бөтен ДНҚ
д) құрылымдық ген
161. Ұлпаларды жасанды қоректік ортада (in vitro) өсіргенде бүршік пен тамырдың пайда болуы
а) гемморизогенез
б) ризогенез
в) геммогенез
г) эмбриогенез
д) гистогенез
162. Ядродан тыс, митохондриялар мен хлоропластада орналасқан гендер
а) продюсерлік ген
б) рецепторлық ген
в) сенсорлық ген
г) цитоплазмон
д) интегратор
163. Өніп келе жатқан тозаңның ішіндегі клетканың бірі, одан екі спермий түзіледі де, қосарлана ұрықтану процесіне қатысады
а) бұдан клетка
б) сомалық клетка
в) репродуктивтік клетка
г) вегетативтік клетка
д) генеративтік клетка
164. Генетикалық экспрессия сатылары
а) транскрипция, процессинг, тарнсляция
б) элонгация, процессинг, тарнсляция
в) амплификация, процессинг, тарнсляция
г) репликация, амплификация, тарнсляция
д) ) транскрипция, репликация, тарнсляция
165. Ген активтігін тежеу, транскрипция процесін шектеу
а) ген экспресиясы
б) ген репрессиясы
в) амплификация
г) транслокация
д) инверсия
166. ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтер тізбегіндегі генетикалық информацияны жүзеге асыру
а) ген экспресиясы
б) ген репрессиясы
в) амплификация
г) транслокация
д) инверсия
167. Организмнің немесе клетканың тұқым қуалаушылық негізін құрайтын гендер жиынтығы
а) аллель
б) генотип
в) кариотип
г) геном
д) идиотип
168. Организмнің немесе клетканың тұқым қуалаушылық негізін құрайтын гендердің жиынтығы
а) аллель
б) генотип
в) кариотип
г) геном
д) идиотип
169. Ата –аналық формалармен салыстырғанда олардан шыққан бірінші ұрпақ буданның бірқатар көрсеткіштері мен қасиеттерінің асып түсуі, басымдылығы
а) гомозигота
б) гомокарион
в) гетерозис
г) гаплоид
д) диплоид
170. Генетикалық айырмашылықтары бар екі клетканың қосылуынан түзілген ялролары бірікпеген бұдан клетка
а) бұдан
б) гетерокарион
в) цибрид
г) цитопласт
д) нуклеопласт
171. Клеткалар суспензиясын жабық ыдыста бастапқы құйылған қоректік ортасы жаңартылмай өсіру
а) қорландырып өсіру
б) үзіліссіз өсіру
в) ағынды жабық жүйеде өсіру
г) иммобилиздеп өсіру
д) турбидостатта өсіру
172. Клеткаларды сұйық қоректік ортаның үзілмей беріліп тұратын ағынында өсіру
а) қорландырып өсіру
б) үзіліссіз өсіру
в) ағынды жабық жүйеде өсіру
г) иммобилиздеп өсіру
д) турбидостатта өсіру
173. Ферменттер қатысуы арқылы жасанды жолмен синтезделген иРНҚ-ның көшірмесі (қДНҚ)
а) рекомбинанттық ДНҚ
б) құрылымдық ДНҚ
в) комплементарлық ДНҚ
г) Т-ДНҚ
д) вектор
174. Бұдан клеткалар өзара әрекеттесуі нәтижесінде ақауы бар гендердің өз қалпына келуі
а) генетикалық компетенция
б) генетикалық коплементация
в) физиологиялық комплементация
г) эпигенетикалық комплементация
д) биохимиялық комплементация
175. Белгілі бір жағдайларда бұдан клеткалардың көбею мен морфогенез қабілетінің қайта қалпына келуі, ал осындай жағдайда олардың ата-аналық клеткалардың ондай қабілетін көрсете алмауы
а) генетикалық компетенция
б) генетикалық коплементация
в) физиологиялық комплементация
г) эпигенетикалық комплементация
д) биохимиялық комплементация
176. Клетканың мұздатып қату нүктесін төмендетіп, клетка ішіндегі сумен байланысып клетканы механикалық және осмостық бүлінуінен қорғайтын зат
а) криопротектор
б) фюзоген
в) ПЭГ
г) альгинат
д) полиэтиленглюколь
177. ДНҚ молекуласында орналасқан гендердің транскрипциясының бірнеше рет еселенуін қамтамасыз ететін ДНҚ-ның ерекше бөлігі
а) энхансер
б) вектор
в) оперон
г) промотор
д) Т-ДНҚ
178. Рекомбинантты ДНҚ құрастыру әдісі
а) құрылымдық генді векторға тіркеп қосу
б) продюсерлік генді құрылымдық генге қосу
в) сенсорлық генді құрылымдық генге қосу
г) селективтік генді векторға тіркеп қосу
д) репортерлық генді векторға қосу
179. Клеткаға антибиотикке төзімділік белгісін беретін ген
а) құрылымдық
б) продюсерлік
в) репортерлық
г) селективтік
д) сенсорлық
180. Клеткаға зиян әсер етпейтін белоктарды кодтайтын ген
а) құрылымдық
б) продюсерлік
в) репортерлық
г) селективтік
д) сенсорлық
181. Ісікті тудыратын агент
а) Ті-плазмида
б) плазмида
в) вектор
г) vir гені
д) ori гені
182. Т-ДНҚ –ны өсімдік клеткасына тасымалдау және хромосомалық ДНҚ құрамына кірістіру процесіне жауапты гендер
а) vir гендері
б) ori гендері
в) құрылымдық гендер
г) селективтік гендер
д) вектор
183. Ісіктің пайда болуына, опиндер синтезіне және дифференциялданудың тежелуіне жауапты Ті-плазмиданың фрагменті
а) Т-ДНҚ
б) вектор
в) опин
г) vir гені
д) ori гені
184. Жылжымалы генетикалық элементтер
а) экзондар
б) интрондар
в) транспозондар
г) энхансерлер
д) векторлар
185. ДНҚ молекулаларының генге тіркесуі нәтижесінде геннің инактивтелінуі немесе оперонда күшті полярлық эффекттің байқалуы
а) детерминация
б) компетенция
в) регрессия
г) транспозиция
д) инсерция
186. Жылжымалы элементтермен ерекше әрекеттесіп, оларды хромосомадан кесіп бөліп алатын фермент
а) лигаза
б) транспозаза
в) рестриктаза
г) протеаза
д) пектиназа
187. Сақина тәрізді дөңгеленіп оралған, өте ұсақ, молекулалық салмағы жеңіл сыңар тізбекті РНҚ жіпшесі
а) плазмида
б) вектор
в) вироид
г) вирус
д) маркер
188. Кішкентай сақина тәрізді тұйықталған қос тізбекті ДНҚ молекуласы
а) транспозон
б) рекомбинантты ДНҚ
в) вироид
г) плазмида
д) маркер
189. Белок қабығы жоқ, өте қысқа дара РНҚ молекуласы
а) плазмида
б) вектор
в) вироид
г) вирус
д) маркер
190. Диметилсульфоксид (ДМСО)
а) осмотик
б) тұрақтандырғыш
в) криопротектор
г) бояғыш зат
д) қатырғыш зат
191. Табиғи криопротектор
а) сахароза
б) диметилсульфоксид
в) сорбит
г) манит
д) полиэтиленгликоль
192. Криопротекторлар қатары
а) сілтілер, негіздер
б) сорбит, манит
в) ДМСО, сахароза, глицерин, пролин
г) минералды тұздар ерітінділері
д) гормондар
193. Онтогенезде тұтас геном құрылымы сақталып, ал гендер активтілігінің тұқым қуалай өзгеруі
а) морфологиялық өзгергіштік
б) генетикалық өзгергіштік
в) физиологиялық өзгергіштік
г) эпигенетикалық өзгергіштік
д) биохимиялық өзгергіштік
194. Сомалық клеткалардан пайда болатын ұрық тәрізді құрылым
а) зигота
б) инициаль
в) эмбриоид
г) бластула
д) проэмбриоид
195. Өсімдік дәнінде ұрықтың алғашқы өсуіне қажет қоректік заттар жиналатын ұлпа
а) эндосперм
б) интегумент
в) нуцеллус
г) халаза
д) ұрық қапшығы
196. Нуцеллустан ұрықтың түзілуі тән өсімдіктер
а) цитрустар және манго
б) алма мен өрік
в) барлық жеміс ағаштары
г) көкеністер
д) зәйтүн пальмалары
197. Жасанды қоректік орталардың негізі
а) витаминдер
б) гормондар
в) агар
г) минералды тұздар
д) сахароза
198. In vitro жағдайында өсімдік клеткаларының қоректенуі
а) гетеротрофты
б) автотрофты
в) хемотрофты
г) миксотрофты
д) прототрофты
199. Жасанды қоректік орталарға қосылатын негізгі витаминдер тобы
а) тиамин, пиридоксин
б) пантотен қышқылы, ретинол
в) цианокобаломин, фоль қышқылы
г) тиамин, рибофлабин, пиридоксин
д) аскорбин қышқылы, токоферол
200. Жасанды қоректік орталарға қосылатын негізгі көмірсутегі
а) мальтоза
б) арабиноза
в) пентоза
г) сахароза, глюкоза
д) мальтоза, арабиноза
201. Гормонсыз ортада өсетін клеткалар
а) сомалық клеткалар
б) бұдан клеткалар
в) ісік клеткалар
г) инициаль клеткалары
д) меристемалық клеткалар
202. Ауксиннің табиғи түрі
а) 2,4 Д
б) НСҚ
в) ИМҚ
г) ИСҚ
д) БАП
203. Жасанды қоректік ортаның рН деңгейі
а) ферменттердің құрылымына әсер етеді
б) ферменттердің ырықтығын әсер етеді
в) витаминдердің тұрақтылығы мен сіңімдігіне әсер етеді
г) агар-агардың қатуына әсер етеді
д) аталғандардың барлығы
204. Теңіз балдырлардан өндірілетін полисахаридтердің қоспасы
а) гидролизат казеин
б) агар-агар
в) мезоинозит
г) гормондар
д) сахароза
205. Құрғақ ұнтақ түріндегі жасанды қоректік орталардың құрамында болмайтын қоспалар
а) гормондар, сахароза
б) макроэлементтер
в) минералды элементтер
г) гормондар, сахароза, агар-агар
д) витаминдер, гормондар, сахароза
206. Клеткалардың бөлінуі арқылы көбейіп өсуі
а) дифференциация
б) дедифференциация
в) пролиферация
г) регенерация
д) индукция
207. Каллус вегетативтік бүршік орнына гүл бүршігінің пайда болуы
а) морфогенез
б) флоральдік морфогенез
в) органогенез
г) сомалық эмбриогенез
д) гистогенез
208. Каллус клеткасынан зигота сияқты биполярлы ұрық тәрізіді құрылымның түзілуі
а) морфогенез
б) гистогенез
в) эмбриоидогенез
г) органогенез
д) регенерация
209. Жасанды ортада гормондарға тәуелсіз прототрофты өсетін өсімдік клеткалары
а) прототрофтар
б) автотрофтар
в) хемотрофтар
г) миксотрофтар
д) гетеротрофтар
210. Геномында бөтен ген бар өсімдік
а) химера
б) трансген
в) бұдан
г) гаплоид
д) тератоген
211. Алғаш рет трансгенді өсімдік алынған жыл
а) 1964 жыл
б) 1975 жыл
в) 1983 жыл
г) 1994 жыл
д) 2098 жыл
212. Алғаш рет алынған трансгенді өсімдік
а) темекіге микроорганизм генін енгізу арқылы алынды
б) томатқа вирус генін енгізу арқылы алынды
в) жүгеріге бидай генін енгізу арқылы алынды
г) томатқа балық генін енгізу арқылы алынды
д) шалқанға бұршақ генін енгізу арқылы алынды
213. Бұршақтың фазеолин генін Ti-плазмида арқылы күнбағыс геномына ендіру нәтижесінде алынған химералы өсімдік
а) томат
б) темекі
в) шалқан
г) лайма
д) санбин
214. Өсуші ұлпада екі немесе одан да көп генотип клеткалары бар өсімдік
а) химера
б) трансген
в) бұдан
г) гаплоид
д) тератоген
215. Практикада ұлпалары сақтау әдістері
а) құрғақ мұз (-790С) температурасында сақтау
б) ультра төмен температуралы (-80 0С) тоңазытқышта сақтау
в) -140 0С буда сақтау
г) -196 0С сұйық азотта сақтау
д) барлығы
216. Ағаштарды жасанды жолмен реювенилизациялау әдістері
а) өркендерді телу
б) өркендерді кесу
в) тыңайтқыштардың жоғары концентрациясын қолдану
г) цитокиниедермен бүрку
д) барлығы
217. Кейбір ағаш түрлерінің тамырларынан жақсы дамыған, берік өрендеруы немесе бүршіктердің қаулап өсуі
а) витрификация
б) табиғи реювенилизация
в) жасанды реювенилизация
г) цитокиниедермен бүрку
д) дифференциация
218. Клеткаларды иммобилиздеуге қолданылатын қоспа гельдер
а) альгинат пен желатин
б) агароза мен желатин
в) полиакриламид пен ксантан шайыры
г) полиакриламид пен альгинат
д) барлығы
219. Үлкен көлемді клеткаларды иммобилиздеу үшін қолданылатын қоспа
а) альгинат пен желатин
б) агароза мен желатин
в) полиакриламид пен ксантан шайыры
г) полиакриламид пен альгинат
д) агар мен каррагинин
220. Клеткаларды нейлон, полиуретан, металлдан алдын ала дайындалған үш қабат торға бекітіп өсіру әдісі
а) клеткаларды иммобилиздеу
б) клеткаларды суспензияда өсіру
в) клеткаларды тамшыда өсіру
г) клеткаларды бағушы ұлпада өсіру
д) клеткаларды қатты ортада өсіру
221. Клеткаларды альгинат кальций, калий каррагинин немесе агарозалық көпіршіктермен қаптау арқылы өсіру әдісі
а) клеткаларды қатты ортада өсіру
б) клеткаларды суспензияда өсіру
в) клеткаларды тамшыда өсіру
г) клеткаларды бағушы ұлпада өсіру
д) клеткаларды иммобилиздеу
222. Екінші реттік метаболиттік өнімдер түзілмейтін клетка культуралардың сипаттамасы
а) баяу өсетін клеткалар
б) маманданған клеткалар
в) тез өсетін маманданған клеткалар
г) тез өсетін маманданбаған клеткалар
д) барлығы
223. Екінші реттік метаболиттер түзетін клетка культуралардың сипаттамасы
а) баяу өсетін, белгілі дәрежеде морфологиялық және биохимиялық дифференциация жүрген клеткалар
б) баяу өсетін, маманданбаған клеткалар
в) меристемалық клеткалар
г) тез өсетін маманданбаған клеткалар
д) барлығы
224. Вирустың өсімдіктің сау ұлпаларына түсуі мен таралуын төмендету үшін қолданылатын шаралар
а) өсімдікті алдын ала суық температурада ұстау
б) өсімдікті алдын ала гербицидтермен өңдеу
в) өсімдікті алдын ала хемотерапиялық өңдеуден өткізу
г) өсімдікті алдын ала термотерапиялық өңдеуден өткізу
д) өсімдікті алдын ала термо - және хемотерапиялық өңдеуден өткізу
225. In virto жағдайында өсімдіктерді вирустардан сауықтыру мақсатында өсіретін ұлпа
а) паренхималық
б) меристемалық
в) мезофилл
г) эпидермис
д) барлығы
226. Теңбіл вирусына шалдыққан нарғызгүлдің өсу нүктесінен аурудан таза өсімдік өсіріп шығарған ғалымдар
а) Чунг пен Уайт
б) Морель мен Мартен
в) Мурасиге мен Скуг
г) Линсмайер мен Скуг
д) Готре мен Уайт
227. In virto жағдайында раувольфия (Rauwolfia serpentina) клеткаларынан алынатын алкалоид
а) аймалин
б) антрахинон
в) диосгенин
г) берберин
д) арглабин
228. In virto жағдайында диоскарея (Dioscorea deltoidea) клеткаларынан алынатын алкалоид
а) аймалин
б) антрахинон
в) диосгенин
г) берберин
д) арглабин
229. Орталық Қазақстан эндемигі тықыр жусаннан (Artemisia glabella Kar.) алынатын, ісік ауруын емдеуге қолданылатын препарат
а) подофиллин
б) гормондар
в) диосгенин
г) берберин
д) арглабин
230. Өсімдіктің әр бір клеткасы тотипотентті болады деген гипотизаны ұсынған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Р.Готре
в) В.Роббинс
г) В.Котте
д) К.Рехингер
231. Томат тамыры ұштарынан өсіріп алынған каллус ұлпаларын 30 жыл бойы өсірген ғалым
а) Г.Габерлант
б) Р.Готре
в) В.Роббинс
г) В.Котте
д) Ф.Уайт
232. Қазақстанда биотехнология ғылымының негізін қалаушылар
а) М.Айтқожин, І.Рақымбаев
б) Н.В.Катаева, Р.Г.Бутенко
в) С.М.Әдекенов, З.Қонаева
г) Ш.Тивари, Б.Б.Анапияев
д) Қ.Жамбакин, Н.К.Бишімбаева
233. XX ғасырдың 30-шы жылдары өсімдік клеткаларын in vitro жағдайында нәтижелі өсіру жұмыстарын бастаған ғалымдар
а) Г.Габерлант пен В.Роббинс
б) Р.Готре мен В.Котте
в) Линсмайер мен Скуг
г) Мурасиге мен Скуг
д) Ф.Уайт пен Р.Готре
234. Мурасиге мен Скугтың әйгілі қоректік ортасы дайындалған жыл
а) 1940 ж.
б) 1955 ж.
в) 1962 ж.
г) 1972 ж.
д) 1982 ж.
235. Суспензия клеткаларының өсуін бағалау сипаттамалары
а) тұнбаға түскен клеткалардың мөлшері
б) клеткалардың саны, ылғал және құрғақ салмағы
в) белок мөлшері
г) қоректік ортаңы өткізгіштігі, клеткалардың өміршеңдігі
д) барлығы
236. Суспензия клеткаларының өміршеңдігін анықтау әдісі
а) цитоплазманың қозғалғыштығын анықтау
б) бояу арқылы анықтау
в) цитоплазманың қозғалғыштығын микроскопта анықтау немесе бояу арқылы анықтау
г) белок мөлшерін анықтау
д) клеткалардың саны мен ылғал және құрғақ салмағын анықтау
237. Суспензия клеткаларының өміршеңдігін анықтау мақсатында қолданылатын бояулар
а) флюоресцеиндиацетат
б) флюоресцеиндиацетат, Эванс көгі
в) тетразоль тұзы, Эванс көгі
г) флюоресцеиндиацетат, тетразоль тұзы, Эванс көгі
д) люголь, флюоресцеиндиацетат
238. Протопласттарды 1892 жылы алғаш рет бөліп алған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Р.Готре
в) В.Роббинс
г) В.Котте
д) Дж.Клеркер
239. Плазмолизденген клеткалардың клетка қабықшаларын кесіп, протопласттарды бөліп алу әдісі
а) механикалық
б) энзимдік
в) осмостық
г) биохимиялық
д) физикалық
240. Ферменттерді қолданып протопласттарды бөліп алу әдісі
а) механикалық
б) энзимдік
в) осмостық
г) биохимиялық
д) физикалық
241. 1960 жылы ферменттерді қолданып жоғары сатыдағы өсімдіктердің протопласттарын алғаш рет бөліп алған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Коккинг
в) В.Роббинс
г) В.Котте
д) Дж.Клеркер
242. 1952 жылы алғаш рет лизоцимді қолданып бактерияның клетка қабығын бұзған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Коккинг
в) Салтон
г) В.Котте
д) Дж.Клеркер
243. Протопласттарды энзимдік жолмен бөліп алу әдісінің артықшылықтары
а) бір мезгілде көп мөлшерде протопластар бөлініп алынады
б) клеткалар осмостық стреске қатты ұшырамайды
в) клеткалар зақымданбайды
г) өте жылдам жасалады
д) айтылғандардың барлығы
244. Протопласттарды бөліп алу сатылары
а) 3
б) 4
в) 5
г) 6
д) 7
245. Протопласттарды бөліп алу сатылары
а) ферменттермен өңдеу, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу, интактты протопласттарды сынықтардан тазарту
б) ферменттермен өңдеу, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу
в) протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу, сынықтардан тазарту
г) осмостық заттармен, протопласттарды клетка қабығынан бөліп алу
д) ферменттермен және осмостық заттармен өңдеу
246. Протопласттарды флотация әдісімен бөліп алу әдісін ұсынған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Коккинг
в) Салтон
г) О.Гамборг
д) Дж.Клеркер
247. Флотация әдісі
а) әлсіреген протопласттарға арналған
б) жақсы өскен протопласттарға арналған
в) тұнбаға түскен протопласттраға арналағн
г) қалыпты протопласттарға арналған
д) кіші протопласттарға арналған
248. Протопласттар ерітіндісіне сахароза ерітіндісін қосып, 40 – 80 - 350 g. жылдамдықта центрифугалау нәтижесінде, таза протопласттар ерітіндінің бетіне, ал сынғандары тұнбаға түседі
а) механикалық әдіс
б) флотация әдісі
в) энзимдік әдіс
г) физикалық әдіс
д) биологиялық әдіс
249. Протопласттарды бөліп алуға лайықты клетканың өсу фазасы
а) латенттік фазада
б) үдеу фазасында
в) экспоненциалды фазаның басында
г) экспоненциалды фазаның аяғында
д) стационар фазасы
250. Протопласттарды өсіруге арналған қоректік орта құрамына кіретін компоненттер
а) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот, витаминдер, фитогормондар
б) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, витаминдер, фитогормондар
в) осмостық стаблизатор, бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот,
г) бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, азот, витаминдер, фитогормондар
д) бейорганикалық тұздар, көміртек көзі, витаминдер, фитогормондар
251. Протопласттарды өсіруге арналған қоректік ортаның рН
а) рН 5,0-5,5
б) рН 5,4-5,8
в) рН 5,8-6,0
г) рН 6,0-6,5
д) рН 6,5-7,0
252. Протопласттарды өсіруге қажетті жарық жағдайы
а) 1000 лк болу керек
б) 2000 лк аспау керек
в) 2000 лк жоғары болуы керек
г) 3000 лк аспау керек
д) 3000 лк жоғары болуы керек
253. Протопласттарды культурада өсіру әдістері
а) 2
б) 3
в) 4
г) 5
д) 6
254. Протопласттарды микротамшыларда өсіру әдісін (1978 ж) ұсынған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Коккинг
в) Салтон
г) Ю.Глеба
д) Дж.Клеркер
255. Протопласт суспензиясын Петри табақшасына құйып, оған бірдей мөлшерде 1% агар (температурасы 45оС аспайтын) қосады. Агар қатқанда Петри табақшасын аударып, культураны температурасы 28оС-та өсреді. Бұл протопласттарды өсірудің
а) тамшыда өсіру әдісі
б) суспензияда өсіру әдісі
в) платирование (бекітіп өсіру)
г) иммобилиздеу әдісі
д) қатты ортада өсіру әдісі
256. Протопласттардан қалыптасқан клеткалардың пролиферациясына әсер ететін факторлар
а) өсімдіктен алынған ұлпаның табиғаты мен физиологиялық күйі
б) протопласттарды бөліп алу әдісі мен жағдайы
в) протопласттарды егу тығыздығы
г) қоректік орта құрамы
д) барлығы
257. Клеткалық селекцияға қолданылатын әдістер
а) тұра (позитивті) және кері (негативті) селекция
б) кері (негативті) және визуалды селекция
в) тоталды селекция және визуалды
г) тұра, кері, тоталды селекция
д) тұра, кері, тоталды, визуалды селекция
258. Клеткалық селекция нәтижесінде популяциядағы белгілі бір мутантты клеткалар типінің тірі қалуы
а) тұра (позитивті) селекция
б) кері (негативті) селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды селекция
д) автоселекция
259. Клеткалық селекция нәтижесінде бөлініп жатқан жабайы түрдің клеткаларының біразының өлімге ұшырауың, ал метаболиттік ырықсыз клеткалардің тірі қалуы
а) тұра (позитивті) селекция
б) кері (негативті) селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды селекция
д) автоселекция
260. Клеткалық селекцияда барлық клеткалық клондар жеке тестілеуден өтетін әдіс
а) тұра (позитивті) селекция
б) кері (негативті) селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды селекция
д) автоселекция
261. Клеткалық селекцияда барлық клеткалар популяцияларының арасында белгілі бір линияларды визуалды немесе биохимиялық әдістермен айқындау
а) тұра (позитивті) селекция
б) кері (негативті) селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды селекция
д) автоселекция
262. Биохимиялық зерттеу әдістерін қолданатын клеткалық селекция түрі
а) тұра (позитивті) селекция
б) кері (негативті) селекция
в) тоталды селекция
г) визуалды селекция
д) автоселекция
263. Клеткаларды визуалды селекциялауда қолданылатын әдістер
а) қағаз бетінде жасалатын хроматография
б) сұйық хроматография
в) радиоиммунды талдау
г) микроспектрофотометрия
д) барлығы
264. In virto жағдайында клеткалардың селекциясына қолданылатын зерттеу объектілері
а) каллус суспензия клеткалар мен оқшауланған протопласттар
б) суспензия клеткалары
в) оқшауланған протопласттар
г) каллус ұлпалары мен протопласттар
д) суспензия клеткалар мен оқшауланған протопласттар
265. In virto жағдайында клеткалардың селекциясына жиі қолданылатын зерттеу объектілері
а) каллус ұлпалары
б) суспензия клеткалары
в) оқшауланған протопласттар
г) тамшыда өсетін протопласттар
д) иммобилденген клеткалар
266. Криосақтауға таңдалып алынатын клеткалардың қолайлы физиологиялық күйі
а) латенттік фаза
б) үдеу фазасы
в) экспоненциалды фаза
г) бәсеңдеу фазасы
д) стационар фазасы
267. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына 2-6% маннит немесе сорбит қосылған ортада өсіру мақсаты
а) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту
б) клеткалардағы сумен байланыстыру
в) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру
г) клеткаларды плазмолизге ұшырату
д) клеткаларды циторизге ұшырату
268. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына амин қышқылдалы, әсіресе пролин қосылған ортада өсіру мақсаты
а) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту
б) клеткалардағы сумен байланыстыру
в) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру
г) клеткаларды плазмолизге ұшырату
д) клеткаларды циторизге ұшырату
269. Криосақтау үшін клеткаларды құрамына диметилсульфоксид (ДМСО) қосылған ортада өсіру мақсаты
а) клеткалалар вакуольдерінің ауданын кішірейту
б) клеткалардағы сумен байланыстыру
в) цитоплазма мембранасының өткізгіштігін арттыру
г) клеткаларды плазмолизге ұшырату
д) клеткаларды циторизге ұшырату
270. In vitro жағдайында клеткалар мен ұлпаларды өсіру мақсатында қоректік орталарды, аспаптарды, зерттеу материалдарын т.б. залалсыздандыруға қолданылатын шаралар
а) ыстық және құрғақ бумен залалсыздандыру
б) ультракүлгін сәулемен залалсыздандыру
в) химиялық заттармен залалсыздандыру
г) микрофильтрация арқылы залалсыздандыру
д) барлығы
271. Автоклавтау кезінде бактериялар мен клеткалардың вегетативті клеткалары
а) температурасы 60оС –та, 5-10 мин аралығында қырылады
б) температурасы 60оС –та, 20-30 мин аралығында қырылады
в) температурасы 60оС –та, 30-40 мин аралығында қырылады
г) температурасы 60оС –та, 40-50 мин аралығында қырылады
д) температурасы 60оС –та, 1 сағ ішінде қырылады
272. Автоклавтау кезінде ашытқылар мен саңырауқұлақтардың споралары
а) температурасы 60оС –та, 5-10 мин аралығында қырылады
б) температурасы 120оС –та, 15 минутта қырылады
в) температурасы 120оС –та, 30 минутта қырылады
г) температурасы 120оС –та, 40 минутта қырылады
д) температурасы 120оС –та, 1 сағатта қырылады
273. Химиялық ыдыстарды автоклавта залалсыздандыру талабы
а) 20-40 минут, 60-70 oС , 0,5 атмосфералық қысымда жүргізеді
б) 20-40 минут, 70-90 oС , 0,5 атмосфералық қысымда жүргізеді
в) 20-40 минут, 90-100 oС , 0,5 атмосфералық қысымда жүргізеді
г) 20-40 минут, 100-130 oС , 0,5 атмосфералық қысымда жүргізеді
д) 20-40 минут, 130-150 oС , 0,5 атмосфералық қысымда жүргізеді
274. 1,0 атмосфералық қысымда автоклавтау ұзақтығы
а) 15 минут
б) 25 минут
в) 30 минут
г) 45 минут
д) 60 минут
275. Құрғатқыш шкафта Петри табақшаларын, стакандар мен пробиркаларды залалсыздандыру тәртібі
а) 1 сағат 140оС, ал 10 минут 180оС
б) 1,5 сағат 130оС, ал 10 минут 160оС
в) 2 сағат 140оС, ал 30 минут 180оС
г) 3 сағат 120оС, ал 10 минут 160оС
д) 2 сағат 60оС, ал 15 минут 90оС
276. Автоклавта залалсыздандыруға болмайтын заттар
а) қоректік орталар
б) агар қосылған орталар
в) химиялық ыдыстар
г) инструменттер
д) мақта мен мақтадан жасалған тығындар
277. Жасанды қоректік орталарды автоклавта залалсыздандыру
а) қоректік орта қореміне қарай, 0.1 атм қысымда, 60 оС, 15минут
б) қоректік орта қореміне қарай, 0.3 атм қысымда, 60 оС, 15минут
в) қоректік орта қореміне қарай, 0.7-0.8 атм қысымда, 115-120оС, 15-30 минут
г) қоректік орта қореміне қарай, 0.5 атм қысымда, 90-110 оС, 30 минут
д) қоректік орта қореміне қарай, 0.5 атм қысымда, 90 оС, 30 минут
278. Мақта, дәке, фильтр қағазын, халаттарды автоклавта залалсыздандыру
а) 0,5 атм.қысымда, 25 минут
б) 1 атм.қысымда, 25-30 минут
в) 2 атм.қысымда, 25-30 минут
г) 1,5 атм.қысымда, 25 минут
д) 2 атм.қысымда, 10 минут
279. Термотұрақсыз органикалық ерітінділерді бактериялардан залалсыздандыру үшін
а) кіші поралы нейлон фильтр арқылы өткізеді
б) стерильді кіші поралы (диаметрі -0.45 мкм.) бактериялы фильтр арқылы өткізеді
в) диаметрі -0.45 мкм. поралы қағаз фильтр арқылы өткізеді
г) диаметрі -0.55 мкм. поралы қағаз фильтр арқылы өткізеді
д) диаметрі -0.60 мкм. поралы қағаз фильтр арқылы өткізеді
280. Алғаш рет өзінің әріптесмтерімен бірге E. coli.-ден ДНҚ полимеразаны бөліп алған ғалым
а) Г.Габерлант
б) Коккинг
в) Салтон
г) Корнберг
д) Дж.Клеркер
281. In vitro жағдайында өркендерді тамырландыру шаралары
а) минералды тұздар концентрациясын 2 - 4 есе азайту
б) сахарароза мөлшерін азайту
в) цитокининді қоректік ортаға қоспау
г) қоректік ортаға ауксин қосу
д) аталғандардың барлығы
282. Қоректік ортада токсикалық заттардың әсерін болырмау
а) минералды тұздар концентрациясын 2 - 4 есе азайту
б) сахарароза мөлшерін азайту
в) цитокининдің мөлшерін азайту
г) қоректік ортаға ауксин қосу
д) эксплантты антиоксидант ерітіндісімен 4-24 сағат бойы өңдеу немесе қоректік ортаға адсорбент қосу
283. Қоректік ортаға қосылатын антиоксидант
а) аскорбин қышқылы
б) глутатион, дитиотриол
в) поливинилпирролидон
г) диэтилдитиокарбомат
д) аталғандардың барлығы
284. Регенерант-өсімдіктерге жасанды жолмен микориза түзетін саңырауқұлақтарды жұқтыру жүргізілетін мерзім
а) микрокөбейтудің I- II сатысы
б) микрокөбейтудің II-III сатысы
в) микрокөбейтудің III-IV сатысы
г) микрокөбейтудің II-IV сатысы
д) микрокөбейтудің II-V сатысы
285. Қайың регенеранттары тамырларына микориза түзетін саңырауқұлақтарды жұқтырудың мақсаты
а) азотпен қамтамасыздандыруды жоғарлату
б) тамырлардың қалыңдауын қарқындату
в) тамырлардың шашақтануын қарқындату
г) қосалқы тамырлардың өсуін жоғарылату
д) қантпен қамтамасыздандыруды жоғарлату
286. Ұлпа культураларындағы морфогенезді басқару үшін
а) витаминдер қажет
б) қанттар қажет
в) фитогормондар қажет
г) гормонсыз орта қажет
д) казеин гидролизаты қажет
287. Өсімдік мүшелері мен ұлпаларын залалсыздандыруға арналған заттар
а) этил спирті, сутегінің асқын тотығы
б) натрий және кальций хлориді
в) хлорамин Б, бром, фенол
г) сулема, концентрлі күкірт қышқылы
д) аталғандардың барлығы
288. Қабықшасы өте қалың немесе қалың түкті тұқымдарды өңдеуге қолданылатын зат
а) сутегінің асқын тотығы
б) кальций хлориді
в) фенол
г) концентрлі күкірт қышқылы
д) натрий хлориді
289. Құрқақ тұқымдарды залалсыздандыруға тиімді зат
а) этил спирті
б) натрий хлориді
в) бром
г) кальций хлориді
д) сутегінің асқын тотығы
290. Кең спектрлі залалсыздандырғыш зат.
а) фенол
б) натрий хлориді
в) бром
г) кальций хлориді
д) сулема
291. Ауксиндер:
а) a-нафтилсірке қышқылы; 2,4-дихлорфенокси-сірке қышқылы
б) 6-фурфуриламинопурин, зеатин
в) NN-дифенил-мочевина; 6-бензиламинопурин
г) гиберрелл қышқылы
д) барлығы
292. Цитокининдер:
а) a-нафтилсірке қышқылы; 2,4-дихлорфенокси-сірке қышқылы
б) 6-фурфуриламинопурин, зеатин
в) b-индолил-3-сірке қышқылы, индолил-3-мй қышқылы
г) гиберрелл қышқылы
д) барлығы
293. Жасанды қоректік орталардың құрамына қосылатын макро- және микро тұздардың концентрлі ерітінділерін
а) температурасы 0…+4оС тоңазытқышта сақтайды
б) температурасы -3оС тоңазытқышта сақтайды
в) температурасы -5оС тоңазытқышта сақтайды
г) температурасы -7оС тоңазытқышта сақтайды
д) температурасы -10оС тоңазытқышта сақтайды
294. Витаминдерді, фитогормондарды, ферменттерді, өсімдік экстракттарын
а) температурасы 0…+4оС тоңазытқышта сақтайды
б) температурасы -3оС тоңазытқышта сақтайды
в) температурасы -7оС тоңазытқышта сақтайды
г) температурасы -10оС тоңазытқышта сақтайды
д) температурасы -20оС тоңазытқышта сақтайды
295. Иммобильденгене клеткаларды қолданудың артықшылықтары
а) клеткалар биомассасын бірнеше рет қолдану мүмкіндігі
б) қоректік ортадан клеткаларды, сонда-ақ, екінші реттік метаболиттерді бөліп алу мүмкіндігі
в) қымбат ферментерлерді тиімді қолдану, көлемі кіші құтыларда үлкен көлемде клеткалар биомассаларын өсіру мүмкіндігі
г) клеткларады үздіксіз өсіру мүмкіндігі
д) барлығы
296. Жасанды жолмен ағаштарды реювенилизациялау әдістері
а) өркендерді телу
б) өркендерді кесу
в) тыңайтқыштардың жоғары концентрациясын қолдану
г) цитокиниедермен бүрку
д) барлығы
297. Өсімдіктердің жаңа сорттарын алу принциптері
а) бұдандастыру
б) рекомбинация
в) мутация
г) сұрыптау.
д) барлығы.
298. Векторлардың түрлері
а) бактериялық плазмидалар, вирустар
б) космидттер мен фазмидтер
в) вироидтар, агробактерия плазмидалары
г) хлоропласттық және митохондриялық ДНҚ
д) барлығы
299. Векторлардың түрлері
а) бактериялық плазмидалар, вирустар
б) космидттер мен фазмидтер
в) вироидтар, агробактерия плазмидалары
г) хлоропласттық және митохондриялық ДНҚ
д) барлығы
300. Космидттер мен фазмидтер
а) агробактерия плазмидалары
б) бактериялық плазмидалар
в) құрамында фаг пен плазмидалардың ДНҚ бар гибридті векторлар
г) хлоропласттық ДНҚ
д) митохондриялық ДНҚ
Пән: Өсімдіктер биотехнологиясы
Тест жауаптары
|
№ |
а |
б |
в |
г |
д |
|
1 |
+ |
|
|
|
|
|
2 |
+ |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
+ |
|
|
|
4 |
|
+ |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
+ |
|
|
6 |
+ |
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
+ |
|
8 |
+ |
|
|
|
|
|
9 |
|
+ |
|
|
|
|
10 |
|
|
+ |
|
|
|
11 |
|
|
|
+ |
|
|
12 |
+ |
|
|
|
|
|
13 |
|
|
+ |
|
|
|
14 |
|
+ |
|
|
|
|
15 |
+ |
|
|
|
|
|
16 |
|
|
|
+ |
|
|
17 |
|
|
+ |
|
|
|
18 |
+ |
|
|
|
|
|
19 |
|
|
|
+ |
|
|
20 |
|
|
+ |
|
|
|
21 |
+ |
|
|
|
|
|
22 |
|
|
+ |
|
|
|
23 |
|
+ |
|
|
|
|
24 |
|
+ |
|
|
|
|
25 |
|
|
|
+ |
|
|
26 |
|
|
+ |
|
|
|
27 |
+ |
|
|
|
|
|
28 |
|
+ |
|
|
|
|
29 |
+ |
|
|
|
|
|
30 |
|
+ |
|
|
|
|
31 |
|
|
+ |
|
|
|
32 |
|
|
|
|
+ |
|
33 |
|
|
|
|
+ |
|
34 |
|
|
|
+ |
|
|
35 |
|
|
|
+ |
|
|
36 |
|
|
|
|
+ |
|
37 |
|
|
+ |
|
|
|
38 |
+ |
|
|
|
|
|
39 |
|
|
|
|
+ |
|
40 |
|
+ |
|
|
|
|
41 |
+ |
|
|
|
|
|
42 |
|
|
|
+ |
|
|
43 |
|
|
|
+ |
|
|
44 |
+ |
|
|
|
|
|
45 |
|
|
+ |
|
|
|
46 |
|
+ |
|
|
|
|
47 |
+ |
|
|
|
|
|
48 |
|
|
|
|
+ |
|
49 |
+ |
|
|
|
|
|
50 |
|
|
|
|
+ |
|
51 |
|
|
|
+ |
|
|
52 |
+ |
|
|
|
|
|
53 |
|
|
|
|
+ |
|
54 |
|
+ |
|
|
|
|
55 |
|
|
|
|
+ |
|
56 |
|
|
|
|
+ |
|
57 |
+ |
|
|
|
|
|
58 |
|
|
|
|
+ |
|
59 |
+ |
|
|
|
|
|
60 |
|
|
+ |
|
|
|
61 |
+ |
|
|
|
|
|
62 |
+ |
|
|
|
|
|
63 |
|
|
|
+ |
|
|
64 |
+ |
|
|
|
|
|
65 |
|
|
|
|
+ |
|
66 |
|
|
+ |
|
|
|
67 |
|
|
|
+ |
|
|
68 |
|
|
|
|
+ |
|
69 |
+ |
|
|
|
|
|
70 |
|
|
+ |
|
|
|
71 |
+ |
|
|
|
|
|
72 |
|
|
|
|
+ |
|
73 |
|
+ |
|
|
|
|
74 |
+ |
|
|
|
|
|
75 |
|
|
|
|
+ |
|
76 |
|
|
|
+ |
|
|
77 |
|
|
|
+ |
|
|
78 |
|
+ |
|
|
|
|
79 |
+ |
|
|
|
|
|
80 |
+ |
|
|
|
|
|
81 |
|
|
+ |
|
|
|
82 |
+ |
|
|
|
|
|
83 |
|
|
+ |
|
|
|
84 |
+ |
|
|
|
|
|
85 |
|
|
+ |
|
|
|
86 |
+ |
|
|
|
|
|
87 |
|
|
|
|
+ |
|
88 |
|
|
|
|
+ |
|
89 |
|
|
|
|
+ |
|
90 |
|
|
|
|
+ |
|
91 |
+ |
|
|
|
|
|
92 |
|
|
|
|
+ |
|
93 |
|
|
|
+ |
|
|
94 |
+ |
|
|
|
|
|
95 |
|
|
|
+ |
|
|
96 |
|
+ |
|
|
|
|
97 |
+ |
|
|
|
|
|
98 |
|
+ |
|
|
|
|
99 |
+ |
|
|
|
|
|
100 |
|
+ |
|
|
|
|
101 |
|
|
|
|
+ |
|
102 |
|
|
|
+ |
|
|
103 |
|
|
+ |
|
|
|
104 |
|
|
|
+ |
|
|
105 |
|
|
+ |
|
|
|
106 |
|
+ |
|
|
|
|
107 |
+ |
|
|
|
|
|
108 |
|
|
|
|
+ |
|
109 |
|
|
+ |
|
|
|
110 |
|
+ |
|
|
|
|
111 |
+ |
|
|
|
|
|
112 |
|
+ |
|
|
|
|
113 |
|
|
+ |
|
|
|
114 |
+ |
|
|
|
|
|
115 |
|
|
+ |
|
|
|
116 |
|
+ |
|
|
|
|
117 |
+ |
|
|
|
|
|
118 |
|
|
+ |
|
|
|
119 |
|
|
|
+ |
|
|
120 |
|
+ |
|
|
|
|
121 |
|
|
+ |
|
|
|
122 |
|
+ |
|
|
|
|
123 |
|
|
|
|
+ |
|
124 |
|
|
+ |
|
|
|
125 |
+ |
|
|
|
|
|
126 |
|
|
|
+ |
|
|
127 |
|
+ |
|
|
|
|
128 |
|
|
|
+ |
|
|
129 |
+ |
|
|
|
|
|
130 |
|
+ |
|
|
|
|
131 |
+ |
|
|
|
|
|
132 |
|
+ |
|
|
|
|
133 |
|
|
+ |
|
|
|
134 |
|
|
|
+ |
|
|
135 |
+ |
|
|
|
|
|
136 |
|
|
|
+ |
|
|
137 |
|
|
|
|
+ |
|
138 |
|
|
|
|
+ |
|
139 |
|
|
+ |
|
|
|
140 |
|
+ |
|
|
|
|
141 |
|
|
|
|
+ |
|
142 |
+ |
|
|
|
|
|
143 |
|
+ |
|
|
|
|
144 |
|
|
+ |
|
|
|
145 |
|
|
+ |
|
|
|
146 |
|
|
|
|
+ |
|
147 |
|
|
|
+ |
|
|
148 |
|
|
|
+ |
|
|
149 |
+ |
|
|
|
|
|
150 |
|
|
+ |
|
|
|
151 |
|
+ |
|
|
|
|
152 |
|
+ |
|
|
|
|
153 |
|
|
|
|
+ |
|
154 |
|
|
|
|
+ |
|
155 |
|
|
|
|
+ |
|
156 |
+ |
|
|
|
|
|
157 |
|
+ |
|
|
|
|
158 |
|
|
|
|
+ |
|
159 |
|
+ |
|
|
|
|
160 |
|
|
+ |
|
|
|
161 |
+ |
|
|
|
|
|
162 |
|
|
|
+ |
|
|
163 |
|
|
|
|
+ |
|
164 |
+ |
|
|
|
|
|
165 |
|
+ |
|
|
|
|
166 |
+ |
|
|
|
|
|
167 |
|
|
|
+ |
|
|
168 |
|
+ |
|
|
|
|
169 |
|
|
+ |
|
|
|
170 |
|
+ |
|
|
|
|
171 |
+ |
|
|
|
|
|
172 |
|
+ |
|
|
|
|
173 |
|
|
+ |
|
|
|
174 |
|
+ |
|
|
|
|
175 |
|
|
+ |
|
|
|
176 |
+ |
|
|
|
|
|
177 |
+ |
|
|
|
|
|
178 |
+ |
|
|
|
|
|
179 |
|
|
|
+ |
|
|
180 |
|
|
+ |
|
|
|
181 |
+ |
|
|
|
|
|
182 |
+ |
|
|
|
|
|
183 |
+ |
|
|
|
|
|
184 |
|
|
+ |
|
|
|
185 |
|
|
|
|
+ |
|
186 |
|
+ |
|
|
|
|
187 |
|
|
+ |
|
|
|
188 |
|
|
|
+ |
|
|
189 |
|
|
+ |
|
|
|
190 |
|
|
+ |
|
|
|
191 |
+ |
|
|
|
|
|
192 |
|
|
+ |
|
|
|
193 |
|
|
|
+ |
|
|
194 |
|
|
+ |
|
|
|
195 |
+ |
|
|
|
|
|
196 |
+ |
|
|
|
|
|
197 |
|
|
|
+ |
|
|
198 |
+ |
|
|
|
|
|
199 |
|
|
|
+ |
|
|
200 |
|
|
|
+ |
|
|
201 |
|
|
+ |
|
|
|
202 |
|
|
|
+ |
|
|
203 |
|
|
|
|
+ |
|
204 |
|
+ |
|
|
|
|
205 |
|
|
|
+ |
|
|
206 |
|
|
+ |
|
|
|
207 |
|
+ |
|
|
|
|
208 |
|
|
+ |
|
|
|
209 |
+ |
|
|
|
|
|
210 |
|
+ |
|
|
|
|
211 |
|
|
+ |
|
|
|
212 |
+ |
|
|
|
|
|
213 |
|
|
|
|
+ |
|
214 |
+ |
|
|
|
|
|
215 |
|
|
|
|
+ |
|
216 |
|
|
|
|
+ |
|
217 |
|
+ |
|
|
|
|
218 |
|
|
|
|
+ |
|
219 |
|
|
|
|
+ |
|
220 |
+ |
|
|
|
|
|
221 |
|
|
|
|
+ |
|
222 |
|
|
|
+ |
|
|
223 |
+ |
|
|
|
|
|
224 |
|
|
|
|
+ |
|
225 |
|
+ |
|
|
|
|
226 |
|
+ |
|
|
|
|
227 |
+ |
|
|
|
|
|
228 |
|
|
+ |
|
|
|
229 |
|
|
|
|
+ |
|
230 |
+ |
|
|
|
|
|
231 |
|
|
|
|
+ |
|
232 |
+ |
|
|
|
|
|
233 |
|
|
|
|
+ |
|
234 |
|
|
+ |
|
|
|
235 |
|
|
|
|
+ |
|
236 |
|
|
+ |
|
|
|
237 |
|
|
|
+ |
|
|
238 |
|
|
|
|
+ |
|
239 |
+ |
|
|
|
|
|
240 |
|
+ |
|
|
|
|
241 |
|
+ |
|
|
|
|
242 |
|
|
+ |
|
|
|
243 |
|
|
|
|
+ |
|
244 |
+ |
|
|
|
|
|
245 |
+ |
|
|
|
|
|
246 |
|
|
|
+ |
|
|
247 |
+ |
|
|
|
|
|
248 |
|
+ |
|
|
|
|
249 |
|
|
|
+ |
|
|
250 |
+ |
|
|
|
|
|
251 |
|
+ |
|
|
|
|
252 |
|
+ |
|
|
|
|
253 |
+ |
|
|
|
|
|
254 |
|
|
|
+ |
|
|
255 |
|
|
+ |
|
|
|
256 |
|
|
|
|
+ |
|
257 |
|
|
|
|
+ |
|
258 |
+ |
|
|
|
|
|
259 |
|
+ |
|
|
|
|
260 |
|
|
+ |
|
|
|
261 |
|
|
|
+ |
|
|
262 |
|
|
|
+ |
|
|
263 |
|
|
|
|
+ |
|
264 |
+ |
|
|
|
|
|
265 |
+ |
|
|
|
|
|
266 |
|
|
|
|
+ |
|
267 |
+ |
|
|
|
|
|
268 |
|
+ |
|
|
|
|
269 |
|
|
+ |
|
|
|
270 |
|
|
|
|
+ |
|
271 |
+ |
|
|
|
|
|
272 |
|
+ |
|
|
|
|
273 |
|
|
|
+ |
|
|
274 |
+ |
|
|
|
|
|
275 |
|
|
+ |
|
|
|
276 |
|
|
|
+ |
|
|
277 |
|
|
+ |
|
|
|
278 |
|
|
+ |
|
|
|
279 |
|
+ |
|
|
|
|
280 |
|
|
|
+ |
|
|
281 |
|
|
|
|
+ |
|
282 |
|
|
|
|
+ |
|
283 |
|
|
|
|
+ |
|
284 |
|
|
+ |
|
|
|
285 |
+ |
|
|
|
|
|
286 |
|
|
+ |
|
|
|
287 |
|
|
|
|
+ |
|
288 |
|
|
|
+ |
|
|
289 |
|
|
+ |
|
|
|
290 |
|
|
|
|
+ |
|
291 |
+ |
|
|
|
|
|
292 |
|
+ |
|
|
|
|
293 |
+ |
|
|
|
|
|
294 |
|
|
|
|
+ |
|
295 |
|
|
|
|
+ |
|
296 |
|
|
|
|
+ |
|
297 |
|
|
|
|
+ |
|
298 |
|
|
|
|
+ |
|
299 |
|
|
|
|
+ |
|
300 |
|
|
+ |
|
|
Сөлекет типті конституция немен сипатталады?
Нәзік типті конституция немен ерекшеленеді?
Тығыз типті конституция немен сипатталады?
Болбыр түрлі констицуция немен сипатталады?
Мүйізді ірі қара шаруашылығында жылына қолдан ұрықтандыру кезінде бір аталыққа қанша аналық жоспарланады?
Мүйізді ірі қара шаруашылығында жылына жасанды ұрықтандыру кезінде бір аталыққа қанша аналық жоспарланады?
Мал тұқымдарының жаңа тіршілік ету жағдайына бейімделуі қалай аталады?
Әлемде ең кең тараған ірі қара тұқымы?
Азықтандыру жағдайын және күтімін жақсарта отырып, латыштың жергілікті сиырын ангельн және даттың қызыл тұқымы бұқаларымен будандастыру арқылы шығарылған қандай тұқым?
Швейцарияның өнімі аз, кеш жетілетін, желіні кішкене жергілікті сиырынан шығарылған, ұзақ жылдар бойы азықтандыру жағдайын жақсарту, өз ішінде өсіру, қатал сұрыптау нәтижесінде сүттілігі осы күнгі малға тән шыққан қай тұқым?
Кострома облысының Караваево тұқыммал заводы мен басқа да түрлі тұқыммал фермаларында шығарылған қай тұқым?
Шотландияның солтүстік шығысындағы Абердин және Ангус атты графтықтарда ауа райы қатал, ылғал, бірақ жайылымы отты жер жағдайында шығарылған?
Қара ала тұқым Кеңес Одағында жоспарлы тұқым болып қай жылы қабылданды?
Жергілікті сиырларды ангельн, солтүстік шлезвич, баллум тұқымдары малымен будандастыру нәтижесінде шығарылған ірі қараның әлемде ең көп тараған тұқымының бірі?
Сүтті сиырлардың өнімділігіне жеке есеп жүргізуге мүмкіндік беретін қазіргі заманғы сауу қондырғысы (шырша, карусель және т.б.) қайда қондырылады?
Сиыр өсіру бұдан неше жыл бұрын басталды?
Ұзақ уақыт жүргізілген ғылыми практикалық жұмыстардың нәтижесінде елімізде алғашқы қандай етті мал тұқымы шығарылды?
Ұзақ уақыт жүргізілген ғылыми практикалық жұмыстардың нәтижесінде елімізде алғашқы қандай сүтті-етті тұқым шығарылды?
Ұзақ уақыт жүргізілген ғылыми практикалық жұмыстардың нәтижесінде елімізде алғашқы қандай сүтті тұқым шығарылды?
Малдың асылдығын растайтын мемлекеттік құжат?
Малды асылдандыру үшін қажет әдіс?
Экономикалық, ұйымдастыру, агрономиялық, мал дәрігерлік, гигиеналық және зоотехниялық шаралардың ғылыми негізделген жүйесі қалай аталады?
Белгілі бір тұқымның жоғары өнімді асыл тұқымды малдарының табынтұқымын тартатын және асыл тұқымды малдарды тазатұқымды өсіруді қолданатын, асыл тұқымды мал шаруашылығы бойынша мекеме?
Тұқым стандартын қанағаттандыратын, асыл тұқымды ауыл шаруашылығы малдарына арналған кітап?
Малдың төлдегеннен бастап суалғанға дейінгі уақыты қалай аталады?
Мына төмендегі көрсеткіштер арқылы сиырдың қандай қасиетін бағалайды: тірілей салмағы, сыртқы дене пішіні, тәулігіне қосатын салмағы, тез жетілгіштігі, сойыс салмағы мен оның шығымы, ұшасының салмағы мен шығымы, ұшасының морфологиялық құрамы, сұрпы етінің химиялық және биохимиялық құрамы, т.б.
Ірі қара шаруашылығындағы бірден бір мәселе?
Мал сапасын бағалауды кім жүргізеді?
Сиырдың қандай қасиеті оның тұқымына, азықтандыру жағдайына, күтіміне, жасына, қоңдылығына, тірілей салмағына, сауылған мерзіміне және уақтылы саууына байланысты келеді?
Дұрыс азықтандырылған, күтімі жақсы мал неше жыл бойы өте сүтті болады?
Алғаш ұрықтандыру жасы сиырдың келешек сүттілігіне әсерін тигізеді ма?
Сиырдың салмағы артқан сайын, белгілі бір шамаға дейін сүттілік қалай өзгереді?
Ұрпағының сапасы бойынша бұқаларды бағалаудың дұрыстығы неге байланысты?
Ұдайы өндірістік қабілетті бағалауға барлық жақсартушы қандай мал жатады?
Бұқаларды ұрғашы ұрпағының дене бітім типі бойынша бағалау үшін бірінші ұрғашы ұрпағының ең кемі қанша басы бойынша жүргізіледі?
Ет өнімділігі жоғары мал алуға бағытталған асыл тұқымды жұмыс әдісі қандай тұқыммен жүргізіледі?
Сүт өндірісінің рентабельділігі неге байланысты?
////////////////////////////