PORADNIK DLA PACJENTÓW COVID-19 (2020)
PORADNIK
DLA
PACJENTÓW
COVID-19
Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki im. Jana Bożego w Lublinie
1
PANDEMIA SARS-CoV-2
9 Koronawirus SARS-CoV-2 jest wirusem odpowiedzialnym za obecną
epidemię zakażeń układu oddechowego, która rozpoczęła się w Wuhan,
w Chinach. Po raz pierwszy został zidentyĨikowany w grudniu 2019 r.
9 Chorobę, którą wywołuje SARS-CoV-2, nazwano COVID-19.
Koronawirus SARS-CoV-2 to wirus należący do rodziny koronawirusów
(coronaviridae).
9 Koronawirusy występują u zwierząt i powodują u nich różne choroby (układu
oddechowego, układu pokarmowego, wątroby, układu nerwowego), wiele
zakażeń przebiega też bezobjawowo.
9 Wirusy te często mutują i mają dużą zdolnoƑć do zakażania nowych
gatunków͘ Wszystkie poznane dotąd koronawirusy powodujące zakażenia
u ludzi są wirusami, które wywołują objawy ze strony układu oddechowego,
bardzo rzadko ze strony innych układów i narządów͘
J KIE SĄ OBJ WY COVID-19, ILE TRWA?
Jeżeli pojawiły się u Ciebie:
9 wysoka gorączka (> 38◦C) + kaszel i/ lub dusznoƑć skontaktuj się teleĨonicznie
z pracownikami służb sanitarnych lub zgłoƑ się do oddziału zakaǍnego
(nie używając transportu publicznego);
9 w przebiegu COVID-19 mogą występować również inne objawy
grypopodobne, m.in.: ból głowy, mięƑni i/ lub stawów, biegunka,
ale zdecydowanie u mniejszej liczby chorych
- nie są to objawy
charakterystyczne, które wskazują na ryzyko zakażenia S RS-CoV-2;
9 czas od kontaktu z osobą zakażoną do wystąpienia objawów może trwać od 1
do
14 dni
- dlatego zaleca się
14-dniową kwarantannę od momentu
prawdopodobnego kontaktu z osobą zakażoną lub powrotu z krajów, gdzie
występuje transmisja;
9 Czas leczenia COVID-19 zwykle trwa 14 dni, ale może wydłużyć się do 3-6 tyg.
przy ciężkim przebiegu
9 Ok. 80% chorych ma łagodny przebieg choroby COVID-19
2
9 Ryzyko zgonu wynosi około 2,3%
Trwa pandemia COVID-19, co oznacza, że wirus jest w wielu krajach na Ƒwiecie͘
Dlatego też zapobieganie zakażeniu polega na przestrzeganiu zaleceń władz
dotyczących podróżowania, pozostawania w domu, kwarantanny oraz
przestrzegania zasad higieny.
Obecnie nie ma szczepionki przeciw COVID-19. Jedyną metodą zapobiegania jest
ograniczenie potencjalnej ekspozycji na zakażenie
3
J K Z POBIEG Ć Z K ŻENIU S RS-CoV-2?
STOSOW NIE
_RODKÓW Z POBIEG WCZYCH SKUTECZNIE OGR NICZ
ROZPRZESTRZENI NIE SIĘ WIRUS S RS-CoV-2 POD W RUNKIEM, ŻE SĄ ONE
PRZESTRZEGANE:
• prawidłowo i często myj ręce wodą z mydłem lub dezynĨekuj je płynem
na bazie alkoholu (co najmniej 60%);
• unikaj dotykania dłońmi oczu, nosa i ust;
• często myj lub dezynĨekuj powierzchnie dotykowe (np͘ klamki) z użyciem
wody i detergentu lub Ƒrodka dezynĨekcyjnego;
• nie korzystaj z teleĨonu podczas spożywania posiłków i regularnie
go dezynfekuj (np. wilgotnymi chusteczkami ze Ƒrodkiem dezynĨekującym);
• zachowaj bezpieczną odległoƑć - co najmniej 1,5-2 metry od osoby chorej;
• zrezygnuj z uczestnictwa w dużych zgromadzeniach;
• korzystaj ze sprawdzonych Ǎródeł inĨormacji o COVID-19;
• odżywiaj się zdrowo i odpowiednio nawadniaj organizm;
• zasłaniaj usta i nos podczas kichania i kaszlu przedramieniem lub chusteczką
jednorazową (po użyciu wyrzuć ją do kosza!);
• przestrzegaj kwarantanny i innych zaleceń służb sanitarnych oraz personelu
medycznego
4
5
Z S DY UŻYW NI M SKI OCHRONNEJ
•
przed założeniem maski dokładnie umyj lub zdezynĨekuj ręce;
•
sprawdǍ, czy maska nie jest uszkodzona;
•
załóż maskę tak, aby szczelnie przykryć usta i nos;
•
podczas używania unikaj dotykania maski;
•
jeƑli to zrobisz, umyj ręce wodą z mydłem lub zdezynĨekuj je Ƒrodkiem na
bazie alkoholu (min. 60%);
•
wymień maskę na nową, gdy tylko poczujesz, że stała się wilgotna;
•
po każdym dotknięciu zużytej maski, umyj lub zdezynĨekuj ręce;
•
nie używaj ponownie masek jednorazowego użytku;
•
noszenie maski jest eĨektywne tylko wtedy, gdy dbasz o jednoczesną higienę
rąk;
noƑ maskę kiedy:
•
jesteƑ chory (kichasz lub kaszlesz);
•
osoba, w towarzystwie której przebywasz może być chora;
•
gdy opiekujesz się osobą chorą;
6
7
KTO CHORUJE NA COVID-19 ?
¾ zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 może wystąpić u ludzi w każdym wieku;
¾ analiza zachorowań pokazuje, że najcięższy przebieg choroby obserwuje
się u osób starszych, z rozpoznanymi wczeƑniej chorobami przewlekłymi
(przede wszystkim układu sercowo- naczyniowego, zaburzeniami
neurologicznymi lub cukrzycą) lub zaburzeniami odpornoƑci;
¾ częƑciej chorują mężczyǍni niż kobiety;
¾ dzieci chorują bardzo rzadko (około 1-2% wszystkich przypadków)͘
J K PRZENOSI SIĘ KORONAWIRUS SARS-CoV-2?
¾ Koronawirusy są rodziną wirusów, które mogą występować u wielu
gatunków ssaków ͘
¾ Uważa się, że do większoƑci zakażeń u ludzi dochodzi przede wszystkim drogą
kropelkową, kiedy zakażona osoba kaszle lub kicha, podobnie jak przenosi się np͘
wirus grypy͘ Wirus może także zostać przeniesiony, kiedy człowiek dotknie
powierzchni lub przedmiotu, na którym znajduje się wirus (czyli np͘ Ƒlina osoby
chorej), a następnie dotknie swoich ust, nosa lub oczu͘
¾ Należy pamiętać, że łatwoƑć przenoszenia się danego wirusa z człowieka na
człowieka może się różnić͘ Niektóre wirusy są bardzo zakaǍne (np͘ odra), czyli
przenoszą się bardzo łatwo, a inne mniej͘ Obecnie nie ma pewnoƑci, jak łatwo
koronawirus SARS-CoV-2 przenosi się między ludǍmi, a badania cały czas trwają͘
Zakłada się, że jedna chora osoba zaraża 3-4 kolejne.
CZY KOM RY MOGĄ PRZENOSIĆ KORON WIRUSA SARS-CoV-2?
¾ Nie͘ Stawonogi, jak komary lub kleszcze mogą przenosić tylko takie wirusy,
które mają zdolnoƑć przetrwania w ich organizmie, znaleǍć się w aparacie
kłująco-ssącym zwierzęcia i zostać przeniesione do organizmu człowieka͘ Nie
dotyczy to koronawirusów͘
CZY MOŻN Z R ZIĆ SIĘ KORON WIRUSEM MOŻN Z R ZIĆ
SIĘ KORON WIRUSEM OD OSOBY, KTÓR NIE M OBJ WÓW?
8
¾ Zgodnie z najnowszymi doniesieniami jest możliwe zarażenie
się koronawirusem od osób, które są zakażone, ale u których nie pojawiły
się objawy. Jednak bazując na dostępnych danych wiadomo,
że za rozprzestrzenianie się wirusa odpowiadają głównie osoby, które mają
objawy choroby.
CO ROBIĆ, JE_LI PODEJRZEW SIĘ ŻE JEST SIĘ CHORYM N COVID-19?
¾ Osoby, które mogą być zakażone koronawirusem SARS-CoV-2 powinny
bezzwłocznie, teleĨonicznie powiadomić powiatową stację sanitarno-
epidemiologiczną (PSSE Lublin- nr telefonu 81 532-97-05/ 605-194-800)
¾ Nie należy zgłaszać się osobiƑcie do lekarza rodzinnego lub SOR!
CZY OSOBY NIEUBEZPIECZONE, JE_LI Z CHORUJĄ N COVID-19, BĘDĄ LECZONE
BEZPŁ TNIE?
¾ Tak. Wszyscy pacjenci z objawami koronawirusa będą leczeni bezpłatnie,
również osoby nieubezpieczone͘
CZY CIEPLEJSZ POGOD WPŁYNIE N KTYWNO_Ć KORON WIRUS ?
¾ Nie wiadomo, jak zmiany temperatury i wilgotnoƑci powietrza mogą wpłynąć
na żywotnoƑć i rozprzestrzenianie się wirusa͘ Koronawirus zachowuje większą
aktywnoƑć w niskiej wilgotnoƑci i temperaturach͘ Trudno powiedzieć,
czy zakażenia nowym koronawirusem będą mieć charakter sezonowy, jednak
jest to wątpliwy scenariusz z uwagi na to, że kraje o ciepłym i tropikalnym
klimacie także mają problem z koronawirusem.
COVID-19- CO ZROBIĆ W R ZIE Z R ŻENI ?
W takiej sytuacji powinniƑmy w miarę możliwoƑci zachować spokój͘ Pamiętajmy,
że przebieg naszej inĨekcji wcale nie musi być bardzo ciężki͘ Zakażenie może mieć
charakter bezobjawowy, lekki, umiarkowany bądǍ ciężki͘
9
Jeżeli masz objawy wskazujące na inĨekcję,
tj͘ gorączkę powyżej 38°C, kaszel, trudnoƑci z oddychaniem:
• zostań w domu
• ogranicz kontakty z innymi ludǍmi
• szukaj zdalnie pomocy medycznej
- natychmiast skontaktuj się teleĨonicznie z powiatową stacją sanitarno-
epidemiologiczną- nr telefonu do PSSE w Lublinie: 605-194-800
Jeżeli zajdzie taka potrzeba, przyjedzie po Ciebie specjalnie przygotowana karetka
i przetransportuje Cię do najbliższego szpitala zakaǍnego͘
W trakcie przemieszczania się do szpitala zakaǍnego, jeƑli możesz, załóż maseczkę lub
inną osłonę ust i nosa, bezwzględnie przestrzegaj zasad higieny podczas kichania
i kaszlu oraz stosuj się do poleceń osób, które Cię transportują͘
JeƑli znajdziesz się w stanie zagrażającym życiu lub zdrowiu (np͘ dusznoƑć), wezwij
pogotowie, dzwoniąc na numer alarmowy 999 lub 112, koniecznie uprzedzając,
że możesz być zakażony koronawirusem.
NIE ZGŁ SZ J SIĘ sam do przychodni POZ (chyba, że zostaniesz o to poproszony
w okreƑlonym terminie) oraz NIE UD W J SIĘ DO SZPIT L bez wczeƑniejszego
uzgodnienia teleĨonicznego gdzie masz się zgłosić i czy jest to konieczne!
Informacje na ten temat na stronie Głównego Inspektora Sanitarnego:
Ministerstwo Zdrowia uruchomiło całodobową inĨolinię NFZ 800-190-590
o postępowaniu w sytuacji podejrzenia zakażenia koronawirusem͘
InĨolinia jest czynna całą dobę, we wszystkie dni tygodnia͘
Telephone Patient Information 24/7 (for english press 6).
10
CO ZROBIĆ Z EMOCJ MI, GDY Z CHORUJEMY N COVID-19 ?
¾ Koronawirus SARS-CoV-2 bardzo szybko rozprzestrzenia się obecnie w Europie.
Polska, decyzją władz, przeszła ze stanu zagrożenia epidemicznego w stan
epidemii, co oznacza, iż zagrożenie zakażenia wirusem jest jeszcze większe͘
Istnieje więc duże prawdopodobieństwo, że większoƑć z nas prędzej czy póǍniej
zetknie się z wirusem͘ To, jak przejdziemy chorobę, zależy przede wszystkim
od wieku i stanu naszego organizmu, ale również odpowiedniego nastawienia͘
Jak sobie radzić z emocjami gdy my lub ktoƑ bliski zachoruje przedstawia
poniższa broszurka:
11
COVID-19 - IZOLACJA W DOMU
Jeżeli przebieg choroby na to pozwala i możemy przechodzić ją w domu, starajmy
nie skupiać tylko na niej i ewentualnych objawach͘ Jest to oczywiƑcie niezbędne,
aby je monitorować, ale nie zapominajmy choć o odrobinie wytchnienia dla
12
umysłu͘ Zastosujmy różne metody radzenia sobie ze stresem͘ Może to być np͘
wspomnienie zeszłorocznych wakacji, lenistwo z nimi związane, piękne krajobrazy,
wspaniałe jedzenie͘ może zastanówmy się, jakie miejsce chcielibyƑmy odwiedzić,
gdy epidemia się już skończy͘
Możemy również zastosować inne metody radzenia sobie ze stresem, takie jak
treningi relaksacyjne lub zająć się nowym hobby͘ Co więcej, jeƑli możemy,
spróbujmy telefonicznie skontaktować się z bliskimi i zapytajmy ich o sprawy
niezwiązane z obecną sytuacją, prozaiczne, przyziemne͘ Takie rozmowy również
pozwolą naszemu umysłowi odpocząć͘
JeƑli pozostajemy w domu i czujemy się doƑć dobrze, możemy też obejrzeć ciekawy
Ĩilm czy nadrobić zaległoƑci w czytaniu książek͘ Ograniczmy oglądanie serwisów
informacyjnych. Monitorujmy przy tym swój stan zdrowia͘
COVID-19 - CO ZROBIĆ, GDY Z CHORUJE KTO_ BLISKI?
Pamiętajmy, że taka diagnoza to nie koniec Ƒwiata͘ Dużo ludzi zdrowieje i w walce
z chorobą o tym właƑnie powinniƑmy wspominać osobie chorej, przekazujmy
jej optymizm i dobrą energię͘ Starajmy się ją wspierać w walce, nie udając jednak,
że sami się tą sytuacją nie martwimy, wyrażajmy w sposób umiarkowany nasze
emocje.
Jeżeli to możliwe, rozmawiajmy z bliskim nie tylko o chorobie, lecz także
o zwykłych, codziennych wydarzeniach w domu͘ Postarajmy się przekierować
uwagę chorego na jakieƑ przyjemniejsze aspekty͘
Należy również pamiętać, aby nie pouczać chorego, nie wypominać mu np͘ wyjazdu
za granicę czy kontaktu z kimƑ, kto przyjechał i był zakażony͘ Unikajmy stwierdzeń
typu
„a nie mówiłem, że to niebezpieczne”, które w emocjach możemy
wypowiedzieć͘ Chory i tak jest już w trudnej sytuacji, nie pogarszajmy jego stanu
psychicznego.
Co więcej, w rozmowach z chorym nie bagatelizujmy choroby͘ Wiadomo, że wirus
ten może być bardzo niebezpieczny dla zdrowia, wiemy to my i z pewnoƑcią osoba
chora, która nie raz oglądała różnego rodzaju wiadomoƑci ze Ƒwiata͘ Z drugiej
jednak strony starajmy się nie wyolbrzymiać problemu i sami też być dobrej myƑli͘
13
Zachowajmy równowagę w naszych emocjach. Pamiętajmy również, aby uzbroić
się w cierpliwoƑć, pozwólmy działać lekarzom͘
SARS-CoV-2 jest nowym koronawirusem, którego dopiero poznajemy, dlatego
codziennie pojawiają się nowe doniesienia naukowców, klinicystów
i instytucji państwowych͘ Dokładamy wszelkich starań, by monitorować te
informacje i aktualizować możliwie sprawnie zamieszczane treƑci͘
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować
jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego
pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwoƑci
badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz
indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala
po zapoznaniu się ze stanem pacjenta͘ Lekarz podejmuje decyzję
w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań
nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwoƑć ich odpłatnego
wykonania.
14
JeƑli nie masz objawów wskazujących na zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 i
nie miałeƑ kontaktu z osobą podejrzaną/ chorą na COVID-19, a chcesz skorzystać
z wizyty w jednej z Przychodni/ Poradni Samodzielnego Publicznego Szpitala
Wojewódzkiego im͘ Jana Bożego w Lublinie:
1.
Umów się na konkretny dzień i godzinę do wybranego specjalisty. TELEFON
DO CENTR LNEJ REJESTR CJI SPSzW im͘ Jana Bożego w Lublinie: 81-760-
44-44.
2.
Zabezpiecz się w maskę jednorazową.
3.
Przy wejƑciu do Przychodni/ Poradni zdezynĨekuj ręce.
4.
ZgłoƑ swoje przybycie w rejestracji͘
5.
Poddaj się pomiarowi temperatury.
6.
Wypełnij nkietę wstępnej kwaliĨikacji, odzwierciedlającą Twój rzeczywisty
stan zdrowia.
7.
Podczas pobytu na terenie Przychodni/ Poradni:
• Zachowaj odstęp
1,5
- 2 m od innych pacjentów i personelu
w rejestracji oraz w poczekalni, jeƑli musisz zaczekać na umówioną
wizytę͘
• Ogranicz dotykanie klamek/ poręczy/ uchwytów do niezbędnego
minimum.
• Pamiętaj, aby unikać zbędnego dotykania rękoma okolicy twarzy (ust,
nosa, oczu).
• W sytuacji koniecznoƑci skorzystania z toalety, pamiętaj o umyciu
i dezynĨekcji rąk!
• Do gabinetu wejdǍ tylko na wezwanie͘
8.
Przy wyjƑciu z Poradni/ Przychodni zdezynĨekuj ręce.
Opracowano dn. 28.05.2020
Dział Higieny Szpitalnej i Epidemiologii SPSzW im Jana Bożego w Lublinie
15
PiƑmiennictwo:
2. Opracowanie własne - DHSiE SPSzW im͘Jana Bożego w Lublinie.
3. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html.
4. https://www.webmd.com/lung/news/20200122/what-to-know-about-new-coronavirus-from-china.
5. https://www.gov.pl/web/zdrowie/byles-w-chinach-i-zle-sie-czujesz-sprawdz-co-robic.
6. https://gis.gov.pl/aktualnosci/komunikat-dla-podrozujacych-nr-9-29-stycznia-2020-r-opracowano-na-
podstawie-danych-ecdc-oraz-who/.
7. https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51176409.
8. https://www.bbc.com/news/health-51048366.
podstawie-danych-ecdc-oraz-who/.
11. https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases.
12. Wroczyńska
͘, Rymer W͘: 2019-nCoV - nowy koronawirus z Chin. Med. Prakt., 2020; 2: 119-133
Opracowano dn. 28.05.2020 : mgr B. Nowikowska, mgr T. Sadownikow, mgr M. Bielińska, mgr D.Miler
(Dział Higieny Szpitalnej i Epidemiologii SPSzW im. Jana Bożego w Lublinie).
16